Жүгері өсіру технологиясымен танысу және зерттеу туралы ақпарат

I. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім
1.1. Жүгері өсіру технологиясымен танысу
1.2. Жүгері өсіру технологиясын зерттеу
III. Қорытынды бөлім
IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Жүгері —Америкадан Колумб саяхатынан кейін дүниежүзінін басқа аудандарына да таралды. Оның егістіктері көбінесе бидай егістігі мен қатар орналасады. Тек дән үшін ғана емес, мал бордақылауға аса қажет көк балауса алу үшін өсіру соңғы кезде оның таралу аймағын кеңейтті. Басты өндіруші елдер — АҚШ, одан кейін Қытай, Латын Америкасынан Бразилия мен Мексика және Батыс Еуропаның оңтүстігіндегі елдер. Дүниежүзіндегі жүгері өсіретін басты аудан — АҚШ-тың Ұлы көлдерінен оңтүстікке қарай орналасқан жүгері белдеуі. Бұл жер осы дақылды өсіруге ең қолайлы жер болып табылады. Жүгері өндіруден әсіресе Айова штатының даңқы шыққан. Дамыған елдерде жүгері мал азығы ретінде, ал дамушы елдерде азық-түлік дақылы ретінде өсіріледі.
Өндірілетін астықтың дүниежүзілік нарыққа 10—15%-ы шығарылады. Астықты сыртқа шығарушы елдер қатарына астық шаруашылығы халықаралық мамандану саласы болып табылатын АҚШ, Канада, Франция, Аустралия, Аргентина жатады. Азық-түліктік астық өз астығы жетпейтін Египет, Қытай, Иран, Ресей сияқты елдерге, мал азықтық дақылдар Жапония, Батыс Еуропаның бірқатар елдеріне және Ресейге жіберіледі. ТМД елдерінің көпшілігі өсімдік шаруашылығының артта қалуына байланысты дәнді дақылдарды сырттан алуда, жыл сайын 30—40 млн т астық сатып алуға мәжбүр. Бұл тұрғыдан алғанда Қазақстанда ілгерілеу байқалады. Соңғы жылдары Қазақстан астықты сыртқа шығаратын елдер қатарына қосылды. Мысалы, 2009 жылы ұн сатудан ТМД елдерінде бірінші орынға шықты.
1. «Агрохимия және тыңайтқыш қолдану» Р. Елешов, А. Сапаров, Ә. Балғабаев, Е. Туктугулов
2. «Өсімдікті химиялық қорғау» А. О. Сағитов, Г.Ж. Исенова, Г.О. Рвайдарова, Ө. С. Нұржанов, Т. Ж. Қалмақбаев
3. «Өсімдік шаруашылығы» Қ. К. Әрінов, Қ. М. Мұсынов, А. Қ. Апушев,Оқулық, Алматы 2011
4. «Астықтану және диқаншылық негіздері» Ә. Ізтаев, Б. Отыншиев, Алматы «Қайнар» баспасы, 1994
5. «Өсімдік шаруашылығы өнімдерін сақтау және өңдеу технологиясы» Ж. С. Жүргенов, Алматы,2011
6. «Өсімдік шаруашылығы негізінде азықтану» Ә.І. Ізтаев, С. Б. Ермекбаев, Алматы, 2014
7. «Мал азығының қоректілігін бағалау және мал азықтандыру» Ә.Ә. Егеубаев, Қ. А. Ахметов
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті
БАӨЖ
Тақырыбы: Жүгері өсіру технологиясымен танысу және ... ... Д. ... Татенов А. Б.
Топ: ТЖ - 305
Семей қаласы
2015 жыл
Жоспар:
I. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім
1.1. Жүгері өсіру технологиясымен танысу ... ... ... ... ... Қорытынды бөлім
IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Жүгері -- Америкадан Колумб саяхатынан кейін дүниежүзінін басқа аудандарына да таралды. Оның ... ... ... ... мен қатар орналасады. Тек дән үшін ғана емес, мал бордақылауға аса қажет көк балауса алу үшін өсіру соңғы кезде оның ... ... ... ... ... ... -- АҚШ, одан ... Қытай, Латын Америкасынан Бразилия мен Мексика және Батыс Еуропаның оңтүстігіндегі елдер. Дүниежүзіндегі жүгері өсіретін басты аудан -- ... Ұлы ... ... ... ... ... белдеуі. Бұл жер осы дақылды өсіруге ең қолайлы жер болып табылады. Жүгері өндіруден әсіресе ... ... ... шыққан. Дамыған елдерде жүгері мал азығы ретінде, ал дамушы елдерде азық-түлік дақылы ретінде өсіріледі.
Өндірілетін ... ... ... 10 -- 15%-ы ... Астықты сыртқа шығарушы елдер қатарына астық шаруашылығы халықаралық мамандану саласы болып табылатын АҚШ, ... ... ... ... ... ... астық өз астығы жетпейтін Египет, Қытай, Иран, Ресей сияқты елдерге, мал азықтық дақылдар ... ... ... ... ... және Ресейге жіберіледі. ТМД елдерінің көпшілігі өсімдік шаруашылығының артта қалуына байланысты дәнді дақылдарды сырттан алуда, жыл сайын 30 -- 40 млн т ... ... ... мәжбүр. Бұл тұрғыдан алғанда Қазақстанда ілгерілеу байқалады. Соңғы жылдары ... ... ... шығаратын елдер қатарына қосылды. Мысалы, 2009 жылы ұн сатудан ТМД ... ... ... ... ... ... танысу және зерттеу
Халық шаруашылығындағы маңызы. Дүниежүзінде жиналатын ... дәні ... ... ... ретінде қолданылады, соның өзінде ол, осымақсатта ең көп пайдаланылатын дақыл болып есептеледі. Жүгері дәнінен ұн, жарма, барлығы 250-ден астам тағам ... ... ... ... ... үшін оны ... ұнына қосады, өнеркәсіптік жағдайда жүгері дәні крахмал, декстрин, спирт, глюкоза, ... май, бал, ... және ... ... ... ... Оны ... дақыл ретінде де кеңінен пайдаланады. Сүттеніп піскен кезінде жиналған жүгері собықтары консервіленген (қантты жүгері), мұздатылған түрде қолданылады. Жүгері дәнінің ... 9-12% ... 65-70% ... экстракты заттар (АЭЗ), 4-6% май, 1,8-2,2% клетчатка, 1,2-1,5% күлді заттар, 12-14% су болады. АЭЗ ... 90% ... 10% ... қанты кіреді. Крахмал эндоспермде, қант ұрықта шоғырланады, дәннің 262 майлылығы 6,5%, ал ұрықтың майлылығы 40%-ға дейін жетеді. ... ... ... ... ... ... бөлініп алынған дәннің ұрығынан тағамдық және дәрілік май өндіріледі.
Дән құрамында ақуыз, көмірсулар, майлар, күлді ... ... ... мен ... бар. ... ... қоректік заттар қорын өніп келе жатқан ұрыққа сіңімді жағдайға дейін ыдыратады. Негізгі ферменттер: диастаз ... ... ... қантқа дейін), липаза, майларды ыдырататын, ақуыз заттарды өзгертетін-протеолетикалық ферменттер, тотықтырушы ... ... ... жануарлар, өсімдіктер өмірінде маңызды рөл атқаратын күрделі және әртүрлі химиялық қосындылар. Жүгері дәнінде В витаминінің ... (В1, В2, РР, В6) және А ... ... ... - ... ... дұрыс орналастырғанда және жоғары агротехника қолданып өсіргенде одан өте жоғары, тұрақты дән және көк ... ... ... Малазықтық дақыл ретінде де жүгерінің маңызы зор. 100 кг ... ... ... ... 134 ... ... тең болса, ондағы қорытылатын ақуыздың мөлшері 7,9 кг, 1 кг ... 2-3,4 г ... 1-2 ... 0,5-1 г ... ... Демек, жүгері дақылының дәнібарлық мал түрлеріне бағалы құнарландырылған ... ... ... елімізде сүрлемдік дақыл ретінде бірінші орында. Оның сүттену-балауыздану мен балауызданып пісу кезеңінде жеке собықтарынан, немесе собықтарын жапырақтары және сабақтарымен қосып ... ... ... ... ... қасиеті өте жоғары. Сүрлемнің ақуыздық тепе-теңділігін арттыру үшін оған бұршақты шөптерді немесе жембұршақты қосқан дұрыс. Жүгерінің ... ... мен ... ... азық ... ... ... әсіресе шырынды жемдермен араластырып та пайдаланады. Ал ... ... ... мен сабақтары өңдемей-ақ тамаша мал азығы. Жүгерінің жасыл балаусасында жинаудың алдында 21,8% ... зат, 2,5% ... 1,8% ... 0,9% май, 4,7% ... және 12,4% АЭЗ болады. Жүгеріні өнеркәсіптің түрлі салаларында да ... ... ... ... ... ... глюкоза, өсімдік майын өндіреді; сабағынан, собық өзегі мен орамынан - линолеум, қағаз және тағы да ... ... ... ... агротехникалық мақызы да зор. Отамалы дақыл болғандықтан, өзінен ... ... жер ... ... ... тазарған және тамыр, сабақ қалдықтары түрінде органикалық заттармен молайтылған күйде қалады. Сондықтан жүгері басқа дақылдар үшін жақсы алғы дақыл. Оны сүрі ... ... ... да ... ... ... тегі - Орталық Америка. Бұл дақыл XV ғасырда Америкадан ... ... ... Қавказда, Молдавияда және Украинада екпе дақыл ретінде XVII ғасырдан бастап егіле бастаса, қазір басқа да солтүстік аудандарға тараған. Жүгері ... кең ... ... егіс ... ... ... га) бидай мен күріштен кейін үшінші орында. Егістік ... ... ... ... ... және ... ... Азия. Жүгері, сүрлемге өсіріле бастағаннан бері көптеген солтүстік аймақтарда орналасқан мемлекеттерде де өсіріле бастады. Кеңестер Одағы кезінде Қазақстанда жүгерінің жалпы егіс ... 2,5 млн ... ... оның 134,2 мың ... (1985 ж) дәндік жүгері себілетін. Қазіргі уақытта егіс ... күрт ... ... ... ... 170 мың ... өсіріледі, оның 100 мың гектары дәнді, 70 мың гектары сүрлемдік жүгері.
Жүгеріні астыққа өндіруде бірінші орынды АҚШ-28,8 млн/га, екінші орынды ... 23,5 ... , ... ... ... елі иеленеді 12,0 млн/га. Жоғары өнімді будандар өндіріске ендірілгенінің арқасында көптеген елдер жүгерінің потенциалды өнімділігін алуға қол ... ... ... ... әр гектардан орта есеппен 48,5 ц астық ... алып ... Иран - 76,2, ... - 77,1, ... - 78,2, ... - 72,2, Испания - 77,4, Франция - 71,7, АҚШ - 89,2 ц, Австрия - 80,3, Италия - 87,0, Чили - 91,3 және ... - 95,0. ... әр ... жүгері егістігінен орта есеппен 44,6 ц астық алынып жүр. Республикамыздың мемлекеттік жүгері будандарын сынау ... әр ... ... ... ... Алматы облысында - 94,4, Жамбыл облысында - 101,8 ц жетті. ... ... ... ... ... ... 3 ... жоңышқадан кейін өсіргенде - 116,7 ц, ВИР-156 ТВ - 106,1 ц ... ... ... ... ... (Zea mays L.), ... ... (Роасеае L.) жатады, бірақ морфологиялык белгілері мен биологиялық қасиеттері ... осы ... ... ... көп айырмашылықтары бар. Оның жалғыз мәдени түрі белгілі, жабайы түрлері ... жоқ. ... ... бір ғана ... өніп ... 2-3 ... ... түптену буынынан буын тамырларының бірінші кезегі, 5-6 жапырақ кезеңінде екінші кезегі өсіп шығады. Буын тамырлары ... әрі ... да ... ... ... тамырлар жүйесінің жетілуі жүгері өнімінің мөлшеріне үлкен әсер етеді. Жүгерінің тамыры оңтайлы жағдайларда ... 2-3 м ... ... ... 1-1,5 м жан- жағына тарайды. Оның ұзынсабақты сорттарының төменгі сабақ буынынан ауа тамырлары ... ... ... ... ... ... және қоректену мүмкіншілігін жақсартады. Жүгерінің астық пен жасыл балаусадан жоғары өнім қалыптастыруы тереңге бойлаған қуатты ... ... ... ... жүйесінің жетілуіне терең өңделген және ылғал жеткілікті топырақ, күннің қарқынды сәулесі, тыңайтқыштар мен жоғары агротехника ... ... ... 1, 2 - ... және ... ... өсімдіктер; 3, 4 - аталық гүл ... және ... 5, 6 - ... гүл ... және ...
Жүгерінің сабағы мықты, іші өзекшемен толтырылған, орташа биіктігі 2-2,5 м, ... саны 8-25 ... ... - таспалы, ірі, шет жақтары кірпікті, тақтасының үстіңгі жағы түкті. Тілшесі қысқа, ... ... жоқ. ... - екі ... бірақ даражынысты өсімдік. Аталық гүл шоғыры - шашақгүл ... ... ... ... ал ... гүл шоғыры - собық (сұлтан) жапырақ қолтығында жайғасқан. Бір өсімдікте ... ... үш ... ... Оның ... ... 250-300 г. Собық өзектен тұрады. Оның ұяшықтарында тік қатарда жұптасып аналық гүлдерімен (200-800) масақшалар орналасқан. Тұқымның қатарлары жұп, ... олар - 10-12. ... ... ... түрі ... жапырақпен жабылып тұрады. Гүлдену кезеңінде түйін бағаншалары жапырақ орамынан сыртқа шығып, буда түрінде салбырап тұрады. Жүгерінің дәні көпшілік түр тармақтарында ірі, 1000 ... ... 250-300 г. Дән ... ... ... ... ... байланысты, түсі - ақ, сары, қызыл және басқа да реңді болады. Түр тармақтары. Жүгері қазіргі жіктеу бойынша ... түр ... ... топтарға (дәннің сыртқы және ішкі құрылысы бойынша) бөлінеді.
Жүгері. Пісіп жетілген жүгері түр тармақтарының собықтары, ... ... және ... көлденең кескіндері: 1-тіс тәрізді; 2-кремнийлі; 3-крахмалды; 4-қанттық; 5-жарылмалы Тіс ... (Z.m. ... Sturt). Дәні ірі, ... ... жағы ... Оның ... 8-20,0%, ... -68-75%. Өсімдігі мықты, собығы ірі. Түр тармақ кең таралған, ... ... ... арналған. Кремнийлі (Z.m. indurata Sturt.). Дәні ірі және ұсақ, домалақ, беті тегіс, шыны тәрізді, ... ... 8-18,0%, ... - 65-83%. Осы кең ... түр ... ұсақ собықты ерте пісетін сорттары көп. Кремнийлі жүгерінің азық-түліктік және ... ... зор. ... (Z.m. saccharata Sturt.). Дәні ірі және орташа, бұрыштылау, беткі жағы қатпар-қатпар. Ақуыз мөлшері 12,8%, крахмал - 65-83%, май - 8,1%, қант пен ... 30% ... Бұл түр ... ... ... ... пайдаланылатын көкөністі ерте пісетін сорттары жатады. Крахмалды (Z.m. amylacea Sturt.). Дәні ірі, беті тегіс, домалақ, ақуыз мөлшері 6,9-12,1%, крахмал ... Дәні тез ... ... ... ... ұн береді. Крахмал-сірне өнеркәсібінде пайдаланылады. Крахмалды-қантты (Z.m. amyle-saccharata Sturt.). Дәнінің қантты жүгеріге тән қатпары болады. Эндоспермі төменгі жағында ұнды, ... ... ... ... ... Жарылмалы немесе күріш тәрізді (Z.m. everta). Дәні ұсақ, төбе жағы дөңгелек ... ... ... ... ... крахмалы - 62-72%. Жарма мен бадынақ жасауға пайдаланылады. Балауызды (Z.m.сегаtіпа Kulesch.). Дәнінің эндоспермі балауыз тәрізді. Эндосперм сыртының ... ... ... кем ... ... алу үшін ... Бұл ... жататын жүгерілер АҚШ-та және бірқатар Европа елдерінде өсіріледі. Қабықты (Z.m. tunicata Sturt.). Бұл жүгерінің ... ... ... ... жауып тұрады. Өндірістік маңызы жоқ.
Жүгерінің біздің елімізде кең таралғаны - кремнийлі және тіс тәрізділері. Малға ... ... тіс ... ал ұн және ... кремнийлі жүгерілер пайдаланылады. Өте ерте пісетін сорттары мен будандары кремнийлі жүгеріге жатады. Биологиялық ерекшеліктері. Жүгері-жылу сүйгіш өсімдік. Оның ... ... өне ... Бірақ бұл температура егін көгінің біркелкі қаулап шығуына жеткіліксіз. Жүгеріні онша ... ... ... ... көп бөлігі ауруға шалдығып өліп қалады, ал ... көгі ... және ... ... ... оңтайлы температура - 10-12°С, көктеуден шашақгүл шыққанға дейінгі кезеңде жақсы ... үшін ... ... қажет. Ауаның температурасы 12°С дейін төмендегенде жүгерінің өсуі күрт бәсеңдейді, өсімдік сарғаяды және жиі ауырады. Ал температура ... ... ... жүгерінің көгі, күзде жапырақтары өліп қалады.
ҚОНАҚ НЕМЕСЕ ШАЙ ЖҮГЕРІ (СОРГО)
Халық шаруашылығындағы маңызы, таралуы, өнімі. Қонақ жүгері - азық ... және ... ... Африка, Үнді және Шығыс Азия елдерінде негізгі тағамдық дақыл болып саналады. ... ... ... ... ... бидай мен күріштен кейін үшінші орын алады. Қонақ жүгері алуан түрлі мақсатта пайдаланылатын дақыл. Дәні - ... ... ... ... жем, крахмал, спирт және қант өнеркәсібінде шикізат. ... ... көк ... мал ... және ... ... ... кеткенге дейінгі орылған қонақ жүгері сабағынан сапалы пішен алынады, одан кейінгі өскен ... ... ... ... ... ... 100 кг ... 119 азықтық өлшем, ал көк балаусасында - 23,5, сүрлемінде - 22,0, ... - 49,2 ... ... ... Қонақ жүгері дәнінде 15 пайызға дейін протеин, лизинге бай, қантты сорттарында 10-15 ... қант бар, одан қою ... ... ... қант ... дақылдар қатарына жатады. Сыпыртқылық қонақ жүгері шашағынан сыпырғыш және шөткі дайындалады. Қонақ жүгері қуаң және шөлейт аймақтарда сүрлемдік ... ... ... ... алады. Қонақ жүгері отамалы дақыл болғандықтан астық дақыларына жақсы алғы егіс және ... ... ... ... Қонақ жүгері - жақсы фитомелиорант, сондықтан сортаң жерлерде тұзды ыдыратқыш дақыл ретінде өсіруге болады. Нұрғасенов Т.Н., Арыстанғұлов С.С., ... А.С. (2010) ... ... ... АҚдала күріш өсіру массивінің жерлерін қайта игеру мақсатында биорекультивациялауға өсірген. Ғылыми тәжірибе нәтижелеріне сүйеніп, олар ... ... ... ... 164,5 ц ... қалдықтар қалдыратыны анықталған. Ғалымдар Ақдала күріш массивінің қайта сортаңдануына байланысты деградацияға ұшыраған жерлерінің құнарлылығын қалпына келтіруге қонақ жүгеріні фитомелиорант ... ... ... ... отаны Африка болып есептелінеді. Біздің арамызға дейін 3 мың жыл бұрын Үнді және Қытай ... ... ал Орта Азия ... 2,5 мың жыл бұрын белгілі болған, Ресейге 17 ғасырда әкелінген. Дүние жүзіндегі егіс көлемі 48 млн. га, дән өнімділігі - 14,2 ц/га. ТМД ... ... ... 150 мың ... ... ... ... - 15 ц/га. Республикадағы егіс көлемі ағын, бірақта перспективалы дақылдар қатарына жатады. Морфологиялық сипаттамасы. Қонақ ... (Sorghum L.) ... ... ... ... ... Шай ... 1, 2 - астық (нандық) шай жүгері егін көгі мен гүлдену кезеңдерінде; 3 - масақшалар ... - а және ... - б); 4 - дән; 5, 6 - егін көгі мен ... кезеңдеріндегі судан шөбі; 7 - судан шөбінің масақшасы мен дәні. ... ... ... ... ... кәдімгі қонақ жүгері (S.vulgare Pers., синонимі Antropogon sorghum) және малазығы үшін өсірілетін судан шөбі ... Piper). ... ... ... ... мақсатына қарай үш топқа бөлінеді: дәндік, қантты (малазықтық) және сыпыртқылық. Гүлшоғырының ... ... ... ... ... ... болады: тармақты, сығымдалған және түйіртпекті. Қантты (малазықтық) қонақ жүгері ретінде негізінен сыпыртқы тармақты формалары ... ... ... ... ... ... нығыздалған формалы сорттары кіреді.
Қонақ жүгерінің тамыр ... ... ... ... ... 2,5 м және одан да ... қабатына бойлап кетеді.Сабағының биіктігі 2 м, ал суармалы жағдайларда 3-5 м дейін, іші бос өзекшемен толтырылған. Төменгі ... ... ауа ... ... ... ... алақаны жалпақ, ысрты балауызданған қатпарлы көмкерілген. Бір өсімдікте 10-25 дана және оданда көп жапырақтар болады. Гүл шоғыры - ... ... 15-60 см, ... ... соңында екі масақша отырады, оның біреуі - қос ... ал ... ... гүлденгеннен кейін түсіп қалады. Негізінен айқас тозаңданатын дақыл.
Дәні - ... ... ... ... - ... жұмыртқа тәріздес, бояуы - ақ, қоңыр, сары, бурыл. 1000 дән массасы 25-45 г. Бір ... ... дән ... ... ... ... ... төзімді дақыл. Транспирациялық коэффиценті 150-200. Жылу сүйгіш өсімдік. Қысқа мерзімдегі үсіктен өліп қалуы мүмкін. 30-350С температурада жақсы өсіп дамиды, 400С ... ... ... Вегетация дәуіріне қажетті белсенді температура жиынтығы 2250-25000С. Жарық сүйгіш және қысқа күн өсімдігі. ... ... ... ... типтерінде өсе береді, бірақта жоғары өнімді жақсы жылынатын, бос және ... ... ... топырақты жерлерде қалыптастырады. Вегетацияның бастапқы сатыларында өте баяу өседі, өсімдік көгі себілгеннен кейін 10-15 күннен кейін пайда болады, 25-30 ... ... ... 40-45 ... соң ... ал көгі ... ... 55- 65 күннен кейін шашақтанады. Гүлденуі шашақтанғаннан кейін 5-6 тәуліктен соң бсталады. Вегетация кезеңі сорттарының пісу мерзіміне ... 90-145 ... ...
Қонақ жүгерінің біздің елімізде астыққа өсіруге рұқсат етілген селекциялық сорттары мен ... ... 40, ... 75, ... 63; ... - ... 72, Цунами 85, Красноводопадское 246, Кинельское 3, Ранний Янтарь 161, ... 16, ... ... ... ерекшеліктері. Ауыспалы егістіктегі орны, бірінші кезекте, өсіру бағытына байланысты. Қонақ жүгеріні ... және ... ... егісте орналастырады. Ең жақсы алғы егісі-күздік және жаздық масақты дақылдар, дәнді- бұршақтар, сүрлемдік жүгері, картоп, бір және көпжылдық шөптер. Егіншілік ... ... ... ... ... ... ретінде өсіруге болады. Дақылды фитомелиоративтік қасиеттері жоғары болғандықтан, тұзды жерлерде де өсіреді. Тыңайтқыштар жүйесі. Көптенген зерттеушілер қонақ жүгері егісіне ... және ... ... ... ... көрсетеді. Жоғары өнім қалыптастырылғандықтан, қоанқ жүгері топырақтан көптеген мөлшерде қоректік ... ... ... ... топырақты жерлерден. Сондықтан жұмсалған қоректік заттардың орнын толықтыру жоғары өнім алудың ... ... ... ... ... ... ... қоректік заттарды аз мөлшерде жұмсайды, сол себепті ... ... ... ... ... әсіресе түтіктену сатысында және шашақтанудың алдында. Сондықтан, негізгі өңдеу алдында гектарға 50- 80 т/га көң, N90-120, Р90-120 және К50-60 ... ... ... ... керек. Көңмен, фосфорды күзде, ал азотты топырақты жырту алдында берген жөн. Тұқыммен бірге түйіршіктелген суперфосфатты мөлшері - 30-40 ... беру ... ... ... ... Қонақ жүгері дақылы ылғалы жеткіліксіз аудандара өсірілетіндіктен, топырақ өңдеудің негізгі мақсаты - ылғалды максималды жинау, ... және ... ... және ... ... ... ...
Қонақ жүгерінің топырақ өңдеу тәсілі алғы дақылға және танаптың арамшөптермен ластану дәрежесіне ... ... егер ... ... ... дақылдан кейін орналастырса, онда, топырақты өңдеуді аңызды сыдыра жыртудан (7-8 см) бастайды. Рахимбеков Т.С., Каракальчев А.С. (1991) пікірлерінше, қонақ ... ... ... ... ... 25-30 см ... ... жүргізу өнімділіктің жоғарлауына септігін тигізеді. Топырақты 15-20 см-ден 30-32 см дейінгі тереңдікте жырту арамшөптер санын азайтады және ... ... көк ... өнімділігі 16,5 пайыз артады, яғни танапты тереңге жырту оң әсерін тигізеді. Көктемгі топырақ өңдеу ... ерте ... ... ... және ... ... алдындағы культивациялау шаралары жатады. Тұқымды себуге әзірлеу және себу. Егістік материал болып, ... ... сай ... ... ... ... ... және перспективалы сорттары мен будандарының кондициялы тұқымдары пайдаланылады. Тұқымды егіске дайындаудың маңызды және ... ... ... ... ... ТМТД 80 % (1,5-2,0 кг/т) және басқа рұқсат етілген препараттармен дәрілеу жатады. Себу мерзімі.
Қонақ жүгері ... мен ... ... ... ... ... ... ылғалдылығымен температурасын ескере отыра себу мерзімн белгілейді. Қонақ жүгері жылу сүйгіш дақыл болғандықтан, тұқымды себуді топырақтың ... ... ... 12-150С ... ... ... ... Т.С., Каракальчев А.С. (1991) Алматы облысының шөлді аймағында қонақ жүгеріні топырақтың 0-10 см қабаты тұрақты 12-180С ... ... себу ... ... ... ... ... де себу мерзімімен тығыз байланысты. Көптеген зерттеушілердің ... ... ... себу ... 4-5 см, егер ... беткі қабаты өте кепкен жағдайда, онда тұқымды тереңірек сіңіру (8-10 см) ұсынылады.
Себу тәсілі мен мөлшері. ... ... ... әрбір өсімдіктің жеке түсімінен және өсіру жағдайына байланысты болады. Сондықтан, белгілі көлемдегі өсімдіктер саны мен олардың орналасу тісілін ... ... ... ... зор. Сол ... дақылдың қолайлы тісілі мен оңтайлы мөлшерін анықтау өнімділік қалыптастырудың басты факторлары болып есептелінеді. Өндірісте кең тараған - ... ... ... қонақ жүгеріні себуде СУПН-8 және СПЧ-6 дәл сепкіштері пайдаланылады. Тұқымдық қонақ ... кең ... ... ... қатараралық ені 60-70 см себу керек. Кең қатармен сепкенде гектарына - 6-8 кг/га, немесе 180-200 мың дана ... ... ал жай ... -15-20 ... (400-600 мың дана) тұқым себіледі. Егістікті күтіп-баптау. Сепкеннен кейінгі тырмалау, қатараралықты өңдеу, өсімдікті арамшөптер, аурулар мен ... ... ... ... ... жүгері танаптарында кешенді тырмалау (көгі шыққанға дейін және дақылдың 4-5; 6-7 ... ... ... Осы шараның әсерінен танаптағы 65-70 пайыз арамшөптерді ... ... ... ... және химиялық шараларды үйлесімді жүргізу елеулі нәтиже береді.
Дақылдың ... ... ... ... 3 рет ... ... ... 7-8 жапырақ пайда болғанда 8-10 см тереңдікке, екінші - одан кейін 7-10 ... соң, 6-8 см ... ал ... - ... ... алдында 4-6 см тереңдікте жүргізіледі. Суару. Қазақстанның оңтүстігінде қонақ жүгері танабын 3-4 рет суарады. Бірінші суғару өсімдіктің қарқынды өсу кезінде, ... ... ... ... ... ... қоректендірумен бірге, үшінші-шашақтану кезеңінде, ал төртінші- дән толысу кезеңі. Бірінші суару мөлшері -300-400 м3 /га, ... - 600-700 м3 ... ... ... зиянды организмдерден қорғау агротехникалық және ұйымдастырушылық шараларынан тұрады. Агротехникалық шараларға ауыспалы егісті игеру және ... ... ... жатады. Қажетінше, агротехникалық шаралар химиялық әдістермен толықтырылады. Арамшөптермен, аурулар және ... ... үшін ... ... ... ... ... Өнімді жинау. Биік бойлы қонақ жүгері сорттарын ... СМ-2,6 ... ... ... кесіліп, бастырылады, ал содан кейін сүрлем жинаушы комбайнымен - малазықтық массасы жиналады.
Қорытынды
Жүгері құрғақшылыққа төзімді, мезофиттар қатарына ... ... ... ... ... Ол 100 кг ... зат түзу үшін 174-тен 406 ц-ге дейін су ... ... ... коэффициенті - 230-370. Бірақ жүгерінің дән мен жасыл балауса өнімінің мөлшері басқа дәнді дақылдардан көп ... оған ... су ... да ... ... Көктеп шығудан сабақтануға дейін жүгері суды шамалы мөлшерде пайдаланады, әрі қарай оның қажеттілігі арта түседі. Суды ең көп қажет ... ... ... ... 10 күн ... кейінгі 20 күн. Осы аралықта ылғалдың жетіспеуі өнімнің төмендеуіне әкеліп соғады. Жүгері жоғары агротехникалық жағдайда өсіргенде топырақ және ауа ... ... Бұны ... ... ... ... ылғалды ең көп пайдаланатын кезеңге дейін топырақтың терең қабатында және ауадан су буын сіңіре алатын қуатты ... ... ... ... ... ... ... төзімділігі тары мен қонақтарыдан төмен.
Жүгерiнiң тамыр жүйесi қомақты ... және ... ... ... ... топырақтағы қоректiк элементтердi басқа астық дақылдарынан гөрi ... әрi ұзақ ... ... ... ... пайдалануының аса жауапты кезеңi 5-7 жапырақ пайда болғаннан шашақтанғанға дейiнгi мерзiм. Осы кезде жүгерi, ғалымдардың зерттеуiне қарағанда, әрбiр ... ... бiр ... 6-7 кг ... 2 кг ... және 10-12 кг ... элементтерiн пайдаланады (П.Г.Найдин). Бұл мерзiмде жүгерi ... ... ... ... ... заттардың 30-35 пайызын ала алады. Осы кезде топырақта қоректiк элементтер, әсiресе фосфор жетiспесе, өсiмдiктiң сабақтануына терiс әсерiн тигiзедi. Жүгерi ... ... 3-4 ... ... ... ... қосымша фосформен еңгізудiң мол өнiм алу үшiн маңызы бар. Бiр тонна жүгерi дәнi тиiстi ... ... ... 30-35 кг ... 10-13 кг фосфор, 40-42 кг калий, ал бiр тонна көк балауса 2,0- 2,5 кг азот, 1,0-1,2 кг фосфор және 4,0-4,5 кг ... ... ... әдебиеттер:
* Р. Елешов, А. Сапаров, Ә. Балғабаев, Е. Туктугулов
* А. О. Сағитов, Г.Ж. Исенова, Г.О. ... Ө. С. ... Т. Ж. ... Қ. К. ... Қ. М. ... А. Қ. Апушев,Оқулық, Алматы 2011
* Ә. Ізтаев, Б. ... ... ... ... Ж. С. ... ... Ә.І. Ізтаев, С. Б. Ермекбаев, Алматы, 2014
* Ә.Ә. Егеубаев, Қ. А. ...
* ... ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жүгері өсіру технологиясымен танысу және зерттеу5 бет
Жүгері өсіру технологиясымен танысу және зерттеу жайлы10 бет
Жүгері өсіру технологиясымен танысу және зерттеу туралы12 бет
Жүгері өсіру технологиясымен танысу және оны зертеу6 бет
Жүгері өсіру технологиясымен танысу және оны зерттеу15 бет
Жүгерінің өсіру технологиясымен танысу және зерттеу7 бет
Алматы облысы, Панфилов ауданының табиғи - климаттық жағдайы14 бет
Биогазды алу мәселелері38 бет
Гені бұзылған организм6 бет
Жүгері16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь