Ч.Дарвиннің эмоцияның көрінуі туралы түсінігі

Біз күнделікті қарым-қатынаста бір-бірімізді ұғамыз, көңіл-күйімізді білеміз, өзара бірлескен қарым-қатынасқа түсеміз, бір-біріміздің қуанышы-мызды, ыза, уайым, қорқыныш, таңдану, жиіркену секілді сезімдерімізді ақпаратты қалыппен де, эмоциямен де ұғынысамыз. Ч.Дарвин, бұған қоса, адамдардағы сыртқы эмоционалдық көріністердің, анатомия тәрізді, бірте-бірте өмірге бейімделе, өзгеріске ұшырай отырып дамып, биологиялық функция атқаратынын дәлелдейді.
Психологиялық және психолингвистикалық ғылымдар, ең алдымен, адам әрекетіндегі эмоция функцияларын зерттейді. Алайда, ғылыми позиция осылай нақты бола тұра, эмоция психологиясының зерттелуі әзірге жеткіліксіз, әлі күнге эмоцияның біртұтас психологиялық теориясын жасау мәселесі шешілмеген.
Ч. Дарвин осы күнгi адамда байқалатын мәнерлi қозғалыстардың бiразы бiздiң ерте кездегi ата-бабаларымыздың тiршiлiгiнде елеулi орын алған әрекеттiң қалдығы екендiгiн айтады. Мәселен, қатты ашу кернеген адам кейде жұдырығын түйiп тiстенедi, қабағын түйiп булығады, демiн әзер алып, танауы делдиiп кетедi, жүрегi тарс-тарс соғады. Осындай мәнерлi қозғалыстардың әрқайсысының өзiнше шығу тарихы бар. Жоғарыда келтiрiлген мысалдан жауымен (жабайы аңдармен) айқасқа түсейiн деп тұрған адамның келбетiн, даярлық белгiсiн байқауга болады. Ертедегi адамдар жабайы аңдармен арпалысқа түсердiң алдында денесiн соған бейiмдеп алып, сонан кейiн айқасатын болған. Қазiргi адамдар үшiн мұндай көрiнiстер дөрекi, ебдейсiз қимылдар болып табылады. Мұндай ебдейсiз қимылдар мәдениеттi адамның қылығына ешбiр сыйымсыз сипат. Бұған көбiнесе сотқар, ызақор, кекшiл адамдар бiр табан жақын тұрады. Адамдардың сана-сезiмi өскен сайын оның қимыл-қозғалыстары да мәдениеттене түседi. Эмоциялық жағдайлар адамның дем алу, қан айналу органдарына өзгерiстер түсiретiнiн, бет әлпетi мен (мимика) бүкiл дене қимылдарына (пантомимика), сөздiң интонациясы мен тембрiне, дикциясы мен паузасына да өзгерiстер енгiзетiндiгiн дәлелдейтiн мысалдар көп. Қорқу эмоциясы кезiнде адамда байқалатын мәнерлi қозғалыстарды алайық. Қорыққан адамның қасы тартылып, түсi бозарады, қозғалыстары баяулап не мүлде тоқтайды, денесi дiрiлдеп қалшылдайды, шашы үрпиiп, көзi шарасынаи шығып, даусы қарлығып, үнi кiбiртiктейдi, аузы кебiрсiп, тынысы өзгередi, бетi шiмiркенiп, бүкiл денесi қалтырап, салқын тер шып-шып шығады. Тiптi орнынан қозғала, сөйлей алмай, дауысы шықпай қалатын кездерi болады. Қорқыныштың жеңiл түрi тынышсыздану, ауыры — үрейi ұшу т. б.
1. «Жалпы психология» Алдамұратова Алматы 1996
«Жалпы психология» Жарықбаев Қ. (оқулық) Алматы 2004
2. Изард К. Психология эмоции., Питер, 1999 г.
3. Сәбет Балтаұлы Бап – Баба «Жантану негіздері»
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК ... ... ... ... ... түсінігі.
Орындаған: Сыдықанова А.
Тексерген: Едігенова А.Ж.
Семей 2015
Біз күнделікті қарым-қатынаста ... ... ... ... ... қарым-қатынасқа түсеміз, бір-біріміздің қуанышы-
мызды, ыза, уайым, қорқыныш, таңдану, жиіркену ... ... ... де, эмоциямен де ұғынысамыз. Ч.Дарвин, бұған қоса,
адамдардағы сыртқы эмоционалдық ... ... ... ... ... бейімделе, өзгеріске ұшырай отырып дамып, биологиялық функция
атқаратынын дәлелдейді.
Психологиялық және психолингвистикалық ғылымдар, ең ... ... ... ... ... ... ... позиция осылай
нақты бола тұра, эмоция психологиясының ... ... ... ... эмоцияның біртұтас психологиялық теориясын жасау мәселесі шешілмеген.
Ч. Дарвин осы күнгi адамда байқалатын мәнерлi ... ... ... ... ... ... елеулi орын алған әрекеттiң
қалдығы екендiгiн айтады. Мәселен, қатты ашу ... адам ... ... ... ... түйiп булығады, демiн әзер алып, ... ... ... тарс-тарс соғады. Осындай ... ... ... шығу ... бар. Жоғарыда келтiрiлген мысалдан жауымен
(жабайы аңдармен) айқасқа түсейiн деп тұрған адамның келбетiн, ... ... ... ... адамдар жабайы аңдармен арпалысқа
түсердiң ... ... ... ... ... ... ... айқасатын болған.
Қазiргi адамдар үшiн мұндай көрiнiстер дөрекi, ... ... ... Мұндай ебдейсiз қимылдар мәдениеттi адамның қылығына ... ... ... ... ... ызақор, кекшiл адамдар бiр табан
жақын тұрады. Адамдардың сана-сезiмi өскен ... оның ... ... ... ... жағдайлар адамның дем алу, қан ... ... ... бет ... мен ... бүкiл дене
қимылдарына (пантомимика), сөздiң интонациясы мен тембрiне, дикциясы ... да ... ... ... ... ... ... байқалатын мәнерлi қозғалыстарды алайық. Қорыққан
адамның қасы тартылып, түсi бозарады, қозғалыстары ... не ... ... ... ... шашы үрпиiп, көзi шарасынаи шығып,
даусы қарлығып, үнi кiбiртiктейдi, аузы ... ... ... ... ... ... қалтырап, салқын тер шып-шып шығады. Тiптi орнынан
қозғала, сөйлей алмай, дауысы шықпай қалатын кездерi ... ... түрi ... ауыры — үрейi ұшу т. б.
Күрделi эмоциялардың бiрi — көңiл. ... ... ... шат, ... ... ... не ... кiрбiң кiру, ызалы, түсi суық т. б. ... ... ... айналасын қоршаған дүние әсер етiп отырады.
Егер оның қызметi жақсы жүрiп жатса, ұжымы ынтымақты болса, ... ... ... ... де ... болады. Көңiлге адамның денсаулық
жағдайы, жүйке жүйелерiнiң ерекшелiктерi де әсер етедi. Өмiр-тiршiлiгi ... ... бар ... да адамның көңiлiне үлкен iз қалдырады. Мәселен,
адам көптен айналысып жүрген iсi оңға басса, немесе бiр нәрсеге қолы ... оқу ... ... ... қорғау т. б.), шат-шадыман күйге
түседi. Керiсiнше, ол ылғи да ... ... ... ... ... алмаса, жанын қоярға жер таба алмай қиналады. Мұндайда қабағы қатыңқы,
ренiштi ... ... ... да ... ... шықпас”, “Адам
көңiлден азады” деген мақалдар ... ... ... ... ... ... бай ... тiптi ауыр жағдайларда да
көңiлдi жүредi. Оптимистiк, жарқын болашаққа сену, қиыншылыққа мойымау ерiк-
жiгерi ... ... ... ... ... Адам өз ... ... керек екендiгiн олар iс жүзiнде көрсете бiлуi тиiс. Осы ... ... ... ... де ... ... жiбермеуге болатындығы,
көңiлдiң тұрақты болуы жұмыс қабiлетiн арттыруға, адамның жеке қасиетiнiң
жақсы сапаларына байланысты екенi ... ... Өз ... ... ... ... үшiн аса қажеттi сипат. Төменгi сынып оқушыларының мұғалiмiнiң
қасы мен қабағына қарап отыратыны белгiлi. Егер ... ... ... ... оқу материалдарын меңгерулерiне қолайсыз әсер етедi.
Ч. Дарвин ... ... ... механизмдерінің бірі ретінде
пайда болғаны ... ... адам ... ... ... ... Экспрессия
адамда генетикалық тұрғыдан болғанымен, әлеуметтік нормаларға орай үйрену
процесіне байланысты. Бұл орайда белгілі бір ... ... ... жоқ ... ... пайда болуы мүмкін. Белгілі бір мәдениетке
қатысты адамдарда эмоция нысандары біршама ұқсас болады. Эмоцияның әр түрлі
мәдениеттер адамдарына ... да, ... бір ... ғана ... ... да болады. Мысалы, көз жасы қайғы мен
уайымның белгісі ретінде әмбебап дерлік, алайда бұл ... ... ... және ... ұзақ ... керектігі) мәдениет нормаларына
байланысты. Экспрессияның адамдар ... ... ... ... ... ... басы ... не жеткіліксіз болуы, оның нақты
жағдайға сәйкессіздігі адамның қарым-қатынастарындағы кикілжіңдердің ... ... ... ... ... ... Алдамұратова Алматы 1996 
«Жалпы психология» Жарықбаев Қ. (оқулық) Алматы 2004 
. Изард К. Психология ... ... 1999 ... ... Бап – Баба ... ...

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"балалар психологиясы"6 бет
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
"Гетерогенді және өзгермелі ортадағы сұрыптау"4 бет
Абай құнанбайұлы туралы14 бет
Адамның шығу тегі5 бет
Дарвин Чарльз Роберт4 бет
Марксистік философия12 бет
Организмдердің орта жағдайларындағы морфологиялық – экологиялық адаптациялары18 бет
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің негізгі заңдылықтары3 бет
Ч. Дарвин теориясы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь