Меншік ұғымы, түрлері

Меншік ұғымы, түрлері. Меншік категориясы кез келген экономикалық жүйені ұйымдастырудың іргетасы болып табылады. Меншік ұғымы тарихи категория ретінде алдымен, жермен содан соң өніріс құрал-жабдықтарын иемденумен, пайдаланумен және оларды жалға берумен байланыстырады. Осы тұрғыда, меншік молайтуда өндіруші адамның еңбегіне және оның еңбек өнімділігінің басымдылық рөліне ерекше мән беріледі, өйткені ол барлық және пайда табудың қайнар көзі ретінде саналады.
Меншік теориясы сүбелі үлесті У. Петти. Ф. Смит, Д. Рикардо, П. Прудон, К. Маркс, Р. Коуз және Алчиан сияқты ғалымдар қосты.
Маркс бойынша, меншік – бұл өндіріс құрал-жабдықтарын иемденумен байланысты қатынастар деп қарастырылады. Ал Коуздың пікірінше, кез келген ресурстар өздігінен меншікке айнала алмайды, тек ресурстарды қолдану арқылы ғана меншіктің кешенді құқықтарын анықтауға болады. Бұл меншіктің мазмұнын білдіре отырып, осы меншік құқығына қатысты екенін және өзара пайдалы іс-әрекетті орындауға қол жеткізу үшін сол адамдардаң бір-бірімен қалайша келісе алатындығын сипаттайды.
Меншіктің 2 түрі ажыратылады: жеке меншік және мемлекеттік меншік. Олардың әрқайсысының бірнеше нысандары бар.
Жеке меншік – бұл бір тұлғаның немесе отбасының мүліктің немесе ресурстың иесі болып табылуы. Жинақтау сипаты бойынша жеке меншік еңбектік және еңбектік емес болып бөлінеді. Еңбектік жеке меншік жалақы есебінен және кәсіпкерлік қызметтен келіп түсетін табыс арқылы анықталады. Еңбектік емес жеке меншік мүлікиті мұраға қалдыру есебінен, бағалы қағаздардан, депозиттерден алынатын табыстар және басқа да табыс уөздері арқылы анықталады. Жеке меншіктің ерекше нысаны болып ұжымдық меншік табылады. Ұжымдық меншіктің мысалына кооперативтік меншік және акционерлік меншік жатады. 1) Кооперативтік меншік деп бірігіп қызмет істеуі үшін сол кооператив иелерінің еңбегі мен өндіріс құрал жабдықтарын біріктіру жолмен қалыптасатын ұжымдық меншіктің бір түрін айтады. 2) Акционерлік меншік – бұл акцияларды сату нәтижесінде қалыптасатын меншік.
1. Крымова В. Экономикалық теория: Кестелі оқу құралы. Алматы: Аркаим, 2009.
2.А.Н.Доғалов; Н.С. Досмағанбетов «Экономикалық теория» - 51, 53, 71, 87 бет; Алматы,2014
3. «Жалпы экономикалық теория» оқулығы; Қ.Жұбаенов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті,2004
        
        Қазақстан Республикасының  Білім және Ғылым  министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тексерген: Габдуллина ... ... ... ... ... ... түрлері. Меншік категориясы кез келген экономикалық жүйені ұйымдастырудың іргетасы болып табылады. Меншік ұғымы ... ... ... ... ... содан соң өніріс құрал-жабдықтарын иемденумен, пайдаланумен және оларды жалға берумен байланыстырады. Осы тұрғыда, меншік ... ... ... ... және оның еңбек өнімділігінің басымдылық рөліне ерекше мән ... ... ол ... және ... ... ... көзі ретінде саналады.
Меншік теориясы сүбелі үлесті У. Петти. Ф. Смит, Д. Рикардо, П. Прудон, К. ... Р. Коуз және ... ... ... ... бойынша, меншік - бұл өндіріс құрал-жабдықтарын иемденумен байланысты қатынастар деп қарастырылады. Ал ... ... кез ... ... өздігінен меншікке айнала алмайды, тек ресурстарды қолдану арқылы ғана меншіктің кешенді құқықтарын анықтауға болады. Бұл меншіктің ... ... ... осы ... ... ... екенін және өзара пайдалы іс-әрекетті орындауға қол жеткізу үшін сол адамдардаң бір-бірімен қалайша ... ... ... 2 түрі ... жеке ... және мемлекеттік меншік. Олардың әрқайсысының бірнеше нысандары бар.
Жеке меншік - бұл бір тұлғаның немесе отбасының мүліктің немесе ... иесі ... ... ... ... бойынша жеке меншік еңбектік және еңбектік емес болып бөлінеді. ... жеке ... ... ... және кәсіпкерлік қызметтен келіп түсетін табыс арқылы ... ... емес жеке ... ... ... қалдыру есебінен, бағалы қағаздардан, депозиттерден алынатын табыстар және басқа да табыс уөздері арқылы анықталады. Жеке меншіктің ерекше нысаны болып ... ... ... ... ... ... ... меншік және акционерлік меншік жатады. 1) Кооперативтік ... деп ... ... ... үшін сол ... иелерінің еңбегі мен өндіріс құрал жабдықтарын біріктіру жолмен қалыптасатын ұжымдық меншіктің бір түрін айтады. 2) ... ... - бұл ... сату ... ... ... ... - бұл субъектісі мемелекет болып табылатын меншіктің түрі. Меншіктің бұл түрін басқаруды және оған билік етуді ... ... ... ... ... ... меншіктің басты ерекшелігі болып оның бөліске түспейтіндігі ретінде саналуы табылады.
Мемлекеттің меншіктің дамуы ... ... ... ... орын ... Әдетте, оның үлесі меншік түрлерінің жалпы құрылымында 90% -ға дейін жетеді. ... ... ... ... ... ... ... асты. Алайда, нарықтық экономикасы дамыған елдерде мемлекеттік меншіктің үлесі 5%-дан 30%-ға дейін ауытқып отырды.
Экономикалық жүйелер - ... ... ... ... ... ... жүйелердің жіктелу өлшемдері бойынша әртүрлі сипаттамасы бар.
Ашықтылық ... ...
* ... ... жүйе - бұл барлық іскерлік белсенділік операциялардың ел ішінде ғана жүргізілуі орын алатын экономиканың ... Ашық ... жүйе - бұл ... ... ... қатынастар жағдайында белсенді түрде жұмыс жасауы, бұл жерде ұлттық валютамен қатар шетел валютасы қолданылады.
Меншік қатынастары бойынша
Дәстүрлі экономикалық жүйе - ... бойы ... ... ... ... ... сипатты белгілері:
* Өнімді өндіру, бөлу және айырбастау ... ... ... ... артта қалушылық, ұдайы өндіріс қарқынының тым төмен болуы.
* Техникалық прогресстің шектелуі.
* Халық санының ... ... ... өсу ... ... түрде артып отыруы.
* Сыртқы қарыздың маңызды түрде орын алуы.
* Мемлекеттің және қарулы күштер құрылымының жоғары рөлі.
+ Әміршіл-әкімшіл экономикалық жүйе - ... ... ... ... факторларына мемлекеттік меншіктің орын алуына негізделген қатынастар.
+ ... ... ... құрал-жабдықтарына деген мемлекеттің меншіктің орын алуы.
* Экономиканы орталықтан жоспарлау.
* Өндірушілердің монополиялануы.
* Ресурстардың орталықтандырылған қоры.
* ... ... ... ... ... жүйе - жеке ... жеке мүддеге, еркін бәсекелестікке негізделген қатынастар.
Сипатты белгілері:
* Өндіріс факторларына деген жеке меншіктің орын алуы.
* Кәсіпкерліктің еркіндігі және таңдау ... ... ... ... ... ... субъектілерді жеке мүдделеріне сай ынталандыру.
* Өндірушілер арасындағы, тұтынушылар арасындағы бәсекелестік, бұл ешкім нақты ... ... ие ... ... ... жүйе - нарықтық тетіктер мен экономиканы мелекеттік ... ... орын ... қатынастар.
Сипатты белгілері.
* Әміршіл экономика мен нарықтық экономиканың ... ... ... болуы.
* Күшті кәсіподақ қозғалысының орын алуы.
* Мемлекеттік реттеу мен ... рөлі ... ... ... ... және ғылыми- техникалық прогрестің даму деңгейі бойынша.
Индустриалдыққа дейінгі жүйе - қол еңбегіне ... ... ... ... ... орын ... және ауыл ... негізделген жүйе.
Индустриалдық жүйе - тауар-ақша қатынастарының дамуымен байланысты ірі машиналы өндіріске негізделген жүйе.
Постиндустриалдық жүйе - ... ... - ... емес сала ... ... және ... ... ресурс ретінде саналатын жүйе.
Икемділік ұғымы. Сұраныс пен ұсыныс икемділігі.
Икемділік - бір ... ... ... ... бір ... ... өзгеріске ұшырау реакциясның дәрежесі. Икемділіктің сандық мәнін есептеу үшін икемділіктің коэффициенті қолданылады. Икемділік коэффициенті бір айнымалының 1пайызға өзгеруі нәтижесінде ... бір ... ... ... қанша пайызға өзгеретінін көрсететін сандық көрсеткіш болып ... ... мәні ... ... дейін өзгертіп отырады. Икемділік сұранысқа да, ұсынысқа да әсер етеді.
Сұраныстың баға ... ... - ... бағасының бір пайызға өзгергендегі сұраныс көлемінің салыстырмалы өзгеру реакциясының сезімталдығын сипаттайтын көрсеткіштік ... баға ... ... бес түрі бар.
* Икемді сұраныс - ... ... ... ... ... ... ... көрсететін жағдай, ЕPD >1 бұл сұраныс көлемінің бағаға қарағанда тез өсетіндігі немесе кемитіндігін білдіреді.
* Икемсіз сұраныс - ... ... ... ... ... ... ... көрсететін жағдай, бұл жерде икемділіктің мәні 1-ден төмен болады, ЕPD

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Меншік ұғымы, түрлері және Қазақстан Республикасының меншік қатынастарының дамуы28 бет
Меншік ұғымы,түрлері және меншік қатынастарының дамуы. Экономикалық жүйелер ,ұғымы,типтері және салыстырмалы сипаттамасы. Сұраныс және ұсыныс икемділігі оның түрлері. Ақша жүйесінің даму кезеңдері. Бәсеке модельдері,жетілген және жетілмеген бәсеке сипаттамасы17 бет
Меншік ұғымы,түрлері мен формалары, ҚР-ғы меншіктік қатынастардың дамуы5 бет
Меншік ұғымы. Экономикалық жүйе. Сұраныс және ұсыныс икемділігі. Ақша жүйесінің даму кезеңдері. Бәсеке және оның модельдері16 бет
Ортақ меншік ұғымы13 бет
Ортақ меншік ұғымы мен түрлері15 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Заңды тұлға ұғымы41 бет
Меншік құқығының жалпы сипаттамасы31 бет
Меншік құқығының жалпы құқықтың сипаттамасы35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь