Меркантилизм кезеңдері

1. Кіріспе
2. Меркантилизм ұғымы
3. Меркантилизм кезеңдеріне сипаттама
4. Қорытынды
5. Пайдаланылған әдебиеттер
Экономикалық теория — бұл адамдардың шексіз қажеттілігін қанағат-тандыру үшін қоғамдағы шектеулі немесе сирек кездесетін ресурстарды пайдалану арқылы игіліктерді өндіруді зерттейтін ғылым.
Экономикалық ойлау адамзат қағамының құрдасы болып табылады. Оның алғашқы қайнар көзі ежелгі Египеттен басталады.
Ең алғаш рет б.д.д. III- ғасырда грек ойшылдары Аристотель мен Ксенофонт еңбектерінде экономикалық болмыс түсініктерінің бірнеше нұсқаулары дүниеге келді. Философ, әрі экономист Аристотель айырбас, ақшаның пайда болуы мен атқаратын қызметін зерттейді. Бірақ бұл ғалымдар экономикалық ілімді дербес бір тұтас жүйеге айналдыра алмады. Экономика деген гректің сөзі, сөзбе сөз аударғанда «үй шаруашылығын жүргізудің өнері» деген мағынаны білдіреді.
Қазір оның мазмұны айтарлықтай өзгеріске ұшырады. Шаруашылық тек отбасы төңірегінде емес, сондай ақ аймақ, ел, әлемдік шеңберде жүргізіліп, басқарылатын болды және тек теориялық белгілеріне ғана емес, сондай ақ өндірістік белгілеріне байланысты (фирма, кәсіпорын, сала) ұйымдастырылатын болды.
Экономикалық теория дербес ғылым болып XVI¬XVII ғасырларда тауар – ақша қатынастары кеңейген капитализм кезеңінде түбегейлі қалыптаса бастады.
Экономикалық теорияның даму кезеңдері төмендегідей бөлінеді.
Меркантилизм – Ең алғаш экономикалық ілім XVI¬XVII ғасырларда меркантилизм мектебі болды (итальян сөзі «мерканте» — саудагерлер көпес, сауда, пайда). Бүл ілімнің негізінде қоғам байлығының қайнар көзі материялдық өндіріс емес, тауар ақша қатынастарында болды.
Меркантелистердің талабы бойынша тауарды шет елдерге көп сату олардан аз сатып алу, сөйтіп елдегі ақша қорын көбейту. Олар сыртқы сауданы дамыту арқылы елдегі алтын мен күмістің көлемін молайту негізінде халықты байытуға болады деді. Демек меркантелистер тек сауда капиталының мүддесін қорғады. Сондықтан халық шаруашылығын толық қамтитын ілімге айнала алмады. Бұл ілімнің көрнекті өкілдері Т.Мен, А.Монкретьен, І Петр, И.И.Посошков.
Физиократизм – (XVIII) қоғамның байлығы саудада емес өндірісте деген қағида ең бірінші «физократтар» мектебінің өкілі Франсуа Кэненің еңбегінде пайда болды, бірақ ол ұлттық байлықтың қайнар көзі ауыл шаруашылығының еңбегінде деп есептеді.
1. Экономикалық ілімдер тарихы пәнінің үлгі бағдарламасы. Алматы: Қазақ университеті,1999
2. Блауг М. Экономическая мысль в ретроспективе. – М: «Дело ЛТД», 1994
3. Меркантиллизм. –Л, 1935
4. Я.С. Ядгаров. История экономических учреждений. Учебник – М.: ИНФРА – М, 1997
5. Экономикалық ілімдер тарихы. Алматы: Қазақ университеті, 1997
6. Теоретическая экономика: Учебник. /Под ред. д.э.н. проф. У. К.Шеденова. Алматы-Актюбинск. 1999.
7. Титова Н.Е. История экономических учений. Курс лекций. М. 1997
        
        Қазақстан Республикасның Ғылым және Білім министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік ... ... ... Б.ҚОрындаған: Кенжебаева Т.ХТобы: ТЖ-405Семей қаласы 2015Жоспар * Кіріспе * ... ... * ... ... сипаттама* Қорытынды * Пайдаланылған әдебиеттерКіріспеЭкономикалық теория  --  бұл адамдардың шексіз қажеттілігін  ... үшін  ... ... ... ...  ... ...  пайдалану арқылы  игіліктерді  өндіруді  зерттейтін ... ... ... қағамының құрдасы болып табылады. Оның алғашқы қайнар көзі ежелгі Египеттен басталады.Ең алғаш рет б.д.д. III- ... грек ... ... мен ... еңбектерінде экономикалық болмыс түсініктерінің бірнеше нұсқаулары дүниеге келді. Философ, әрі экономист Аристотель айырбас, ақшаның пайда болуы мен ... ... ... ... бұл ғалымдар экономикалық ілімді дербес бір тұтас жүйеге айналдыра алмады. Экономика деген  гректің сөзі, сөзбе сөз аударғанда  деген ... ... оның ... ... ... ... ... тек отбасы төңірегінде емес, сондай ақ аймақ, ел, әлемдік шеңберде жүргізіліп, басқарылатын болды және тек ... ... ғана ... ... ақ ... ... ... (фирма, кәсіпорын, сала) ұйымдастырылатын болды.Экономикалық теория дербес ғылым болып XVI - XVII ... ...  -  ақша ... ... ... кезеңінде түбегейлі қалыптаса бастады.Экономикалық  теорияның даму кезеңдері төмендегідей бөлінеді.Меркантилизм  -  Ең ... ... ілім XVI - XVII ... ... ... болды (итальян сөзі   --  саудагерлер көпес, сауда, пайда). Бүл ілімнің негізінде қоғам байлығының қайнар көзі материялдық өндіріс ... ... ақша ... ... ... бойынша тауарды шет елдерге көп сату олардан аз ... алу, ... ... ақша қорын көбейту. Олар сыртқы сауданы дамыту арқылы елдегі алтын мен күмістің көлемін молайту негізінде ... ... ... деді. Демек меркантелистер тек сауда капиталының мүддесін қорғады. Сондықтан халық шаруашылығын толық қамтитын ілімге айнала алмады. Бұл ілімнің көрнекті ... ... ... І ... И.И.Посошков.Физиократизм  -  (XVIII) қоғамның байлығы саудада емес өндірісте деген ... ең ...  ... ... ... Кэненің еңбегінде пайда болды, бірақ ол ұлттық байлықтың қайнар көзі ауыл шаруашылығының еңбегінде деп есептеді.  --  ...   --  ... ... ... тек ауыл ... ... халық шаруашылығын басқа салаларын өнімсіз деп есептеу дұрыс болмады. Бұл кезеңнің көрнекті өкілдері Ф.Кенэ, А.Тюрго, Дюпон де ... ...  ...  --  ... ... ... ... Д.Рикардо, Буагильбер)  --  өндірістің барлық саласын ... ... ... ... ... негізі еңбекте деп  дәлелдеген. Экономиканың нарықпен реттелуін және қоғамның барлық топтар табыстарының қайнар ... ... ХІХ ... ІІ ... ... ... экономия екі бағытқа бөлінді: марксизм және маржинализм.а) Марксизм  -  (К.Маркс, Ф.Энгельс, В.И.Ленин, Г.В.Плеханов). Зерттеудің негізгі  ...  -  ... ... ... ... ... басты жаңалығы: қоғамдық-экономикалық формация, капитализмнің даму заңдылықтары, социализмнің жаңа жүйе ... ... ... ... ... пен ... ... теориясы, тауарға сіңген еңбектің екі табиғаттылығы, қосымша құн туралы ілімдерді қалыптастырды, абсолюттік рентаның, жалдамалы еңбектің мәнін қарастырды. ... ... екі ...  бөлу арқылы барлық экономикалық  құбылыстар да талданды. Қосымша  құнның ...  ...  ...  ... ... арқылы  көрініс тапты.б) Маржинализм  -  (К.Менгер, У.Джевонс, Л.Вальрос). Маржинализмнің ... ... ... ... ... ... ... шығындар. Шаруашылықты тиімді ұйымдастыру  үшін шектеулі ресурстарды ең пайдалы бөлудің әдістерін іздестіру жүргізілді. Микроэкономикалық ... ...  ... қолданылу әдістері қарастырылды. Маржинализм экономико-математикалық тәсілдер мен үлгілерді кең қолданады. Л.Вальрос математикалық мектептін негізін қалаған. Ол жалпы нарықтық ... ... ... оның ... ... пен ұсынысты талдау.Неоклассикалық теория  --  ХІХ ғасырдың 90 ... ... ... ... Неоклассиктердің ойы келесіде: егер нарықтық экономиканың субъектілеріне  мүмкіндігінше экономикалық еркіндік бірлесе өте жақсы қызмет атқарған болар еді деп  ... ...  -  ХХ ... ... Бұл ағымның  теориясы бойынша: экономиканы нарықтық реттеумен ...  ... ...  ... ...  -  ХХ ... 50 ... аяғы (Т.Веблен, У.Митчел, М.Вебер, В.Зомбарт, Д.Гэлбрейт және т.б.). Экономикалық  дамудың  ...  ... тек ... ... ол  -  ... ... барлық жүйесі. Бұл  бағыт өкілдері қоғамның жоғары мұратының  көрінісіне  ... ... ... ... және ... да ... ... араласу шараларды жатқызуы.Меркантилизм ұғымыЕвропада ұлттық мемлекеттер мен сауданың даму жетістіктері пайда болған кезде алтын мен ... ... ... ақша және оның ... ... рөлі ... ... трактаттар пайда болды. Осылайша, ұлы табиғи зерттеуші Николай Коперник "Монетаны соғу тәсілдері туралы"деген еңбегінде мемлекеттің құлдырауының төрт себебін ... ... ... ... ... және ... ... Ол құнсызданған ақшаның сауданы қысқартатынын және өмірлік құралдардың қымбаттауын ескертті.Кароль кеңесшілері алтын туралы, импортты ұснудың пайдасы жөнінде және экспортты қолдау ... ... жаза ... ... ... ... пайда болды, оның құрылуы ең алғашқы жүйеленген экономикалық көзқарастардың пайда болуын ... ... ... ... mercari (сату)дегеннен шыққан. Оның пайда болуы Ұлы географиялық ашылумен, "алғашқы ... ... ... ... жаңа ...  ... субъект-кәсіпкерлер мен жалдамалы жұмыскерлердің пайда болумен тығыз байланысты.Европалық меркантилистер өкілдері негізінен көпестер, өндірушілер, әскерилер, авантюристер болды. ... олар ... ірі ... ... негізі-сауда, несие және соғыстар арқылы пайдаға ие болу сияқты әдістерін нақты анықтады. Байлықтың абстрактілі формасы-ақша шықты. Сол кезде ... ... ... ... ... ... көре білді. Адамдар "металл үшін құрбан" болды. Сол ... ... мен ... мемлекетте және жеке қолда ақшаны жинақтау әдістерін іздеуге арналды. Осылайша, меркантилизм, нарықтық қатынастың туу кезеңіндегі экономикалық ойлардың алғашқы ... ... ... ... ... ... ... Меркантилизмнің негізгі жолдары:* үйрену пәні ретінде өндіріс аумағынан қол үзген жағдайда ... ... ... ... ... ... барлық аясында керексіз жүйелі талдау мүмкіндігін болдырмауды және экономикалық болмыстардың сыртқы көріністерін бейнелеуге әкелетін оқып үйрену әдісі ... ... ... ақшаның пайда болуын адамзаттың жасында ойлап шығаруының нәтижесі деп есептейді, ақшаны байлықпен байланыстырады;* құнның ... ... мен ...  ... жаратылысына" байланысты және олардың әлемдегі мөлшерімен сипаттады;* еңбек ұсынысының ... ... ... емес ... ... ... ... өсуді елдің ақшалай байлығының көбеюі ретінде, сыртқы сауданың мемлекеттік реттелуі және ... ... ... дұрыс қол жеткізу арқылы байланыстыра қарастырды.* Осыған орай, осы және басқа да ұстанымдар ... ... ... ... ... ... және ... екі кезеңін дәстүрін сипаттайдыМеркантилизм кезеңдеріне сипаттамаЕртедегі меркантилизм (монетаризм) Ұлы географиялық ашылуларға дейін пайда ... және ХVІ ... ... ... ... ... Оның маңызды өкілдері У.Стаффорд (Англия), Г.Скаруффи (Италия)  және басқалар. Сол кезеңде ... ... ... ... ... ... ... сипатқа ие болды. Бұл уақытта қатал мемлекеттік саясат арқылы мәселелерді әкімшілік тұрғыда шешуге үлкен үміт артқан.Европалық билеушілер ... мен ... ... ... ... мемлекеттен шығаруды шектеді және колониядан ақшалай материалдың әкелінуін реттеді. Осыған орай, ертедегі меркантилистердің монетаризм теориясы заңды жолмен ақшалай ... ... ... ... ... ... баланс" теориясымен анықталуы мүмкін. Кейінгі меркантилизм ХVІІ ғасырдың екінші жартысынан ХVІІІ ғасырдың бірінші жартысына дейінгі аралықты қамтиды, дегенмен оның жеке ... ... ... да өзін ... жалғастырды. Оның басты өкілдері  -  Томас Мен (Англия), А. Серра (Италия), А. Монкретьен (Франция) және ... Бұл ... ... арасындағы сауда байланыстары дамыған және реттелген сипат алады, яғни көпшілік жағдайда ұлттық өндіріс пен ... ... ... ... қолдауымен шарттасты.Сондықтан кейінгі меркантилизмнің орталық пункті болып "сауда балансының ... ... ... орай мемлекеттен шығарылған және әкелінген тауарлар (белсенді сауда балансы) құны арасындағы айырмашылығы көп болса, ... бай ... деп ... Бұл айырмашылықты екі тәсілмен қамтамасыз етуді көздеді: ... өз ... ... ... ... және ... заттардың әкелінуіне тыйым салу есебінен; екіншіден, делдалдық сауда ... ... ақша ... рұқсат етілуімен байланысты. Бұл арқылы бір мемлекеттен арзанға сатып алу және ... ... сату ... ... Белсенді сауда балансын сақтап және сыртқы нарықты ... ... ... ... ... ... ұстап, шетел тауарларына жоғарғы баж салығын салып сыртқа тауар ... ... ... орай, "саяси экономия" терминнің шығуы осы кейінгі меркантилизмен  ... ... Оны 1615 жылы ... ... ... атты ... шығарған француз меркантилисі А. Монкретьен еңгізді.Кейінгі меркантилистер саяси экономияны сауда балансы туралы ғылым ретінде ... ал  оның ... ...  -  "көп сату  -  аз сатып алу" болды.Ертедегі және кейінгі меркантилизм экономикалық теорияның көптеген сұрақтарын ... мен  ... ... ... ... байлық деп алтын мен күмісті зат ретінде қарастырды. Олар сауда мен ақша ... ... ... ... ... ... ... меркантилистер байлық деп - мемлекет сұранысын қанағаттандырғаннан кейін, қалған ... ол ... ... сыртқы нарықта ақшаға айналу арқылы түсетін артық өнім деп түсінді.Байлықты ақшамен теңестіруде ... ...  құны ... ескермеді және оны ақшалай формаға ауыстырды. Сондықтан олар ақшаның құнын ... ... және оны ... мен күмістің табиғи құрамында қарастырды. Бұл ертедегі меркантилистердің номиналистік көзқарасы болды. Кейінгі меркантилистер ақшаны тауар деп ... ... ... негізгі қиындықтары-тауардың қалай және неге ақшаға айналатынын түсіндіруді білмеді және ақшаның металдық теориясының негізін салушылар шыққанын білмеді. Осымен ... ... ... ... сандық теориясының бастамасын қалыптастырды. Ақшаның сандық теориясының пайда болуы ХVІ ғасырда ... Жаңа ... ... ... мен ... ... тұған  қарсы табиғый реакция және ақша саны мен тауар бағасының өзгеріс себептері көрсетті. Кейінгі меркантилистер тұжырымдамаулары бойынша, ... ... оның ... кері тәуелділігінде болып, ал тауардың баға деңгейі ақша санына тура пропорционалды болды.Егер ертедегі меркантилистер ... ... ... оны ... ... ... онда кейінгі меркантилизм өкілдері белсенді сауда балансын қолдап, ақшадан тек жинақтау құралдарын ғана емес, сонымен қоса ... ... ... ... ... ... отырып, олар, негізінен ақшаның капитал ретіндегі қызметін мойндады.Әр елдегі ... ... ... ... ... ... ие болды. Осылайша, Англияда меркантилизм бір уақытта өндіріс капитализм мен ауыл шаруашылығының дамуына әсер етті. Бұл ХVІІ ғасырда елдің ... мен ... ... ... саясаттың негізгі жетістігі болды. Ост-Инд компаниясының көшбастыларының бірі Томас Мен ... жж) ... ... сол ... англияда меркантилизм мен идеологиялық күрес нәтижесінде А.Смит, Д.Рикардо және басқалардың еңбектерінде көрініс тапқан классикалық саяси экономияның құндылықтарын ... ... қол ... ... ... ХІХ ... ... ішкі және сыртқы саудада толық бостандық саясатының сөзсіз жолын қуғаны туралы мәлімдеп, антимеркантилистік ұстанымды практикада іске асыруды ... ... ... ... жол бастаушысы, кольбертизм атағын алған, біржақты сипат беріп, үкімет мүшесі болған  -  Жан Батист Кольбер ... жж). Ауыл ... ... ... ... Кольбер, белсенді сауда балансын қамтамасыз етуге ұмтылып, өнеркәсіптің дамуын барынша көтермеледі, бірақ ауыл шаруашылығының ... ... Ол ауыл ... ... ... ... ... беріп, ауыл шаруашылық өнімдерін шетке шығаруды қиындатты.Экономикалық идеяларды дамытудағы меркантилизмнің тарихи ролі оның ... ... ... ... және ... ... байланысты.Меркантилистердің тұжырымдамалары айналым аясында толығымен шаруашылық өмірдің тәжиребесіне арналды. Бұл сонымен бірге, оларға ғылыми айналымға көптеген экономикалық санаттарды еңгізуге, ... ... ... мен ақша ... ... ... заңдылықтарды айқындауға жол берді. Бірақ олар экономиканың басқа аяларына әсері әрқашан бірдей болмады.Меркантилисттер отандық өнеркәсіп пен сауданың дамуы үшін ақшаны ... ... ... ... түрде қарастырғанымен, ұлттық экономикаға шетел инвестицияларын тартуға мән бермеді. Бұдан басқа олар үшін жұмыссыздық мәселесі де мәнсіз болды. ... ... ... ... аз ... ... немесе фабрикалар мен зауаттарда жұмыс істеуді қаламауды тудыратын не "жалқаулық", не  "азғандық" деп санады.Меркантилизм дамыған Европа елдерінде, ең алдымен ... мен ... оның ... саяси экономиясын алмастыратын нарықтық экономикалық қатынастар мен ... ... ... мен ... ... құны емес, айырбас байлық деп жариялады.Меркантилизмнің экономикалық саясаты алғашқы капиталдың жиналуына көмектесті.Алайда, меркантилизмді саяси экономияның туу кезеңі мен  ... ... ... ... Й.Шумпетер оның жағдайы өз алдына практикалық маңызын сақтай отырып соншалық ғылыми бағыт бермей және одан ... ... тек ... ... деп ескертті.ҚорытындыМеркантилизм деген сөздің түбірі латын, ағылшын, француз және италиян тілдерінде  -  сауда, саудагер деген ұғымды ... ... бұл ... ... ... мәні мен мазмұнын толық жеткізе алмайды әрине. Меркантилизмді 16-18 ... ... ... ... ... ... ең алғашқы ғылыми экономикалық көзқарас жүйесі ретінде анықтауға болады. Карл Маркс 16-18 ғғ. Батыс Европа елдері үшін  кезеңі болды деп ... 16-18 ғғ ... ... ... ... мен ... жеткізетін әлемдік теңіз-мұхит су жолдарын анықтап-игеру нәтижесінде халықаралық сауда және алтын-ақша қоры шоғырланған әлем орталығына айналғаны ... ... ... ... және күміс ақша деп білген, ұлттық және мемлекеттің байлығын алтын-күміс ақша қорымен өлшеген. Олар ... көзі ... ... деп ... ... алтын ақша қоры өседі, импорттан алтын-күміс ақша қоры кемиді. Осыған байланысты меркантилистер өздерінің концепциясында ... ... ... ... қолдаған. Меркантилистердің концепциясы бойынша, сыртқы сауда  -  байлықтың көзі, сондықтан мемлекеттің араласуымен белсендi сауда балансын ... ... ... ... әдiсi және ... ... меркантилистер абсолюттiк монархияны толық қолдаған және өз iсiнде пайдаланып отырған. Сонымен, меркантилистер экономикада нарық теориясын насихаттаған болса, ал ... ... осы ... ... ... ... ... абсолюттi монархия билiгiн қолдаған.Пайдаланылған әдебиеттер* Экономикалық ілімдер тарихы пәнінің үлгі ... ... ... университеті,1999* Блауг М. Экономическая мысль в ретроспективе.  -  М: , 1994 * Меркантиллизм.  - Л, 1935* Я.С. ... ... ... ... ...  -  М.: ИНФРА  -  М, 1997* Экономикалық ілімдер тарихы. Алматы: Қазақ университеті, 1997* Теоретическая экономика: ... /Под ред. ... ... У. К. ... ... 1999.* ... Н.Е. ... экономических учений. Курс лекций. М. 1997  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Меркантилизм кезеңдерінің ерекшеліктері7 бет
Меркантилизм кезеңдерінің ерекшеліктері жайлы6 бет
Меркантилизм кезеңдерінің ерекшеліктері туралы ақпарат8 бет
Экономика ілімдерінің тарихы249 бет
Меркантелизм кезеңдері ерекшеліктері4 бет
Меркантелизм кезеңдері ерекшеліктері жайлы5 бет
Меркантелизм кезеңдері ерекшеліктері жайлы мәлімет9 бет
Меркантелизм кезеңдерінің ерекшеліктері5 бет
Меркантелизм кезеңдерінің ерекшеліктері жайлы4 бет
Меркантелизм кезеңдерінің ерекшеліктері жайлы ақпарат3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь