Сомалық будандастырудың принциптері жайлы ақпарат

1. Сомалық будандастыру
2. Сомалық будандастырудың принциптері
3. Сомалық будандастыуды практикада пайдалану
Бірінші рет будан клеткалары 1960-шы жылдары клеткаларды іп УІІГО өсіру әдісі жетілдірілгенде жануар клеткаларынан алынған. Өсімдіктерде бүл мүмкіншілік кешірек, протопластарды бөліп алу және оларды косу әдістері жете зерттелгенде жүзеге асты.
Жануар сомалык клеткаларын будандастыру әдісі биология мен медицинаның теориялык мәселелерін шешуге пайдаланылады. Будан клеткалар биотехнологияда кеңінен колданылады, мысалы, гибридомаларды пайдаланып моноклондык антиденелерді алу үшін. Гибридома деген ол антидене түзетін клетканын (В-лимфоциттің) ісік клеткамен косылған будан клеткасы. «Ома» деген жұрнак, ісік клеткасы үғымды білдіреді, яғни гибридома ісік клеткасымен баска клетканы будандастыру аркылы алынған будан клетка. Неліктен гибридома жасау үшін ісік клеткалары колданылады? Себебі ісік клеткалары тез және үздіксіз бөлінеді. Пайдалы зат түзетін баска клеткаларды (мысалы лимфоциттер) ісік клеткасымен будандастырғанда алынған гибридомаларды биотехнологиялык әдістермен ферментерларда өсіріп, кажетті пайдалы заттарды мол өндіруге болады. Ісік клеткаларынын күрамына енгізілген лимфоциттер организмнен тыс шексіз уакыт өсіп, антиденелерді түзеп, оларды коректік ортаға мол мөлшерде шығарып жатады. Кейін осы антиденелерді бөліп алып, тазалап, медицинада пайдаланады.
Өсімдіктердің сомалык клеткаларынын протопластары күйылысып, будан клетка күрылады, ал одан тотипотенттік касиетке сүйене регенерация аркылы будан организм шығады. Сондыктан бүл әдіс будан өсімдіктін кұрамында нендей касиеттердін пайда болатынын білу үшін генетикалык талдау жасауға ынғайлы. Сомалык клеткаларын будандастыру аркылы өсімдіктерді генетика жағынан жаксартуға болады.
Көне заманнан бастап мәдени өсімдіктердін селекциясы жыныстык будандастыруға және соның нәтижесінде шыккан алуан генотиптерді сүрыптап, олардың арасынан ен күндыларын таңдап алуға негізделген. Бірак жыныстык будандастыру генетикалыкжағынан өте катан шектелген будандастыру жүйесі.
1.Уәлиханова Г.Ж. Өсімдік биотехнологиясы: Оқулық / Г.Ж. Уәлиханова.- Алматы: Қазақ университеті, 2001.- 350 б.

2.Тұрашева С.Қ. Клеткалық биотехнология: Оқулық / С.Қ. Тұрашева; ҚР білім және ғылым м-гі.- Алматы: Дәуір, 2011.- 260 б.

3. Ауыл шаруашылық биотехнологиясы: оқулық / Х.Ә.Аубакиров, А.А.Сұлтанов, Е.М.Сүлеймен, А.Ә.Тлепов.- Алматы: Экономика, 2013.- 489б.
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы:  Сомалық будандастырудың принциптері
Орындаған: Орманова М.М
Тексерген: Жилкыбаева С.Д
Семей - 2015 ... ... ... ... ... принциптері
3. Сомалық будандастыуды практикада пайдалану
Сомалық будандастыру
Бірінші рет будан клеткалары 1960-шы жылдары клеткаларды іп ... ... ... ... ... алынған. Өсімдіктерде бүл
мүмкіншілік кешірек, протопластарды бөліп алу және оларды косу ... ... ... ... ... клеткаларын будандастыру әдісі биология мен медицинаның
теориялык мәселелерін шешуге пайдаланылады. ... ... ... ... ... ... пайдаланып моноклондык
антиденелерді алу үшін. Гибридома деген ол антидене түзетін клетканын (В-
лимфоциттің) ісік ... ... ... ... ... ... ... клеткасы үғымды білдіреді, яғни гибридома ісік ... ... ... ... ... ... клетка. Неліктен гибридома жасау
үшін ісік клеткалары колданылады? Себебі ісік клеткалары тез және үздіксіз
бөлінеді. Пайдалы зат ... ... ... ... лимфоциттер) ісік
клеткасымен будандастырғанда алынған ... ... ... ... ... ... заттарды мол өндіруге
болады. Ісік клеткаларынын күрамына енгізілген лимфоциттер организмнен тыс
шексіз уакыт өсіп, антиденелерді түзеп, ... ... ... мол ... ... Кейін осы антиденелерді бөліп алып, тазалап, медицинада
пайдаланады.
Өсімдіктердің сомалык клеткаларынын протопластары ... ... ... ал одан ... ... сүйене регенерация аркылы ... ... ... бүл әдіс ... ... ... ... пайда болатынын білу үшін генетикалык талдау жасауға ынғайлы.
Сомалык клеткаларын ... ... ... ... ... ... заманнан бастап мәдени өсімдіктердін селекциясы ... және ... ... ... ... ... сүрыптап,
олардың арасынан ен күндыларын таңдап алуға негізделген. Бірак ... ... өте ... ... будандастыру жүйесі.
Бүнда ата-аналык формалары ретінде тек биологиялык бір түрге жататын
белгілі ... ... бір ... ... ... ... белгілі гендер жиынтығы бар ұрпак пайда болады.
Жыныстык ... ... ... ... ... ... жеке бір ғана
белгісін беру ... ... ... процесс симметриялык (аталык пен
аналыктан ... ... боп ... хромосомалар саны ... ... ... ... берілетін пайдалы касиетпен
катарласып, көптеген тіпті зиянды белгілері де косымша беріледі. ... ... ... де ... ... ... жойылады. Екіншісі,
жоғарьі сатыдағы өсімдіктердщ мхДНК гетерогендік болғандыктан ... ... ... ... ... білшбеген минорлык фракциясы басьш
бөлініп, көріне бастаиды. 1) сомалык будандарда ... ... ... ... 2) шіастомнын генетикалык рекомбинациясы эте сирек
кездеседі; 3) митохондриялык ДНҚ ... түрі от? жиі ... ... ... іцшп ... ... оте береді. Сонымен,
сомалык будандас-тыруда мхДНК езгеруі ... ... ... ... пропесіне карама-карсы, мхДНК әжептәуір өзгерістерге тап болады.
Неше клетка ... ... үшін ... будандардың хромосомалык санын
есептейді. Мысалы Г. Мельхерс пен Г. Лабиб жоғарыда айтып кеткен темекінін
гаплоидтык ... ... ... 63 ... ... 18 ... өсімдікті тапты. Ю.Ю. Глеба темекінін диплоидтык
клеткаларын будандастырып, 9 ... ... ... ... ... О. ... ... түраралык сомалык будандарымен мүкият
откізілген эксперименттерінде үш және одан ... ... ... ... ... ... зерттелмеген, сондыктан олардын ядролык
және цитоплазмалык гендерінін тағдыры белгісіз.
Сойтіп, сомалык будандардың жыныстык будандардан айырмашылығы, олардын ... ... ... байкалатын фенотиптік озгергіштік
регенерация процесі ... ... ... ... ... Д. Эванс пен Е. Фликс бойынша, езгергіштік ... ... ... ... 2) ... ... 3) ... ажырауы; 4) сомаклондык өзгергіштік.
Корытындысында, ерекше кеңіл аударатын жағдай, сомалык будандарда ... ... өте аз ... ... ол процестердің керек
бағытта отуін кадағалап ... ... ... ... ... ... будандастыруЭр килы түкымдастар, трибалар (түкымдас пен ... ... ... және ... қүрамына кіретін бір-біріне жат
түрлер арасында жыныстык жолмен будан алу ... ... ... ... алшак жаткан түрлер арасынан тек ... ... ... косып алуға болады. Бірак осы кезге ... ... ... ... ... ... әлі ... жок. Мысалы, ғалымдар
мынадай түкымдасаралык будан клеткалардан ... ... соя мен ... ... ... пен ... протопластарын косып; бүршак пен
темекінін; ат бүршағы мен темекінін; темекі мен ... және ... ... ... ... ... ... Барлығында кыска
мерзімде мезофилл ... ... ... ... ... мен ... ... талдау көрсеткендей,
хромосомалар толыкжойылмаған. Түкымдасаралык ... ... ... ... өте кіші ... ... ... күру, алып
хромосомалар көп байқалған. Тек темекі мен ат ... ... ... ... ... ... ... үксас кемтар
күрылымдар пайда болған. Бір ... ... ... ... яғни ... және ... будандармен өткізген
тәжірибелердін нәтижесі жөндірек ... ... ... алка, крестгүлдер
және шатыршагүлділер түкымдастарында алынған.
1978 жылы Ю. Ю. ... мен Ф. ... ... ... ... ... ... косып сомалык будан алды. Бүл
өсімдіктер крестгүлділер түкымдасынын әр түрлі ... ... ... линияларында цитологиялык талдау көрсеткендей, екі түрдің де
хромосомалары жойылмаған, дегенмен хромосомаларда ... күру ... екі ... ... ... ... өсімдіктері
алынған. Олар морфология жағынан арабидопсиске де, ... де ... ... бүл ... ... емес еді, олар гүлдеген ... ... және ... ... ... будан
өсімдіктерде екі түрдін де генетикалык ... ... ... ... пен турнепстін іп уііго жағдайында өсірілген клеткаларынан
сабактар шыккан жок. Бүл өте ... ... ... ... ... ... ... морфогенездік кабілетінін калпына келуін дәлелдейді.
Сомалык будандастыру жолымен сасыкмендуана мен итжидек (красавка), итжидек
пен кытай ... ... пен ... ... ... пен ... ... трибааралык будандар алынған. Бүл жүмыстардың манызды
нәтижесі, олар ... ... ... алыс ... ... ... ... көрсетеді. Сонымен бірге
морфогенезге кабілеттілік ... ... ... ... байланыспаған.
Туысаралык сомалык будандар арасында ең кызығы картоп пен томат буданы. ... жылы ... ... Г. ... ... кейін баска ғалымдар да алды.
Регенерант осімдіктерінде (помато, томафель) ... ... ... ... олар ... еді. ... ғалымдары үлкен табыска жеткен, олар
астык тұкымдастардын әр түрлі туыстарына жататын күріш пен ... ... ... онда екі ... де белгілері болған. Әсіресе кызыктыратын
жағдай, бүл даражарнактыларға жататын өсімдіктер.Жоғарыда ... ... ... ... аномальды болғандыктан олар тек
теориялык түрғыдан ғана манызды. Филогенезде түпкі тегі алыс ... ... ... ... ... процестерді зерттеуге
мүмкіншілік береді. Тек кана ... ... ... ... сол ... ... материалдын ұйымдасуы және морфогенез
жөнінде бірталай мәселелерді эксперимент түрінде шешуге болды. ... ... ... ... ... ... ... түсіп калуы аркасында асимметриялык будан болып шығады.
Оларды селекцияда жеке ... ... ... ... алыс ... ... тасымалдау үшін пайдалануға болады.
ПЭГ кайсы клеткалар косылса да әмбебап фюзоген ... ... мен ... ... косу тәжірибелері өткізілген. Олардын
кұйылыскан клеткалары бірнеше кұн ... ... ... тіпті кейде
ядролары косылып, клетка кабығы да түзілген. Мысалы, ... ... Неіа ... ... протопластарымен, сәбіздін, гаплопаппус
протопластарымен косылған, адамның лимфопиттері темекінің ... ... ... ... ... ... осы ... максаты кандай? Әрине тек кана пайдалы ... алу үшін ғана ... Бүл ... теориялык манызы зор.
Жануарлар мен өсімдіктердін эукариот клеткаларын ... ... ... ... ... ... ... алатын жағдайды
аныктауға, жануар клеткалардан өсімдік ... ... ... және ... да ... ... ... көмектеседі.
Сомалык будандарды сүрытал алу әдістері
Жеке гетерокариондар мен будан ... ... ... арасъшан сүрыптап алу киын міндет. Сондыктан алғашында
зерттеушілер будандарды ... ... ... ... негізінде іріктеген. Г. Мелъхерс пен Г. Лабиб 1974 жылы
алынған ... ... ... будан екендігін дәлелдеу ... ... ... ... ... - ол
будан клеткаларда гендер ... ... ... бар гендердін
функциясын калпьюа ... ... ... ... №соиапа ІаЪасит екі
сортын колданды. ... ... ... ... ... Әрбір
сорттын ядросында жарықка сезімталдыкты белгілейтін өзінін рецессивтік гені
болған (V мен з). Сол гендердін салдарынан бүл ... ... ... ... ... ... ... Осы гендер бойынша гомозиготалык
өсімдіктер күшті жарыкта ... ... ... акыръшда
күрыған. Ал жыныстык будандардын хлоропластары дүрыс түзіліп, жапырактары
жасыл ... ... ... ... акау ... ... процесс
кезінде комплементтеніп кеткен. Екі сорттын ... ... да дәл ... нәтижеге жеткен. Бүл тәжірибе ... ... ... ... ... ... ... Бүл өсімдіктер жарыкта емес, көленкеде ... ... ... ... сәуле түспеген сон олардын мутацияға душар болған
гендері өздерінін активтігін көрсете алмаған. Олардъщ ... ... ... Протопластарды косып, будан ... Ол ... ... және ... ... ... ... жаңа ортаға көшіріп, морфогенез процесін жүргізген. ... ... ... Одан соң жарыкта (10000 лк) өсіре бастаған.
Бүл жағдайда хлорофилл түзіп жасыл өскіндері ... тірі ... тек ... ... ... ... Ал ... емес өскіндер акшыл ... ... ... ... ... де ... ... мутанттардын генетикалык комплементтенуін №согіапа мен Оагига
будандарын алу үшін пайдаланған. Хлоропласт гендерінін күрамында мутацияға
душар ... ... ... ... ... мәдени өсімдіктерде кен
тараған. ... сол ... ... ... ... ... ... алудын ен сенімді және карапайым жолы. Бұл
мутанттармен өткізілген жүмыстардын артыкшылығы, цитоплазмалык будандар ... ... ... ... Бірак бүл әдіс көп
уакытты талап етеді, себебі сүрыптау тек кана ... ... ... ... ... мутанттар да сомалык будандарды сүрыптау
үшін ... ... ... ... ... - ... ... Олар мутация саддарынан өз тіршілігіне кажетті
кандай да бір заттың биосинтезіне кабілеттілігінен ... ... ... сол ... түзе ... заттың коректік ортада
болуына мүктаж. Мысалы, О. Шидер бауырмүкті глюкозаға ауксотрофтык ... ... ... ... ... ... ... косьщ, будан клеткаларын бөліп алған. Бүл сомалык будан
клеткалары ... ... Оның ... ... Сүрыптау калай
жүргізілген? Бүл күбылыска мынадай түсінік беруге ... ... ... ... ... ... ... ген мутацияға
үшыраған, бірак онын ... ... ... ... гені ... өз ... калған. Керісінше, аналык штамының клеткасындағы
никотин кышкылын түзуге жауапты гені ... ... ал ... ... ген ... ... ... өз кабілетін сактаған. Әркайсысынын
өзіндік акауы бар осы екі штамнын протопластарын косып ... ... ... глюкозаны да, никотин кышкылын да түзуге ... ... ... ... ... ... ... сүрыптаудын тағы бір әдісі, ол ... ... ... ... ... клеткалардың көбеюге
және морфогенезге кабілеті ... ал ... ... ... ... ... будан клеткалар ондай кабілет көрсете алады. Бүл
генетикалык емес, физиологиялык күбылыс. Себебі, ... ... ... да болсын мутацияларға ... ... ... көбеюге және Морфогенезге кабілеттілігінін калпына келуі
олардын сырткы ^ағдайға нормалы физиологиялык реакциясы. Бірінші ... ... бүл ... ... ... П.Карлсон. Ол №соііапа Ііаиса мен
]Ч.1ап§8СІогпі түраралык сомалык буданын алды. Бүл ... ... ... ... алынған еді және Олардың клеткалары іп уііго ... ... ... Ал, ... ата-аналык ретінде колданылған бүл
екі түрдің Ютеткалары іи ... ... ... ... ауксинді коспаса
®се алмаған. Осы екі түрдін мезофилл протопластарын косып, ... ... ... ... коректік ортада тек кана Сомалык будан ... өсе ... ... физиологиялык комплементтенуді колдану үшін Мына
тәсілді үсынған. Алдымен ... ... ... Клеткалар іп уііго
өсіріліп, олардын біріне колайлы, ал баскасына Колайсыз ... ... ... Олардын Чротопластарын коскан сон, клеткаларды кезекпен
сол коректік орталарда өсіреді. Соның нәтижесінде ... ... ... ... ... ортада күриды, ал сомалык будан •счеткалар
көбейіп, өсе береді.Физиологиялык комплементтенуді ... үшін ... ... ... ... болмағанда, баска *дісті
колдануға болады. Ол үшін протопластарды күйылысу ... ... улы ... ... ... ... протогіластарын баска улы
заттармен өңдейді. Осындай 'іротопластар күйылысып, будан клеткалар пайда
болғанда Олардың метаболизмі жөніне келеді, яғни биохимиялык ... Косу үшін ... ... ... ... үшін оларды улы
заттармен ғана емес, әр түрлі вәулелермен де (ультракүлгін, ... ... ... Э. ... пікірі бойынша, комплементтену негізіндегі сҮрыптау
әдістерінін кемшілігі бар. Бүл ... ... іек ... ... ... тірі калады. Олардын «'расында, мүмкін,
күнды асимметриялык будандар (бір ата-^Наның ... ... ... ... ... ... Сондыктан, ең тиімдісі олардын әркайсысын
механикалык ^Діспен кадағалап көріп отырып, колмен шеберлікпен ... ... үшін ... будан клеткаларға тән белгіні аныктап алу ^ерек. Мысалы,
инверттік микроскоп пен ... ... ... ... (пластидтері жасыл, цитоплазмасы аз, вакуолі үлкен) мен
каллус протопластары (цитоплазмасы көп, онын ... ... ... ... ... клетканы бөліп алуға болады. Бүл әдістін артыкшылығы
- мутанттарды немесе ... ала ... ... ... кажет
етпейді.Протопластарда көзге көрінетін табиғи маркерлары болмаса, оларды
косар алдында флуоресценттік ... ... ... әр ... әр ... ... бояйды. Бір клеткада екі ... ... оның ... ... ... сүрыптаудын механикалык әдісінің де өз кемшілігі бар, сондыктан
ол жиі пайдаланылмайды. Бүл әдіс ... ... ... ... ... оларды жекелеп өсіру онайырак. Будан
клеткаларды бөліп алу және кейін ... ... бір ... ... алуға, яғни клетканы клондауға мүмкіндік береді. Клондау ... ... бір жеке ... ... ... болады.
Сонымен, будан клеткаларын сүрыптау әдістері біршама, бірак олардын
әркайсысы ... ... ... ... Сондыктан Кооп және Швейгер
зерттеп дайындаған әдіс тиімді көрінеді. ... ала ... ... арналған екі протопласты әйнектін үстіне күйылған минералдык
майдын тамшысына салады. Электр күшімен косу үшін ... ... ... бекітеді. Конденсорды көтеріп немесе түсіріп
жылжыта отырып, электродтарды тамшыға енгізеді немесе одан шығарады. Электр
импульсты берген сон, ... ... ... ... ... сон косылған клетканы байытылған коректік ортаның микротам-шысында
жеке өсіреді.
Будан ... ... ... ... будан клетканын пайда болғанын бірнеше әдістермен
тексеріп, ... ... Ол үшін ... және ... ... ... ... (гибридологический анализ)
генетикалык әдістеріне жатады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... есімдік формаларын бір-бірімен будандастыру
нәтижесінде тараған үрпактардын фенотиптік белгілерінін бастапкы ... ... ... ауыткып, өзгеріске ұшырағандығын статистикалык есептеу
аркылы біледі. Егер сомалык будандастыру үшін ... ... онда ... ... ол ... ... түрінде калады. Ал
алынған будан өсімдік кейін өз тозанымен өзі ... ... ... ... Ғ, ... ... мутаииялар кайта жанғырады. Осылай
өткізілген талдау, шыккан ... ... ... ... ... ... ядролык гендерінің оңдай өсімдіктер жыныстык
будандастыру жолына түскен кездегі ... ... өте ... зерттелген.
Көбінесе сомалык будандар ... ... ... яғни
хромосомаларының күрылымы мен саны зерттеледі. Бүл әдіс әсіресе ... ... ... ... колайлы. Себебі
олардың шығу ... ... пен ... ... ... ... ... бар. Егер будандаскан түрлердін
хромосомалары морфологая ... ... ... онда ... ... ... ... бояу әдісі колданылады. Бүл әдіс хромосомалардын әрбір
гомологиялык жүбына тән ерекше сызыктарын аныктайды. Бірак цитогенетикалық
талдау ылғи ... ... бола ... ... іп ұііго өскен
клеткалардың хромосомалары ете жиі ... ... ... ... тадцау әдістерін кеңінен ... ... ... ... ... гелінде электрофорезді жүргізіп,
одан кейін ... ... ... бар белоктарды бояу аркылы
изоферменттерді зерттеу -биохимиялык ... ... ең ... ... ... ... ... пероксидаза, эстераза, малат-
дегидрогеназа, ... ... ... т.б. ... изофер-менттік спектрлері
зерттеледі.
Парасексуальдык будандарды биохимиялык талдаудын ен бір сенімді және ... ол ... ... ... РуБФК -ен көп тараған және ен жаксы
зерттелген осімдіктер белогы. Ол ... ... ... ен маңызды
ферменті.үлкен және 8 кіші ... ... ... ... күрамы хлоропластык ДНК бойыңца генетикалык кодпен жазылады,
ал кішкенелердікінін - ядролык ДНК. ... ... ... ... ... полипептидтік күрамын зерттеу
аркылы әр түрлі өсімдіктердін ферментінің ... ... ... ... ... ... ... шығу тегін
зерттеу үшін біркатар түраралык парасексуальдык будандарда өткізілген.
Сонымен бірге РуБФК-нын талдауы ... тыс ... ... ... де ... ... будандар мен ата-аналарының хлоропластык ДНҚ ... ДНҚ ... ... ... Ол үшін ДНК ... Ол ... ДНК-ны әр түрлі ерекше жерінен үзеді, ыдыратады.
Кесілген ДНК фрагментт-ерін электрофорезбен ... ... ... ... ... оны ... және ... зерттеу үшін колданып, олардың табиғатын ... ... ... ... үшін нуклеин кышкылдарынмолекулалык будаңдастыру
әдісі де пайдаланылады. Бүл әдіс ДНК денатурациялануына ... ... ... ... екі ... ... ... күйінде
калып кояды. Буданнан және ата-анадан бөлініп алынған ДНК ... ... ... болады. Алдын ала ата-ана өсімдіктеріне
күрамында радиоактивтік атомы бар коректік зат беріледі (мысалы С14, Р32 ... ... осы ... және ... өсімдіктерінен ДНҚ бөлініп алынған,
шағын фрагменттерге арнаулы ферменттермен үзіп, оларды жеке тізбектерге
денатурациялайды. Будан ... ... ... матрицаға түгелдей
бекітеді. Сол матрица аркылы кейін әлгі радиоактивтік тізбектерді ... ... ДНҚ ... мен ... ... ... үксас
болса, радиоактивтік
бөлшектер матрицада калып кояды. Әр түрлі организмдерден алынған үксас ДНҚ
бөлшектерінін бір-бірімен кос тізбек күруын ... ... ... ... ... ... ... типтері алыс
түрлердің будандарын және ... ... ... үшін ... Сонымен, атап өткен талдау әдістерінін барлығы прото-пластарды
косу нәтижесінде алынған нағыз будан клеткалар (немесе ... ... ... ... буданға үксас мутант емес екендігін ... ... ... ирактикада пайдалану
Сомалык будандастыру цитология, генетика, молекулалык биология, физиология
салаларында теориялык мәселелерді зерттеу үшін, сондай-ак ... ... ... ... ... үшін өте ... Ол жыныстык жолмен будандаса алмайтын өсімдіктердін формалары
мен түрлерін будандастыруға мүмкіндік береді, яғни ... ... ... ... ... жеңе ... Тіпті жыныстык
будандастыру мүмкін болған кездін өзінде де, сомалык будандардын жыныстык
будандардан өз артыкшылыктары бар. ... ... ... цитоплазмалык
гендер ата-ананың екеуінен де ... ... Ал ... будандарда
цитоплазмалык гендер тек кана аналыктан түкым куалайды. ... ... ... ... үшін олар ... және ... ... болулары кажет, ойткені сорт шығару үшін бірнеше үрпак кері
кайтара аталык немесе аналыкпен ... ... ... ... ... жок. ... ... клеткалар косылғанда, алынған
буданда хромосомалар саны екі ... ... ... ... ... (картоп, кант камысы т.б.) хромосомалардын ... ... ... Ал ... ауыл шаруашылык дакылдары
жыныстык ... ... ... ... ... ... зиян
болады. Сондыктан сомалык буданның плоидтылығы өзгермеу үшін, гаплоидтык
өсімдіктін протопластарын косу керек ... ... ... ... ... ... олардан гаплоидтык өсімдік шығарып алу керек.
Сомалык будандастырудын практикалыкжетістіктері ІЧісойапа, ... ... ... ... будандарды шығарумен байланысты болды. Мысалы,
практикалык селекция үшін ... ... ... ... ... 251үлкен және 8 кіші бөлшектерден түрады. ... ... ... ... ДНК ... ... ... жазылады,
ал кішкенелердікінін - ядролык ДНК. бойында. Полиакриламид гелінде
изоэлектрофокустау ... ... ... күрамын зерттеу
аркылы әр түрлі өсімдіктердін ферментінің ... ... ... ... ... ... буданнын шығу тегін
зерттеу үшін біркатар ... ... ... өткізілген.
Сонымен бірге РуБФК-нын талдауы ядродан тыс орналаскан гендерді зерттеу
үшін де колданылады.
Осы максатпен ... мен ... ... ДНҚ ... ДНҚ ... алынып зерттеледі. Ол үшін ДНК нуклеазалармен
өнделеді. Ол ферменттер ДНК-ны әр ... ... ... ... ... ДНК фрагментт-ерін электрофорезбен ... ... ... айкында-лады. Сөйтіп, оны буданнын және ... ... үшін ... олардың табиғатын аныктауға болады.
Сомалык ... ... үшін ... ... будаңдастыру
әдісі де пайдаланылады. Бүл әдіс ДНК денатурациялануына негізделген, яғни
жоғары температуранын ... екі ... ... ... ... кояды. Буданнан және ата-анадан бөлініп ... ДНК ... ... ... ... ... ала ... өсімдіктеріне
күрамында радиоактивтік атомы бар коректік зат еріледі (мысалы С14, Р32 ).
Одан кейін осы ... және ... ... ДНҚ ... алынған,
шағын фрагменттерге арнаулы ерменттермен үзіп, оларды жеке ... ... ... ... ... ... ... Сол матрица аркылы кейін әлгі радиоактивтік тізбектерді өткізеді.
Егер будан ДНҚ фрагменттері мен ата-анасынын ... ... ... радиоактивтік
бөлшектер матрицада калып кояды. Әр түрлі организмдерден алынған үксас ДНҚ
бөлшектерінін ... кос ... ... ... будандастыру деп
атайды. Молекулалык будандастыру ... ... ... алыс
түрлердің будандарын және ... ... ... ... атап ... талдау әдістерінін барлығы прото-пластарды
косу нәтижесінде алынған нағыз будан клеткалар (немесе будан өсімдіктер)
екендігін, ... ... ... ... ... емес ... дәлелдеу
үшін колданылады.
Сомалык будандастыру цитология, генетика, молекулалык ... ... ... ... зерттеу үшін, сондай-ак практикалык
селекцияда колданылады.
Сомалык будаңдастыру ... үшін өте жана ... Ол ... ... алмайтын өсімдіктердін формалары мен түрлерін ... ... яғни ... гибридизация процесін шектейтін
генетикалык сыйымсыздыкты жеңе алады. Тіпті ... ... ... кездін өзінде де, сомалык будандардын жыныстык будандардан өз
артыкшылыктары бар. ... ... ... цитоплазмалык гендер ата-
ананың екеуінен де түкым куалайды. Ал жыныстык будандарда ... тек кана ... ... ... будандарды селекция
процесінде пайдалану үшін олар ... және ... ... ... ... ... сорт ... үшін бірнеше үрпак кері кайтара аталык
немесе аналыкпен будандастыруға түседі. Үрпақсыз ... ... ... ... ... ... ... буданда хромосомалар саны екі
еселенеді. Вегетативтік жолмен көбейетін кейбір өсімдіктерге ... ... т.б.) ... саны ... кауіп туғызбайды. Ал
көптеген ауыл шаруашылык дакылдары жыныстык жолмен көбейетіндіктен, ... ... ... зиян ... ... ... ... өзгермеу үшін, гаплоидтык өсімдіктін протопластарын косу керек
немесе сомалык буданнын тозанкаптарын іп ... ... ... ... ... алу ... ... іп уііго өсіргенде әр түрлі өзгерістерге ұшырайды. ... ... ... ... ... жеке бір
клеткадан тараған оның ұрпағы да, яғни ... ... ... ... тез ... ... ... кетеді.
Өсірген клеткаларда пайда болған өзгерістердін кейбірі түкым куалайды,
кейбірі түкым куаламайды. ... ... ... модификация деп
атайды. Модификациялык өзгергіштік клеткалардын тіршілік ... ... ... ... яғни ... ... колдануға манызы зор. Генетикалык өзгерістердін негізінде ... ... ... делеция, ядродан тыс ... ... ... кұрылымындағы ауыткулар жатады. Түкым
куалайтын өзгерістердің негізінде ... ... ... езгерістер де жатады, баска сөзбен айтканда, жалпы геномда
өзгеріс болмайды, тек ... ... ... ... экспрессиясы ғана
өзгереді. Клеткалардын өзгергіштігін әр түрлі мутагендермен әсер ету ... ... ... өтетін (спонтандык) және әдейі әсер ету аркылы
коздырылатын (эксперименттік) мутагенез, ... ... ... ... ... үшін ... генетикалык алғашкы
материалды (клеткалык штаммдар, өсімдіктін жаңа ... т.б.) ... Іп ... ... ... ... ... генетикалык
өзгерген регенерант өсімдіктер шығады. Бұндай өсімдіктерді сомаклондык
варианттар деп ... ... ... жаңа ... мен ... шығару жолында
сомаклондық варианттарға үлкен назар аударылуда. Сомаклондык варианттарды
селективтік коректік ортада клетка денгейінде ... алу өте ... ... ... сүрыптау селекциялык жүмыстын көлемін кыскартып,
онын тиімділігін арттырады. Өйткені іп уііго ... ... ... өткізу, миллион генотипті талдаумен тең. ... ... ... ... ... ... ... ғана тіршілікке
икемді келеді. Сондай сүрыпталып алынған ... ... ... ... ... линияларға бастама бола алады. Ол клеткалык линиялардан
регенерация процесі аркылы әр түрлі ... ... ... ... өткізіп тандап алуға мүмкіндік туады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Уәлиханова Г.Ж. Өсімдік биотехнологиясы: Оқулық / Г.Ж. ... ... ... 2001.- 350 ... С.Қ. Клеткалық биотехнология: Оқулық / С.Қ. Тұрашева; ҚР білім
және ғылым м-гі.- Алматы: Дәуір, 2011.- 260 б. 
3. Ауыл ... ... / ... ... ... ... Экономика, 2013.- 489б. 

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сомалық будандастырудың принциптері4 бет
Сомалық будандастырудың принциптері туралы6 бет
Нарықтың салық жүйесі6 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің алтынвалюта активтерін басқару жөніндегі инвестициялық стратегия4 бет
Дигибридті будандастырудың цитологиялық негіздері2 бет
Бұлшықет ұлпасы5 бет
Бұлшықеттердің жиырылуы7 бет
Генетика15 бет
Генетика және селекция негіздері лекциялар60 бет
Жасушалық инженерия жайлы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь