Сералин Мұхамеджан шығармашылығы

1. Сералин Мұхамеджан өмірі.
2. Сералин Мұхамеджан шығармашылығы.
3. Сералин Мұхамеджан өмірін зерттеші ғалымдар пікірлері.
Сералин Мұхамеджан (1872-1929) - жазушы, ақын, публицист, журналист.Қостанай облысы Қарабалық ауданының Өрнек ауылында дүниеге келген. Троицкідегі медреседе оқып, Қостанайдағы 2 кластық орыс-татар мектебін бітірген. 1911-1915 жылдары Троицкіде «Айқап» журналын шығарды.1919-1920 жылдары - «Ұшқын» газетінің қызметкері. 1921-1922 жылдары - Қостанайдағы Шұбар болыстық атқару комитетінің төрағасы. 1922-1923 жылдары - Қостанай губерниялық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1923-1926 жылдары - «Ауыл» газетінің редакторы қызметтерін атқарған.
М.Сералиннің журналистік қызметі екі кезеңге бөлінеді. 1- кезеңіне «Айқап» журналында төңкеріске дейін басылған 40-қа жуық мақалалары жатады. 2 кезең 1918-1928 жылдар аралығын қамтиды, бұл кезеңде «Ұшқын», «Еңбекші қазақ», «Ауыл» газеттерінде саясат, шаруашылық, мәдениет мәселелері жайында мақалалары жарияланды. 1900 жылы алғашқы жарияланған «Топжарған» поэмасы қазақ әдебиетіндегі тарихи шығармалар қатарына жатады. Поэмада ХІХ ғасырдың 30-40- жылдарындағы қазақ өмірі, Кенесары, Наурызбай бастаған қозғалыс бейнеленген. 1909 жылы жарық көрген «Гүлқашима» поэмасы әйел теңсіздігі мәселесіне арналған. М.Сералин Ы.Алтынсариннің ағартушылық-демократиялық идеяларын қолдады. Ол Фердоуси «Шаһнамасының» «Рүстем - Зораб» бөлімін В.Жуковский нұсқасынан, сондай-ақ А.Сорокиннің «Жусан» повесін қазақ тіліне аударған.
Мұхамеджан Сералиннің қызметіне қатысты пікірлер алғаш болып ХХ ғасыр басында жарық көрген мерзімді басылымдарда білдірілді. Татар тіліндегі «Вакыт», орыс тіліндегі «Оренбургский листок», қазақ тіліндегі «Айқап» журналы мен «Қазақ» газеті басылымдарында М. Сералин көрнекті публицист екені айтылады. 1906 жылдан бастап Орынбор қаласында шыға бастаған татар газеті – «Вакыт» өзінің 1911 жылғы санында қазақ тілінде «Айқап» атты журналдың шығарыла бастағанын хабарлай отырып, оны шығарушысы М. Сералиннің өмір жолына қатысты мәліметтер де келтіріле кетеді.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ                                                             ... ... ... ... ... ... ... Мұхамеджан шығармашылығыТексерген:Жундыбаева А.К.Орындаған: Кұсаинов ЖТоп:  ФИ-3112015  жылыЖоспар:* Сералин Мұхамеджан өмірі.* Сералин Мұхамеджан шығармашылығы.* Сералин Мұхамеджан өмірін зерттеші ... ... ... ... - ... ақын, публицист, журналист. Қостанай облысы Қарабалық ауданының Өрнек ... ... ... Троицкідегі медреседе оқып, Қостанайдағы 2 кластық орыс-татар мектебін бітірген. 1911-1915 жылдары Троицкіде  журналын шығарды.1919-1920 жылдары -  ... ... ... жылдары - Қостанайдағы Шұбар болыстық атқару комитетінің төрағасы. 1922-1923 жылдары - Қостанай губерниялық атқару комитеті ... ... ... ... -  ... ... ... атқарған.М.Сералиннің журналистік қызметі екі кезеңге бөлінеді. 1- кезеңіне  журналында төңкеріске ... ... 40-қа жуық ... ... 2 ... 1918-1928 жылдар аралығын қамтиды, бұл кезеңде , ,  газеттерінде саясат, шаруашылық, мәдениет мәселелері жайында мақалалары жарияланды. 1900 жылы ... ...  ... ... ... ... шығармалар қатарына жатады. Поэмада ХІХ ғасырдың 30-40- жылдарындағы қазақ өмірі, Кенесары, Наурызбай бастаған ... ... 1909 жылы ... көрген  поэмасы әйел теңсіздігі мәселесіне арналған. ... ... ... ... қолдады.  Ол Фердоуси   бөлімін В.Жуковский нұсқасынан, сондай-ақ А.Сорокиннің  повесін қазақ тіліне аударған.Мұхамеджан Сералиннің қызметіне ... ... ... ... ХХ ғасыр басында жарық көрген мерзімді басылымдарда білдірілді. Татар тіліндегі , орыс ... , ... ...  ... мен  ... ... М. Сералин көрнекті публицист екені айтылады. 1906 жылдан бастап Орынбор қаласында шыға бастаған татар газеті  -   ... 1911 ... ... ... ...  атты журналдың шығарыла бастағанын хабарлай отырып, оны шығарушысы М. Сералиннің өмір ... ... ... де ... кетеді. Ол мәліметте М. Сералиннің қазақтың танымал ақыны екені, бірнеше поэманың авторы болып табылатындығы аталып көрсетіліп, ендігі жерде оның танымал ... ... ... ...  ... 1898 жылғы шыққан нөмірінде М. Сералиннің ағартушылық ... ...  ... М. Сералин қоныс аударушылар легінен қорғанудың бірден-бір жолы қазақтардың келімсектер ... он бес ... жер ... ... ... ... ... ретінде көрсетіледі.Кеңестік биліктің орнығуы, әкімшіл-әміршіл жүйе ретінде қалыптасу кезеңінде жарық ... ... ... ... ... баға беру маркстік-лениндік методология ұстанымына негізделеді. Алаш қозғалысы қайраткерлерінің 1917 жылғы қызметіне қатысты С. ... мен ... 1933 жылы  ... ... ... ... басындағы қазақ зиялылары арасындағы екі ағым болғандығы, М. Сералин мен Б. Қаратев бастаған зиялылар тобы , Ә. Бөкейханов пен А. ... ... топ  топ ... ... ... ... арасындағы екі топқа бөлінушілік болғаны жайлы пікір Е.Феодоровтың  ... да ... ... 1926 жылы ... 1905-1926 жылдардағы жарық көрген татар баспасөзіне арналған библиографиялық көрсеткішінде қазақ ...  -   ... ... ... ... ... көрнекті қазақ қаламгері ретінде баға беріледі.1943 жылы жарық көрген  М. Сералиннің қазақ қоғамындағы ... ... де ... ... оның ... шыққан  журналы қазақ халқының ұлттық санасының өсуіне игі ықпал тигізгендігі аталып көрсетілді.М.Сералиннің тұлғалық келбетіне өткен ғасырдың 40-жылдары әдебиетші-ғалымдар да өз ... ... ... ... ... бірі ... пен ... болды.Бұл авторлардың қазақ әдебиеті тарихына арналған еңбегінде ХХ ғасыр басында демократиялық бағыттағы ақын-жазушылардың алдыңғы сапында М.Сералиннің болғандығы, оның шығармалары және ... ... ... жолында сіңірген еңбегі нақтылы түрде аталынды. Бірақ та, тарихи шығармаларда М.Сералинге ... ... сол ... идеологиялық талапқа сай беріліп, оны революциялық қозғалыстың бел ортасында болды, қазақ және орыс ... ... ... ... ... ... ... деп көрсету етек ала бастады. Бұған А.Ф.Якуниннің бірінші орыс ... ... ... арналған еңбегіндегі мына жолдар дәлел бола алады: ... ... ... ... ... ... гөрі  қызметі басым түскендей көрінеді. Мұның өзі сол тұстағы ... ... ... ... айналғандығының айқын көрінісі болатын.ХХ ғасырдың 40-50 жылдары жазылған ғылыми әдебиеттерде М. Сералиннің қызметі көп жағдайда баспасөз ... ... ... Бұл ... Н.Сәбитовтың құрастыруымен жарық көрген библиографиялық көрсеткішті және Б. Кенжебаевтың еңбегін ерекше айтуға болады. Н. Сәбитовтың  ... ... ... мақалалар жайлы мәліметтерді келтіре отырып, ол мақалалардың жариялануына М. Сералиннің ... ... ... ол жайлы өзінің оң көзқарасын білдіреді. Б.Кенжебаевтың еңбегінде 1888-1928 жылдар арасындағы жарық көрген қазақ тіліндегі газеттер мен журналдарға шолу ...  ... ... және оның шығарушысы М.Сералин туралы мәліметтер келтіреді. Автордың пікірінше, ... ... ... тарихында өзіндік терең із қалдырған қайраткер ғана емес, әрі ұлттық мүддені қорғаушы ... ... ... ... ... Ол ... ...  журналына  деген баға берді. Б. Кенжебаевтың ХХ-ғасыр басындағы қазақ басылымдарына қатысты мұндай пікірі партиялық талапқа, ... ... ... сай ... ... орай 1951 жылы ... айында  газетінде  деген көлемді мақала жарияланды.Бұл мақалада Х.Бекхожиннің 1949 жылы  газеті туралы ... ... ... мен Б. Кенжебаевтың 1950-жылы шыққан  деген еңбегі партиялық талапқа сай сынға алынды.Аталмыш ... 1917 ... ... ... дейінгі қазақ баспасөзі идеялық жағынан кеңестік заманға сай ... ... ... керітартпа, ұлтшылдықты насихаттайтын идеялар таратылды делінген тұжырым негізделді. газетіндегі ... сын ХХ ... ... ... ... ... ... зерттеуге, ол басылымды шығарушыларға баға беруге өзіндік кері әсерін тигізгендігін жоғарыда аталған А.Ф. Якуниннің еңбегіннің мазмұнынан аңғаруға болады. Сондай-ақ, Б. ... 1957 жылы ... ... ... де  ... ... әсері байқалады. Б. Кенжебаев М. Сералиннің журналистік қызметін көрсету мақсатында оның  журналын шығарудағы атқарған еңбегіне оң баға ... ... ... ... ... тап ... мүддесін көздеушіліктің сарыны бар екендігін де атап өтеді. Автор М.Сералиннің публицистік мұраларына көбірек назар аударып, оның ұлт-азаттық ... ... ашып ... ... ... Дегенмен де, Б.Кенжебаевтың еңбегінде М. Сералиннің  газетін шығаруды ұйымдастырудағы ... ,  ... ... ... ... ... жарияланған мақалаларының мазмұнында қазақтарды жарқын болашаққа тарту деген ниет жатқандығын теріске шығармайды.М.Сералиннің басшылығымен ... ...  ... Қазақстан тарихының дерек көзі ретінде қарастыру 1960 жылдары жүзеге асырыла бастады. 1966 жылы ...  ... ... тарихының дерегі ретінде>> деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады.Бұл диссертацияда автор  ... ... ... ... дерек көзі ретінде талдаумен қатар М. Сералиннің қоғамдық-саяси қызметіне шолу ... ... ... ... қызметіне баға беруде  журналындағы мәліметтерді келтіруімен шектеліп, қайраткерлердің ұлттық мүддені қорғау жолында атқарған көптеген ... ... тыс ... ... қатысты көрнекті деректанушы-ғалым Қ.Атабаевтың  деген пікіріне толық қосылуға болады.            ... ... ... ... ...  деген мәлімет беріліп,  журналын шығарған М. Сералин ... өзге де ... ... ... діншілдер ретінде бағаланды. Бірақта мұндай бағаға қарамастан Б. Кенжебаев М. Сералинді 1976 жылы шыққан  атты ... ... ... ұстанымдағы қайраткер ретінде көрсетті. Автордың мұндай тұжырымы сол тұста жарық көрген өзге де ... ... өз ... тигізбей қоймады. Б.Кенжебаев М.Сералиннің өмірі мен қызметіне қатысты тың ... ... ... ... же ... Ол М. Сералиннің баспагерлік қызметтен бөлек қоғамдық-саяси өмірге де қызу ... ... ... ... ... көрнекті қоғамдық қайраткер, қазақ халқының ХХ-ғасыр басындағы дарынды журналисі, әрі ақыны деген тұжырым жасады.М.Сералиннің қоғамдық-саяси қызметінің кейбір тұстары К.Б. Бейсембиевтің ... соңы мен ... ... ... ... саяси ағымдарға байланысты жазылған еңбегінде көрініс тапты. Автор М.Сералиннің ... ... ... ... ... ... ... болғанын айтады. Кітапта жасалған мұндай тұжырымның қоғамдық ғылымдарда үстемдік ... ... ... ... ... ... дау тудырмайды. К.Бейсембиев М.Сералин жетекшілік еткен  журналы төңірегіне топтасқан Б.Қаратаевқа және Ж.Сейдалинге де ... деп баға ... ... ... тап ... ... ... болды дегенді негіздеуге тырысады. Осылайша автор М.Сералин мен оның пікірлестері саналған өзге де қайраткерлерге баға беруде тар таптық методологияның шеңберінен шыға ... 1965 жылы ... ... ... Қазақстандағы прогрессивті-демократиялық және маркстік ой-пікір туралы еңбегінде де М.Сералиннің қызметіне қатысты мәліметтер келтіреді. Ол мәліметтерде М.Сералиннің  ... ... ... ... ... бірінші орыс революциясы тұсында социал-революционерлердің ықпалына түскендігі жайлы айтылады. Автор бұл ... ...  ... ... ... ... ... насихаттады, феодалдық-патриархалды нанымдарды сынға алды, феодалдық деспотизмге қарсы күресті деген ұстанымын білдіреді.М.Сералинді К.Б.Бейсембиевтің кітабында социал-революционерлердің ... ... ... ... ... өзінен партиялық талаптың ғалымдарды объективті шындықты айтуына ... ... ... ... ... ... М.Сералинді отаршылдық жағдайда қазақтарды бірден, тездетіп отырықшылдыққа көшуді үгіттеді және әкімшілік-сайлау жүйесін түсінбеді деуі шындыққа жанаспайды. К.Б. Бейсембиев  ... ... ... ... болыстық сайлауды М.Сералин оң өзгерістерге бастайтын жол санады деуі негізсіз. Өйткені, М.Сералин болыстық сайлаудың қазақтар арасына үлкен дау ала келгенін сезе ... және бұл ...  ... мақалалар жариялады. М.Сералиннің ұсақ буржуазиялық ағымның ықпалында ... ... ... 1957 жылы шыққан  2-томында кездеседі. Мұндай ... ... ... ... 5 ...  1982 жылы шыққан 3-томында қайталанғанымен М. Сералинге оң баға беруге деген талпыныс нышаны орын ... Оны ... мына ... ... ... ... ... ХХ-ғасырдың алғашқы ширегінде қоғамдық-саяси өміріндегі М. Сералиннің орны мен рөлі мәселесі С.З. Зимановтың еңбегінде  журналы ... ... ... мен ұлт-азаттық қозғалысының серпін алуына елеулі ықпалын тигізді, бұл ... ... ... тұрды деп бағалайды. Авор  журналына төңірегіне М.Сералинмен бірге топтасқан Б.Қаратаев пен Ш.Сейдалин секілді өзге де ... ... ... қазақ халқының мүддесін қорғаудың жолын іздестіргенін ғылыми тұрғыда негіздеді.М.С.Бурабаевтың еңбегіне де қатысты ... ... ... ... та,М.С.Бурабаев М. Сералиннің орыс социал-демократ революционерлерімен байланысы мәселесіне көп көңіл бөліп, оны маркстік идеяға жақындастыра түсуге күш салады.Қазақстанда ... соңы мен ... бас ... ... ой-пікірдің дамуы мәселесін қарастырған Д.К.Кабдиевтің еңбегінде М. Сералинге қатысты пікірлер білдірілген. Онда автор  журналында шаруашылық ... ... ... ... келе М. ... ... ... көзқарасы тұрғысынан шаруаларға жақын демократиялық қайраткер болды деген тұжырым жасайды. Әрине мұндай тұжырым шындыққа үйлеспейтін. Өйткені, М.Сералин жетекшілік еткен  ... тек ... ғана ... ... қазақ жұртшылығының мүддесін қорғауды мұрат тұтқан еді. А. Тұрсынбаевтың 1967-жылы жарық көрген  деген еңбегінде М.Сералиннің қоғамдық-саяси ... баға ... ... ... талаптары негізінде бірқатар бұрмалаушылыққа жол берілген. Мұны еңбектегі мынандай мәтіннен аңғаруға болады:  журналы мен оның редакторы М.Сералиннің қызметінде қателік ... ... ... ... ... ... қатысты бірізділік ұстанымда бола алмады. Кейде журналдың бетінде ұлтшыл буржуазия өкілдерінің мақалалары жарияланды. Мұның өзі  ұлттық буржуазия идеологиясынан ... ... ... ... ... ... ... буржуазиялық және либералдық сипаттағы бірқатар қателіктер жіберді.  М.Сералиннің шығармашылық ... ... ... ... 70-80 жылдары бұл мәселеге қатысты еңбектер жариялаған Х.Бекхожин,Т. Кәкішев,З.Бейсенғалиев секілді әдебиетші-ғалымдардың ... М. ... ... қазақ халқының тұтастай мүддесін көздеу бірінші кезекте тұрғаны, қазақ халқын отарлық бұғаудан шығару, өркениетті халықтар қатарында болуы көзделгені айтылды. Осы ... ... ... ... ... ... Р. ... Ә. Дербісалин,Т.Әбдірахманов секілді зерттеушілер тарапынан да білдірілген болатын. Мұның өзі қоғамтанушы ғалымдардың ... ... М. ... ... зерттеуде белсендірек болғанын білдіреді. Бірақ та осы жерде айтатын бір жайт, әдебиетшілердің М. Сералиннің мұрасына көп көңіл бөліп, оның қоғамдық-саяси ... ... ... Бұл әрине әдебиетшілердің өз ғылымының аясынан шықпауға тырысуына байланысты еді. Сондай-ақ әдебиетші-ғалымдардың арасында М. Сералиннің мұраларына баға ... ... ... талаптарын басшылыққа алынғанын да айтпай кетуге болмайды.Мысалы, Ә. Дербісалиннің еңбегінде М. Сералиннің поэмасы Кенесары Қасымұлы ... ... ... осы ... жетекшісі Кенесары ханды және Наурызбай батырды сынға алған шығарма ретінде бағаланған. М.Сералиннің аталмыш шығармасына мұндай баға беруге 1947 жылы ... ... ... ...  ... кейін басталған ұлт зиялыларын, ғалымдарды  деп қуғындау науқаны және 1950-жылы қазақстандық бір топ ...  ... ... ... ... ... 19 ... отызыншы, қырқыншыжылдарында болған оқиғаға байланысты: Кеңесары, Наурызбай бастаған ұлт-азаттық қозғалысқа байланысты. Автор поэманың басында Кеңесарнының және оның ... ... ... кәсібін, іс-әрекетін былай суреттейді; Қаңтарда Жыланшықты қыстау еткем, Жайлауға Торғай суын көктей еткен. Қарасай, Қошалақтың қара ... ... ... мал ... ... ... жүз қаралы үй, Жігіттің айтқаны өлең, тартқаны күй. Ханынан жақсы ат тартқан ... сый, - ... бас ... жас Адай ... өз ... ... ... немере ағасын атып өлтіріп, қашып шығады. Бір-екі жыл теке ... ... ... ... ... ... ... шеркес руларын аралайды. Ұрлық істеп күн көреді. Осылай жүріп кейіпкер бір күні Кеңесарының шекті руынан мал ... ел ... ... үш жігітіне кез болады. Олар адай жігіті ұйықтап жатқанда ұстап алып, атымен тұтқын олжа етіп Кеңесарыға алып барады. Олар бара ... адай ... Біз ... апта ... ... ... ... мал алуға келсе епке. Талғанда аттың мойны сен кез келдің, ... сал, ... мына ... Біз сені ... апарамыз, Құл қылып бірімізге біз аламыз. Қоқаннан саудагер сарт келген шақта, Құл сатып, олжалы боп біз қаламыз,- дейді. Хан ... ... ... ... ... Тұтқын жігітті қуып жетіп ұстадық, ат үстінде сайысып жеңіп, байлап-матап ... ... Адай ... ... бәрі жалған екенін, ұйықтап жатып қолға түсіп қапа қалғанын айтады. Тақсыр-ау, ... атым ... ... Жарыста озшы едім қалың елден. Қашсам да құтылар ем қолға түспей, Үшеуін ат үстінде болсам көрген,- дейді. ... ... ... ... ... ... ... жауыр атын әкеп көрсетеді. Хан тұтқын жігіттің әлгі сөзіне сенбей және шын жүйрікті тани алмай, оған ертең осы атыңмен қашып көр: Бұл ... ... ... ... ... ... ... Найзасы жеткен жерде қаза болып, Мұны біл қара жерге жұтыларсың,-деп ... хан.  адай ... ... ... ...  
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұхамеджан Сералиннің шығармашылығы6 бет
«М.Сералин шығармашылығы»4 бет
Мұхамеджан сералиннің өмірбаяны, бүтін шығармашылық мұрасы және ағартушылық қызметі26 бет
М.Сералин шығармашылығы туралы4 бет
Мұхаметжан Cералин (1871— і929)7 бет
М. Сералиннің шығармашылығы9 бет
М.Сералин шығармашылығы7 бет
Мұхамеджан Тынышбаев14 бет
Қалтай Мұхамеджановтың прозалық шығармаларды аудару шеберлігі48 бет
1917 ж. Қазан революциясы және Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь