Жасушалық инженерия жайлы ақпарат

1. Өсімдіктердін клеткалық инженериясы
2. Оқшауланған протопластарға негізделген клеткалық инженерия әдісі.
3. Протопластарды бөліп алу. Тіршілікке қабілетті протопластарды алу.
4.Протопластардын бір.бірімен құйылысып косылуы.
1.Жасушалық инженерия - жасушаларды өсіру, оларды будандастыру және қайта құрастыру арқылы жасушаның мүлдем жаңа типін жасау әдістерінің негізінде қалыптасқан биотехнологияның саласы. Жасушаларды жасанды жолдармен будандастырғанда, сомалық (жыныстық емес) жасушаларды бір-біріне қосқанда будан геном түзіледі. Будандастырудың бұл тәсілінде аталық және аналық жасушалар ретінде жыныстық жасушалар (гаметалар) емес өсімдіктің дене (сомалық) жасушалары қосылады. Алдын ала протопластарын бөліп алады, белгілі жағдайда олар бір-бірімен құйылысады. Пайда болған сомалық будан клеткадан кейін регенерация арқылы будан өсімдіктер өсіп шығады.

Протопластарды қосу арқылы будандастыруды әр түрлі атайды: сомалық будандастыру, парасексуальды будандастыру, жыныстық емес будандастыру.
Жасушаны қайта құрастыру (реконструкция) - жасушаның құрамына кіретін ядроны, цитоплазманы, митохондрияларды, хлоропластарды, хромосомаларды бір жасушадан басқа клеткаға көшіру негізінде мүлдем жаңа жасушаны жасау. Осындай әрекеттер нәтижесінде ядролық және цитоплазмалық гендер тіркестігі әдеттегідей емес, тіпті өзгеше жасушалар пайда болуы мүмкін. Одан да артық ғалымдарды қызықтыратыны, ол жеке хромосомаларды тасымалдау арқылы анеуплоидтық линияларды алу мүмкіншілігі. Протопласт бөтен ДНК-ны қабылдай алатын өте ыңғайлы жүйе. Сол ДНК клеткаға енгізіп және оның экспрессиясын қамтамасыз ету арқылы генетикалық өзгертілген өсімдіктерді алуға болады. Протопласт деген ферменттердің әсерімен немесе механикалық әдістермен қабығы түгел жойылған өсімдік жасушасы. Ағылшын ғалымы Э. Кокинг 1960-шы жылдардың басында жасушаның ішіндегі протопласты зақымдамай тірі күйінде бөліп алу әдісін жете зерттеп дайындады. Ол томат тамырларының ұштарың зең саңырауқұлақтар өсірген ортасына бөліп шығарған гидролиздік ферменттерімен өңдеп, протопластарды ферменттік әдісімен бөліп алды.
1. Уәлиханова Г.Ж. Өсімдік биотехнологиясы. Алматы. Қазақ
университеті, 2009, 335 бет.
2. Бутенко Р.Г. Биология клеток высших растений invitroи
биотехнологии на их основе. – М..: ФБК – ПРЕСС, 1999.
3. Калашникова Е.А., Родин А.Р. Получение посадочного материала
древесных, цветочных и травянистых растений с использованием
методов биотехнологии. – М: Изд-во МГУЛ, 2004.
4. Глик Б., Пастернак Дж. Молекулярная биотехнология. Принципы и
применение. – М.: Мир, 2002.
5. Сүлейменова С.Е., Садуақасов С.С. Өсімдік биотехнологиясы
пәнінің оқу-әдістемелік нұсқауы. Алматы 2008. – 40 б.
        
              Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым МинистрлігіСемей қаласының ... ... ... ...                               ... М.АТексерген: Жилкыбаева С. ДСемей 2015Жоспар: 1. Өсімдіктердін ... ... ... ... ... ... инженерия әдісі. 3. Протопластарды бөліп алу. Тіршілікке қабілетті протопластарды алу. 4.Протопластардын бір-бірімен құйылысып косылуы.1.Жасушалық  инженерия - ... ... ... ... және ... ... арқылы жасушаның мүлдем жаңа типін жасау әдістерінің негізінде қалыптасқан биотехнологияның ... ... ... ... ... ... ... емес) жасушаларды бір-біріне қосқанда будан геном түзіледі. Будандастырудың бұл ... ... және ... ... ... ... жасушалар (гаметалар) емес өсімдіктің дене (сомалық) жасушалары қосылады. Алдын ала протопластарын бөліп алады, белгілі ... олар ... ... ... ... ... будан клеткадан кейін регенерация арқылы будан өсімдіктер өсіп шығады.      ... қосу ... ... әр ... ... ... ... парасексуальды будандастыру, жыныстық емес будандастыру.      Жасушаны қайта құрастыру (реконструкция) - ... ... ... ... ... митохондрияларды, хлоропластарды, хромосомаларды бір жасушадан басқа клеткаға көшіру негізінде мүлдем жаңа жасушаны ... ... ... нәтижесінде ядролық және цитоплазмалық гендер тіркестігі әдеттегідей емес, тіпті өзгеше жасушалар пайда ... ... Одан да ... ... ... ол жеке хромосомаларды тасымалдау арқылы анеуплоидтық линияларды алу мүмкіншілігі. Протопласт бөтен ДНК-ны қабылдай алатын өте ыңғайлы жүйе. Сол ДНК ... ... және оның ... ... ету ... ... өзгертілген өсімдіктерді алуға болады. Протопласт деген ферменттердің әсерімен ... ... ... ... ... ... өсімдік жасушасы. Ағылшын ғалымы Э. Кокинг 1960-шы жылдардың басында ... ... ... ... тірі ... бөліп алу әдісін жете зерттеп дайындады. Ол ... ... ... зең ... ... ... бөліп шығарған гидролиздік ферменттерімен өңдеп, протопластарды ферменттік ... ... ...  ... тірі ... ... ... қабырғасына орталық вакуольдің тургор, яғни кернеулік қысымымен тығыз жанасып тұрады. ... ... ... ... ... цитоплазмалық жінішке жіпшелер өтеді, солар арқылы көршілес клеткалардың протопластары біріне-бірі жалғасып жатады. ... ... ... ... ... кезде, протопластарға зиян келтірмей клеткаларда плазмолизді жүргізеді. Өсімдік жасушалары іn vitro өсіргенде әр түрлі өзгерістерге ұшырайды. Ол ... ... ... ... ... жеке бір жасушадан тараған оның ұрпағы да, яғни жасушаның клоны, ... ... ... тез ... ... ... ... жасушаларда пайда болған өзгерістердің кейбірі тұқым қуалайды, кейбірі тұқым қуаламайды. Тұқым ... ... ... деп ... ... өзгергіштік жасушалардың тіршілік жағдайына бейімделуіне көмектеседі. Тұқым қуалайтын, яғни генетикалық өзгерістердің практикада қолдануға маңызы зор. ... ... ... жеке ... мутациялары, амплификация, делеция, ядродан тыс орналасқан гендердің өзгеруі, хромосомалар құрылымындағы ауытқулар жатады. Тұқым қуалайтын өзгерістердің негізінде генетикалық өзгерістермен қатар эпигенетикалық ... де ... ... ... ... ... геномда өзгеріс болмайды, тек организмнің дамуы кезіңде гендердің экспрессиясы ғана өзгереді. Жасушалардың өзгергіштігін әр түрлі мутагендермен әсер ету ... ... ... ... ... ... және әдейі әсер ету арқылы қоздырылатын (эксперименттік) мутагенез, жасушалық технологияларда және селекциялық жұмыстарда пайдалану үшін қажетті генетикалық алғашқы материалды (жасушалық ... ... жаңа ... т.б.) ... әдіс. Іп vitroөсетін жасушалардың тұрақсыздығы арқасында генетикалық өзгерген регенерант өсімдіктер шығады. Мұндай өсімдіктерді сомаклондық вариантгар деп ... ... ... ... ... ... ... сұрыптап алу өте тиімді. Себебі жасуша денгейінде сұрыптау селекциялыұ жұмыстың көлемін қысқартып, оның тиімділігін арттырады. Өйткені іп vitro ... ... ... ... өткізу, миллион генотипті талдаумен тең. Мұндай жағдайда генетикалық өзгерістері селективтік ортаға жасушалар ғана тіршілікке икемді келеді. ... ... ... ... ... ... тұқым қуалайтын жасушалық линияларға бастама бола алады. Ол ... ... ... ... ... әр түрлі стрестік факторларға төзімді өсімдікті сынақтан ... ... ... мүмкіндік туады. 2. In vitro өсірілген жасушалардың арасынан нақтылы бір селективтік жағдайға ... ... ... пайдалы қасиетке ие болған жасушаларды көбейтіп сұрыптап алуды жасушалық селекция дейді. Әрбір жасушадан өсімдік шыға алатын болғандықтан, ... ... ... ... жаңа ... тез алуға болады. Оларға бастама болған жасуша белгілі бір төтенше факторға төзімді келсе, одан шыққан өсімдікте көбінесе сол ... ... ... ... ... артықшылығы мынада: жыл он екі ай маусымға тәуелсіздік және ... пен егіс ... ...  ... ... ... ... жеке организм деп теңесе, бір тәжірибенің өзінде-ақ миллиондаған дарақпен ... ... Ал дала ... ең көп дегенде ғалым мыңдаған ғана өсімдіктермен жұмыс істей ... ... ... ... ... бір бағытта өткізу үшін, яғни өсіп жатқан жасушалардың арасынан белгілі мутациялары бар жеке,  жасушаларды сұрыптау үшін ... ... ... ... өсіреді. Сондай жағдайда тек мутант жасушалар ғана өсе ... Іn vitro ... ... амин қышқылдар аналогтарына, нуклеотидтер аналогтарына, патотоксиндерге, антибиотиктерге, гербицидтерге,  тұздар  мен ауыр  ... ... ... ... рН ... мен ... да түрлі-түрлі факторларға төзімді клеткалық линияларды сұрыптап алу үшін жүргізеді. Сондай-ақ гормондарға, витаминдерге, амин қышқылдарына прототрофтық немесе ауксотрофтық жасушаларды сұрыптайды, яғни сол ... ... ... ... ... ғана өсе ... жасушалар іріктеліп алынады. Егер де белгілі бір затқа төзімді жасушаларды сұрыптап алу керек болса, оларды сол зат қосылған ... егіп ... Ал енді ... ... факторға төзімді клеткаларды сұрыптап алу мақсаты болса, онда ... ... өсіп ... ... дәл ... ... ... немесе жоғары температура, гипоксия т.с.с.) әсер ететін жерге орналастырады. Біраз мезгілден соң жасушалардың көбі бөліне алмай, өсе ... ... тек ... ... ... ... арқасында сол факторға төзімділік көрсеткен жасушалар ғана тірі қалады. Бұндай әдісті тура селекция деп атайды. Осындай ... ... ... ... амин қышқылын) көп мөлшерде түзіп өндіре алатын жасушаларды алу үшін қолданады. Амин қышқылының аналогын өзіне ... ... ... өледі, себебі полипептидтер дұрыс түзілмейді, белок синтезі ... ... амин ... орнына онын аналогі полипептидтін құрамына кіріп  кетеді. Ал мутанттар сол амин  ... ... ... гөрі артық түзетіндіктен белок синтезі дұрыс өтеді, ондай жасушалар тірі қалады. Кері немесе негативтік селекция. Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... жасалады. Сонан соң қоректік ортаға әдейілеп тимидиннің аналогін қосады. Оның молекулалары тимидиннің орнына ДНК құрамына ... ... ... ДНК ... ... де, ... ... кыска уақыт ішіниде құрып кетеді ( әдісі). Ал мутант жасушалар бөліне алмайды, өспейді, ... тірі ... ... айтқанда, қажетті қасиеттері бар жасушалар өспеу үшін ерекше жағдай туғызылады. Содан кейін тірі қалған мутант жасушаларды қолайлы қоректік ... ... ... ... ...  ... ... Қоректік ортаға қосатын ингибитордың (селективтік агенттің) концентрациясы нақтылы жасушалар линиясының сезімталдығына байланысты. Сондықтан қоректік ортаға әрбір селективтік фактордың әр ... ... ... ... ... ... ... олардың өсу қарқындығын анықтайды. Яғни концентрациялардың кең диапазонын ... ... ... ... ... және ... ... табу керек. Жасушаларды өсіргенде қоректік ортаға кейбір амин қышқылдарының уландыратын концентрациясын немесе олардың аналогтарын қосып сұрыптау нәтижесінде сол амин ... мол ... ... ... ... ... ... амин қышқылын асыра синтездейді, сондықтан оның аналогін өзіне онша сіңірмейді. Осылай, алғашқы жасушалармен ... ... 20-30 есе ... ... және де ... (триптофанның аналогі) төзімді сәбіз бен темекі клеткаларының штамдары іріктеліп алынды. Осы әдіспен картоптың, сәбіздің, ... ... және ... ... ... ... пролин, фенилаланин, глицинді асыра синтездейтін бірқатар жасушалық линиялар алынды.Коректік ортаға ... ... амин ... ... ... ... мына екі ... байланысты болуы мүмкін: 1) нақтылы амин қышқылының биосинтезі жүйесіндегі ңандай да бір ферментінін активтілігі тежелуі салдарынан онымен биосинтез жолы ортаң ... амин ... ... ... ... амин ... ... қоректік ортада мол болғандықтан нитрат немесе аммонийдің сінірілуі (ассимиляциясы) тежеледі. Сонымен қатар, амин қышқыл аналогтары белоктардың құрамына ... ... ... қызметін бұзады. Ауыстырылмайтын кейбір амин қышқылдарын жоғары ... түзе ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, әдіс амин қышқылдарың, әсіресе ауыстырылмайтын амин қышқылдарын мол мөлшерде түзе ... ... ... ... ... ... әр түрлі селективтік жүйелерді қолдану арқылы шаруашылыққа бағалы әр ... ... ... ... ... ... ... Атап айтқанда: ауруларға, гербицидтерге, түрлі факторларға (топырақ тұздылығы, ауыр металдар, топырақ ... ... және ... ... ... ... сорттарды шығаруға мүмкіндік туады. Клетка денгейінде өткізілген селекция әдісімен собық, сабақ, жапырақ гельминтоспориозына төзімді жүгері линиялары, ... ... ... вирусқа төзімді темекі өсімдіктері алынған. Осы әдіспен гербицидтерге, топырақ тұздылығына, өнеркәсіптік ластау әсеріне (ауыр металдар) ... ...   
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жасушалық инженерия6 бет
Жасушалық инженерия жайлы13 бет
Жасушалық инженерия жайлы мәлімет10 бет
Жасушалық инженерия жайында14 бет
Жасушалық инженерия туралы4 бет
Жасушылық инженерия5 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Микроорганизмдер генетикасы10 бет
Селекция туралы жалпы түсінік14 бет
Селекция туралы жалпы түсінік туралы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь