Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы. Ғаламдық биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы
2.2 Ғаламдық биогеохимиялық циклдар
2.3 В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары
ІІІ Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Экология тірі ағзалардың бір-бірімен және қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейтін биология ғылымының саласы. «Экология» (гр. oikos – үй, тұрақ, мекен; logos — ғылым) терминін ғылымға алғаш 1866 ж. неміс ғалымы Эрнест Геккель енгізді.
Экожүйенің негізгі экологиялық көрсеткіштері тұрақты болады, себебі оның өзін-өзі сүйемелдеуге және өздігінен реттелуге қабілеттілігі бар. Осы қабілеттілікті Экожүйе гомеостазы деп атайды. Гомеостаз кері байланыс принципіне негізделген. Мысалы, популяция тығыздығының оптимумнан ауытқу нәтижесінде не туылым, не өлім-жітім артады.
Экожүйенің гомеостазы белгілі бір аралықтарда ғана сақтала алады. Экожүйелер гомеостазды сақтай отырып, өзгерумен қатар даму қабілеттілігі де бар, табиғи және антропогендік факторлар әсерлерінің нәтижесінде тұрақты бір жерден ізден таймай қайталанбайтын алмасуға түсіп, олардың жай түрден күрделі түрге өтуі де орын алады.
Биогеохимиялық айналымдар.организмдер тіршілігінің барысында биосфераның әртүрлі құрылымдық бөлімдері арасында жүретін энергиямен зат айналымын яғни химиялық элементтердің тірі организмдердің қатысуымен қозғалуын және өзгеруін беогеохимиялық айналымдар деп атайдыы.Химимялық элементтер биосферада биологиялық айналымның әртүрлі жолдарымен тірі затпен жұтылып энергиямен қамтамасыз етіледі де сосын тірі затты тастап жиналған энергияны сыртқы ортаға беріп үздіксіз айналымда болады.Осындай үлкенді-кішілі тұйық жолды Вернадскийдің беогеохимиялық айналымдар деп атады.Бұл айналымды екі типке бөлуге блады:1)газ тәрізді заттардың атмосферадағы немесе гидросферадағы айналымы 2. Жер қыртысындағы шөгінділер.
Қазіргі заманғы көзқарас бойынша неосфера шекарасы атмосферадағы, шамамен азон экранына дейін (полюстерде 8-10 км., экваторда 17-18 км., басқа жер беттерінде 20-25 км.). Гидросфераны түгелдей, сонын ішінде Әлемдік мұхиттың (11022 м.) ең терең тұңғиығын да тіршілік алып жатыр. Литосферадағы тіршілік бірнеше метрге дейін топырақ қабатын алып жатыр.
Палеосфера шекаралары атмосферадағы необиосферамен сәйкес келеді, ал су астындағы палеобиосфераға тау шөгінді жыныстары да жатады, В. И. Вернадский бойынша барлығы тірі ағзалардың үндеуінен өткен.
Өздік жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімнен, үш бөлімшеден, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
1. Ақбасова А.Ж., Саинова Г.Ә. Экология. Алматы:Бастау,2003
2. Бейсенова Р.Р. экология және тұрақты даму пәнінен дәрістер жинағы Астана 2010 жыл.
3. Бродский А.К. Краткий курс экологии. СПб.: Изд-во С-Петербургского университета, 2000.
4. Оразбаева Р.С «Экология негіздері», Астана-2003
5. Христофорова Н.К. Основы экологии. Владивосток: Дальнаука, 1999.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

СӨЖ
Пәні:
Тақырыбы:
Орындаған: Экономика, ... ... ... ... ... ... Аға оқытушы
Нуржуманова Ж.М
2015-2016 оқу жылы
Жоспар
І.
Кіріспе
ІІ.
Негізгі бөлім
2.1
Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы
2.2
Ғаламдық биогеохимиялық циклдар
2.3
В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары
ІІІ
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
І Кіріспе
Экология тірі ... ... және ... ортамен қарым-қатынасын зерттейтін биология ғылымының саласы. (гр. oikos - үй, тұрақ, мекен; logos -- ... ... ... ... 1866 ж. ... ... ... Геккель енгізді.
Экожүйенің негізгі экологиялық көрсеткіштері тұрақты болады, себебі оның өзін-өзі сүйемелдеуге және өздігінен ... ... бар. Осы ... ... ... деп атайды. Гомеостаз кері байланыс принципіне негізделген. Мысалы, популяция тығыздығының оптимумнан ауытқу нәтижесінде не туылым, не өлім-жітім артады.
Экожүйенің ... ... бір ... ғана ... ... ... гомеостазды сақтай отырып, өзгерумен қатар даму қабілеттілігі де бар, табиғи және антропогендік факторлар әсерлерінің нәтижесінде тұрақты бір жерден ізден ... ... ... түсіп, олардың жай түрден күрделі түрге өтуі де орын алады.
Биогеохимиялық айналымдар.организмдер тіршілігінің барысында биосфераның ... ... ... ... ... ... зат айналымын яғни химиялық элементтердің тірі организмдердің қатысуымен қозғалуын және өзгеруін беогеохимиялық айналымдар деп атайдыы.Химимялық элементтер биосферада биологиялық айналымның ... ... тірі ... жұтылып энергиямен қамтамасыз етіледі де сосын тірі затты тастап жиналған энергияны сыртқы ортаға беріп үздіксіз айналымда болады.Осындай үлкенді-кішілі тұйық жолды ... ... ... деп ... ... екі ... бөлуге блады:1)газ тәрізді заттардың атмосферадағы немесе гидросферадағы айналымы 2. Жер қыртысындағы шөгінділер.
Қазіргі заманғы көзқарас бойынша неосфера ... ... ... азон ... дейін (полюстерде 8-10 км., экваторда 17-18 км., басқа жер беттерінде 20-25 км.). Гидросфераны түгелдей, сонын ішінде Әлемдік ... (11022 м.) ең ... ... да ... алып жатыр. Литосферадағы тіршілік бірнеше метрге дейін топырақ қабатын алып жатыр.
Палеосфера шекаралары атмосферадағы необиосферамен сәйкес ... ал су ... ... тау шөгінді жыныстары да жатады, В. И. Вернадский бойынша барлығы тірі ... ... ...
Өздік жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімнен, үш бөлімшеден, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
ІІ Негізгі бөлім
2.1 Экожүйелердің біртұтастығы және ... ... ... белгілі бір дәрежемен, өлшеммен, күрделілігімен немес пайда болу жолдарымен шектелмейді. Сондықтан жай жасанды, сонымен қатар организмдер мен олардың ... ... ... ... ... жүйелер үшін осы экожүйе деген терминді қолдануға болады.
Экожүйенің негізгі ... ... ... ... ... оның ... сүйемелдеуге және өздігінен реттелуге қабілеттілігі бар. Осы қабілеттілікті Экожүйе гомеостазы деп атайды. Гомеостаз кері байланыс принципіне негізделген. ... ... ... ... ... ... не ... не өлім-жітім артады.
Экожүйенің гомеостазы белгілі бір аралықтарда ғана сақтала алады. Экожүйелер гомеостазды сақтай отырып, өзгерумен қатар даму ... де бар, ... және ... ... ... нәтижесінде тұрақты бір жерден ізден таймай қайталанбайтын ... ... ... жай ... күрделі түрге өтуі де орын алады.
Кесімді шекті белгілейтін ... ... ... алғаш рет Ю. Либих назар аударды. Ол ... ... ... осы заң ... ... ... ... факторға байланысты болады. Егер топырақтағы пайдалы құрамдас бөліктер (компоненттер) тұтастай алғанда біркелкі жүйені және тек қандай да бір ... ғана ... ... ... ... саны ... ... болса, онда бұл астықтың түсімін төмендетуі мүмкін. Тіпті, өте пайдалы минералдык заттардың топырақтағы оңтайлы ... егер ол ... ... болатын болса, астықтың түсімін төмендетеді. Демек, факторлар максимумда бола отырып, кесімді шекте белгіленген (лимиттелген) болуы тиіс. Экологияның ең негізгі объектісі ... ... ... экожүйе - тірі организмдер жиынтығының қоректену, өсу және ұрпақ беру мақсатында белгілі бір тіршілік ету кеңістігін бірлесе пайдалануының ... ... ... ... ... ... 1935 жылы бірінші рет ұсынған ағылшын экологы А.Тенсли. Ол экожүйенің құрамына организмдер де, абиотикалық орта да кіретін жер ... тірі ... ... ... ... деп ... және оның әр бөлігінің екіншісіне әсер ететініне назар аударады. Былайша айтқанда, экожүйе заттектердің ... мен ... ... ... ... ... ... заттектер айналымының жүруіне органикалық молекулалардың сіңімділік түрде белгілі қоры және ... үш ... әр ... ... ... ... ... және редуценттер болуы керек. Былайша айтқанда экожүйе зеттектердің айналымы мен энергия тасымалдануына жүретін табиғи ... ... ... ... әкеп ... ... үш функциональды әр түрлі экологиялық топтары продуценттері, конуцементтер, ретутенттер ... ... ... ... ... ... ... гетеротрофты болған. Автотрофты органикалық заттарды синтездесе, гетеротрофтар олармен қоректенеді. Проуценттерге өздерінің денелерін биоорганикалық ... ... ... ... ... Олар өз ... биоорганикалық қосылыстар есебінен құратын автоторлық оранизмдер жатады және күн көзі энергиясынан керекті энергиясын алады.
2.2 Ғаламдық ... ... ... ... ... ... ... энергиясы жер бетінде 2 зат айналымын қамтамасыз етеді:улкен ... және кіші ... ... заттардың үлкен айналымы негізгі 2 кезеңнен ерекшеленеді.Жер дамуының ... өне ... ... ... және ... ... негізгі роль атқаратын планетарлық процесс. Геологиялық зат айналымы тау жыныстарының түзілуінен үгілуімен және ... ... ... ... ... кейн ... жерге ауысуымен байланысты.Бұл процесстердегі басты рольды су мен топрыақ бетінің термиялық қасиетіи күн сәулелерінің сіңірілуімен шағылуы жылу өткізгіштігі және жылу ... ... ... ... ... ... атмосфера айналымының планеталық жүйесімен бірге жер дамуының бастапқы этаптарында құрлықтарды мұхиттарды және қазіргі геосфарны түзумен ... ... ... ... ... организмдердің тіршілік өнімдеріде қосылды.геологиялық айналым тірі организмдерді қоректік элементтермен қамтамасыз етіп көбіне олардың тіршілік етуін анықтайды.
Биогеохимиялық айналымдар.организмдер тіршілігінің ... ... ... ... бөлімдері арасында жүретін энергиямен зат айналымын яғни химиялық элементтердің тірі организмдердің қатысуымен қозғалуын және өзгеруін беогеохимиялық айналымдар деп ... ... ... ... ... ... жолдарымен тірі затпен жұтылып энергиямен қамтамасыз етіледі де сосын тірі затты тастап жиналған ... ... ... ... ... айналымда болады.Осындай үлкенді-кішілі тұйық жолды Вернадскийдің беогеохимиялық айналымдар деп ... ... екі ... ... ... Газ ... заттардың атмосферадағы немесе гидросферадағы айналымы
2. Жер қыртысындағы шөгінділер.
Көміртегінің айналымы.фотосинтез үшін ... көзі ... ... суда еріген көмірқышқыл газы болып табылады.Өсімдіктер түзген органикалық заттың ... ... ... ... ... тірі не өлі ... ... арқылы өтіп,тыныс алу,ашу немесе отынның жануы нәтижесінде көмірқышқыл газы түрінде атмосфераға қайтады Көміртегі циклының ұзақтығы үш-төрт жүз-жылдаққа тең. Азот ... ... ... өлі ... ... ... ақуыздардың азотын өсімдіктер сіңіре алатын түрге өткізеді.Атмосферадағы бос ... ... ... ... ... мен көк жасыл балдырлар атмосфералық азотты байланыстырып,топыраққа өткізеді.Көптеген өсімдіктер оладың тамырларында түйнектер түзетін азот-фиксациялаушы бактериялармен симбиоз түзеді.Өлген өсімдіктерден немесе жануарлардың ... ... ... ... ... ... бос түрге өтеді де қайтадан атмосфераға қайтады.
Фосфор мен ... зат ... мен ... тау ... ... жыныстарының бұзылуы мен эрозиясының әсерінен топыраққа өтеді де,оларды өсімдіктер пайдаланады.Редуцент-ағзалардың тіршілік қызметі нәтижесінде олар қайтадан топыпаққа қайтады.Азот пен фосфор ... бі ... ... ... ... ... бен ... қарай шайып,оны балдырлар қолданады.Оттегінің циклі Жердегі оттегінің циклі шамамен 2000жылда,судың* шамамен 2млн.жылда жүріп өтеді.Бұл заттардың атомдары Жер шарында әр ... тірі зат ... ... оттегінің мөлшері біртіндеп артты.Соңғы 600млн.жылда зат айналымдардың жылдамдығы мен ... ... ... деңгейіне жақындады.
2.3 В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары
термині ғылыми ... 1875 ж. ... ... Эдуард Зюсс енгізген.
В. И. Вернадский (1863-1945) бұл терминді пайдаланды және биосфера туралы ... ... ... ... Зюсс ... жер ... 3 ... (қатты, сұйық, газ тәрізді) тірі ағзалары байланыстырылса, ал В. И. ... ... ең ... роль тірі ... ... ... бөлінеді.
Сонымен, биосфера түсінігіне ағзаның өзгертуші іс-әрекеті кіреді, қазіргі уақытта ғана емес, сонымен бірге, өткендегі де іс-әрекет кіреді. ... ... бар ... ... биосфераның бөлімін қазіргі заманға биосфера немесе необиосфера деп атайды, ал көне биосфераға палеобиосфера немесе ... ... ... ... көзқарас бойынша неосфера шекарасы атмосферадағы, шамамен азон экранына дейін ... 8-10 км., ... 17-18 км., ... жер ... 20-25 км.). ... ... ... ішінде Әлемдік мұхиттың (11022 м.) ең терең тұңғиығын да тіршілік алып жатыр. Литосферадағы тіршілік бірнеше ... ... ... ... алып жатыр.
Палеосфера шекаралары атмосферадағы необиосферамен сәйкес келеді, ал су ... ... тау ... ... да ... В. И. Вернадский бойынша барлығы тірі ағзалардың үндеуінен өткен.
терминін әдебиеттерге В. И. Вернадский енгізген. Ол бұл терминді ... ... және ... ... ... ... барлық тірі ағзалардың жиынтығы деп түсіндіреді.
заттарға өлі табиғаттың ... ... ... ... жатады). Табиғатта сонымен бірге, заттар кең таралған.
-биосфераның негізі, бірақ аз ғана ... ... Тірі ... ең ... орта ... іс әрекетіне байланысты, негізгі ерекшеліктеріне келесілер жатады:
1.Барлық еркін кеңістікті тез меңгеру қабілеттілігі. Берілген қасиет бойынша В. И. ... ... ... ... яғни белгілі геологиялық кезеңдер үшін тірі заттардың саны тұрақты болды.
2.Қозғалыстың белсенділігі.
3.Тіршілік кезіндегі ... және ... ... тез ... ... ... жағдайларға жоғарғы бейімделушілік қабілеттілігі (адаптация).
5.Реакция жүруінің ең жоғарғы жылдамдығы.
6.Тірі заттардың жаңаруының жоғарғы жылдамдығы.
Орташа ... ... ... ... ... ... үшін-33 күн.
Тірі заттардың орта өзгерткіш қызметтері:
1) Энергетикалық: екі биогеохимиялық ... ... ... ... ... ... ... көп мөлшерде жұмсау.
2-принцип: өз тіршілігінде геохимиялық энергияны көбейте ... ... ... процесінде тіршілігін сақтап қалады.
2) Газдық: белгілі мекен ету ортаның ауа құрамын атмосферасын өзгерту мен тұрақы ұстау қабілеттілігі.
3) Тотығу-тотықсыздану функциясы: тірі ... ... ... О2 байытуға байланысты тотығу процесі, сондай-ақ, О2 ... ... ... ... ... байланысты жүретін тотықсыздану процесі.
4) Концентрациялық- шашыранды химиялық элементтерді өз денесінде ағзаның шоғырландыру қабілеттілігі.
5) ... ... ... мен ... ... және олардың тіршілік әрекетінің өнімдерімен құлдырату немесе бұзылуы (деструкторларға-саңырауқұлақтар мен бактериялар жатады).
6) Транспорттық - ағзаның белсенді қозғалыс ... ... ... мен ... ... Ортаөзгерткіштік- бұл функция шамалы мөлшерде интрегративтік функция болып ... ... ... қасиеттері.
1) Биосфера- орталықтанған жүйе. Биосфераның орталық буыны тірі ағзалар (тірі заттар) болып табылады. (антропоцентризм)
2) Биосфера-ашық жүйе. Биосфераның өмір сүруі ... ... ... ... емес. Биосфера әрқашан күн сәулесі түседі.
3) ... ... ... Бұл ... ... гомеостаз тән.
4) Биосфера-көп түрлілікпен сипатталатын жүйе. Көптүрлілік кез-келген экожүйенің және ... ... ... ...
5) ... маңызды қасиеті - заттар айналымын қамтамасыз ететін механизмдердің болуы және соларға байланысты жеке ... ... және ... қосылыстарының таусылмастығы.
Зат айналымы және олардың адаммен бұзылуы.
Заттар айналымы 2 ... ... ... ... ... пен ... арасында).
2.Кіші немесе биологиялық (экожүйе ішінде).
Кіші зат айналым геологиялық зат айналымның бір элементі болып табылады. ... ... ... экология тірі ағзалардың бір-бірімен және қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейтін биология ғылымының саласы. Экология ... жеке ... ... ... және даму ... Бұл ... ... ғалымдармен қоса орыс ғалымдарының еңбектері шыға бастады. Бұл кезең 19 ғасырдың басы мен 20 ... 70-80 ... ... Атап ... Мәскеу университетінің ғаламы И.А.Северцов, Н.А.Наумов т.б. В.И.Вернадскийдің т.б.ғылыми еңбектері экология ғылымының негізін ... ... ... ... ... ... ... экология -бүкіл әлемдік ғылымдар мен әлеуметтік, экономикалық жағдайлар және проблемаларды қарайтын деңгейге ... ... ... ... экология ғылымының қолданбалы және адам экологиясы бағыттары дами түсті. Экологияның жаңа саласы бойынша теориялық және ... ... ... ... ... жеке ... ретінде қалыптасу және даму кезеңі.
Биогеохимиялық айналымдар.организмдер тіршілігінің барысында биосфераның әртүрлі құрылымдық бөлімдері ... ... ... зат ... яғни ... ... тірі организмдердің қатысуымен қозғалуын және өзгеруін беогеохимиялық айналымдар деп ... ... ... ... айналымның әртүрлі жолдарымен тірі затпен жұтылып энергиямен қамтамасыз етіледі де сосын тірі ... ... ... ... сыртқы ортаға беріп үздіксіз айналымда болады.Осындай үлкенді-кішілі тұйық жолды Вернадскийдің беогеохимиялық айналымдар деп ... ... бар ... ... ... ... қазіргі заманға биосфера немесе необиосфера деп атайды, ал көне ... ... ... ... биосфера жатады.
Қазіргі заманғы көзқарас бойынша неосфера шекарасы атмосферадағы, шамамен азон экранына ... ... 8-10 км., ... 17-18 км., басқа жер беттерінде 20-25 км.). Гидросфераны түгелдей, сонын ішінде Әлемдік мұхиттың (11022 м.) ең терең тұңғиығын да тіршілік алып ... ... ... ... ... ... ... қабатын алып жатыр.
Сонымен, Экожүйенің негізгі экологиялық көрсеткіштері тұрақты болады, себебі оның өзін-өзі ... және ... ... ... бар. Осы ... ... гомеостазы деп атайды. Гомеостаз кері байланыс принципіне негізделген. Мысалы, популяция тығыздығының оптимумнан ... ... не ... не ... ... гомеостазы белгілі бір аралықтарда ғана сақтала алады. Экожүйелер ... ... ... өзгерумен қатар даму қабілеттілігі де бар, табиғи және антропогендік факторлар әсерлерінің нәтижесінде тұрақты бір жерден ізден таймай қайталанбайтын алмасуға ... ... жай ... ... ... өтуі де орын ... ... Ақбасова А.Ж., Саинова Г.Ә. Экология. Алматы:Бастау,2003
* Бейсенова Р.Р. экология және ... даму ... ... ... Астана 2010 жыл.
* Бродский А.К. Краткий курс экологии. СПб.: Изд-во С-Петербургского университета, ... ... Р.С , ... ... Н.К. ... ... Владивосток: Дальнаука, 1999.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы. Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары4 бет
Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы туралы7 бет
Биосфера туралы жалпы түсінік4 бет
Биосфералық деңгей9 бет
Вернадскийдің ноосфера туралы концепциялары4 бет
Экономикалық цикл және оның фазалары12 бет
Ғылыми білім және ғылыми революциялар8 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
Turbo Pascal тілінде циклдармен жұмыс14 бет
Іштен жанатын піспекті қозғалтқыштардың циклдары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь