Өлшеу қателіктерінің жіктелуі

Өлшеу құралдары мен нәтижелерінің сапасын, қателіктерін көрсете отырып, сипаттау қажет. “Қателік” деген ұғымды енгізу мыналар сияқты үш ұғымдарды анықтау және нақты шектеуді қажет етеді: өлшенетін физикалық шаманың шын және нақты мәні мен өлшеу нәтижесі. Физикалық шаманың шын мәні – берілген объектінің мөлшерлі түрдегі және сапасы жағынан қасиетін бейнелейтін идеалды мәні. Ол біздің сана сезімімізге тәуелді емес, идеалды шама болып табылады. Тәжірибеде бұл абстракталы ұғымды “ақиқат шама” деген шамамен алмастырған жөн. Физикалық шаманың нақты мәні – бұл тәжірибеден алынған және мақсатқа сай сол бір керекті шын мәнге жақын шама болып табылады. Өлшеу нәтижесі - өлшеу жолымен алынған шаманың шын мәнін өзінше жуықтап бағалау.
“Қателік” деген ұғым “өлшеу нәтижесінің қателігі” және “өлшеу құралдарының қателігі” деген түсініктемелерден тұратын метрологияның ең маңызды мәселесі. Өлшеу нәтижесінің қателігі – ол өлшеу нәтижесі Х пен өлшенетін шаманың ақиқат (немесе нақты) мәні Q арасындағы айырымы:
 = X – Q (4.1)
Өлшеу қателіктерінің жіктелуі
Ол өлшенетін шама мәнінің анықталмау шегін көрсетеді. Өлшеу құралдарының қателіктері – ол ӨЖ көрсеткіштері мен өлшенетін ФШ-ның айғақты (немесе нақты) мәндері арасындағы аралықты көрсетеді. Ол берілген құралдар арқылы жүргізілген өлшеу нәтижелерінің дәлділігін сипаттайды. Бұл екі түсініктемелер бір-біріне едәуір жақын және бірдей белгілермен жіктеледі.Әсер ету сипаты бойынша қателіктер кездейсоқ, жүйелі, прогрестенуші және дөрекі (қате жіберу) болып бөлінеді. Қателіктердің жоғарыда келтірілген анықтамаларынан олар қандай-да бір құраушылардан тұратыны тиіс екенін байқалмайды. Қателіктерді құраушыларға бөлу олардың көрсетілу сипатына қарай өлшеу нәтижелерін өңдеу қолайлығы үшін енгізілген. Метрологияның құрылу процесінде қателік тұрақты шама емес екені байқалды. Қарапайым талдау жолымен оның бір бөлігі тұрақты шама ретінде көрсетілетіні, ал екіншісі – алдын ала болжанбай өзгереді. Бұл бөліктерді жүйелі және кездейсоқ қателіктер деп атайды.
        
        БАӨЖТақырыбы: Өлшеу қателіктерінің жіктелуіТексерген: Толеубекова С.С.Орындаған: Орынбай М.Семей-2015Кіріспе.Өлшеу құралдары мен нәтижелерінің сапасын, қателіктерін көрсете отырып, сипаттау қажет. "Қателік" деген ұғымды енгізу ... ... үш ... ... және ... ... қажет етеді: өлшенетін физикалық шаманың шын және нақты мәні мен өлшеу нәтижесі. Физикалық шаманың шын мәні  -  ... ... ... ... және сапасы жағынан қасиетін бейнелейтін идеалды мәні. Ол біздің сана ... ... ... ... шама ... ... Тәжірибеде бұл абстракталы ұғымды "ақиқат шама" деген шамамен алмастырған жөн. Физикалық шаманың ... мәні  -  бұл ... ... және ... сай сол бір ... шын ... жақын шама болып табылады. Өлшеу нәтижесі - өлшеу жолымен алынған шаманың шын мәнін өзінше жуықтап ... ... ұғым ... ... қателігі" және "өлшеу құралдарының қателігі" деген түсініктемелерден ... ... ең ... ... ... нәтижесінің қателігі  -  ол өлшеу нәтижесі Х пен өлшенетін шаманың ақиқат (немесе нақты) мәні Q ... ... = X  -  Q ... қателіктерінің жіктелуіОл өлшенетін шама мәнінің анықталмау шегін көрсетеді. Өлшеу құралдарының қателіктері  -  ол ӨЖ ... мен ... ... ... ... ... ... арасындағы аралықты көрсетеді. Ол берілген құралдар арқылы ... ... ... ... ... Бұл екі ... бір-біріне едәуір жақын және бірдей белгілермен жіктеледі. Әсер ету сипаты бойынша қателіктер кездейсоқ, жүйелі, прогрестенуші және дөрекі (қате жіберу) болып ... ... ... ... анықтамаларынан олар қандай-да бір құраушылардан тұратыны тиіс екенін байқалмайды. Қателіктерді құраушыларға бөлу олардың көрсетілу сипатына қарай өлшеу нәтижелерін ... ... үшін ... ... құрылу процесінде қателік тұрақты шама емес екені байқалды. Қарапайым талдау жолымен оның бір ... ... шама ... ... ал ...  -  алдын ала болжанбай өзгереді. Бұл бөліктерді жүйелі және кездейсоқ ... деп ... ...  -  ... да бір ... ... жағдайларда ұқыпты түрде қайталап өлшеу кезінде кездейсоқ түрде (таңбасы мен мәні бойынша) өзгеретінөлшеу нәтижелерінің бір құрамы болып табылады. Мұндай ... ... ... ... ... заңдылыққа жүгінбейді, ол бірдей шамаларды қайталап өлшеу ... ... ... ... ... ... қателіктерден біз құтыла да, жоя да алмаймыз, олар ... да ... ... ... ... ... ... процесстер мен математикалық статистика теориясы негізінде ғана бейнеленуі мүмкін. Кездейсоқ қателіктердә жүйелі қателіктен айырмашылығы, оны өлшеу нәтижесінен түзету жолы ... жоя ... ... ... ... ... ... жолымен азайтуға болады. Сондықтан да нәтижені өлшенетін шаманың шын мәнінен минималды аз ғана ерекшеленетін түрде алу үшін, ... ... ... ... ... математикалық тізбекті өңдеу арқылы көп ретті өлшеу керек. Жүйелі қателік  -  бірдей ФШ-ны кайталап ... ... ... түрде қалатын немесе ережелерге сәйкес өзгеретін өлшеу нәтижелерінің құрамы болып табылады. Оның ... - олар ... ала ... ... және ... байланысты құраушы түзетпелерді енгізе отырып, толығымен жойыла алады.Прогрестенуші (дрейфтік) қателік  -  бұл ... ... жәй ... ... ала болжанылмайтын қателік. Прогрестенуші қателіктердің ерекше қасиеттері: олар тек берілген уақытта ғана түзету ... ... ... да, ... ... - ала болжанбай өзгере береді; прогрестенуші қателіктердің ... ... ... - ... ... ... ... да тұрақты кездейсоқ процесстердің жақсы өңделген терия негізінде тек белгілі ескертпелер арқылы беріледі.Прогрестенуші қателік  -  бұл қателіктердің ... ... ... ... ... ... үшін ... ұғым, ол кездейсоқ және жүйелі қателік ұғымдарына келтіріле алмайды. Бұлар тек ... ... ... үшін ғана ... ... қателік тұрақсыз кездейсоқ процесстің ағынды математикалық күтілуінің уақыт бойынша тұрақсыздығымен ... оның түрі мен ... ... ... ... ... ... салдарынан туу мүмкін.Дөрекі қателік (қате жіберу)  -  бұл ... ... ... жеке бақылау нәтижесінде алынатын кездейсоқ қателік, ол берілген шарттарда осы қатардың басқа нәтижелерінен лезде ... ... ... ... бойынша, оператордың қателігі немесе дұрыс емес әрекеттерінен (оның психофизиологиялық жағдайы, дұрыс есептемеуі, жазба немесе есептеуде кеткен қателіктер, аспаптарды ... ... ... ... ... ... бөгеттер және т. б.) пайда болады. Қателіктің пайда болуының себебі өлшеу жүргізу жағдайының аз уақытта лезде ... ... ... Егер ... өлшеу процесінде пайда болса, олардан тұратын нәтижелер алып тасталады.Қателіктерді өрнектеу тәсілдері бойынша оларды абсолютті, қатысты және ... деп ... ... ... (3.1) ... ... ... және өлшенетін шаманың бірлігімен беріледі. Дегенмен, ол өлшеу дәлдігінің көрсеткіші ... бола ... ... мысалы, Х = 100 болған кезде  = 0,05 өлшеудің жоғарғы дәлдігіне сәйкес, Х = 1 мм ...  -  ... ... ... Сондықтан да қатысты қателік деген түсініктеме енгізілген. Салыстырмалы қателік  -  абсолютті өлшеу қателігінің өлшенетін шаманың шын ... ... ... ... = /Q = (X - Q)/Q. (4.2)Бұл өлшеу нәтижесінің берілген дәлділік сипаты ӨЖ қателіктерін мөлшерлеу үшін ... ... Q ... өзгерткен кезде Q = 0 кезіндегі шегіне шейін әртүрлі мәндерді қабылдайды. Осыған байланысты ӨЖ қателіктерін ... және ... үшін ... тағы бір түрі  -  ... ... ... ... - ӨЖ-нің абсолютті қателігі барлық өлшеу аралығында немесе оның бір бөлігінде ... ... ... ... ... QN ... ... қатысты қателік: = /QN = (X - Q)/QN. (4.3)Шартты түрде алынған QN мәнін мөлшерлеуші деп атайды. Көбінесе оның ... ... ... ... ... ... алады, ол негізгі жағдайда "келтірілген қателік" ұғымының орнына пайдаланылады.Пайда болу орнына байланысты қателіктерді аспапты, әдістемелі және ... деп ... ... ... ... ... туған. Кейде бұл қателікті аппаратты деп те атайды.Өлшеудің әдістемелік қателігі мына жағдайлардан туады: өлшеу ... ... ... оның ... ... анық-талған қасиетін барабар көрсететін модельден ерекшеленгенінен; ӨЖ-ні ... ... ... Бұл мысалы, кернеуді ішкі кедергінің соңғы мәні арқылы ... ... ... ... Бұл ... ... кернеу өлшейтін тізбек аймағына шунтирлейді, және ол вольтметр қосылғанға дейінгі мәнінен аз болады; ... ... ... ... (формулалар) әсері-нен; қолданатын өлшеу құралдарының қасиеттерімен байланысы жоқ басқа факторлар әсерінен.Әдістемелік ... ... ... ол ӨЖ-де қолданылатын нормативті-техникалық құжаттамаларда көрсетілмейді, өйткені ... ... ... олар ... ... ... оператормен анықталады. Осыған байланысты оператор өзінің өлшейтін шамасын өлшеуге жататын шамалардан ажырата алуы ... ... ... ... өлшеу нәтижелерінің дәлдігі жөніндегі объективті берілгендерді алу мақсатында жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... қателігі нақты математикалық модельмен сипатталады, ол модельді таңдап алу қателіктер жөніндегі априорлы ақпараттар мен өлшеу кезінде алынған ... ... ... ... ... ... көмегімен қателіктің сол бір қасиеттерінің мөлшерлі өрнектелуі үшін қолданылатын сипаттамалары мен параметрлері анықталады.  Қателіктердің сипаттамаларын ... және ... деп бөлу ... ... ... қателіктің ОКА-сы (СКО) мен жүйелі қателіктің модулінің жоғарғы шегі ... ... - ... ... ... шегі ... Егер осы шекаралар кейбір ықтималдылықтың жауабы ретінде анықталса, онда олар сенімді ... деп ... Егер де ... ... ... шегін, нақты жағдайда, сондай қателіктерді кездестіре алмасақ, онда олар шекті (шартсыз) интервалдар деп аталады.Жүйелі қателіктерді алу және жою ... ... ... ӨЖ-нің физикалық, конструктивті және технологиялық ерекшеліктеріне тәуелді әсер етуші факторлардың нақты функцияларын, оларды пайдалану жағдайларын, және сонымен қатар бақылаушының жеке ... ... ... ... ... ... бақылау нәтижелері түзетілмеген деп аталады. Өлшеу кезінде жүйелі қателіктерді ... ... ... және ... ... тырысады. Оған мына жолдар арқылы жетуге болады: қателіктердің қорек көзін өлшеуді бастамай тұрып алып тастау. Көптеген өлшеу ... ... ... ... қорек көздері белгілі және оларды тудыру жолдарын жою мен олардың өлшеу нәтижелеріне әсерін болдырмайтын әдістері өңделген. Осыған байланыты өлшеу тәжірибесінде ... ... ... мәліметтерді өңдеу арқылы емес, сәйкес өлшеу әдістерін тарататын ӨЖ-ні ... ... ... ұмтылады; түзетулерді анықтап, оларды өлшеу нәтижесіне енгізу; жойылмаған жүйелі қателіктердің шегін бағалау;Тұрақты жүйелі қателік өлшеу нәтижелерін бірігіп ... ... таба ... Бірақ та кездейсоқ қателікті сипаттайтын өлшеу нәтижесінің көрсеткішін де, жүйелі қателіктің айнымалы ... табу ... де ... ... ... тек ... ... өте жоғары дәлдіктегі әдістер мен құралдар көмегімен алынған басқа нәтижелермен салыстыру жолымен табылуы мүмкін. Кейде бұл қателіктер ... ... ... жолдарымен жойылуы мүмкін. Бұл әдістер төменде қарастырылған.Нақты айымалы жүйелі қателік кездейсоқ қателіктің бағалау ... және ... ... ... бұрмалайды. Сондықтан да оны тауып алып, өлшеу нәтижелерінен жою керек.Тұрақты жүйелі қателіктерді жою үшін ... ... ... Олардың кейбіреуін қарастырайық: Орын басу әдісі, өлшенетін ... ... ... ... ... ... асатын салыстыру әдісінің бір түрі болып табылады, бұл кезде барлық қолданылатын өлшеу ... күйі мен ... ... ... ... Бұл әдіс есептің толық шешімін береді. Оны пайдалану үшін, онда өлшенетін шамамен біртекті реттелетін өлшем болу ... ... қою ... екі рет ... және екі жағдайда да тұрақты қателіктің себебі ... ... ... нәтижесінің заңды әрекеті бойынша белгілі болатындай етіп жүргізілетін салыстыру әдісінің бір түрі ... ...... ... ... компенсациялау әдісі (жүйелі қателіктің таңбасын өзгерту әдісі) екі рет бақылап өлшеуді қарастырады, ондағы бақылау тұрақты ... ... ... ... ... таңбалармен кіретіндей етіп орындалады. Рандомизациялау әдісі  -  ... ... ... ... жою тәсілінің аса универсалды түрі. Оның мәні бірдей шама әртүрлі әдістермен (аспаптармен) өлшенетіні. Олардың әрқайсысының жүйелі қателіктері ... ... ... ... ... болып табылады. Осының салдарынан қолданылатын әдістердің (аспаптардың) санын көбейткен кезде жүйелі қателіктер өзара ... ... ... ... пен сенімді интервалКездейсоқ өлшеу қателіктері  -  бірдей шамаларды қайталап өлшеу ... ... ... ... ... қателігінің бір құрамы. Кездейсоқ қателік өзгеретін қарқандылықпен жүйелі ... ... ... ... ... ... ... мен таңбаларын анықтау мүмкін емес., өйткені қателік тудыратын себептер әрбір тәжірибеде бірдей әсер етпейді. ... ... ... ... алып ... ... Дегенмен бірқатар қайталап өлшеу және оларды өңдеу үшін математикалық статистика әдісін ... ... ... ... бар ... ... ... бір рет өлшеуген кездегіге қарағанда аз қылып анықтайды. Кездейсоқ қателікті анықтайтын статистикалық өлшеуді ... үшін ... ... ... ... ... қателіктерді құруға өте жоғары немесе өте төменгі теңдей ... ... ... ... да бір ... ... ... сипаттайтын жағдай тудырылады. Бұл кезде күтілу қателігі жөнінде айтылады. Бұл қателіктен бөлек дөрекі қателіктер және қате ... орын ... ... деп берілген жағдайда күтілу қателігінен асатын өлшеу қателігінін ... ... ... туу себебі болып өлшеу құралдарының жөнделмеуі, өлшеу жағдайлары мен әсер етуші шамалардың бірден өзгеруі ... ... ...  -  нәтижеледі нақты және бірден бұрмалайды. Қате жіберу кездейсоқ субъективті қате болып ... Ол ... ... ... ... ... ... мен қате жіберу әдетте өңделетін тәжірибелік деректерден алып тасталынады. Кездейсоқ қателіктің жеке мәнін ... ала ... айту ... емес. Бірдей шамалардың қандай-да бір өлшемінің кездейсоқ қателіктер жиынтығы ықтималды нақты ережелерге сүйенеді. Олар метрологияда ықтималдық теория мен математикалық ... ... ... ... өлшем нәтижелері кездейсоқ қателіктерден тұратын физикалық шама мен сол кездейсоқ қателіктің өзін кездейсоқ шама ретінде қарастырады. Кездейсоқ шамалардың қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... түрде бағалау үшін ықтималдық деген ұғым қызмет етеді, ол бірлік үлесінде беріледі (ақиқатты оқиғаның ықтималдығы 1-ге тең, ал мүмкін емес ... 0-ге ... ... ... ... түрде жазылуы әдетте кездейсоқ шамалардың дифференциалды үлестіру заңдылықтары арқылы жүзеге асады. Бұл заңдылықтар кездейсоқ шаманың мүмкін мәндері мен оларға сәйкес ... ... ... байланысты анықтайды (үздіксіз деп шексіз өлшеу сандары арқылы алуға болатын шексіз көп ... бар ... ... ... кезінде кеңінен тарағаны қалыпты үлестіру заңы болып табылады. Кез-келген Х өлшенетін шаманың қалыпты үлестіру заңы ... р(Х) ... ... 1 ... ... 4.1, ... көрсетілген.Бұл кезде ықтималдық тығыздығы (немесе үлестіру тығыздығы) кездейсоқ қателіктің мәндері берілген нүктеде үлестірілетін тығыздықты сипаттайды. ... ... заңы үшін ... ... мына ... ... ... шамалардың математикалық түрде жазылуы әдетте кездейсоқ шамалардың дифференциалды үлестіру заңдылықтары арқылы жүзеге асады. Бұл ... ... ... ... ... мен ... ... ықтималдық тығыздығы арасындағы байланысты анықтайды (үздіксіз деп шексіз өлшеу сандары арқылы алуға болатын шексіз көп мәндері бар кездейсоқ ... ... ... ... ... ... ... заңы болып табылады. Кез-келген Х өлшенетін шаманың қалыпты үлестіру заңы бойынша р(Х) ықтималдық тығыздығының 1 үлестіру қисығы 4.1, а-суретте ... ... ... ... ... ... тығыздығы) кездейсоқ қателіктің мәндері берілген нүктеде үлестірілетін тығыздықты сипаттайды. Қалыпты үлестіру заңы үшін ықтималдық тығыздығы мына теңдеумен жазылды (4.4) мұндағы М[Х] пен  - ... ... ... а 1 ... ... бас нүктесін X = M[X] нүктесіне келтіріп, кездейсоқ қателіктің (4.1, б-сурет) ... ... 1 ... ... ... Бұл ... ... тығыздығы (4.5) мұндағы  = X  -  M[X]  -  ... ... пен  ... сәйкесінше математикалық күту және орта квадратты ауытқу деп атайды. Олар кездейсоқ қателіктің ... ... ... ... табылады. Математикалық күту айналасына жеке бақылау нәтижелері топталатын шамалардың мәндері болып табылады, ал орта ... ... ... ... қатысты жеке бақылау нәтижелерін сипаттайды, яғни ауданы әрқашан да ... тең ... ... тығыздығының үлестіру қисығының түрін сипаттайды. Суретте ортаквадраттық ауытқудың әртүрлі мәндеріндегі ... Х ... (сур. 4.1, а) мен оның ...  қателігінің (сур. 4.1, б) қалыпты үлестіру заңы бойынша қисықтары (Гаусс қисықтары) көрсетілген. геометриялық түрде қалыпты үлестірудің симметрия ... ... ... еңкею А нүктесіне дейінгі ара-қашықтығы ретінде анықталады (сурет- 4.1, б).Өлшеу нәтижесі немесе ... ... ... да бір ... ала ... ... +Д-ге дейінгі аралыққа түсу 3 ықтималдығын анықтау үшін сол аралықта тік сызықтармен шектелген үлестіру қисығы астындағы ауданын табу ... ... ... үшін (4.6) интегралын аналитикалық түрде шешу мүмкін емес. Әдетте ол мәндердің ... ... ... ... мүмкіндік беретін кесте түрінде жүргізіледі. Көбінесе сенімділік интервалын анықтаудан тұратын кері есеп ... ... бар ... ... (немесе -Д-ден +Д-ге дейінгі сенімді интервал сурет 4.1, в) сенімді деп аталатын берілген РД ықтималдығымен өлшенетін шаманың шын ... ... ... деп ... ... заңы үшін ... ... өңдеу тәжірибесінде көбінен пайдаланылатын  2, және 3-ге тең сенімді интервалының сенімді ықтималдығының мәні болып табылады. ... ... ... ... ... 0,500; 0,950; ... тең. Бұл ... түрде кездейсоқ қателіктердің аралық шегінде пайда болудың тең ықтималды, яғни ықтималдықтың 50 %-ін ... және -ден ... үшін 50 % ... 2  және 3 -ге тең ... ... қателіктің пайда болу ықтималдығы, 2 пен 3-ден жоғары болған кезде, сәйкесінше 5 және 0,3 %-ті құрайды. Өлшеу және оның негізгі ... ... ... ... тану ... - ... деп ... - өлшенетін шамалар мәндерін анықтау үшін жүргізілетін эксперименттік процедуралардың әртүрлілігімен сипатталады. Яғни, өлшеудің көптүрлілігін өлшенетін ... ... ... ... байланысты өзгеру сипаттамаларының әртүрлілігімен, өлшеудің дәлдігіне қойылатын ... ... ... және т.б. түсіндіріледі.Өлшеу нәтижесін алу тәсілдеріне байланысты ... ... ... ... және ... өлшеу болып бөлінеді. Бұлай бөлудің мақсаты өлшеу нәтижелерін ... ... ... болған әдістемелік қателіктерді таңдап алу қолайлығы болып табылады. Тура өлшеу деп шаманың белгісіз мәнін тікелей ӨЖ көрсеткіштері бойынша табуды айтамыз. ... ... ... ... масса, термометрмен температураны, вольтметрмен кернеуді өлшеу жатады. Жанама өлшеу  -  ол ... ... ... ... жүргізілген тура өлшеумен алынған шамалар арасындағы белгілі тәуелділік негізінде өлшеу болып табылады. Мұндай өлшеулердің метролгиялық тәжірибеде маңызды мәні бар. ... ... ... алғашқы эталондармен алынған негізгі шамалардың бірліктер эталондарымен жазылған мәндерді орнату.Жалпы жағдайда Y өлшенетін шаманы тура өлшеу арқылы алынған Х1, Х2, ..., Хn ... ... ... мына түрде беруге болады Мысалы,  = m/V тығыздықты m масса мен V ... тура ... ... ... ... активті R = U/I кедергіні U кернеу мен I ... тура ... ... ... ... функционалды тәуелділіктің түрі бойынша жанама өлшеуді мына түрлерге бөледі:сызықты тәуелділікпен, мұндағы Ki  -  і-нші аргументтің тұрақты ... ... ... мұндағы f(Xi)  -  кейбір функциялар; аралас типті тәуелділікпен өлшеу.Y пен X арасындағы байланыстың түрі жанама өлшеу қателіктерінің есебін ... ... ... микропроцессорлы өлшеу аспаптарында көбінесе белгісіз өлшенетін шаманы өлшеу аспаптың ... ... Бұл ... ... нәтижесі тура өлшеуге тән сипатты тәсілмен анықталады, және есептің әдістемелік қателігін жеке өлшеу мүмкін және ... ... Ол ... ... ... ... ... өлшеу құралдарымен жүргізілген өлшеулер тура өлшеуге жатады. ... ... ... тек ... ... ... ... өлшеулер жатады, ол тек тура өлшеу нәтижелерін алғаннан кейін ғана орындалады. Бұл ... ... ... тек жеке ... ... жағдайға сипатты мысал болып компоненттеріне жеке-жеке метрологиялық сипаттамалар мөлшерленген өлшеу жүйелері жатады. Барлық өлшеу қателіктері жүйенің барлық компоненттерінің мөлшерлен-ген метрологиялық ... ... ... ... деп ... ... шамалардың бірмезгілде өлшенуін айтамыз, ол кезде олардың белгісіз мәндерін осы ... ... ... тура ... ... ... теңдеулер жүйесін шешумен табады. Бірігіп өлшеу деп екі немесе бірнеше біртекті шамаларды олардың ... ... ... үшін ... ... ... ... анықтамалардан, бұл екі өлшеу түрлері бір-біріне ұқсас екені көрініп тұр. Айырмашылығы, бірігіп өлшеу ... ... ... шамалар бірмезгілде анықталады да, ал жиынтық өлшеу кезінде - әртүрлі текті шамалар бір мезгілде анықталады.Дәлділік сипаттамасы бойынша өлшеулер тең ... және тең емес ... деп ... Тең ... деп СИ ... ... бірдей және бірдей жағдайларда орындалатын қандай да бір ФШ-ды өлшеуді айтады. Сәйкесінше, тең емес ... СИ ... ... ... ... әртүрлі жағдайларда орындалатын ФШ-ды өлшеуді айтады. Тең дәлдіктегі және тең емес дәлдіктегі ... ... ... ... ... ... ... шаманың өзгеру байланысы бойынша өлшеулер статикалық және динамикалық ... ... ... ... ... ... ... кезінде өлшенетін шаманың өзгеру жылдамдығын ескеру қажет пе, әлде қажет емес ... ... ... ... ... ... Өлшенетін шаманың өзгеру жылдамдығының әсерінен туған қателіктер динамикалық деп аталады. Статикалыққа өзгеру уақыты барысында өзгермейтін нақты өлшеу есептеріне сәйкес алынған ... ... ... ... өлшеулер  -  ФШ-ның өлшемі бойынша өзгеретін өлшеуді айтамыз. ... ... пен ... ... жатқызу белгілері болып өлшенетін шаманың берілген өзгеру жылдамдығы немесе ... ... және ... ... ... ... кезіндегі динамикалық қателікті айтамыз. Оны біршама аз деп алайық (шешілетін өлшеу есебінде). Бұл жағдайда өлшеуді статикалық деп алсақ болады. Көрсетілген ... ... ... ол ... ... саналады.Метрологиялық белгіленуіне байланысты өлшеулер техникалық және метрологиялық болып бөлінеді. Техникалық өлшеулер жұмыс істеуші СИ арқылы жүргізіледі. Метрологиялық өлшеулер ... ... ... ... ... ... беру үшін ... мақсатында орындалады. Метрологиялық өлшеулер кезінде қателіктер қажетті ретпен ескеріледі, ал техникалық өлшеу кезінде алдымен берілген ... ... шешу үшін ... ... қателік ескеріледі.Сандық аспаптар  -  бұл әрекет принципі өлшенетін немесе оған ... ... ... негізделген аспаптар. Мұндай аспаптардың көрсеткіштері сандық түрде ... ... ... бар ... ... ... ... аспаптармен салыстырғанда метрологиялық сипаттамаларын таңдап алу әдісі, талдау, бейнелеу және мөлшерлеу сияқты елеулі айырмашылықтарын тудыратын ерекше қасиеттерінің пайда болуына алып ... ... Бұл - ... ... ... ... ... өлшеу түрлендіргіштері) мен өлшеу ақпаратының сигналдарын бақылаушыға тікелей қолайлы етіп өңдеу үшін арналған және бір жерде орналасқан ... ... ... ... ... ... да бір бұйымды сынауға арналған өлшеу қондыр-ғысын сынақ қабырғасы (мысалы, ... ... ... ... өлшеу үшін, магнитті материалдарды сынау үшін) деп атайды.ӨЖ-ні салыстырып тексеру үшін арналған эталондармен қосылған өлшеу ... ... ... ... ... ... ... тексеру қондырғысы) деп атайды. Негізінде машинажасауда қолданылатын кейбір үлкен өлшеу қондырғыларды өлшеу машиналары (мысалы, күш өлшейтін машина, бөлгіш ... деп те ...  ... ... ... және метрологиялық емес сипаттамалары Өлшеу жабдықтарын бір-бірімен салыстыруға мүмкіндік беретін олардың кейбір ортақ қасиеттері метрологиялық сипаттамалары деп ... ... ... ... ... Сезімталдылық - сезімталдық дегеніміз, шығыс сигналы өсімшесінің кіріс сигналы өсімшесіне қатынасы яғни:2. Өлшеу аралығы - өлшеу жабдықтарының жіберетін қателігінің ... ... ... ... ... ... емес сипаттамалар.  Материалдық емес сипаттамаға сенімділік көрсеткіші, электрлік беріктілігі (изоляция беріктілігі), климаттық, механикалық әсерлерге беріктілігі ... ... ... ... ... мен ғылыми зерттеулер-дің дамуы жүздеген және мыңдаған физикалық шамаларды бірмезгілде өлшеу мен бақылау қажеттілігіне алып ... ... ... ... ... ... алу мен ... мүмкіншіліктеріне табиғи физиологиялық шектеулері өлшеу жүйелері сияқты осындай ӨЖ тудырудың бір себебі болды. ... ...  -  бұл ... ... ... ... жүйесінде автоматты өңдеуге, беруге және (немесе) қолану үшін қолайлы түрдегі физикалық шамалар жөніндегі өлшеу ақпараттарының сигналын өңдеу үшін арналған ... ... ... ... ... ... ... техника құралдары және көмекші қондырғыларының функционалды түрде біріккен жиынтығы. Оларға ... ... ... өнеркәсіптерде дамыған және қандай да бір бұйымды өндірудің технологиялқ процесін бақылауға арналған жүйелер жатады, ... ... ... және т.б. өндірістері.Қорытынды.Өлшеу сигналдарының тағайындалуына байланысты өлшеу, бақылау, басқару деп бөледі. Өлшеу каналдарының санына қарай жүйелер бір-, екі-, үш- және ... ... ...  Ең маңызды түрі болып ақпаратты-өлшеу жүйелері (АӨЖ) болып табылады, олар өлшеу ... ... ... етіп ... ... Құру ... ұйымдастыру бойынша жүйелер мына түрге бөлінеді: жұмыстың алдын ала берілген алгоритмі бойынша, олар-дың құрылу ережелері өзгермейді, ... олар тек ... ... ... ... объектілерді зерттеу үшін қолданылады; программалаушы, олардың жұмыс алгоритмі зерттеу объектісінің құрылу шарттарына сәйкес ... ... ... ... ... адаптивті, олардың жұмыс алгоритмдері, сонымен қатар құрылымдары өлшенетін шамалар мен объектінің жұмыс шарттарының өзгеруіне бейімделе ... ... ... ... құру ... ... ... және сыртқы құрылғылармен қосылуы және бірігуі есептері шешілуі тиіс. Бірігудің АӨЖ-не сәйкес бес түрі ... ... ... ... ... қосылған перифериялы құрылғылары бар компьютер; әтүрлі деңгейдегі алгоритм ... ... ... ... программалардың өзінше жиынтығын беретін программалы қамтамасыздану; ӨЕК-нің техникалық құрылғысының компьютермен байланысын ұйымдастыратын ... ... ... алу ... өлшеу объектісіне әсер ететін сынау сигналдарын құрушы. Мұндай сигналдың әрқайсысы (мысалы, сурет- 6..2, бұл ... ... ... ... ЦАПі мен ...  -  сынау сигналы" түрлендіргішінің (ПНИСі) көмегімен өңделіп шығады; сигналдың берілген санын (К  -  ... ӨК үшін және L  -  ... N-нші ... ... ... ... үшін арналған өлшеу каналдары (ӨК). ӨК-нің құрылымы шешілетін есепке ... ... ... ... тәжірибенің кез-келген жағдайында олардың әрқайсысы аналогты өлшеу (АӨТ) және ... (АСТ) ... ... ... өлшеу сигналдарын бір АСТ-пен өңдеу кезінде кешеннің құрамына сигналдарды АСТ кірісіне кезектеп қосу үшін арналған коммутатор қосылады. АӨТ өлшеу сигналын ... ... ... ... ... ... кернеуге) түрлендіру және оны минималды қателігі бар аналогты-сандық түрлендіру ... ... ... ... ... ... (күшейтумен әлсірету) үшін арналған. Бірнеше өлшеу сигналдары (сурет 1.6.2 ... К ... ... АӨТ ... ... ... және ... күшейткіштерді компьютермен басқаратын К алғашқы түрлендіргіштерінен тұрады. Егер де ... ... ... ... ... болып табылса және кезектеп таңдап алынынған (коммутаторланған) болса, онда ӨК-де тек бір ғана АӨТ пайдаланған жөн (сурет-1.6.2 - ӨК N). Ол ... ... ... ... ... түрлендіреді және сәйкесінше масштабтайды.  
        
      

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Біріншілік өлшеу түрлендіргіштерін монтаждау7 бет
Өлшеу қателіктерінің теориясы4 бет
Аналитикалық химия пәнінен дәрістер жинағы59 бет
Дамытушы және қалыпқа келтіруші жұмыстардың модельдері5 бет
Депозиттік операциялар9 бет
Жалақының халық өміріндегі және жалпы рыноктық экономикада табыстың түрі ретінде алатын орны22 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
Стрес этиологиясы.Классификациясы. Қабыну,ісіну механизімі6 бет
Тіршілік қауіпсіздік негіздері95 бет
Тері мех өнімдерін өндіру технологиясы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь