Қазақстан Республикасы, жер бедері, геологиялық құрылымы, кен байлығы

Қазақстан Республикасы — Еуразия құрлығындағы мемлекет. Құрлықтың орталық. бөлiгiнде орналасқан. Республика жерi батыстан шығысқа 3000 км-ге, солт-тен оңт-ке 1600 км-ге созылған. Коңыржай белдеудiң негiзiнен орт. және оңт. ендiктерiн, ал қиыр оңт-нде субтропикке өтпелi белдеудi қамтиды. Солт-нде Ресей Федерациясымен (ұз. 6467 км), оңт-нде Түрiкменстан (380 км), Өзбекстан (2300 км) және Қырғызия (980 км) республикаларымен, шығысында Қытаймен (1460 км) шектеседi, батысында Каспий т. (600 км) орналасқан. Жер аум. 2724,9 мың км2. Халқы 14,9 млн. адам (2003 жылғы есеп бойынша). Оның 8,3 млн. немесе 55,7%-ын қазақтар құрайды. Республикада 131 ұлт пен ұлыстың өкiлдерi тұрады. Астанасы — Астана қ. Әкiмш. жағынан 14 облыстан және респ. маңызы бар 2 қаладан тұрады. Одан басқа Қ-да 85 қала, 160 аудан, 176 кент, 2237 ауылдық округке бiрiккен 7719 ауылдық елдi мекендер бар (2003; кестенi қ.). Мемлекеттiк тiлi — қазақ тiлi. Ұлттық валютасы — теңге, 1993 ж. 15 қарашада енгiзiлген.
Мемлекеттiк құрылысы. Қазақстан — 1995 жылғы 30 тамыздағы респ. референдумда қабылданған Конституция бойынша — өзiн демокр., зайырлы, құқықтық және әлеум. мемлекет ретiнде орнықтырды. Қазақстан Республикасы — президенттiк басқару нысанындағы бiртұтас мемлекет. Республиканың ең жоғарғы өкiлдi органы — Парламент. Ол республиканың заң шығару қызметiн жүзеге асырады. Парламент тұрақты жұмыс iстейтiн екi Палатадан: Сенаттан және Мәжiлiстен тұрады. Сенатқа әр облыстан және респ. маңызы бар 2 қаладан екi адамнан сайланады. Сенаттың 7 депутатын Парламент өкiлеттiгi мерзiмiне Республика Президентi тағайындайды. Мәжiлiс республиканың әкiмш.-аумақтық бөлiнiсi ескерiле отырып құрылған, сайлаушылар саны шамамен тең болатын бiр мандатты аумақтық сайлау округтары бойынша сайланатын алпыс жетi депутаттан және партиялық тiзiм бойынша сайланатын 10 депутаттан тұрады. Президент Үкiметтi Конституцияда белгiленген тәртiппен құрады. Тағайындалғаннан кейiнгi он күн мерзiм iшiнде Премьер-Министр Үкiметтiң құрылымы мен құрамы туралы республика Президентiне ұсыныс енгiзедi. Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесi жетi мүшеден тұрады, олардың өкiлеттiгi алты жылға созылады. Конституциялық Кеңестiң төрағасын
        
        Қазақстан Республикасы, жер бедері, геологиялық құрылымы, кен байлығы
   ... ...... ... мемлекет. Құрлықтың
орталық. бөлiгiнде орналасқан. Республика жерi батыстан шығысқа 3000 ... ... 1600 ... созылған. Коңыржай белдеудiң негiзiнен орт. және
оңт. ендiктерiн, ал қиыр оңт-нде субтропикке өтпелi белдеудi қамтиды. Солт-
нде Ресей Федерациясымен (ұз. 6467 км), ... ... (380 ... (2300 км) және ... (980 км) республикаларымен, шығысында
Қытаймен (1460 км) ... ... ... т. (600 км) орналасқан. Жер
аум. 2724,9 мың км2. Халқы 14,9 млн. адам (2003 жылғы есеп ... ... млн. ... 55,7%-ын қазақтар құрайды. Республикада 131 ұлт пен ұлыстың
өкiлдерi тұрады. Астанасы — Астана қ. ... ... 14 ... және ... бар 2 ... тұрады. Одан басқа Қ-да 85 қала, 160 аудан, 176 кент,
2237 ауылдық ... ... 7719 ... елдi ... бар (2003; ... ... тiлi — ... тiлi. Ұлттық валютасы — теңге, 1993 ж. 15
қарашада енгiзiлген.
    Мемлекеттiк құрылысы. ... — 1995 ... 30 ... ... ... ... бойынша — өзiн демокр., зайырлы,
құқықтық және әлеум. мемлекет ретiнде орнықтырды. Қазақстан ... ... ... ... ... мемлекет. Республиканың ең
жоғарғы өкiлдi ...... Ол ... заң ... ... асырады. Парламент тұрақты жұмыс iстейтiн екi Палатадан: Сенаттан
және Мәжiлiстен тұрады. Сенатқа әр облыстан және респ. маңызы бар 2 ... ... ... ... 7 депутатын Парламент өкiлеттiгi мерзiмiне
Республика Президентi тағайындайды. Мәжiлiс ... ... ... ... ... ... саны ... тең болатын бiр
мандатты аумақтық сайлау округтары бойынша сайланатын ... жетi ... ... тiзiм ... ... 10 ... тұрады. Президент
Үкiметтi Конституцияда белгiленген тәртiппен құрады. ... он күн ... ... ... ... құрылымы мен құрамы
туралы республика Президентiне ұсыныс ... ... ... Кеңесi жетi мүшеден тұрады, олардың ... алты ... ... ... төрағасын республика Президентi
тағайындайды. Қазақстан Республикасында сот ... тек сот қана ... Ол ... ... ... ... Жоғарғы Соты және
республиканың жергiлiктi соттары болып табылады. Жергiлiктi мемл. ... ... iстiң ... ... ... ... (мәслихат)
және атқарушы органдар (әкiмдiк) жүзеге асырады.
    Табиғаты. Қазақстан ... ... ... Едiл ... ... ... тауы шыңдарына дейiн, солт-нде Батыс Сiбiр
жазығынан (Солтүстік Қазақстан жазығы) оңтүстігінде Тянь-Шань ... ... ... Географиялық зерттелу тарихы. Еуропа мен Азия елдерi арасындағы ... ... ... ... ... ... т.б.) ... қазiргi Қазақстан аумағындағы жер ... ... ... ... ... ... ... туралы жазба деректер өте
ерте кезден белгiлi болған. Мыс., ... ... 5 ғ.) ... ... ... жазық өңiр жатқандығын және оны массагеттердiң
мекендейтiндiгiн баяндаған.
Птолемей (б.з. 2 ғ.) өз ... ... ... Жем ... ... ... өзендерi туралы мәлiметтер келтiрген. 9 — 10 ғ-ларда
араб ғалымдары Арал теңізіне толық ... ... ... ... және
гректердiң Әмудария мен Сырдария өзендерi Каспий теңізіне құяды деген
топшылауын терiске шығарып, Арал т-не ... ... ... ... ... ... Жем, Сағыз өзендерi аталған. 13 ғ-да Моңғолияға
Италия саяхатшысы Плано Карпини және ... ... ... ... ... ... өздерi жүрген Қазақстан аумағындағы шөл, шөлейт
аймақтардың қысқаша сипаттамасын берген. Олар ... жеке ... ... т-нiң ... алап ... ... ... геогр.
мағлұматтарды жаңартып толықтырған және Алакөл, ... ... ... ... ... жайында алғашқы деректер келтiрген. 15 — ... ... ... ... ... Ресей әдебиеттерiнде
жинақтала бастаған. Бұл ... ... ... және оған ... ... “Большой чертеж” (“Үлкен сызба”) картасында
жүйеленген. 1627 ж. шыққан “Книга большого ... ... ... ... ... ... республиканың батыс, оңт. және орт. бөлiктерiнiң
бiршама жерлерiне нақтылы сипаттама берiлген. 17 ғ-да ... ... ... Азия ... жерiне жасалған орыс саяхатшыларының зерттеулерi
жиiлей түскен. Олардың Жайық өз. ... дала ... ... “Чертеж всей земли безводной и малопроходной каменной степи”
(“Бүкiл жерi сусыз, өтуге қиын тастақты дала ... ... ... ... (1697). Бұл ... С.Ремезов жазған “Чертежная книга Сибири”
(“Сiбiрдiң сызба кiтабы”) атты ... ... ... ... құрамына енген.
Мұнда Қазақстан аумағының көпшiлiк бөлiгi қамтылған. 18 ... ... ... ... ... ... Ресейдiң Қазақстанды отарлау үрдiсi
оның аумағының геогр. ... ... мен ... ... ... Бұл кезеңде жаңа қосылған аумақтарда орыс мемлекетi билiгiн орнату
және нығайту мақсатына сай көптеген арнаулы әскери және ғыл. ... ... ... ... ... ... және Жоңғар хандығымен
дипломатиялық қарым-қатынас ... ... ... және ... ... топогр. картаға түсiру iсi жүргiзiлдi. Сонымен қатар
Қазақстанның батысында, ... мен Арал ... ... ... ... алаптарында картаға қарапайым түсiрулер iске асырылды. Бұл
түсiрулердiң нәтижесiнде, бiр ... ... жеке ... ... масштабты карталары жасалса, екiншi жағынан, табиғат ... ғыл. ... ... Қазақстан географиясы туралы алғашқы ғыл.
еңбек П.И. Рычковтың 1762 ж. ... ... ... (“Орынбор
топографиясы”) атты кiтабы болды. Қазақстанның геогр. зерттелу тарихында
1768 — 74 ... ... ... ерекше орын алды. Ресейдiң Ғылым
және көркемөнер академиясының академиктерi мен адъюнктерi Қазақстанның Едiл
мен Жайық ... ... ... ... түбегiн, Ырғыз бен
Торғай өзендерiнiң алабын, Есiл даласын, Ертiс маңы ойпатын, Кендi ... ... ... ... ... ж. ... зерттеулер
нәтижесiнде “Естественная история Оренбургского края” (“Орынбор өлкесiнiң
табиғат тарихы”) атты 3 томдық ... ... Оның ... ... ... жағдайларына жалпы сипаттама берiлдi.
    19 ғасырдың 1-жартысында қазiргi ... ... ... саны ... 1827 ... 1872 ... ... аралықта Г.С.
Карелин өлкенi картаға түсiрумен бiрге әр түрлi аймақтардың ... ... ... ... ... ... ... жануарлар мен
өсiмдiктер дүниесiнен коллекциялар жинады. Атақты немiс ... ... ... ... ... (1829) нәтижесiнде “Центральная Азия”
(“Орталық Азия”) деген көлемдi еңбегiн шығарды. 19 ғ-дың 30-жылдарына дейiн
Қазақстан ... ... ... деректер А.И. Левшиннiң “Описание киргиз-
казачьих или киргиз-кайсацких орд и ... ... не ... мен даласының сипаттамасы”) деген кiтабында (1832) ... ... ... жерi ... ... ... ... геогр. сипаттама
болды. 1840—50 ж. аралығында Шығыс, Оңт.-Шығыс және Орт. ... ... ... Л.И. ... ... ... Ол Жетiсу Алатауына,
Балқаш—Алакөл ойысының шығыс бөлiгiне физ.-геогр. сипаттама бердi. 19 ғ-дың
орта шенiнде Арал (А.И. Бутаков) және ... (К.М. Бэр, Н.А. ... ... ... 1857 ж. ... атырабына императорлық
Санкт-Петербург ҒА-сы ұйымдастырған экспедицияға И.Г. Борщов пен Н.А.
Северцов қатысты. Экспедиция ... ... ... ... өте
зор болды. Экспедиция жүмысының нәтижесiнде Бат. Қазақстанның жер бетi,
геол. ... ... ... және ... ... ... ... Борщов “Материалы для ботанической географии Арало-Каспийского
края” (“Арал-Каспий ... ... ... ... ... ... ... Бат. Қазақстанды ландшафтылық-геогр.
облыстарға бөлдi.
    1856—57 ж. П.П. ... ... ... ... ... ... жасады. Ол бұл сапарындағы зерттеу қорытындысында таулы
өлкенiң орографиясына (таулы жер ... ... ... ... тұңғыш рет
биiк тау ландшафтын анықтады. П.П. Семеновтың бұл сапарда ашқан аса маңызды
жаңалықтарының бiрi — Орта Азиядан тау ... ... ... ... еңбегi Орта Азия мен Қазақстанның Тянь-Шань сияқты таулы өлкелерiн
жан-жақты зерттеудiң ғыл. ... ... ... 19 ... ... ... ... мен Iле өңiрiн қазақтың ұлы
ғалымы Шоқан Уәлиханов зерттедi. Жетiсу және Тянь-Шаньның ... ... ... ... к. мен Алакөлдiң пайда болу және қалыптасу
тарихының өте ұқсастығын ... ... ... мен ... Тянь-Шань
тауын жануарлардың таралуына қарай биiк таулық белдеулерге бөлдi. Сонымен
бiрге осы зерттелген өңiрлердiң маршруттық және ... ... ... 19 ғ-дың алғашқы жартысында кен байлықтарын iздеуге байланысты физ.-
геогр. сипаттағы бiрқатар жаңа ... ... ... Орт. ... мен
Тарбағатай тауының және Маңғыстау түбегiнiң геол. ... ... ... деректер жиналды. 19 ... ... ... ... тарихи үрдiсi аяқталды. Соған орай кен байлықтары
пайдалануға, т. ж-дың салынуына және егiстiк жер қорының кеңеюiне көп ... ... ... ... ... ... ... геол.,
топырақтану, ботаника, ... т.б. ... ... ... ... ж. аралығында А.Татаринов Оңт. Қазақстаннан Ленгер,
Келтемашат, Боралдай, т.б. қоңыр көмiр кен орындарын ашты. Бұрын ... ... ... ... ... ... одан әрi ... жұмыстары
жүргiзiлдi. Қазан төңкерiсiне дейiн Маңғыстау түбегiн ... ... ... — Н.И. ... “Мангышлак” (“Маңғыстау”) атты еңбегi.
Мұнда автор түбектiң тектоникасы, стратиграфиясы ... ... ... ... ... 1865—79 ж. И.В. ... пен ... Арал ... ... ... солт-н, Балқаштың оңт-н,
Тарбағатайды зерттеп, Түркiстан аймағының алғашқы геол. картасын (1881)
жасады. Онда ... Оңт. ... өңiрi ... И.В. ... ... физ. ... мен ... арналған “Туркестан”
(“Түркiстан”) еңбегiн жазды (1886—1906). Ол ... ... 1887 ... ... Алматы) зiлзаланың себебiн және зардаптарын зерттедi.
19 ғ-дың 90-жылдарында Сiбiр т. ж-н ... ... ... ... ... К.И. ... ... басшылығымен бiрнеше экспедициялық
зерттеу жүргiзiлдi. Осының нәтижесiнде Солт. және Орт. ... ... ... ... ... ... ... кен орындары
(Екiбастұз, т.б.) ашылды.
А.Н. Замятин, Н.Н. ... және С.И. ... ... ... ... өңiрiнiң стратиграфиясы мен тектоникасының жалпы сұлбасы
жасалды, мұнайдың жер асты тұз ... ... ... ... Н.Г. ... А.А. Козырев, П.В. Матвеев
басқарған экспедициялары Қазақстанның бiрқатар аудандарының жер асты ... ... ... ... Геол., топырақ тану, ботан., т.б.
экспедициялар өз жүмыстарына ... ... жер ... және ... ... ... ... зерттеулер жүргiздi. Мыс.,
Мушкетов өзiнiң геол. ... ... ... ... ... ... ... ашты және орогр. құрылысының негiзгi
белгiлерiн анықтады. Оның Арал Қарақұмында жүргiзген бақылаулары ... Орта ... қуаң ... жер ... ... эолдық факторлардың
күштi әсер тигiзгенiн дәлелдедi. Д.Л. Иванов Батыс Тянь-Шаньнның ... ... ... ... М.В. ... ... оңт-не
жүргiзген геол. зерттеулерi кезiнде қосымша геоморфол. бақылаулар жүргiзiп,
Қарақия, Қауынды, т.б. тұйық ойыстарға жан-жақты геогр. ... ... ғана ... ... ... жұмыстарының iшiнде Л.С. Бергтiң
еңбегi ерекше. Ол алғашқы болып ... Арал ... жер ... геоморфол. сипаттама бердi.
    19 ғасырдың 70-жылдарынан Қазақстан аумағында метеорол. ... ... ... ... ... саны өте аз ... және аумақ
бойынша орналасуы бiркелкi болмады.
    1898 — 99 ж. Берг, П.Г. Игнатьев және В.Д. ... Орыс ... Бат. Сiбiр ... ... ... және Орт.
Қазақстанның iрi көлдерiне зерттеу жүргiздi. 1899 — 1902 ж. ... ... т-нiң ... зерттедi. Нәтижесiнде Арал т. ... ... ... өзгертiлдi. Бұрын бүкiл Тұран ойпатын жауып, шығыста
Балқаш к-не дейiн созылып жатқан бiртұтас Арал — Каспий ... ... ... ... шығарылды. Өз зерттеулерiнiң нәтижесiн Берг “Аральское ... ... ... (1908) ... Бұл еңбек өз
деректерiнiң нақтылығымен, ғыл. қорытындыларының ... ... ... маңызын жойған жоқ. Осыдан кейiнгi жылдары Берг Балқаш к-н жан-
жақты ... 20 ... ... ... ... жерiнде топырақтану зерттеулерi
етек жайды. Қоныстандыру басқармасы ұйымдастырған ... ... С.С. ... Л.И. ... А.И. ... т.б. ... ... өсiмдiгiн зерттеуге ботаник және географ А.Н. Краснов
үлкен еңбек сiңiрдi. Оның ... ... ... ... Шу-Iле
тауларын, Iле өз. алабын, Iле Алатауын қамтыды. Ол алғашқылардың бiрi болып
Тұран шөлiн жiктеп, онда ... ... ... ... ... бар ... анықтады. Геоботан. зерттеулердiң ... ... ... ... ... ... ботан. және геогр.
зерттеулер жүргiздi. Ол бұл тау ... ... ... заңдылықтарын ашты. В.М. Савич Бат. ... ... ... ... ... шөл және дала белдемiнiң ауыспалы
сипатта екендiгi туралы пiкiр ... 1908 ... ... ... И.М. ... 30 жыл бойы ... ... тұрғыдан
зерттедi. Ол өз еңбектерiнде, әсiресе, өсiмдiк ... ... және ... өзара қатынасын терең талдады.
    19 ғасырдың  соңы — 20 ... ... ... ... ... ... ... Iрi зоол. зерттеулердi Арал — ... ... ... ... ... ... ... жаратылыс
тарихын анықтау мақсатында экспедиция ұйымдастырды және Каспий мен Арал т-
дерiнiң фаунасын зерттеуде бай ... ... ... ихтиол.
коллекциясын зерттеу нәтижелерiне сүйенiп, К.Ф. Кесслер жаңа ... ... мен Арал ... ... ... байланыстылық туралы пiкiрге
алғашқылардың бiрi болып өз күмәнiн айтты. Северцовтың, А.М. Никольскийдiң
зерттеулерi геогр. ... ... ... Северцов
“Вертикальное и горизонтальное распределение ... ... ... ... және жазық өңiрде таралуы”) деген күрделi
еңбегiнде (1873) Орта Азияны ... ... ... ... ... қоса).
    Қазақстанның орнитофаунасын алғаш талдап зерттеушiлер: Н.А. Зарудный,
П.П. Сушкин, В.Н. Бостанжогло. Бұл ғалымдар өздерiнiң ... ... ... ... ... ... ... кұстардың геогр.
таралуын жете түсiндiрдi. Сондай-ақ, олардың еңбектерiнде ... ... ... мәселесi қамтылған. Северцов, Краснов, Берг,
Неуструев, Крашенинниковтың еңбектерiнде табиғат кешендерiнiң әр ... ... ... ... ... заңдылық
тұжырымдалып, табиғи аудандастыру мәселелерi көтерiлдi. Қазақстан ... ... ... негiзi Бергтiң “Опыт разделения Сибири и
Туркестана на ландшафтные и ... ... ... ... ландшафтық және морфол. ... бөлу ... (1913) ... Осы ... Берг ... деректер негiзiнде
Қазақстан аумағын ландшафтылық белдемге және морфол. ... ... ... ... еңбегiнiң Қазақстан аумағы үшiн қазiрге ... ... ... Қазақстан жерiнiң кеңестiк дәуiрде зерттелуi Қазақстанның өндiргiш
күштерiн соц. ... ... ... ... байланыстырылды.
Өнеркәсiп пен а. ш-ның дамуы табиғи қорлардың зерттелуiмен ұштастырылды.
Әрбiр iрi ... ... ... ... ... — жер ... ... су қорлары, климаты, т.б. зерттеле басталды. Кен
байлықтарын табу және оларды игеру ... ... ... ... ... Топырақ және өсiмдiк түрлерiн зерттеу ... ... Жаңа ... мен елдi ... пайда болуына және одан
әрi дамуына байланысты Қазақстанның көпшiлiк бөлiгiнiң климаттық жағдайы
зерттелдi, су ... ... ... кең ... ... ... ... геогр. зерттелу барысы әр кезеңде әр түрлi болды. Бұл
жағдай ең алдымен республикадағы табиғи ... ... ... ... жұмыс көлемiне байланысты болды.
    Осы шаралардың барлығын жүзеге асыру үшiн ... ... ... ... зерттеле бастады. Зерттеу, әсiресе, 20 ғ-дың 20-
жылдарының ... ... ... ш-н ... құру және соц. ... қалау кезеңiнде кең өрiс алды. Жеке облыс аумағын жүйелi және ... ... ғыл. ... ұйымдастырыла бастады.
    Минералдық шикiзаттардың кеңiнен iздестiрiле барлануына байланысты
Қазақстан жерiн зерттеушi ин-ттардың, ... ... және ... к-тi, Орт. ... ... Сiбiр бөлiмi, Алтай полиметалл, Атбасар
полиметалл және Қазақ геол. ... ... Ауыр ... ... ... басқармасы, т.б.) саны көбейе түстi. 1926 ж. ... ... ... ... және автон. республикаларды зерттеушi арнаулы
комитет Қазақстанның жер қойнауын зерттеу жұмысын қолға ... 1933 ж. ... ... ... 1932 ж. КСРО ... ... күштерiн зерттеуге арналған конференция өттi. Бұл ... ... ... ... жұмыстарының бастамасы болды.
Сол жылы КСРО ҒА-ның Қазақстандық базасы ... (1939 ж. КСРО ... ... ... ... ... ... — елiмiздiң өнеркәсiбiне аса
қажет кен орындарын табу және ... ... ... Бұл бағытта В.К.
Котульский (Алтайда), В.П. Нехорошев, Н.Н. Горностаев, А.К. Мейстер ... М.П. ... Н.Г. ... Д.С. Коржинский (Орт.
Қазақстанда). Замятин (Жем алабында), т.б. ... еттi. Кен ... ... ... түсу үшiн ... ... ... (И.П. Герасимов, П.К. Чихачев), Солт.-Шығыс Қазақстанда (А.А.
Козырев), Орт. Қазақстанда (Қ.Сәтбаев) геол. зерттеулер iске ... ... ... (Н.Л. ... Каспий ойпатында
(Герасимов) жүргiзiлдi. Н.А. Копыловтың 1927 ж. ... ... ... ... ... гипсометриясы бойынша деректер”)
кiтабында Қазақстан геоморфологиясы ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облыстарының климатын зерттеуде Түркiстан метеорол.
ин-ты елеулi үлес қосты. Түркiстан (1924) және ... ... ... ... еңбектер жарық көрдi. Республика аумағын
климаттық аудандастыру алғашқы қадамы [1927 ж. ... М.Д. ... ... ... “Климатический очерк Казахстана” (“Қазақстанның климаттық
очеркi”) еңбегi] жасалды.
    Қазақстандағы алғашқы ... ... ... ... ... ... (1925) және Б.X. ... (1926) еңбектерiн атауға болады.
Бұлар Оңт. Қазақстан өңiрiнiң су шаруашылығы жағдайын сипаттады. КСРО ҒА-
ның ... ... ... ... ... жолға
қойылды, осы мақсатпен республиканың батыс бөлiгiне бiрнеше экспедициялар
шықты. Бұлардың материалы бойынша 1928 ж. П.Н. ... ... ... ... ... қысқаша гидрографиялық
очеркi”) және “Гидрометеорологический очерк Казахстана” (“Қазақстанның
гидрометеорологиялық ... ... ... шығарды. Шу, Талас,
Сырдария өзендерiнiң төм. ағысындағы көлдер зерттелдi.
    КСРО Геогр. коғамының Верный және Түркiстан бөлiмдерi Кiшi және ... ... ... лай ... себебiн анықтау мақсатында
зерттеу жұмыстарын ұйымдастыра ... ... және жер ... ... ... ... өңiрлерiнiң топырағын зерттеу кең өрiс
алды. Республика аумағы топырақ жамылғысының алғашқы сипаттамаларын ... (1922), К.Д. ... (1923) және Л.И. ... (1925) ... ... ... белдемдерiнiң сұлбасы жасалып жiктелдi.
Қостанай (В.И. ... Орал (И.И. ... И.В. ... ... ... және ... ... облыстарының аумағына экспедициялар шықты.
КСРО ҒА-ның экспедициялары ... ... ... ... ... топырақ жамылғысын зерттедi. Әсiресе, Герасимовтың еңбектерiнде
(1928—30) бұл өңiрлердiң топырақ қабаттарының қалыптасу жағдайлары ... ... ... ... ... ... ... деректер
берiлдi.
    Геоботаникалық зерттеулердiң де өзiндiк қолданбалық мақсаты белгiлендi.
Бұлардың алдына жайылымды, шабындықты және ... ... ... ... ... ... беру ... қойылды. Алғашқы жылдары геоботан.
жұмыстың көпшiлiгi Бат. Қазақстанда жүргiзiлдi (И.В. ... КСРО ... ... құрамындағы топырақ-ботаника отряды бұл өңiрдiң
өсiмдiгiн зерттеуге елеулi үлес қосты. Республиканың Жер ... ... ... ... ... жiбердi. Бұл саладағы зерттеудiң алғашқы
жиынтық қорытындыларын (1923—25) Крашенинников жариялады. Ол өз еңбегiнде
өсiмдiк жамылғысы географиясын ... ... ... ... ... ... алғашқы сұлбасын ұсынды. Осы кезеңде
республика фаунасын зерттеуде Д.Н. Кашкаров, В.Н. ... ... т.б. ... үлес қосты.
    Өндiрiстi тиiмдi де дұрыс орналастырудың маңыздылығы экономиканы қайта
құру жоспарын жасау кезiнде ... ... ... ... ... ... ... және а. ш-ның барлық салаларының тех.
базаларын жасау қарастырылды; ол үшiн ... ... ... және ... ... керек болды. Бұл кезеңде ... ... кең етек ... ... ... ... және ... ғыл. кадрлардың көбеюiнiң нәтижесiнде
Қазақстан жерiнде тұрақты ... ... ... ... ... ... түстi және сирек металдар, көмiр, т.б. кен ... ... ... ... бойынша Қазақстанды жетекшi орындардың бiрiне шығарды.
Алтайдың, Орт. Қазақстанның кентастық кен орындарын және Тянь-Шань, Жетiсу
(Жоңғар) ... Арал ... ... ... т.б. ... ... құрылысын
зерттеу қарқынды түрде жүргiзiлдi.
    К лиматтық және гидрол. ... ... және ... ... көбеюiне негiзделе жүргiзiлдi. Су қорларын зерттеу өрiстедi. Өндiрiс
қажеттерiн өтеу және салынуға тиiстi ... ... ... ... үшiн ... жеке ... ... зерттеулер
жүргiзiлдi. Бұлардың нәтижесiнде И.И. Фелимоновтың Жайық-Көшiм каналы, Орт.
Қазақстанды суландыру перспективасы, Б.К. ... ... ... ... және Орт. Қазақстан туралы “КСРО су қорларының анықтамасы”
жинағының 13-томы, т.б. еңбектерi жарық ... Арал т. мен ... ... ... ... Iле Алатауына Н.Н. Пальгов гляциол. бақылаулар
жүргiздi.
    2-дүниежүзілік соғыс жылдарында ... ... ... ... ... ... майдан мен тыл мұқтажын өтеу ғана ескерiлдi.
    КСРО ... ... ... ... қызметкерлерi Алматыға
көшiрiлiп, Топырақ тану және Ботаника ... және ... ... ... отырып, а. ш-н өркендетудiң қорларын табу және
зерттеумен ... Дәл ... ... ... су және топырақ
жамылғысының қорлары түбегейлi зерттелдi. ... ... ... ... ... ... ... Республика алғашқы рет табиғи мал
азығының қоры ... ... (Л.Г. ... геоморфология бойынша
(И.П. Герасимов), агроклиматологиядан (П.Н. Колосков) iрi қорытындылар
шығарылды, топырақты ... ... ... ... (М.А. ... ш. қажетiн өтеуге катысты табиғат жағдайларының бiрнеше карталары (Б.А.
Федорович, С.Л. Кушев) құрастырылды. Бұл материалдарды ... ... ... ... ... ... ... очерктерiн жариялады. Осы
жылдары КСРО ҒА Қазақ бөлiмшесiнiң Геогр. секторын ... ... ... ... Ол ... экономикасын мамандандыруды жетiлдiре
түсу мақсатында ... 5 ... ... бөлдi. Соғыстан кейiнгi жылдары
(1945 жылдан бастап) Қазақстандағы геогр. зерттеулерге баса көңiл бөлiндi.
Халық ш-н қалпына ... және одан әрi ... үшiн ... ... табу және оларды шұғыл шаруашылыққа пайдалану керек болды. 1946 ж.
ҚазКСР ҒА ... Оның ... ... ... ... ... Барсакелмес аралының, Балқаш к-нiң оңт-ндегi шөлдiң, ... ... ... ... ... ... ... сұлбасы құрастырылды (Н.Г. Рыбин, 1948). ... ... ... ... ... ... ... кешендерiне
тұжырымды сипаттама берiлген “Қазақстанның физика-географиялық очерктерi”
(1952) жарыққа шықты.
    Қазақ КСР ҒА-ның Геогр. ин-ты Қазақстан ... ... одан ... бердi, “Қазақстан. Физика-географиялық сипаттама” (1950) жинақ
кiтабын шығарды. КСРО ҒА-ның өндiргiш күштердi ... ... ... жаңа ... ... экспедициялық зерттеулер ұйымдастырды. Осы
мақсатпен ... ... ... ... және Орт. ... ... ... және ормандық қорларын зерттедi. Тянь-Шаньда биiк
таулық физ.-геогр. ст. құрылды. Республика ... ... ... ... ... түсiру iсi өрiстедi. Жер қойнауын зерттеу
тәсiлдерiнiң бiрi — ... ... ... жалпы зерттеу процестерiнiң
құрамына енгiзiлдi. ... ... ... табиғи аудандастыру мен
ландшафтын зерттеудiң негiзiне айналды.
    Суландыру, орман ... ... тың және ... ... игеру
шараларына байланысты республиканың жеке ... ... ... ... зерттелдi. Аңызақ жел, атмосф. ... жел ... ... ... ... ... сияқты құбылыстар және климаттың
өзгеру заңдылықтары зерттелдi. Осы ... ... ... климаты” (1959) атты жинақ шықты.
    Гидрологиялық зерттеулердiң iшiнде ... ... ... ... ... Бұл ... кейiннен КСРО ҒА-ның Көлтану ин-
тына айналған көлтану лаб. мен ... КСР ... ... ... ... жүргiздi. Зерттеу жиынтығын А.В. ... ... ... ... қоса олардың гидробиол.
және экон. жақтары да зерттелдi. Көлдердiң жалпы кадастры құрастырылды. ... суы ... ... нәтижелерi тың және тыңайған жерлердi игеруге
байланысты бiршама толықтырылды. Бiрнеше iрi гидрол. кешендiк ... ... және ... ... ... ... вод районов
освоения целинных и залежных ... ... және ... ... өңiрлерiнiң
беткi ағын қоры”), “Ресурсы поверхностных вод СССР” (“КСРО жер ... ... ... ... ... жамылғысын зерттеген әр ... ғыл. және ... ... көп ... ... ... ССР” (“Қазақ КСР-
iнiң топырағы”) басылымында және ... ... ... ... ... және ... ... жиынтық деректерi жарық
көрдi.
    КСРО ҒА-ның аэротәсiлдер лаб. Солт. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
табиғатын, халқын, экономикасын және мәдениетiн бейнелейтiн ... (И.Т. ... М.Ш. ... К.Б. ... т.б.), ... ... ... экон. аудандастыруға және экон. аудандарды
мамандандыруға, аумақтық-өндiрiстiк кешендердiң ... ... және ... қорларға баға беруге арналған жұмыстар (В.А. Адамчук,
Б.Я. Двоскин, Е.Н. Гладышева, С.Әбдiрахманов, т.б.) ... ... ... ... ... нәтижесiнде Қазақстанның және оның жеке
аймақтарының кешендiк ... ... Тың ... ... ... Қазақстан облыстарының бiрнеше ландшафтылық карталары
шықты. Ландшафтылық зерттеулердiң кеңiнен етек ... ... ... ... ... (1963) ... өтуi әсер еттi. ... мен Жезқазған өңiрiнiң, Алматы, ... ... ... ... зерттелдi.  Қаз.энциклоп. 5 том

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ тіліндегі туыстық атаулардың мағыналық құрылымы мен лексикографиялану ерекшеліктері24 бет
Гинекологиядан тесттер55 бет
Медициналық генетика және кейбір тұқым қуалайтын аурулардың алдын алу мен емдеу. Гендік терапия9 бет
Топографиялық жұмыстар11 бет
Аэрофототүсіріс негіздері17 бет
Жоңғар алатауына физикалық – географиялық сипаттама15 бет
Рельеф және геолоиялық құрылым25 бет
«Қапшағай қаласына іргелес оңтүстік телімне құрылыс салу мәселесімен инженерлік геологиялық жұмыстар жобасы»79 бет
Адам капиталы – ел байлығы, ұлт байлығы11 бет
Азнагүл алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және мұнай мен газ шоғырларын іздестіру жобасы80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь