Адам даму индексі және оның негізгі көрсеткіштері. Адам потенциал индексінің көрсеткіштері

1. Адам Даму Индексу (АДИ) адамдардың дамуы бойынша мемлекеттерді
2. Адам дамуының интегралдық көрсеткіштері
3. Адам дамуының базалық және интегралдық көрсеткіштері
4. Білімділікті сипаттайтын көрсеткіштер
Ұзақ өмір сүруді сипаттайтын көрсеткіштер
5. Тұрмыс деңгейін сипаттайтын көрсеткіштер
6. Адам дамуының индексі (АДИ)
7. Қазақстанның өңірлері бойынша АДИ
Адам Даму Индексу (АДИ) адамдардың дамуы бойынша мемлекеттерді салыстыратын индекс. Ол бойынша мемлекеттің даму дамымағандығы өлшенеді. Көбінесе АДИ индексіне қарап мемлекеттерді дамыған, дамушы және дамымаған болып бөледі.
АДИ адамның өмір ұзақтығын, білімін, әріп тану және адам басына шаққандағы ЖІӨ өлшемдерін біріктіреді. Индекс адамның жалпы даму деңгейін көрсетеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму Бағдарламасы АДИ-дың даму деңгейін адамдардың таңдау қыбілеті, білім алу мүмкіншіліктері, денсаулық сақтауға арналған, табыс табу мен жұмыс жағдайлары сияқты факторларды есепке алатын үрдіс деп атайды.
АДИ үш басты қағидалардан тұрады:
• Өмір Ұзақтығы - Халық денсаулығы мен ұзқтығын өлшейді
• Білім деңгейі мен білім бері жүйесі
• Өмір сүру стандарты, адам басына шаққандағы жалпы ішкі өніммен өлшенеді
Бұл адам даму индексіне қарасты алдер тізімі. 2008 жылдың желтоқсанның 18 шыққан тізім 2006 жылдағы статистикалық мәліметтер негізінде құрастырылған. Тізім 177 елден құралған.
Елдер АДИ негізінде үш кең категорияға бөлінеді: жоғары, орташа және төмен адам дамуы. 2008 жылдың 18 желтоқсанында жаңа тізбек шықты. Халық арасында статистикалық жаңарту деп аталып кеткен тізбе осы жолы қосымша түіндірмесіз шыққан. Жаңарған тізбек аларман қабілет тепетендігінің (АҚТ) жаңадан шыққанына байланысты басылды. [1] Осы жаңарған тізбекте Қазақстан бірнеше қадам көтеріліп, АДИ индексіне сәйкес орташа дамыған елдері арасынан жоғары дамыған елдері қатарына қосылды.
Даму индикаторлары
Адам дамуының интегралдық көрсеткіштері
1987 жылы БҰҰ-ның дамуды жоспарлау жөніндегі комитеті құрылымдық қайта құрудың адам шығынын 1988 жылғы өз баяндамасында қарауға шешім қабылдады. Осы баяндаманы дайындау кезінде М.Уль-Хаканың басшылығымен жүргізілген зерттеулердің нәтижелерін «Адам әлеуетінің дамуы: даму стратегиясының ұмытылған өлшемі» деген тақырыппен жарияланған баяндаманың жобасы түрінде К. Гриффин дайындаған еді. Кейін К. Гриффин Джон Найтпен (Griffin K. and Knight J.) бірге жұмыстың нәтижелерін 1989 жылы «Дамуды жоспарлау журналының» арнайы нөмерінде басып шығарды және 1990 жылы кітап түрінде қайта басып шығарды. Бұл жұмыстар адамның дамуына тұжырымдамалық тәсілдеменің негізіне жатқызылды.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министірлігі Семей қаласындағыШәкәрім ... ... ... ... даму индексі және оның негізгі көрсеткіштері.Адам потенциал индексінің көрсеткіштері.Орындаған: Асқар Е.АТексерген: Кушуков Г.СТобы: ГУ-307Семей 2015Адам даму индексіАдам Даму Индексу (АДИ) ... ... ... ... ... Ол ... мемлекеттің даму дамымағандығы өлшенеді. Көбінесе АДИиндексіне қарап мемлекеттерді дамыған, ... және ... ... бөледі.АДИ адамның  өмір ұзақтығын, білімін, әріп тану және адам басына шаққандағыЖІӨ өлшемдерін біріктіреді. Индекс адамның жалпы даму деңгейін ... ... ... Даму ... АДИ-дың даму деңгейін адамдардыңтаңдау қыбілеті, білім алу мүмкіншіліктері, денсаулық сақтауға арналған,табыс табу мен жұмыс ... ... ... есепке алатын үрдіс депатайды. АДИ үш басты қағидалардан тұрады:• Өмір ... - ... ... мен ұзқтығын өлшейді• Білім деңгейі мен білім бері жүйесі• Өмір сүру стандарты, адам басына шаққандағы жалпы ішкі ... адам даму ... ... 2008 ... ... ... тізім 2006 жылдағы  статистикалық мәліметтер негізінде құрастырылған. Тізім 177 елден құралған.Елдер АДИ негізінде  үш кең категорияға бөлінеді: жоғары, орташа және төменадам дамуы. 2008 жылдың 18 ... жаңа ... ... Халық арасындастатистикалық жаңарту деп аталып кеткен тізбе осы жолы қосымша түіндірмесізшыққан. Жаңарған тізбек аларман қабілет тепетендігінің (АҚТ) жаңаданшыққанына байланысты ... [1] Осы ... ... ... бірнешеқадам көтеріліп, АДИ индексіне сәйкес орташа дамыған елдері арасынан жоғарыдамыған елдері ... ... ... ... ... көрсеткіштері1987 жылы  БҰҰ-ның дамуды жоспарлау жөніндегі комитеті құрылымдық қайта құрудың  адам шығынын 1988жылғы өз баяндамасында  қарауға шешім қабылдады. Осы  баяндаманы дайындаукезінде М.Уль-Хаканың басшылығымен жүргізілген зерттеулердің нәтижелерін«Адам әлеуетінің дамуы: даму стратегиясының ұмытылған өлшемі» дегентақырыппен жарияланған ... ... ... К. ... ... Кейін К. Гриффин Джон Найтпен (Griffin K. and Knight J.) ... ... 1989 жылы ... ... ... ... ... шығарды және 1990 жылы кітап түрінде қайта басып шығарды.Бұл жұмыстар адамның дамуына тұжырымдамалық тәсілдеменің негізінежатқызылды.Адам  әлеуетінің дамуын ... ... сай ... ... ... ... ... кеңейту ретінде дамыту» жұмысын жариялаған экономикасаласындағы Нобель сыйлығының лауреаты Амартьи Сеннің (Sen A.) ... ... Сен даму ... ... ... ... әл-ауқатты көтеру ретінде емес, адамның «мүмкіндіктерін» кеңейту процесі, яғниұзақ өмір сүру мен ... өмір ... ... ... ... ... мүмкіндігі, көп жұмыс жасау мүмкіндігі және тағысын-тағылар ретіндеқарады. Бұл ретте мүмкіндікті кеңейту процесі адамның таңдау еркіндігінкеңейтуге ... ... адам ... тұжырымдамасы экономикалықдамудың мақсаты ретінде ЖҰӨ өсуін емес, адамның өзінің даму, оның таңдауеркіндігін кеңейту мүмкіндіктерін ... Даму ... тобы ... адам дамуыныңтұжырымдамалық тәсілдемесі (ағылшынша human development, сондай-ақ ағылшын тілінен «адам әлеуетін ... ... ... 1990 жылғы  адамның дамуы туралы баяндама-1.Адам дамуының интегралдық көрсеткіштері 1987 жылы ... ... ... ... ... ... ... адам шығынын 1988 жылғы өзбаяндамасында қарауға шешім қабылдады. Осы баяндаманы дайындау ... ... ... ... ... ... дамуы: даму стратегиясының ұмытылған өлшемі» деген тақырыппенжарияланған баяндаманың жобасы ... К. ... ... еді. ... ... Джон ... (Griffin K. and Knight J.) бірге жұмыстың нәтижелерін1989 жылы ... ... ... ... ... ... ... 1990 жылы кітап түрінде қайта басып шығарды. Бұл жұмыстар адамныңдамуына тұжырымдамалық тәсілдеменің негізіне ... ... ... ... сай ... ... ... 1989жылы «Мүмкіндіктерді кеңейту ретінде дамыту» жұмысын жариялаған экономикасаласындағы Нобель сыйлығының лауреаты Амартьи ... (Sen A.) ... ... Сен даму процесін материалдық немесе экономикалық әл-ауқатты көтеру ... ... ... ... ... ... яғниұзақ өмір сүру мен салауатты өмір салты мүмкіндіктері, білім алуға қолжеткізу мүмкіндігі, көп жұмыс жасау мүмкіндігі және тағысын-тағылар ретіндеқарады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Сонымен адам дамуының тұжырымдамасы экономикалықдамудың мақсаты ретінде ЖҰӨ өсуін емес, адамның өзінің даму, оның ... ... ... ... ... ... және ... көрсеткіштеріАдам  дамуының базалық көрсеткіштері  адам дамуының үш негізгі компонентіне– көп жасау, білімділік және тұрмыс деңгейіне сәйкес келеді. Тұтас алғандаадам дамуының осы компоненттерінің ... ... ... ... ... ... көп жасау - ұзақ өмір сүру мен салауаттытұрмыс мүмкіндігін білдіреді, білімділік – білім алуды, араласуды, қоғамөміріне қатысуды, тұрмыс деңгейі – ... ... ... ... ... ... және ... икемділік үшін жағдайдың болуына,қоғамөміріне және т.б. қатысу үшін қажетті ресурстарға қол жеткізудібілдіреді.Адам  дамуының осы үш компоненті үшін іс ... ... ... ... және ... ... жүйесіұсынылды. Бұл ретте базалық көрсеткіштердің сандық мәндері адам дамуыныңбелгілі бір аспектісінде таңдау мүмкіндігін кеңейту ... ... ... ... ... ... Туу кезінде күтілетін өмір сүруұзақтығы ұзақ өмір сүруді сипаттайтын көрсеткіш қызметін атқарады. Ықшамдықүшін күтілетін өмір сүру ұзақтығы ... жиі ... Бұл ... ... ең көп ... ... бірі ... және «өлім кестесі» деп аталатын шеңберде есептеу барысындаанықталады. Туу кезінде күтілетін өмір сүру ... - ... ... ... әрбір жастағы өлім деңгейі оның туған жылындағыдай болыпқалатын жағдайдағы ұрпақтың бір адамының алда тұрған ... өмір ... ... ... де, ... үшін ... деесептеледі. Тұрғындардың қайыршылық индексін есептеу кезінде пайдаланылатынжәне ұзақ өмір сүру мен салауатты  тұрмыс мүмкіндіктерін айыру дәрежесінсипаттайтын белгілі бір ... ... өмір ... ... ... осы көрсеткішті толықтырушы болып табылады. Күтілетін өмір сүруұзақтығының көрсеткіші даму деңгейі орташа елдер үшін ... 5 ... ... көрсеткішімен, ал жоғары дамыған елдер үшін – ананыңөлім-жітімі ... ... ... сипаттайтын көрсеткіштер  Білімділік 15 жастағы және одан жоғары сауатты  ... ... ... ... оқытумен қамтылу көрсеткішімен бағаланады. Сауаттылық – адамның күнделікті өмірінеқатысты шағын мәтінді оқу, түсіну және жазу қабілеттілігі. ... ... үшін ... ең ... ... ... ... АДИ-ді есептеу кезінде оған оқытумен қамту көрсеткішіне қарағандаекі есе көп салмақ қосылады. 1995 жылға дейін адамның дамуы ... ... ... мен ... ... ... 25 ... одан жоғары адамдар үшін есептелетін оқудың орташа ұзақтығы көрсеткішіпайдаланылды. Алайда бұдан былайғы 1995 жылғы адамның дамуы туралыбаяндамада нөміріне және т.б. ... үшін ... ... ... ... Адам ... осы үш ... үшін іс жүзіндеәлемнің барлық елдеріне арналған тұрақты есептелетін және салыстырмалыкөрсеткіштердің жүйесі ұсынылды. Бұл ретте базалық ... ... адам ... ... бір аспектісінде таңдау мүмкіндігін кеңейтутуралы айтады.Ұзақ өмір сүруді сипаттайтын көрсеткіштер           Туу кезінде  күтілетін өмір сүру ұзақтығы ұзақ өмір сүруді ... ... ... ... үшін ... өмір сүру ... жиі ... Бұл көрсеткіш халықаралық статистиканың ең көп тарағанкөрсеткіштерінің бірі болып табылады және «өлім кестесі» деп аталатыншеңберде ... ... ... Туу ... ... өмір ... - ... бүкіл өмірінің бойында әрбір жастағы өлім деңгейі оныңтуған жылындағыдай болып қалатын жағдайдағы ұрпақтың бір адамының алдатұрған орташа өмір сүретін ... ... ... ... ... екі жынысүшін де, еркек пен әйел үшін жеке-жеке де есептеледі. Тұрғындардыңқайыршылық индексін есептеу кезінде пайдаланылатын және ұзақ өмір сүру ... ... ... ... ... ... белгілі біржасқа дейін өмір сүрмейтін халықтың үлесінің көрсеткіші осы ... ... ... Күтілетін өмір сүру ұзақтығының көрсеткіші дамудеңгейі орташа елдер үшін балалардың 5 ... ... ... ал жоғары дамыған елдер үшін – ананың өлім-жітімікоэффициентімен толықтырылуы мүмкін.Тұрмыс деңгейін ... ... ... ... ... бұрынғы екеуінен айырмасы тек қанаадамда бар мүмкіндікті ашады, бірақ  оларды пайдалануды анықтамайды. Яғниол таңдаудың өзін емес, тек қана таңдау мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... сипаттамасы адамның мынадайқабілеттіліктерін: жеке табысы; қоғамның топтары арасында табысты бөлу;бұрын жинақталған жеке меншік; жер ... мен ... қол ... мен ... тұтыну қорларына қол жеткізу тетігінің өркендеуі(денсаулық сақтау, ... ... ... коммуналдық қызметтер жәнебасқалары); жеке өмір сүру дағдысы; отбасының көлемі мен құрылымы; ... ... ... ... ... ... жәнеэкологиялық жағдайларды және т.б. дамыту мен іске асыру мүмкіндіктерінайқындайтын толып жатқан факторларды ескеруі ... ... ... үшін ... ... таңдаудың қиындығына байланысты жанама базалықкөрсеткіш – халықтың жан басына шаққанда жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) шамасы пайдаланылады. Бұл ретте халықаралық деңгейдесалыстыру мақсатында халықтың жан ... ЖІӨ ... ... АҚШ ... ... бойыншасатып алу қабілетінің тепе-теңдігінің (СҚТ) көмегімен халықтың жан басынанақты ЖІӨ-де АҚШ долларына айырбасталуы тиіс. СҚТ-дан ... ... 1 АҚШ ... ... ... ... тауарлар мен қызметтердіңұқсас көрнекі себетін сатып алу үшін қажетті ұлттық валюта бірлігінің санытүсініледі. Экономикалық дамуына байланысты әртүрлі топтарға ... ... ... ... материалдық тұрмыс деңгейіне байланысты неғұрлымобъективті саралауға мүмкіндік туғызатын қосымша көрсеткіштерді пайдалануарқылы салыстырылуы мүмкін. Мәселен, онша дамымаған елдер үшін халықтың жанбасына ... ... ЖІӨ ... өмір ... ... ... ... негізінде қалыптасқан барлық жағдайды біршама парапар көрсетеді.Даму деңгейі орташа елдер үшін бұл көрсеткішті негізінен біршама арттақалған елдерге тән ... кең ... ... ... ... ... төмен адамдардың үлесінің көрсеткішімен толықтыру орынды.Экономикалық дамыған ... үшін бұл екі ... ... ... ... ... көрсеткішпен толықтырған жөн: Y = (1 –  G) * Yr, мұнда G – Джини коэффициенті; Yr– халықтың жан басына нақты  ЖІӨ. Халықтың жан басына нақты табысы тең болған кезде ... ... ... ... саралауға жағдай жасайды. Адам дамуының индексі (АДИ)Адам  дамуының индексі басқа үш индекстің: туу кезіндегі күтілетін өмірсүру ұзақтығы, білім алу және жан  басына табыс деңгейінің орташаарифметикалық  шамасы ретінде есептеледі. Білім  ... ... ... және ... ... қолжетімділік (үштен бір салмағымен) индекстерінің негізінде есептеледі. Индекстердіесептеу ... төрт ... ... ... ... ... мәні ...                  ||Ең азы                        ||Еі көбі                       ||                              ||Туу ... ...   ... ... жас            ||25                            ||85                            ||                              ... ...          ... %                ||0                             ||100                           ||                              ... ... %          ||0                             ||100                           ||                              ... жан басына          ||нақты ЖІӨ, СҚТ бойынша  А     ||100                           ||40000                         ||                              ... ... 2008 жылы ... мынадай мәнге иеболған адамның даму индексі әлеуетінің есебін суреттеп көрейік:|Көрсеткіштер              ...                      ||                          ||Туу ...              ... ұзақтығы,  ||жас                       ||67,11                     ||                          ... ...      ... %            ||99,5                      ||                          ... ...           ||91                        ||                          ... ...      ||нақты ЖІӨ, СҚТ бойыншаАҚШ ||долл.                     ||10421                     ||                          ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Елдің жалпы индексіадамдардың әртүрлі топтары елдің ішінде, мейлі айырмашылық өңірлерге,жынысқа немесе жердің тұрпатына (қалалық немесе ... ... ... адам ... әртүрлі деңгейінеие бола алатын сол фактіні жасыра алады.Халықтың  ресурстарға қол жеткізуін неғұрлым объективтікөрсеткен көрсеткішті  таңдау өңірлер бойынша АДИ-ды есептеу кезінде негізгі проблема болып  табылады. Ел деңгейінде БҰҰДБ әдіснамасынасәйкес ... ... ... ... ... ... әдіспен есептелген жалпы өңірлік өнім (ЖӨӨ) осы көрсеткіштіңаналогы болып табылады. Осы ... ... ... ... пайдалануөңірлер бойынша АДИ-ды есептеу әдіснамасының ең осал жері болып табылады.Экспортқа бағдарланған салалардың өндірістегі ЖӨӨ-нің жоғары үлес салмағыөңір халқының ... ... ... ... ... тұрмыс деңгейін қамтамасыз ететін ресурстарға қол жеткізуді сипаттайтын көрсеткіш  есебінде халықтың жан басына шаққандаЖӨӨ-ні пайдалану ... ... ... ... ... ... ... есептерүшін өңірлік тұрғыда деректер дайындау және АДИ-ды есептеу кезінде осыкөрсеткішпен қатар халықтың ақшалай табысының көрсеткіші пайдаланылды.Республикалық ... ... ... ... ЖІӨ-нің шамасы менақшалай табыстың 1993-2008 жылдары 2,9-4,1 есе өзгеше болғанын атап өтуқажет. Бұл үш себепке байланысты.Біріншіден, үй шаруашылықтарын тексеруден түскен ... ... ... ... ... ... ... деңгейде кеміту 1999-2008 жылдары мәлімделген ақшалай табыстыңтөрттен ... ... ... ... ... ... ЖӨӨ халықтың ақшалайтабысының төрттен біріне дейін құрайтын заттай нысандағы, сондай-ақ үйшаруашылығында олардың иелері ретінде ... жеке ... ... ... атап ... жеке меншік тұрғын үйде тұрудың шартты бағасыжатады. Үшіншіден, ЖӨӨ оны түпкілікті пайдалану тұрғысынан қарағандатұтынуға ғана ... қор ... да ... ... ... ... ... бойынша ЖҚҚ сомасы өңірлер бойыншабөлінбейтін ЖІӨ ЖҚҚ шамасына маңызды болмайтынын атап өту керек.Жоғарыда  көрсетілген себептердің салдарынан СҚТ бойынша халықтыңжан басына шаққандағы ақшалай табысты АҚШ  долларына аудару ... ... ... ... алып ... ... нәтижені республикалықдеңгейде үйлестіру мақсатында СҚТ көмегімен АҚШ долларына аударылғанхалықтың жан басына шаққандағы ақшалай табыс, жан ... ... ... ... ЖІӨ қатынасын білдіретін коэффициентке көбейтіледі. Бұлкоэффициент халықтың жан басына ақшалай табысты түзету үшін және өңірлербойынша пайдаланылады. Нәтижесінде ... ... ... ... ақшалай табысының ара салмағы сақталады.Адам потенциял индекстерінің көрсеткіштері.Адам потенциал Индексі адамдардың дамуы бойынша мемлекеттерді салыстыратыниндекс. Ол бойынша мемлекеттің даму ... ... ... ... ... ... ... ұлттар ұйымының 2012 жылғы адам потенциалын дамыту ... ... ... ... 187 ... ... 69-шы ... жайғасты.Адам потенциалын дамыту индексі халықтың сауаттылығы, білім алуы, өмірсүрудің ұзақтығы мен оның деңгейін бағалау арқылы анықталады. Әдетте осыиндекс арқылы дамушы және ... ... ... ... ... ... кезінде КСРО-ның құрамында болған елдердің барлығы дерлік адампотенциалы жоғары деңгейде дамыған мемлекеттер тобына енгізіліпті. ... ... ... (41), ... (44), ... (50), РФ ... (69), Грузия (72), Украина (78), Азербайжан (82) және Армения(87). «Орташа деңгейде» Түркмения (102), Молдавия (113), Өзбекстан (114)тұрса, Қырғыз және ... ... үш орын ... ... және ... ... Ең ... орындаЧад, Мозамбик жәнеНигерия елдері іркес-тірес келеді.  
        
      

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам даму индексі Алматы облысы мысалында35 бет
Идеал газдың макроскопиялық күй теңдеуі3 бет
Организмдердің индикаторлық мәні. Экологиялық қуыстар туралы түсінік , потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар13 бет
Организмдердің индикаторлық мәні. Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар7 бет
Uster приборының көмегімен иіру процесін ұйымдастыру7 бет
Əлеуметтік статистика индикаторы6 бет
Атопиялық дерматит –терінің генетикалық, созылмалы, рецедивті ауруы4 бет
Атырау мұнай өңдеу зауыты10 бет
Ақмола облысының су ресурстары5 бет
АҚШ-тың бағалы қағаздар нарығы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь