Кәрілік кезең және оның белгілері


1. Кәрілік . адам ағзасы мен психикасының дамып жетілуінің соңғы шағы
2. Кәріліктің түрлеріне қысқаша сипаттама
3. Ой пікірлер
Кәрілік – адам ағзасы мен психикасының дамып жетілуінің соңғы шағы. Адамның жеке басының даму кезеңдерінің ішінде кәрілікк шақ – оның өмір тәжірибесінің барынша молайып, көзқарасының әбден қалыптасып, бойындағы бар қабілеті мен күш-жігерін еңбекте, ғылымда, өнерде, техникада тағы басқа сарқа пайдаланып, өзінің басынан кешірген, жүзеге асырған іс-әрекетіне көз жіберетін кезі. Бірақ кәрілік шақтың өзіне тән әлсіз жақтары бар. Адамның кәрілікке бой алдыруының басты сыры неде? Қартаю барысында адам ағзасында қандай өзгерістер орын алады? Ұзақ ғұмыр кешу – адамзаттың ізгі армандарының бірі. Алайда қартаю – барлық организмге тән процесс. Ол бірнеше деңгейде өтеді. Қандай? Жалпы адам баласының қарттық кезеңі неше жастан басталады? «Жаңашыл алаң» бағдарламасында адамзатты айналып өтпейтін дауасыз дерт, яғни кәрілік кезеңнің белгілері мен сырын ашатын боламыз.
Адамның салыстырмалы түрде ұзақ жа са ған ғұмыры көп сатылы. Ғалымдар өмір жо лын нәрестелік (бір жасар), балалық (1-13 жас), жастық (13-25), кемелдік (25-49), егделік (49-61), кекселік (61-73), қариялық (73-85) және қаусау (85-тен асқан) кезеңдерге бөліп, әр қайсысына биологиялық және физиологиялық тұрғыда толық мінездеме береді. Бір ғажабы, ғылыми нұсқалы аталған кезеңдер қазақтың мүшел жас (13, 25, 37, 49, 61, 73, 85) өлшем деріне дәлме-дәл келеді. Адам межелі ғұмы рында қоян жымындай бұралаң, кедірлі-бұдырлы соқпақ, табан тірелмес тайғақ, биік асулы, терең өткелді, сондай-ақ тақтақ даңғыл, әйтеуір, қилы-қилы жолдардың талайынан өтеді. Өмірдің ең баяу сырғитын бөлігі қырық жас қа дейін ысылады, пы сиды. Ой және қол еңбегінде шың далады. Ой өрісі кеңиді. Дү ние танымы тереңдейді, мо лаяды. Қоғамдық ортада өз орнын табады. Азаматтық бей несі әбден қалыптасып, ке лешек өмір нысанасы ай қын далады. Одан әрі тал¬пыныс, ілгерілеу, жеделдеген елу, сосын алпыс.
Алпыс – төре және сыни жас. Өткен кезеңдерге сарап шы, алдағыны болжамшы шақ. Апақ-сапақ өмірдің қо¬ңыр күзі, ақшамы. Егделіктің көлеңкесі ұзарып, батыс көк жиегіне еңкеюі, қарттықтың табалдырығы, босағасы.
Өмір оты ерте өшірілмесе, адам бала сының қартаюы табиғи заңдылық. Қартаю организм мен ой сезімнің даму, жетілу үдерісі тоқырып, белсенділік мүмкіншілігі мен қарқынының үдемелі төмендеуі. Адамға қалауынсыз-ақ өзінің табиғи жолымен жетер бұл кәрілік кезең ел аузында: “Ат мініп, атан жетелеп, келмейді, сірә, кәрілік. Күтпейді оны көпшілік, сағынып не тарығып” деп сипатталады.
Адам үш түрлі қартаяды.
Ерте тәни қартаю – кәрілік белгілерінің мезгілінен бұрын аян болуы. Адамның биологиялық және психологиялық қорғаныс механизмдерінің шамадан тыс тотығуы. Тұқым қуалаушылық пен туабітті гендік – тектік мүкілік салдары. Жалпы денсаулықтың ақаулығы, ауыр, созылмалы дерт зардабы. Жеке бастың күтімсіздігі, тіршілігіне жауапсыздығы.
1. Намазбаева Ж.И. Психология.А.,2005-296 бет
2. Столяренко Д.Л. Основы психологии. Ростов на Дону.,2002-642 стр

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

Тақырыбы: Кәрілік кезең және оның белгілері

Дайындаған: Балериан Е.Е
Пх-415
Тексерген: Тезекбаева М.Ж

СЕМЕЙ 2015ж

1. Кәрілік - адам ағзасы мен психикасының дамып жетілуінің соңғы шағы
2. Кәріліктің түрлеріне қысқаша сипаттама
3. Ой пікірлер

Кәрілік - адам ағзасы мен психикасының дамып жетілуінің соңғы шағы. Адамның жеке басының даму кезеңдерінің ішінде кәрілікк шақ - оның өмір тәжірибесінің барынша молайып, көзқарасының әбден қалыптасып, бойындағы бар қабілеті мен күш-жігерін еңбекте, ғылымда, өнерде, техникада тағы басқа сарқа пайдаланып, өзінің басынан кешірген, жүзеге асырған іс-әрекетіне көз жіберетін кезі. Бірақ кәрілік шақтың өзіне тән әлсіз жақтары бар. Адамның кәрілікке бой алдыруының басты сыры неде? Қартаю барысында адам ағзасында қандай өзгерістер орын алады? Ұзақ ғұмыр кешу - адамзаттың ізгі армандарының бірі. Алайда қартаю - барлық организмге тән процесс. Ол бірнеше деңгейде өтеді. Қандай? Жалпы адам баласының қарттық кезеңі неше жастан басталады? Жаңашыл алаң бағдарламасында адамзатты айналып өтпейтін дауасыз дерт, яғни кәрілік кезеңнің белгілері мен сырын ашатын боламыз.

Адамның салыстырмалы түрде ұзақ жа са ған ғұмыры көп сатылы. Ғалымдар өмір жо лын нәрестелік (бір жасар), балалық (1-13 жас), жастық (13-25), кемелдік (25-49), егделік (49-61), кекселік (61-73), қариялық (73-85) және қаусау (85-тен асқан) кезеңдерге бөліп, әр қайсысына биологиялық және физиологиялық тұрғыда толық мінездеме береді. Бір ғажабы, ғылыми нұсқалы аталған кезеңдер қазақтың мүшел жас (13, 25, 37, 49, 61, 73, 85) өлшем деріне дәлме-дәл келеді. Адам межелі ғұмы рында қоян жымындай бұралаң, кедірлі-бұдырлы соқпақ, табан тірелмес тайғақ, биік асулы, терең өткелді, сондай-ақ тақтақ даңғыл, әйтеуір, қилы-қилы жолдардың талайынан өтеді. Өмірдің ең баяу сырғитын бөлігі қырық жас қа дейін ысылады, пы сиды. Ой және қол еңбегінде шың далады. Ой өрісі кеңиді. Дү ние танымы тереңдейді, мо лаяды. Қоғамдық ортада өз орнын табады. Азаматтық бей несі әбден қалыптасып, ке лешек өмір нысанасы ай қын далады. Одан әрі тал - пыныс, ілгерілеу, жеделдеген елу, сосын алпыс.
Алпыс - төре және сыни жас. Өткен кезеңдерге сарап шы, алдағыны болжамшы шақ. Апақ-сапақ өмірдің қо - ңыр күзі, ақшамы. Егделіктің көлеңкесі ұзарып, батыс көк жиегіне еңкеюі, қарттықтың табалдырығы, босағасы.
Өмір оты ерте өшірілмесе, адам бала сының қартаюы табиғи заңдылық. Қартаю организм мен ой сезімнің даму, жетілу үдерісі тоқырып, белсенділік мүмкіншілігі мен қарқынының үдемелі төмендеуі. Адамға қалауынсыз-ақ өзінің табиғи жолымен жетер бұл кәрілік кезең ел аузында: "Ат мініп, атан жетелеп, келмейді, сірә, кәрілік. Күтпейді оны көпшілік, сағынып не тарығып" деп сипатталады.
Адам үш түрлі қартаяды.
Ерте тәни қартаю - кәрілік белгілерінің мезгілінен бұрын аян болуы. Адамның биологиялық және психологиялық қорғаныс механизмдерінің шамадан тыс тотығуы. Тұқым қуалаушылық пен туабітті гендік - тектік мүкілік салдары. Жалпы денсаулықтың ақаулығы, ауыр, созылмалы дерт зардабы. Жеке бастың күтімсіздігі, тіршілігіне жауапсыздығы.
Қалыпты физиологиялық қартаю - егделіктен кейінгі жас жігі қапелімде байқала қоймайтын, созылып барып анық белгі беретін табиғи құбылыс. Бұл кезеңге тән: дене қажып, күш-қуат кемігенмен сана мен сезім сергектігі. Төңірекке жіті көзқарас, ойға берілу. Байсалдылық, пайымдылық, шүкіршілік.
Рухани қартаю - тән мұқалуынан бұрын жан жұталуы, жүйке жүйе түтіліп, жад кө мес кіленуі. Қоғамдық ортадан оқшаулану. Та нымдық сезім тұйықталған осы психоло гия лық үдеріс кей жағдайда парасатсыз, келеңсіз өмір сүруге организмнің қарсылығы деп тү сіндіріледі. Қалай дегенде де, рухани қартаю өте сирек кездесетін тіршілік.
Қартайғанда адамның денесі болбырап, қимыл қозғалысы баяулайтыны, іс-әрекеті шектеліп, қоғамдық ортадан қол үзері, жүйке сыр беріп, ой өрістің торығуы, ел өмірі мен төңірегін бұрынғы көзқарасы, дүниетанымен шолатыны және түсінетіні анық. Бұл болымсыздық жеке бастың кемшілігі емес, жалпы ұзақ ғұмыр кешіп қартайғандардың барлығына ортақ көрініс.
Сәнімен қартаю - абырой. Бірыңғай отбасылық өмір қалпына көшкен соң ұлдары мен қыздарының, немерелері мен шөбе релерінің, құдалары мен жиендерінің шаршы төрінде маңғаз отыру, кіршіксіз ықыластары мен ақ ниетті қамқорлықтарын сезіну, ешнәрсеге мұқтажданбау, ауыл-аймақтың үлкендері мен жастарының инабатты сәлемі мен арнайы сыбағасын қабылдау, ақ батасын беріп, баршасын ризалау үлкен ғанибет. Өз төрінен төмендемей, сыны мен сыйын қаш тырмай, әдемі қартаю өнеге. Ұлық жасын қа дірлеу үлгі. Тек осы салиқалықтан жазбағай. Ел өмірінің төрін иеленген қарттық: құрметті этикалық ұғым. Болмысы тұрғысынан екі өлшемді. Адам жарық дүниеде ғұмыр кешкен ұзақ жылдар - сандық және сол сындарлы жылдарда ел игілігіне, халық мүддесіне еткен елеулі еңбегінің молдығы - сапалық өлшем дер. Екі өлшем сабақтасып, бірін бірі то лық тыруы, әрлеуі мен нәрлеуі өткен, қарт тыққа жеткен адам өмірінің құндылық сипаты; адам баласының баршасының пешенесіне жазыл маған, бір бөлігіне ғана бұйырған өмір сыйы, мархабаты. Сәнімен жеткен ұлық жасында бір-ақ берілетін өмірдің мәні мен маңызын терең түсінуге, қилы-қилы құбылыстарын, сан-алуан қырлары мен сырын жақсы тануға, оларды қоғамдық өмірдің үдемелі дамуында ұтымды пайдаланудың төте жолдарын іздеуге, өнерлі істе ізгі еңбек үлесін қосуға, қандай да бір өшпес із қал ды рып, кейін гілерге өнеге тұт қызуға, қатал сыннан өт кен шынайы тір шілік үлгі ле рін ұрпағына да рытып үлге руге берілген мұ ра; мінсіз атқарар маңызды міндеті мен асқан жауап кершілігі айқын далған, тұ - нып тұрған тарихты тұтас бір дәуір; еш уақытта ортай май тын, уақыт өткен сайын то лыға түсетін ақыл-кеңес қа - зынасы; адам ғұмы рының түйінді бөлігі, бір ұрпақ өмірімен шектелмей тін, жал ға сы үзілмейтін, ға сырдан ға - сыр ға асып, асыл қасиеттері жетіле, кемелдене, киелене түсер феномен.
Қарт адамдар халық құ рамындағы әлеуметтік топ. Бағзы заманнан қалыптас қан, ұрпақтан ұрпаққа ұштасқан өмірлік мақсаты ел бір лігіне, жер тұтастығына бас-көздік, халықтың бірлігі мен ынтымақ тастығын берік дәне керлеу, ұлттық бай рухани қазынаны шашау шығармай сақтау және молайта түсу еді. Олар қай кезде де осы міндетті жүзеге асыруда көсемдік та ныт ты, бекзаттық пен мәрттіктің рухы бола білді.
Дөңгеленген дүние бір орында тұрмақ емес, әрдайым уақытқа тың тыныс және бағыт береді. Әлемді ауық-ауық түлетеді, жасан дырады, заманды өзгертеді. Тек жиыр масыншы ғасырда қазақ халқы екі тарихи кезең - феодалдық және кеңестік социа листік кезеңді бастан өткізді, үшінші - ел егеменді қоғамда өмір сүруде. Адам баласы замана құрылымын өз қолымен жасаушы бола тұрып, өз зама нының сарынына қарай бейімделеді, өзгереді. Түп-тұқиян тегі мен ұлттық тамыры бір болса да, саяси-қоғамдық, экономикалық-әлеуметтік жағдайлары әртүрлі осы тарихи үш кезеңнің адамдары - қарттары бір-біріне ұқсамайды, бірін-бірі қайталамайды. Әрқай сысы өз заманының перзенті және қариялық бейнесі, үлгісі.
Өткен ғасырдағы үш кезеңнің қарттары бір-біріне жалғасқан үш толқын. Алдыңғы ұрпақ қарттары таза қазақылық нұсқалы, ру-тайпа лар дың, ауыл-аймақтың, үлкен әулеттің жетек шілері, жол сілтер көшбасшылары, ақылшы-кеңесшілері. Өмірлік таңдауы Хақ жолы. Ұстанымы Шариғат заңы мен әз-Тәуке ханның "Жеті жарғысы". Азаматтық жолда атқарары мұсылмандықтың бес парызы. Бір бөлігі діни сауатты. Тақуалықтан шет емес. Жан тазалығы - имандылық, ар тазалығы - мәрттік, тән тазалығы - харам дықтан адалдық, қол таза лығы - әділдік. Ырымшыл. Дінді екі дүниеде де адам рухын салауаттандырушы, демеуші және қорғаушы, дінсіздікті, кәпірлікті ата жауы санады.
Ағайыншыл. Аталастарының басын бірік тіріп қауымдастырды. Сегізінші атаға дейін туыстардың қанын араластырмай, тектік нәсі лін таза сақтатты, некесіздікке жол бермеді. Отау тігіп, енші алған балаларын өз төңірегіне топтастырды. Қазақы қағидаларды, салт-дәстүрді, жол-жоралғыны қатаң тәртіпте іске асыртты. Ақ адал ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Мемлекет функциялары, белгілері мен түрлері. Құқықтық мемлекет және оның белгілері
Мемлекеттің экономикалық саясаты және оның белгілері
Жастық кезең
Авторлық меншік және оның құқықтық белгілері
«Қылмыс» ұғымы және оның белгілері. Қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы
Халықаралық құқықтық нормалар ұғымы және оның белгілері
Демократия туралы ұғым және оның белгілері
Демократия туралы жалпы түсінік және оның белгілері
Кедейшілік және оның белгілері. Қазақстандағы кедейшіліктің ерекшеліктері
Бағалы қағаздар рыногы, оның мәні және белгілері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь