Кәрілік кезең және оның белгілері

1. Кәрілік . адам ағзасы мен психикасының дамып жетілуінің соңғы шағы
2. Кәріліктің түрлеріне қысқаша сипаттама
3. Ой пікірлер
Кәрілік – адам ағзасы мен психикасының дамып жетілуінің соңғы шағы. Адамның жеке басының даму кезеңдерінің ішінде кәрілікк шақ – оның өмір тәжірибесінің барынша молайып, көзқарасының әбден қалыптасып, бойындағы бар қабілеті мен күш-жігерін еңбекте, ғылымда, өнерде, техникада тағы басқа сарқа пайдаланып, өзінің басынан кешірген, жүзеге асырған іс-әрекетіне көз жіберетін кезі. Бірақ кәрілік шақтың өзіне тән әлсіз жақтары бар. Адамның кәрілікке бой алдыруының басты сыры неде? Қартаю барысында адам ағзасында қандай өзгерістер орын алады? Ұзақ ғұмыр кешу – адамзаттың ізгі армандарының бірі. Алайда қартаю – барлық организмге тән процесс. Ол бірнеше деңгейде өтеді. Қандай? Жалпы адам баласының қарттық кезеңі неше жастан басталады? «Жаңашыл алаң» бағдарламасында адамзатты айналып өтпейтін дауасыз дерт, яғни кәрілік кезеңнің белгілері мен сырын ашатын боламыз.
Адамның салыстырмалы түрде ұзақ жа са ған ғұмыры көп сатылы. Ғалымдар өмір жо лын нәрестелік (бір жасар), балалық (1-13 жас), жастық (13-25), кемелдік (25-49), егделік (49-61), кекселік (61-73), қариялық (73-85) және қаусау (85-тен асқан) кезеңдерге бөліп, әр қайсысына биологиялық және физиологиялық тұрғыда толық мінездеме береді. Бір ғажабы, ғылыми нұсқалы аталған кезеңдер қазақтың мүшел жас (13, 25, 37, 49, 61, 73, 85) өлшем деріне дәлме-дәл келеді. Адам межелі ғұмы рында қоян жымындай бұралаң, кедірлі-бұдырлы соқпақ, табан тірелмес тайғақ, биік асулы, терең өткелді, сондай-ақ тақтақ даңғыл, әйтеуір, қилы-қилы жолдардың талайынан өтеді. Өмірдің ең баяу сырғитын бөлігі қырық жас қа дейін ысылады, пы сиды. Ой және қол еңбегінде шың далады. Ой өрісі кеңиді. Дү ние танымы тереңдейді, мо лаяды. Қоғамдық ортада өз орнын табады. Азаматтық бей несі әбден қалыптасып, ке лешек өмір нысанасы ай қын далады. Одан әрі тал¬пыныс, ілгерілеу, жеделдеген елу, сосын алпыс.
Алпыс – төре және сыни жас. Өткен кезеңдерге сарап шы, алдағыны болжамшы шақ. Апақ-сапақ өмірдің қо¬ңыр күзі, ақшамы. Егделіктің көлеңкесі ұзарып, батыс көк жиегіне еңкеюі, қарттықтың табалдырығы, босағасы.
Өмір оты ерте өшірілмесе, адам бала сының қартаюы табиғи заңдылық. Қартаю организм мен ой сезімнің даму, жетілу үдерісі тоқырып, белсенділік мүмкіншілігі мен қарқынының үдемелі төмендеуі. Адамға қалауынсыз-ақ өзінің табиғи жолымен жетер бұл кәрілік кезең ел аузында: “Ат мініп, атан жетелеп, келмейді, сірә, кәрілік. Күтпейді оны көпшілік, сағынып не тарығып” деп сипатталады.
Адам үш түрлі қартаяды.
Ерте тәни қартаю – кәрілік белгілерінің мезгілінен бұрын аян болуы. Адамның биологиялық және психологиялық қорғаныс механизмдерінің шамадан тыс тотығуы. Тұқым қуалаушылық пен туабітті гендік – тектік мүкілік салдары. Жалпы денсаулықтың ақаулығы, ауыр, созылмалы дерт зардабы. Жеке бастың күтімсіздігі, тіршілігіне жауапсыздығы.
1. Намазбаева Ж.И. Психология.А.,2005-296 бет
2. Столяренко Д.Л. Основы психологии. Ростов на Дону.,2002-642 стр
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ ... ... ... ... ... және оның ... Балериан Е.ЕПх-415Тексерген:  Тезекбаева М.ЖСЕМЕЙ 2015ж* Кәрілік  -  адам ағзасы мен психикасының дамып жетілуінің соңғы шағы* Кәріліктің түрлеріне ... ... Ой ...  -  адам ... мен ... ... ... соңғы шағы. Адамның жеке басының даму кезеңдерінің ішінде кәрілікк шақ  -  оның өмір ... ... ... ... ... қалыптасып, бойындағы бар қабілеті мен күш-жігерін еңбекте, ғылымда, ... ... тағы ... ... ... ... ... кешірген, жүзеге асырған іс-әрекетіне көз жіберетін кезі. Бірақ кәрілік шақтың өзіне тән әлсіз жақтары бар. Адамның кәрілікке бой алдыруының басты сыры ... ... ... адам ағзасында қандай өзгерістер орын алады? Ұзақ ғұмыр кешу  -  адамзаттың ізгі армандарының бірі. Алайда ...  -  ... ... тән ... Ол ... деңгейде өтеді. Қандай? Жалпы адам баласының қарттық кезеңі неше жастан басталады?  бағдарламасында ... ... ... ... ... яғни кәрілік кезеңнің белгілері мен сырын ашатын боламыз.Адамның салыстырмалы түрде ұзақ жа са ған ғұмыры көп ... ... өмір жо лын ... (бір ... ... (1-13 жас), ... (13-25), кемелдік (25-49), егделік (49-61), кекселік (61-73), қариялық (73-85) және қаусау (85-тен асқан) кезеңдерге бөліп, әр қайсысына биологиялық және физиологиялық ... ... ... ... Бір ... ... нұсқалы аталған кезеңдер қазақтың мүшел жас (13, 25, 37, 49, 61, 73, 85) ... ... ... ... Адам межелі ғұмы рында қоян жымындай бұралаң, кедірлі-бұдырлы соқпақ, табан тірелмес тайғақ, биік асулы, терең өткелді, сондай-ақ тақтақ ... ... ... ... талайынан өтеді. Өмірдің ең баяу сырғитын бөлігі қырық жас қа дейін ысылады, пы сиды. Ой және қол ... шың ... Ой ... ... Дү ние ... тереңдейді, мо лаяды. Қоғамдық ортада өз орнын табады. Азаматтық бей несі ... ... ке ... өмір ... ай қын ... Одан әрі тал - пыныс, ілгерілеу, жеделдеген елу, сосын ...  -  төре және сыни жас. ... ... ... шы, ... ... шақ. Апақ-сапақ өмірдің қо - ңыр күзі, ақшамы. Егделіктің ... ... ... көк жиегіне еңкеюі, қарттықтың табалдырығы, босағасы.Өмір оты ерте өшірілмесе, адам бала сының қартаюы табиғи заңдылық. Қартаю организм мен ой сезімнің ... ... ... ... ... ... мен ... үдемелі төмендеуі. Адамға қалауынсыз-ақ өзінің табиғи жолымен ... бұл ... ... ел ... "Ат ... атан жетелеп, келмейді, сірә, кәрілік. Күтпейді оны көпшілік, сағынып не ... деп ... үш ... ... тәни ...  -  ... белгілерінің мезгілінен бұрын аян болуы. Адамның биологиялық және психологиялық қорғаныс механизмдерінің шамадан тыс ... ... ... пен ... ...  -  тектік мүкілік салдары. Жалпы ... ... ... созылмалы дерт зардабы. Жеке бастың күтімсіздігі, тіршілігіне жауапсыздығы.Қалыпты физиологиялық қартаю  -  ... ... жас жігі ... ... ... ... ... анық белгі беретін табиғи құбылыс. Бұл кезеңге тән: дене қажып, күш-қуат кемігенмен сана мен сезім сергектігі. Төңірекке жіті көзқарас, ойға ... ... ... шүкіршілік.Рухани қартаю  -  тән мұқалуынан бұрын жан жұталуы, жүйке жүйе түтіліп, жад кө мес ... ... ... ... Та ... ... тұйықталған осы психоло гия лық үдеріс кей жағдайда парасатсыз, келеңсіз өмір сүруге организмнің қарсылығы деп тү сіндіріледі. Қалай дегенде де, ... ... өте ... ... тіршілік.Қартайғанда адамның денесі болбырап, қимыл қозғалысы баяулайтыны, іс-әрекеті шектеліп, ... ... қол ... ... сыр ... ой өрістің торығуы, ел өмірі мен төңірегін ... ... ... ... және ... ... Бұл болымсыздық жеке бастың кемшілігі емес, жалпы ұзақ ғұмыр кешіп қартайғандардың барлығына ортақ көрініс.Сәнімен қартаю  -  ... ... ... өмір қалпына көшкен соң ұлдары мен қыздарының, немерелері мен шөбе релерінің, құдалары мен жиендерінің шаршы төрінде маңғаз отыру, ... ... мен ақ ... қамқорлықтарын сезіну, ешнәрсеге мұқтажданбау, ауыл-аймақтың үлкендері мен жастарының инабатты сәлемі мен арнайы ... ... ақ ... ... ... ... ... ғанибет. Өз төрінен төмендемей, сыны мен сыйын қаш тырмай, әдемі қартаю өнеге. Ұлық жасын қа дірлеу үлгі. Тек осы ... ... Ел ... ... ... ... құрметті этикалық ұғым. Болмысы тұрғысынан екі өлшемді. Адам жарық дүниеде ғұмыр кешкен ұзақ ...  -  ... және сол ... ... ел ... халық мүддесіне еткен елеулі еңбегінің молдығы  -  сапалық өлшем дер. Екі ... ... ... бірі то лық ... әрлеуі мен нәрлеуі өткен, қарт тыққа жеткен адам өмірінің құндылық сипаты; адам ... ... ... ... ... бір бөлігіне ғана бұйырған өмір сыйы, мархабаты. Сәнімен жеткен ұлық жасында бір-ақ берілетін өмірдің мәні мен маңызын терең түсінуге, қилы-қилы ... ... ... мен ... ... ... ... қоғамдық өмірдің үдемелі дамуында ұтымды пайдаланудың төте жолдарын іздеуге, өнерлі істе ізгі ... ... ... ... да бір ... із қал ды рып, кейін гілерге өнеге тұт қызуға, қатал сыннан өт кен шынайы тір шілік үлгі ле рін ... да ... үлге руге ... мұ ра; ... атқарар маңызды міндеті мен асқан жауап кершілігі айқын далған, тұ - нып тұрған тарихты тұтас бір дәуір; еш ... ... май тын, ... ... сайын то лыға түсетін ақыл-кеңес қа - ... адам ғұмы ... ... ... бір ... ... ... тін, жал ға сы үзілмейтін, ға сырдан ға - сыр ға асып, асыл ... ... ... ... ... ... ... халық құ рамындағы әлеуметтік топ. Бағзы заманнан ... қан, ... ... ұштасқан өмірлік мақсаты ел бір лігіне, жер тұтастығына бас-көздік, халықтың бірлігі мен ынтымақ тастығын берік дәне керлеу, ... бай ... ... ... шығармай сақтау және молайта түсу еді. Олар қай кезде де осы міндетті жүзеге асыруда көсемдік та ныт ты, ... пен ... рухы бола ... ... бір ... ... емес, әрдайым уақытқа тың тыныс және бағыт береді. Әлемді ауық-ауық түлетеді, жасан дырады, заманды өзгертеді. Тек жиыр ... ... ... халқы екі тарихи кезең  -  феодалдық және кеңестік социа листік кезеңді бастан өткізді, ...  -  ел ... ... өмір сүруде. Адам баласы замана құрылымын өз қолымен жасаушы бола тұрып, өз зама ... ... ... ... ... Түп-тұқиян тегі мен ұлттық тамыры бір болса да, саяси-қоғамдық, экономикалық-әлеуметтік жағдайлары әртүрлі осы ... үш ... ...  -  қарттары бір-біріне ұқсамайды, бірін-бірі қайталамайды. Әрқай сысы өз заманының перзенті және қариялық бейнесі, үлгісі.Өткен ғасырдағы үш ... ... ... жалғасқан үш толқын. Алдыңғы ұрпақ қарттары таза қазақылық нұсқалы, ру-тайпа лар дың, ауыл-аймақтың, үлкен әулеттің жетек шілері, жол ... ... ... ... таңдауы Хақ жолы. Ұстанымы Шариғат заңы мен әз-Тәуке ханның "Жеті жарғысы". Азаматтық жолда атқарары мұсылмандықтың бес парызы. Бір бөлігі діни ... ... шет ... Жан ...  -  ... ар ...  -  мәрттік, тән тазалығы  -  харам дықтан адалдық, қол таза лығы  -  ... ... ... екі ... де адам ... ... демеуші және қорғаушы, дінсіздікті, кәпірлікті ата жауы санады.Ағайыншыл. Аталастарының басын бірік ... ... ... атаға дейін туыстардың қанын араластырмай, тектік нәсі лін таза сақтатты, некесіздікке жол бермеді. Отау ... енші ... ... өз ... ... ... қағидаларды, салт-дәстүрді, жол-жоралғыны қатаң тәртіпте іске асыртты. Ақ адал еңбекке ... ала ... ... ... ... қыз ... ... баса көңіл бөлді, іс-әрекеттерін, мінез-құлықтарын қатал бақы лады. Сондай үлгі тәлімнің әсері болар, ол кездерде ел ішінде ұсақ ұрлық, ... ... ... сияқты қылмыс болған емес.Өмір қалпы жартылай отырықшы, жар тылай көшпенді. Байлары мен кедей-кеп шіктері аз, дені орта шаруа. ... ... ... Жарлы-жақыбайлар қаналмаған. Өйткені, олар өздерінің бай туыстарының қамқорлығында малын ... ... ... ... ... ... ... түрлі көмегін алған.Қанағатшыл, шүкіршіл. "Денсаулық, ақжаулық, он саулық" байлық саналған. Кісі ақысын жеуді ... ... ... салған. Үй шаруасындағы билікті қолында ұстаған. Алыпсатарлықты жазғырған.Ол қарттардың өз ... ... ... орыс ... мен ... ... ... христиан дініне тарту, шоқын дыру әрекеттеріне қарсы батыл және жемісті күресі, ел ішіне енген татар ... тіл ... ... ... сақ ... ... көтерілістерін ұйым дастыру және басшылық жасау; кедейлерді жақтап, халықтар теңдігін ұрандатқан "қы ... ... ... ... мой - ... ... тия лы ... автономия "Алашорда" үкіметін қол дап, жастарды ұлы мақсатты іске жұ - мылдыруы; елдің бірлік тұтқасының ... ... ... ... ... пәрменді наси - хаттауы мен өсиеттеуі.Бұл қарттар өмір мен адам ... мол, ... ... ... зер деліліктің, табандылықтың үлгісі еді.Келесі толқын  -  қарттардың алдыңғы ларынан тіні бөлек. Шала және толық сауат тылар. ... ... ... тал ... ... Қай ... ... міндет атқарса да мамандығын ұштауға, білімін же тіл діруге, еңбек өнімділігін арттыруға ын ... Тап ... ... бұрын асыра орындауға дағдыланған. Ғұмыр керуен кө ші нің орта жолында жүк ... ... қара нар. ... ... ... оны әр леп, ... ... тәсіліне енгізуде, жаппай таратуда бастамашыл, істе шапшаңшыл, бәсекелі және тындырымды. Табан еті, маң дай терімен ... ... ... ... ел игілігіне, жемісі халық мүд де сіне жаратылады деп түсінетін.Саяси-қоғамдық өмірде белсенді. Мем лекеттік міндеттерді орындауда ... жан ... озат және ... ... бұқа раны жігерлендіруде ұраншыл, ары мен қолы таза, ақ жүрек. Заңға қол ... ... ... ағымы мен ыңғайына бейімделгіш, көсем шілдікті дәріптегіш. Аздап өзімшіл, аздап мақтансүйгіш.Күнделікті ... ... ... ... жоққа жабықпас төзімшіл. Адамдарды алыс-жақынға бөліп алаламайтын көпшіл. Ой-пікірін әдемі сөздермен әдіптеп, сабақтап, татымды тұздықтап, дәмдеп ... ... ... ... Қызыл сөздерді жарыстырмай, аталы сөзге қонақ бергіш. Көңіл ашар әзілқой. Кісі кемшілігін көзге шұ қып, мін тақпай, тек сыпайы ... тын ... ... ... қажы ған ... ... ... қамқор шыл. Отбасының ұйытқысы. Ұрпақ өсіріп, жа пырағын жаюда арманшыл. Өте ... ды. Қаз ... ... жас ... ... ... бір ... ақ маңдайынан бір сипамай, көз бен тіл тиюдің ... ала ... ... бір ... ... ... ... жарқын болашағына үмітті және нық сенімді болатын. Бұл қарттар азаматтық және адамгершілік ... адал ... Ел ... ... ... ... "жаңа нарықтық заман ның қарттарын жан-жақты, дәлме-дәл ... ... ... ... бағыты әлі нақтылы анықталмаған дәуіріндей өздері де әзір бірегей қалыптаспаған "жас ... ... де, ... де әлі ...  -  дейді кей азамат. "Көркем әдеби шығармаларда жаңа замандық негізгі кейіпкердің типтік бейнесі әлі ... жоқ",  -  ... кей ... ... ... бағып, асықпай ой-пікірін уа қыт сынынан өткізіп бір түйіндеуді мақсат тұ ту жөн ... ... ... ... бі ... ... еңбек еткен, азаматтығы қалып тасқан ол қарттар жаңа қоғамның бел ортасына еркін ... Із ба ... ... да ... ... ... өзге ... танытты. Шеттерінен сауатты, түрлі өндіріс салаларының мамандығын игер ... ... ... бой түзеген, енді ой түзеді. Аңғарымды, сезімтал, түсінігі кемел. Өмір құ былыстарын әлемдік деңгейде салыс тыр малы түрде ... ... Жады мық ты. ... ... тұстарын толық ты ру шы, шүбәлі оқиғаларды ... ... ... ... пен қиыншылықта бай салдылық үлгісі. Ұлт өнегесінің қаз-қалыпты нұсқасы. Пысық, ширақ. Зейнет керлік жастан асып, сексенге таянғанда да ой ... ... ... түспеді. Іс басынан кетпеді. Өнерін жалғастыра беруде. Қол еңбектілерінің бір бөлігі қайнаған өнді рістің символы орақ пен ... ... - ... Егін ... мал ... ... Шаруагер. Іс-әрекетте шау тартпаған бұл дәрменділік нағыз қариялық кезеңнің басталуын кешіктірердей әсер етеді.Қарттардың тілегі  -  ел ... жұрт ... ... ... ... қата ... сирегені. Олар бүгінгісін ғана ойла майды, өткен өмір жолын ... ... ... ... ... тетелес келер ұрпақ  -  қарттардың тағдырына толғанады, ... ... ... тігін қалайды. Ол үшін қол берер медицина ғылымдарының қарттықтың заңдылықтарын ... ... және кәрі адам - ... ... ... гериатрия ілімдерінің үздіксіз дамуына және жемісті жұмыс ... ... ... төресі. Олар сыйлы ел де халықтың бірлігі берік, ... ... ... ... Олар ... көрген елде тоқшылық жоқ. Қарттардың жай-күйі, хал-ақуалы бүкіл елдің тыныс-тіршілігін айна қатесіз бейнелейді дерлік. Мұқият ескерілер жайт.Қарттарға адам ... тән ... те жат ... ... ... ... ... Ру-тайпасын, ата-бабасын асыра мақтауға, жариялауға, насихаттауға, атақтары мен ... ... ... ... жарыста мүше бермес, сайыста ұпай жемес кешегі жалын атқан әмбебап жастар. Қазақ жеріндегі бүгінгінің бәрі, тұтас елдігімізден бастап, күнделікті тіршілігіміздің ... ... ... ... баршасы түп-түгел сол ардақтылардың еңбегі. Біздер де солардың кіндігінен шыққанбыз. Әлімсақтан бері халық ел құрметтілерін қария, шал дегізбей ата, ақсақал, абыз ... ...  -  ... ежелгі, байырғы мағынасын берген сөз. Қазіргі түсінігімізде әкенің әкесі, ... бір ... ... ... көтерген қара шаңырақтың қасиетті иесі. Өз перзент те рінің ақылшысы, демеушісі, одан кейінгі ұр пақ тарының тәлімгері, қамқор шысы, өнеге-үлгісі.Ата ... ата ... ата ... әдейі қас терленеді, ата сыбағасы кезі келіп тапсы рылғанға дейін мұқият сақталады. Мақал-мәтелге айналған қанатты ой-пікірі ... ... сөз ... ... ... атаның даналығы бар. Ата көтерген батпан жүк  -  ... ...  -  ... ... ... құрмет иесі. Қазақы үлгілі жастар бейтаныс болса да қарияға жолықса "аталап" иіліп сәлем, бүгіліп жол береді, төріне шығарып, ... ... ... ұл туса игі, ата ... қуса игі" осы ... ...  -  ... тәжірибесі мол, ел тарихын, рулар мен тайпалар шежіресін, ұлттық ... ... ... ... білетін зерделі, халық ортасында абыройлы, дарындылығымен көпке танылған қадірлі адам.Ақсақалдар ұлттық ... ... мен ... ... ... ... сіңіру, ауыл-аймақ деңгейлі шаруашылық, тұрмыстық, әлеуметтік істердің тетігін тауып, түйінін шешу, жастарды өнер-білімге, еңбекке баулу, ... ... тату ... жасау, тағы басқа жүйелі мәселелермен айналысқан. Ел ішіндегі, ағайын-туыс арасындағы дау-дамай, өкпе-ренішке мәмілегерлік жасап, тыныштық орнатуға ықпал ... ... ... сөзі ... аяқ асты ... жазылмаған заңдық күші болған.Абыз  -  біртуар дана тұлға. Елдің пір тұтар білімдар кемеңгері, көріпкел сәуегейі. ... ... ... ... ... ... Асанқайғы данышпан, Аяз би, Жиренше шешен, Атымтай жомарт, Қо - жам ... ... Абай ... ... қажы.Уақыт  -  зымыран, зулап өтуде. Ұлы ғұлама Ахмет Игүнеки:"Бұл дүние бір керуен сарай-ды, кете тін дер түсіп ... ... Алғы ... ... ұзап ... ... ... тізбек соған қа райды" дегеніндей, өмірдің керуен көші жастарға жол ашып, қарттарды құрметтеумен шартарапты дүние кеңістігінде тоқтаусыз ілгерілей бермек.Пайдаланылған әдебиеттер:: ... ... Ж.И. ... бет* Столяренко Д.Л.  Основы психологии. Ростов на Дону.,2002-642 стр  
        
      

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Жас ерекшелік және әлеуметтік психология" пәні бойынша студенттерге арналған лекция жинағы28 бет
«дағдарыстық күйлер және посттравмалық бұзылыстар »7 бет
Геронтология мәселелері жайлы3 бет
Жүсіп Хас Хабыж Баласағун20 бет
Мәдениет және өркениет6 бет
Туғанан кейінгі аурулар. Аналықтардың бедеулігі . Аталықтардың белсіздігі5 бет
Шәкәрім Құдайбердіұлынің өмірбаяны5 бет
Қартаю4 бет
Жоғары сынып оқушысының танымдық қызығулары мен кәсіби анықталуы7 бет
ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті және аударма саласының дамуы мен зерттелуі80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь