Ғали Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау

Ғали Орманов – қазақ кеңес оқушыларына етене таныс ерте есейген ақындардың бірі.Оның өлеңдері көбінесе қысқа - қысқа лирика болып келеді.Сезімге құрылады.Ғалида оқиға – желістік өлеңдер басым.Поэзияның бір міндеті – оқушының құлақ күйі, көңіл сазы боп, жүрегін әлдилеп, жанын толқыту, рухани нәр, шабыт беру екені мәлім.Бірақ, соның әртүрлі жолдары, әртүрлі тәсілдері бар.Ол ақынның өзіндік дарынына, ерекшелігіне, табиғатына байланысты.Үлкен әлеуметтік пафостың ақыны мен лирик ақынның стилі бірдей бола бермейді.Бұдан,әрине лирик ақынның қоғамның мәдени өмірінде алатын орны, атқаратын қызметі пафостың ақынынан кем деген мағына тумайды. «Пафостың ақыны» деген сөздің өзін де шартты түрде түсіну керек болады.Өйткені лирикасыз пафос жоқ та, пафоссыз лирика жоқ.Бұлардың қарым – қатынасы – өз алдына бір мәселе. «Лирика дегеніміз, - дейді Белинский, - поэзия атаулының жаны».Ендеше, Ғали Ормановтың өлеңін талқыға салғанда, қай уақытты да сол лирикаға қойылатын озық талаптардың тұрғысынан қарауымыз керек. Ғали жырларында ерекше танылатын бір сала – оның табиғат туралы өлеңдері. Өзі Жоңғар Алатауының табиғаты әсем өлкесінде дүниеге келген ақынның бүкіл өмірі Жетісудың бай суретінің көлеңкесінде өтті. Ол аралап көрген, сүйсінген Баян, Қарқаралы, Көкшетау, Өскемен өлкесінің көркі де көз тартарлық еді. Сондықтан Ғали жанымен, тәнімен, бар ақындық болмысымен табиғаттың бұлбұл жыршысы болып, оның суреттерін үлкен азаматтық әуенмен түйістіре білді. Ақын жырларын оқығанда табиғат суреттері бар қалпымен көз алдыңа тұра қалады. Оның байқағыштығына, ұсақ бөлшекке дейін жіті көріп, суретке айналдыра білетініне таңғаласың. Жымдасып, таспаша өрлеп, әдемі өлеңге айналып, сезіміңді қытықтайды.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігіШәкәрім атындағы мемлекеттік университет№4 СОБӨЖТақырыбы: Ғали Ормановтың табиғат туралы  ... ... ... ... ... ... қазақ әдебиетінің тарихыТексерген: А.О.ТоқсамбаеваСемей,  2015 жылҒали Ормановтың табиғат туралы  өлеңдеріне әдеби талдауҒали Орманов – қазақ кеңес ... ... ... ерте ... ... ... көбінесе қысқа - қысқа лирика болыпкеледі.Сезімге құрылады.Ғалида оқиға – желістік өлеңдер басым.Поэзияның бірміндеті – оқушының құлақ күйі, көңіл сазы боп, ... ... ... рухани нәр, шабыт беру екені мәлім.Бірақ, соның әртүрлі жолдары,әртүрлі тәсілдері ... ... ... ... ерекшелігіне, табиғатынабайланысты.Үлкен әлеуметтік пафостың ақыны мен лирик ақынның стилі бірдейбола бермейді.Бұдан,әрине лирик ақынның қоғамның мәдени өмірінде алатынорны, атқаратын қызметі ... ... кем ... ... ... ақыны» деген сөздің өзін де шартты түрде түсіну керекболады.Өйткені лирикасыз пафос жоқ та, пафоссыз лирика жоқ.Бұлардың қарым ... – өз ... бір ... ... ... - дейді Белинский, -поэзия атаулының жаны».Ендеше, Ғали Ормановтың өлеңін талқыға салғанда, қайуақытты да сол лирикаға қойылатын озық талаптардың тұрғысынан ... Ғали ... ... ... бір сала – оның табиғат туралыөлеңдері. Өзі Жоңғар Алатауының табиғаты әсем өлкесінде дүниеге келгенақынның бүкіл ... ... бай ... ... ... Ол ... сүйсінген Баян, Қарқаралы, Көкшетау, Өскемен өлкесінің көркі де көзтартарлық еді. Сондықтан Ғали ... ... бар ... ... ... ... болып, оның суреттерін үлкен азаматтық әуенментүйістіре білді. Ақын жырларын оқығанда табиғат суреттері бар қалпымен көзалдыңа тұра ... Оның ... ұсақ ... ... жіті ... айналдыра білетініне таңғаласың. Жымдасып, таспаша өрлеп, әдеміөлеңге айналып, сезіміңді ... да ... ... ... ерте ... ... тайға мініп,ауылынан қалаға оқуға келе жатқан бір кезеңі суреттеледі.Тепкішегім //тепеңдеп,// ... ... // жол ...  ... ... // ... ... аАлматыға //құмарттым...//  бСараң басып // сар тайым,// аСабылды бой// алдырып,//  бЖол бойында //жантайып,// аЖаттым талай // ... ... ... ... ... // таң атты,//  бСахарада //шалқайып,//  аСарғая бір // жол жатты.// бКөкжиекке //қосылған,// аҚара ... ... ... ... ... ... жоқ //ұшуға.// бҚанша күндер //жол жүрсек, //аҚажытпады //ол бірақ;// бҚарсы алдымнан //келешек,// ... ... //қол ... б7-8 буын, 2 бунақ, 20 тармақ, 5 шумақ, шалыс ... ... ...  сар тайым...Эпитет: сар тайым, сары бел, қара жолКейіптеу: Қарсы алдымнан келешек,Қара үзбеді қол бұлғап...Өлеңде табиғат суреттелмей ... сол ... ... ... –күйімен араласып жатады. «Сағыныштай сарғайып, сары белден таң атты» дейдіҒали.Жападан жалғыз жол жүріп, елегізіп келе жатқан адамның ...... ... бұл ... ... ... жағдай болса, таң сағыныштың емес,салтанаттың, шадыман шаттықтың көркін берер еді.Өлеңнің тілі де ... ... ... ... ... ақын ... алыс жол ... алыс жолдың мағынасын тереңірек, бейнеліңкірек беретін сөз табады.«қанша қиыр жол жүрсек» дейді ол.Өлеңінің ұйқасы да тартымды, соны келіпотырады.Кең ... ... ... ... ... – Жетем деп»,  «Жолтарттым – құмарттым» деген ұйқастарда қысылу жоқ.Айта кететін тағы бірнәрсе – Ғали екпін ... да ... ... ... ...... секілді ырғақтарды заңды ұйқас деп тануымыз керек.«Қаратау сыйы»Жаз сайын //жайласа оны //ел дуылдап, //аЖамыраса //жартастары ... ... ... ... ... бЖым – жырт тау ... тек //түрген құлақ.//а11 буын, 3 бунақ, 4 тармақ, қара өлең ұйқасы.Аллитерация: Жаз сайын жайласа оны ел дуылдап...Эпитет: Жым – жырт ... ... жыр – ... ... //отар төлі,// аЖас егін – //жасыл барқыт //жапан толы!// аЕлімнің //ең аяулы //өлеңіндей,//бКөргенше ... ... ... а11 буын,3 бунақ, 4 тармақ, қара өлең ұйқасы.Эпитет: Әсем жыр, жас ... ... ... ... Әсем жыр – ... өлген отар төлі,Жас егін – жасыл барқыт жапан толы!«Шалкөде»Алқабы балғын //кең жазық,// аКөкорай шалғын //төсеген.// бҚыдырсаң – //байтақ, бой ... ...... төсегің. //б7 – 8  буын,2 бунақ, 4 ... ... ... кең ... ... ... ... – байтақ, бой жазып,Тынықсаң – жұмсақ төсегің«Жомарт ана» өлеңінде туған  жерді анасына ... ... ...   ... ... ... қуат ... аБұрқырайды //күндіз түн. //б7 – 8  ... ... 4 ... ... ұйқасАллитерация: Береріңе келгенде...Кейіптеу: Береріңе келгендеБерекеге толысың,Барлық қуат ... ... ... ... үкі ... //  аҚызықпас шүйгін //құмға кім?//  бЖасымда жылы //ораған//  аСекілді солар //құндағым.//  бТөбеде ... ...  ... ... ... // ... жүрсең //соларды,//  аҚұнарлы қоныс //өңшең бір// б7 – 8  ... ... ... ... ... ... құм, құнарлы қонысТеңеу: Секілді солар құндағымРиторикалық сұрау: ... үкі ... ... ... кім?Жасымда жылы орағанСекілді солар құндағым.«Түз бораны»Арпалысып //жүгіріп, //аАзынайды,//ұлиды.// бАлай – түлей //үйіріп, //аҚуады әппақ //құйынды...//  б7 – 8  ... ... 4 ... ... ... ... жүгіріпЭпитет: әппақ құйынКейіптеу: Арпалысып жүгіріп,Азынайды, ұлиды.Алай – түлей ... ... ... ... құм //жон етегін //шөккен тірей// аЖусаған //түйелердің //өркешіндей. //аБұйраты //былқып жатқан //өріс екен,// бТүліктің ... өсер ... ... ... төбе ... ... аТөскеуде //селеу, еркек //бөрте ешкідей.// аЖер екен //шөбі ... ... ... ... ... ... буын,3 бунақ, 8 тармақ, қара өлең ұйқасы.Аллитерация: ... ... төбе ... ... ... құм, ... ... өркешіндей, өлкесіндей, кепкен сүрдей, бөрте ешкідей«Малшы ауылдың мекені»Өркеш – өркеш //шөгіп жатыр //тау құмдар.// аКейде тақыр, //нар сықылды//шағылдар.// аҚойнаулары //қойға толы – //құт ... ... тұр ... ... ... ... ... 4 тармақ, қара өлең ұйқасы.Эпитет: құт мекенТеңеу: нар ... ... ... толы – құт ... ... көк ... аКөз ... // тауыма// бКөк шашақты// қарағай,//аҚандай ұқсас// бауына!//бСырғи аққан //бұлағы,//аСыңғырайды// күмістей//бСудыраған //құрағы//аҚұбылады// пүліштей//бЖелпи ескен// самалы//аЖәне ... ... ... ... ... де ... ... шығарсың.//бБұлағына// сіміріп,//аБұлбұл әнін// тыңдарсың//бКүні күлген// төбеңде,//аТау тынысын// байқарсың.//бБайығандай// өлеңге,//аБәлкім тасып// қайтарсың!//б7-8 буын, 2 бунақ, 20 ... ... ... Көкірегі көк орайЭпитет: көк шашақты қарағай, сырғи аққан бұлағы, судыраған құрағыТеңеу: ... ... күні ... ...  
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғали ормановтың табиғат жайлы өлеңдеріне әдеби талдау3 бет
Ғ.Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау8 бет
Ғали Орманов22 бет
Ғали Орманов туралы18 бет
Ғали Ормановтың 1941-1945-жылдардағы көпшілік шығармалары12 бет
Өндірістік қалдықтардан галийді алу жолдары57 бет
“Ғалияда” оқыған қазақтар9 бет
1930-40 жылдардағы ана тіліндегі математика оқулықтары және олардың ерекшеліктері64 бет
«Айқап» журналындағы оқу-тәрбие туралы ойларды зерделеу7 бет
Ілияс Есенберлиннің тарихи трилогиясы - «Көшпенділер»3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь