Тамақтану гигиенасы. Тамақтану режимі. Қазақтың ұлттық тағамдарының маңызы мен ерекшеліктері

1.Тамақтану гигиенасы. Тамақтану режимі.
2. Балалардың тамақтану рационы.
3. Қазақтың ұлттық тағамдарының маңызы мен ерекшеліктері.
4. Пайдаланылған әдебиеттер.
Балалар мен жасөспірімдердің дұрыс тамақтану жүйесін ұйымдастыру олардың денсаулығын нығайтып, дене және ой қабілетінің дамуына мүмкіндік береді, еңбек ету мен сабақ үлгеру қабілетін артырады. Егер тамақтану дұрыс ұйымдастырылмаса, тиімсіз, яғни жеткіліксіз болса, организмде метаболизм, зат алмасу бұзылып, оның айналадағы ортаның зиянды әсеріне және әртүрлі жұқпалы ауруларға қарсы тұрарлық қабілеті төмендейді.
Балалардың тамақтануының үлкендерге қарағанда, едәуір айырмасы болады. Үлкендерге тамақ организмдегі тіршілік процестерін қолдану үшін, әртүрлі жұмыстарға жұмсалған күш қуатты қалпына келтіру үшін қажет болса, өсіп келе жатқан жас организмге тек өмірлік процестерді ғана қолдану үшін емес, сонымен бірге бүкіл организмнің өсу, даму, қалыптасу процесіне қажет.
Тамақтану сауаттылығының бес негізі бар:
1) Тамақ құрамында негізгі оректік заттардың болуы (нәруыз, май, көмірсу);
2) Тамақ рационында қосымша заттардың болуы (витаминдер, микроэлемент);
3) Тамақ нәрлігі адам жасына, денсаулық күйіне, табиғат климатына байланысты;
4) Тәулік бойынша тамақтану тәртібінің мөлшерін сақтау;
5) Тамақтанудың санитарлық – гигиеналық нормаға сай болуы.
1.Тамақтануды дұрыс ұйымдастыру
Тамақтануды дұрыс ұйымдастыру дегеніміз – адам ағзасының барлық мүшелері мен жүйелерінің қалыпты қызмет атқаруы үшін дұрыс ұйымдастырылған тамақтану тәртібі.Тамақтану тәртібі дегеніміз – ас қабылдауда белгілі бір уақытқа бағыну, сондай — ақ тамақтану кезінде астың мөлшерін және мәзірін сақтау деген ұғымды білдіреді. Дұрыс ұйымдастырылған тамақтану рационының құрамында сұйықтың жеткілікті көлемі болады. Дегенменде денеге елеулі ауырлық түскенде, жорық күндері,жазда сүйық — сусынның қажеттілігі артады , өйткені тер бөлінуі күшейеді де, ағзаның сұйықты қажет етуі көбейеді. Шөлді қайнаған су, шәй ішіп басу керек. Лимонадты, газдандырылған суды және құрамында қанты бар өзге де сусындарды шектелген көлемде қабылдау керек.
1. Кенжеахметұлы С., Қазақтың дарқан дастарқаны, Алматыкітап 2007 ж.
2. Анфимова Н. А., Татарская Л. Л. Аспазшылық, Просвещение 2002 ж.
3. Ермакова В. И. Аспазшылық, Просвещение 1993 ж.
4. Матюхин З. П. Тамақтану, гигиена және физиология негіздері, Просвещение 1999 ж.
5. С. Жұмабаев «Жас ерекшелік физиологиясы мен мектеп гигиенасы» 1996ж, 125 бет.
        
        Қазақстан Республикасының ғылым және білім министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіФилология факультетіҚазақ тілі және әдебиеті кафедрасыСтуденттің өздік жұмысыОрындаған:   Құрманғажы ...  ... ... жылЖоспар:1.Тамақтану гигиенасы. Тамақтану режимі.2. Балалардың тамақтану рационы.3. Қазақтың ұлттық ... ... мен ... ... ... гигиенасы және режимі.Балалар мен жасөспірімдердің дұрыс тамақтану жүйесін ұйымдастыру олардың ... ... дене және ой ... ... ... ... еңбек ету мен сабақ үлгеру қабілетін артырады. Егер тамақтану дұрыс ұйымдастырылмаса, тиімсіз, яғни ... ... ... метаболизм, зат алмасу бұзылып, оның айналадағы ортаның зиянды әсеріне және әртүрлі жұқпалы ауруларға қарсы тұрарлық қабілеті төмендейді.Балалардың тамақтануының ... ... ... ... болады. Үлкендерге тамақ организмдегі тіршілік процестерін қолдану үшін, әртүрлі жұмыстарға жұмсалған күш қуатты ... ... үшін ... ... өсіп келе ... жас организмге тек өмірлік процестерді ғана қолдану үшін емес, сонымен бірге бүкіл организмнің өсу, ... ... ... ... ... бес негізі бар:1) Тамақ құрамында негізгі оректік заттардың болуы ... май, ... ... ... ... ... ... (витаминдер, микроэлемент);3) Тамақ нәрлігі адам жасына, денсаулық күйіне, табиғат климатына байланысты;4) Тәулік бойынша тамақтану тәртібінің мөлшерін ... ... ...  -  ... ... сай ... дұрыс ұйымдастыруТамақтануды дұрыс ұйымдастыру дегеніміз  -  адам ағзасының барлық мүшелері мен жүйелерінің қалыпты ... ... үшін ... ... тамақтану тәртібі.Тамақтану тәртібі дегеніміз  -  ас қабылдауда белгілі бір уақытқа ... ...  --  ақ ... ... ... ... және мәзірін сақтау деген ұғымды білдіреді. Дұрыс ұйымдастырылған тамақтану рационының құрамында сұйықтың жеткілікті көлемі болады. Дегенменде денеге елеулі ауырлық түскенде, ... ... ...  --  ... ... ... , ... тер бөлінуі күшейеді де, ағзаның сұйықты қажет етуі көбейеді. Шөлді қайнаған су, шәй ішіп басу ... ... ... суды және ... қанты бар өзге де сусындарды шектелген көлемде қабылдау керек.Ұтымды тамақтану  --  ол клеткалар (жасушылар) қазақша құ-рамына ... ... мен ... ... ... ... ... және тағы басқа қажеттігін өтейтін, заттар алмасуын қажетті деңгейге ұстайтын тағамдарды пайдалану. ... ... ... ... ... мына ... ... қоректік заттардың ара қатасының үйлесімді балансасын сақтау;2) дұрыс тамақ ішудің тәртібі, рационалды ... ... ...  --  ол ... ... мен ... ... құрамын, қоректік заттардың деңгейлік арақатынастарының тұрақтылығын, қортылуын және ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ тамақтану режимін, ұзақтығын, сапалық шамасына, химиялық құрамын анықтауды ... ... Адам ... тек қана ... ... Ақуызды ауыстыруға да болмайды. Ал май, көмірсулар бірін-бірі алмастыра, ауыстыра алады. Ақуыздың тамақ құрамында ... не аз ... ... жүректің, мидың жұмысына кері әсер етіп, ағзаның жүйке тамырларының ... әкеп ... ... ... одан ... ... соң әр ... химиялық процестер әсерінен аминқышқылына айналады. Содан кейін қанға араласу арқылы ... ... ... ... құрайды. Құрамында аминқышқылы көп тамақтарға ет, балық, құс, сыр, бұршақ және ... ... г ... 275 ... қуат ... май 866 кк ... Майдың құрамында А, Д, Е, К дәрумендері бар.Өсімдік майлары ... май ... көп ... Бұл ... ... ет ... ... тамырларында, мида, бауырда, жүректе, ішектің қабырғаларында кездеседі. Осы ... ... ... ... әсер етіп, әсіресе, жүйке жүйесінің жұмысын реттеп, ... қан ... ... ... ... ... холестеринді тазалайды.Көмірсулар  --  адам қуатының көзі болып табылады. Тамақпен бірге ол ағзаға полисахарид, крахмал, қант түрінде барады, ... ... соң ... ... ... қорытылып, глюкоза қанға қосылады. Көмірсуларға бай -дән, картофель, жеміс-жидектер, т.б. жатады.Жемістерде адам өміріне қажетті С, Р, Е дәрумендері бар. В, С ... ... ... ... ... ... минералды заттар калий, мыс, марганец, цинк, йод сияқты заттар барады.Денсаулық қалыпты болсын десеңіз, ... ... рет ... дайындалған тамақ ішу қажет.2.Тамақтану режимі,тәртібіТамақтану режимі дегеніміз жақсылап реттелген ас жасайтын уақыт, олардың саны және олардың арасындағы уақыт. ... ... ас  -  7-4.40; ... дәм алу (пикник, ланч)  -  12-13, түстен кейінгі дәм алу (полдник)  -  ... ... ...  -  19-20. ... ... үш рет қана ... режимі мыналарды қамтиды:- Тамақты қабылдау мезгілдігі;- Тамақ қабылдау ... ... ... ... кіретін калорияны бөлу.Төрт мезгіл тамақтану анағұрлым тиімді болып табылады, өйткені асқазанға күш біркелкі түсіп, тамақ шырындарының ... ... ... ... ... етеді. Тамақты күн сайын белгілі бір мезгілде қабылдау асқазан сөлін неғұрлым шұғыл бөлу рефлексін қалыптастырады. Төрт мезгіл тамақтану кезінде тәуліктік ... бөлу күн ... және ... ... ... ... тамақтанудың негізгі постулаты  -  бұл тағамдық ... мен ... ... ... өсу мен ... денсаулықты сақтауға қаншасы керек болса, соншасын ғана қабылдау керек.Салауатты тамақтану:- Организмнің тағамдық заттар мен ... ... ... етеді.- Организмнің ас қорыту жəне ферменттік мүмкіншіліктеріне сəйкестік.- Рациондағы тағамдық заттардың алуан түрлілігімен сипатталады.- Сапалы жəне қауіпсіз.- Өсу мен ... ... ... ... ... деңгейі мен жұмысқа қабілеттілікті арттырады.- Тамақтануға байланысты өрбитін аурулардың дамуын тежеп алдын алады.Рационды мынадай тәртіппен бөлу анағұрлым тиімді: таңертеңгі асқа 25%, ... 15%, ... ... 25%. ... тамақ қабылдау ұйқыға дейін 2 сағат бұрын болуы тиіс. Тәуліктік ас мәзірі әртүрлі болуы керек. Тамақтану кезінде адам өзінің ас ... ... ...  --  ... баса назар аударғаны жөн. Кей ретте тамақ жеңіл жүрсе, кей ретте ол керісінше бұл процесті бәсеңдетеді.Мұны мамандар физиологиялық ... деп те ... ...  -  ... ... ... ... Ол мына бір принциптермен дәлелденеді. Атап айтқанда, ... ... ... ... түрі, дәмі немесе иісі, түрлі қоспалар, тіпті бұл ... адам ойы да ... рөл ... ... ... ... кофеге, шайға, апиын, ішімдік, тағы басқаларына ашылатын көрінеді. Бірақ, мұндай ... ... ... ... ... кей ... асқазанның шұрылдап, маза бермеуі, бос, еш жұмыссыз тұрғандығымен қиналады.Ғылыми негізделген ұсыныстарға сәйкес 14-17 ... ... ... тамақ рационының калориялығы 2900 килокалорияны , осы жастардағы қыздарда -2600 килокалорияны,құрауы ... ... бір ... ғана тамақ ішу маңызды. Бұл жағдайда ағзада уақытқа шартты рефлекс қалыптасады, яғни тамақ ішу белгіленген уақытта асқазан сөлі көбірек бөлінеді, ... ... ... ... ... ... ... ішудің жекелеген уақыттарды мектептегі сабақтың басталуына, олардың ұзақтығына, мектеп пен үй ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.Дегенменде бұл айырмашылық 30-40 минуттен аспауы керек.        ... ... ... ... ... ... тамақты аз ішіп, үнемі аш жүруге де ... ... да ... ... бар. Тамақтанудың ақылға қонымды жай-жапсары болуға тиіс. Адам денесінің тканьдары (мысалы, салмағы 70 кг тартатын) 40-45 кг ... 16-17 кг ... 7-10 кг ... элементтерден, 2,5-3 кг минерал тұздарынан және 0,5-0,8 кг көміртегінен тұрады.Өмір сүрудің әр түрлі күрделі ... ... ету үшін ... организміміз жоғарыда аталған тағам түрлерін, сонымен бірге дәрумендерді т.б. биологиялық заттарды ұдайы қабылдап тұру керек. ... ... ... жеу  -  ... ... ал оның ... бір түрін ғана жеу зиян. Адам организміне қажетті тағамдық ... ... ... ... ... ... тұздар) ас қорытатын шырындардың әрекетімен тағамнан бөлініп, қанға барып араласады да, дененің барлық организміне тарайды, сөйтіп онда түрлі клетка ... ... ... ... ... және адамның жұмсаған энергиясының орнын толтыруға жұмсалады. Осыдан келіп тамақтану режимін сақтау қажеттілігі туады.Тамақты шамадан тыс көп ... ... ... ... 1-2 ... ... ... кешке жатарда қатты тоя тамақтану көптеген адамдардың семіруіне апарып соғады. Себебі, ауқаттанудың ... ... ... ... орталығын қатты қоздырып, адам ашқарақтанып, тамақты өзіне қажетті мөлшерден көп жейді. Ұйықтар алдында көп ... ... да ... Тамақтың қорытылуы, тағам заттарының қышқылдануы күндізге қарағанда ... ... ... ... ... ... толық сіңбей, етке айналады.Тағамды өте ыстық немесе өте салқын күйінде жеу  -  ... ... ... ...  -  50-60 ... салқын тағамдыкі 10 градустан төмен болмауы тиіс. Тағамды белгілі бір реттілікпен ішіп-жеу ... ... ... ... ... ... жоқ. ... түскі асты көбінесе көкөністен тұратын жеңіл тағамнан бастаған жөн.Тамақты асықпай, майдалап шайнап жеу керек. Асқазанға әбден ұсақталып ... ... ас ... ... оңай ... ... ... жақсы қорытылады, денеге жақсы тарайды.Тағам мен денсаулық арасындағы байланысДерттердің көпшілігі қант ... қан ... ... жүрек аурулары, тіс ауруы, қатерлі ісік, ми соқпасы (инсульт және толып кету) (семіру) дұрыс және ... ... ... ... ... Теңестірілмеген тағамдарды ішуден неше түрлі ауруларды өзіне таратып алуың мүмкін.Тиімді тамақтану.1. Тиімді тамақтану ағзаның айналаны ... ... орта ... ... ... қарсы тұрарылқ қасиетін дамытатын маңызды тәсілдердің бірі.2. ... ... ... ... ... ... ... өнімдерде қант,ас түзы және   
        
      

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша айналысының эволюциясы37 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қазақстан-АҚШ қарым-қатынасының дамуы7 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет
Қазақ халқының ұлттық тағамдарының зерттелуі21 бет
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь