Сүтқоректілер класының жалпы сипаттамасы

1.Сүтқоректілер туралы мәлімет.
2.Сүтқоректілерге жалпы сипаттама
3.Сүтқоректілердің анатомиясы,морфологиясына сипаттама.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер.
Сүтқоректілер (лат. Mammalia) – жануарлардың хордалылар типіне жататын, құрылысы жоғары сатыдағы омыртқалы жануарлар класы. Сүтқоректілерге ұрпағын тірі туып, сүтімен асырайтын жылықанды жануарлар жатады. Қазіргі кезде сүтқоректілердің 5000-ға жуық түрлері жер шарының барлық аймақтарында кеңінен таралған. Олар түрлі табиғи орта жағдайларында (суда, аспанда ұшып жүріп, жер астында, құрлықта, ағаш басында) тіршілік етеді. Сүтқоректілерді зерттейтін зоология ғылымының саласын «маммалогия» (лат. «маммалис» - емшек+гр. «логос» - ғылым), кейде «териология» (грекше «терион» - аң, + «логос» - ғылым) деп те атайды. Алайда олар әр түрлі ортада – құрлықта болсын, суда болсын, ауада болсын – кез келген жағдайда, кез келген климатта өмір сүруге бейім келеді. Олардың миы (дене мүшелерінің өзгелеріне қарғанда) басқа жануарлармен салыстырғанда үлкен болады. Сүтқоректілер қатарынан құрлық пен теңіздің ең үлкен жануарлары – мұхитта киттер және құрлықта пілдер болып табылады.
1."Қазақ Энциклопедиясы"
2.Акимушкин И., Мир животных. Млекопитающие или звери, М., 1988;
3.Соколов В.Е., Фауна мира. Млекопитающие. Справочник, М., 1990;
4.Бекенов А., т.б., Қазақстан сүтқоректілері, А., 1995.
5.Қ.Қайым,Б.Муханов,Р.Сәтімбекұлы,М.Шаймарданқызы, "Жануартану"(1998), 248 б., ISBN 5-625-03599-7
        
        Қазақстан Республикасы   Білім және ғылым министірлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіСРОТакырыбы: Сүтқоректілер ... ... ... ... ... ... С.М«Семей-2015»Жоспар:1.Сүтқоректілер туралы мәлімет.2.Сүтқоректілерге жалпы сипаттама3.Сүтқоректілердің анатомиясы,морфологиясына сипаттама.Қорытынды.Пайдаланылған әдебиеттер.Сүтқоректілер (лат. Mammalia) – жануарлардың хордалылар типіне жататын,құрылысы жоғары сатыдағы омыртқалы жануарлар класы. ... ... ... ... асырайтын жылықанды жануарлар жатады. Қазіргі кездесүтқоректілердің 5000-ға жуық түрлері жер ... ... ... ... Олар ... ... орта жағдайларында (суда, аспанда ұшыпжүріп, жер астында, құрлықта, ағаш басында) тіршілік етеді. ... ... ... ... ... ... ... (грекше «терион» - аң, +«логос» - ғылым) деп те ... ... олар әр ... ... суда ... ... ... – кез келген жағдайда, кезкелген климатта өмір сүруге бейім ... ... миы ... ... ... ... ... салыстырғанда үлкен болады.Сүтқоректілер қатарынан құрлық пен теңіздің ең үлкен жануарлары –мұхитта киттер және құрлықта пілдер болып табылады.Жалпы сипаттамасыОмыртқалылар ... ... бас ... ... жеңілдей түскен және ол ауыз омыртқамен берікжалғасқан;• тістері мен аяқтары жетіле түскен;• дене температурасы ... ... ... 4 камералы;• қан қызыл түйіршіктерінің жетілгендері ядросыз;• есіту аппараты ішкі, ... ... ... ... ... құлаққалқаншасы жақсы дамыған.• Күрек тіс, ит тіс, азу алды және азу тістері болады, азу тістеріненбасқасы бір рет (кейде бірнеше рет) ... ... ... ... ... Жер ... бұдан 200 млн. жыл бұрын пайда болған.Сүтқоректілердің арғы тегі пермде тіршілік еткен аңтісті ... ... ... ... жоғарғы триас жыныстарынан табылған. Олар бор кезеңінің аяқшенінде жойылып кеткен. Көпбұдыртістілер (Multіtuberculata)мен біртесіктілер осы кезде тіршілік еткен. Юра кезеңінде пантотерийлерпайда болып, бұлардан нағыз ... ... ... ... болды.Денесінің құрылысыОлардың тұрқы 4 см, салмағы 1,2 грамдық, сондай-ақ тұрқы 33 м, ... ... ... да бар. ... ... қапталған, алдыңғы ми сыңарларыныңсыртында ми қыртысы жақсы дамыған.Тері жабыныСүтқоректілер терісінің ... ... 3-май ... без; 4-тері астындағы бұлшық ет; 5-дерма; 6-түк қалтасы; 7-тер безіСүтқоректілердің тері ... ... ... ... екі ... ... май, тер, сүт, иіс ... бездері болады. Түк, мүйіздітырнақ, мүйіз және тұяқтар - терінің қосалқы бөлімдеріне жатады. Терібездері мен тер бездері зат ... дене ... ... ... ... ... ... жауынан қорғануда, үйірге түскенде бірін-бірітабуда, еліктетуде маңызы ... ... ... ... ... ... иық белдеуі мен алдыңғыаяқтардан және жамбас белдеуі мен артқы аяқтардан ... ... ... - 7. ... ... ... қозғалмалы (буын арқылы)байланысқан. Бассүйектегі басқа сүйектер бірімен-бірі жіктесіп, тұтасыпкеткен.Омыртқаларының беті жалпақ (платицельді). Мойын омыртқасы 7 (6 болуы сирек,тек ... ... ... не 8-9 (жалқау аңның кейбір түрі). Көбінің аяғыбес саусақты, бірақ көбіне қатты өзгерген, мысалы, тақ ... ... ... ... кит), ... ... (жарқанат). Кейбір түрініңартқы аяқтары жойылып кеткен (рудимент түрінде ғана сақталған). Кеуде қуысымен құрсақ қуысын көк ет ... ... ... ... ... жақсы дамыған. Әсіресе алдыңғы, артқыаяқтарындағы бұлшықеттер түрлі бағытта орналасқан. Бассүйектегі шайнаубұлшықеттерінің бәрі астыңғы жақсүйекпен байланысады. Сүтқоректілерде кеудемен ... ... ... ... пайда болған. Көкеттыныс¬тық қозғалыстарға (тынысалу, тынысшығару) қатысады.Асқорыту жүйесіСүтқоректілердің асқорыту ... ... ... етті ... пайдаболған. Езуден шықшытқа дейінгі жақсүйекті иекпен жалғастырып, тұтастыратынбұлшықет дат деп ... ... және ... ... ... орналасқан. Олар құрылысына, атқаратын қызметіне сәйкес күрек,сойдақ, кіші және үлкен азу тістер деп бөлінеді. Алдымен сүт ... ... ... ... ... ... ... Ауыз қуысына 3-4 жұп сілекейбездерінің өзектері ашылады. Ауыз қуысы - жұтқыншақпен, ол өңеш арқылықарынмен жалғасады. Қарындағы көптеген ұсақ бездер қарын сөлін бөледі.Күйіс ... ... ... ... ... көп ... ... қарын), жұмыршақ (тақия қарын), қатпаршақ (қырық қатпар)және ұлтабар деп 4 бөлімге бөледі.Тыныс алу жүйесіАуа өтетін мүшелер мен ... ... ... ... Ауа ... ... тесіктері, жұтқыншақ, көмекей, кеңірдек, ауатамырлар жатады.Сүтқоректілер өкпесінің іші көптеген перделер арқылы қуыстарға бөлінген.Оларды өкпе көпіршіктері (альвеолдар) деп ... Өкпе ... ... ... да, сол жерде газ алмасу жүреді. Кеуде қуысыныңкейде кеңейіп, кейде тарылуына сәйкес өкпеге ауа енеді және кері шығады.Қанайналым жүйесіҚанайналым жүйесі - ... ... ... ... төрт ... ... ... құстардан айырмашылығы - солжақ қарыншадан басталатын қолқа тамыры сол жақ қолқа доғасын құрайды.Құстарда оң жақ қолқа доғасы болады. Қан ... газ бен ... ... жүйесіЕкі бүйрек, 2 несепағар түтігі, сыңар қуық және зәршығару ... ... ... жүйесіЖүйке жүйесі - күрделі құрылыста. Әсіресе мидың көлемі үлкен. Алдыңғы миайқын ми ... ... Ми ... ... көптеген иірім,сайшалар ми қыртысының көлемін ұлғайтады. Сүтқоректілердің күрделі ... ... ... да ... ... Мишықтың сыртында сайшалар,иірімдер көп.Миының үлкен жартышарлары жақсы дамыған.Сезім мүшелеріСүтқоректілердің иіс сезуі өте жақсы дамыған. Олар иіс сезуі арқылы қорегініздеп ... ... ... жұп ... Тек суда ... ететінкиттерде иіс сезуі өте нашар дамыған. Көпшілік сүтқоректілерде есту мүшесіжақсы жетілген. Сүтқоректілерде ... ... ... ... қалқаны пайдаболған. Дыбыс толқындарын сол арқылы қабылдайды. Тек ... жер ... ... ... ... Сыртқы және ортаңғықұлақ арасы дабыл жарғағымен бөлінген. Сүтқоректілердің ортаңғы ... ... төс, ... сүйектері болады. Қосмекенділерде,жорғалаушыларда және құстарда бір ғана үзеңгі сүйегі болатынын ... ... ... шығарған өте әлсіздыбыс жаңғырықтарын қайта қабылдай алады.Көбею мүшелеріСүтқоректілер - дара жынысты. Олар іштей ұрықтанады. Ұрық аналық жынысмүшесі - жатырда дамып ... ... ... ұрық пен ... ... арнайы мүше «ұрық молдасы» (плацента) пайда болған. Ол заталмасуды реттеп отырады. Оны ... шуы деп те ... ... жоғарысатыдағы сүтқоректілерді «ұрықжолдастылар» деп атайды. Жатырдыңқабырғасында ұрықтың дамып жетілуі, сүтқоректілердің жеке түрлерінебайланысты ... ... ... ... үйқоянның буаз болу мерзімі бірай. Жабайы қоян - 45-51 күн, бұғылар - 8-9 ай, жылқы - 10 ай, түйе ... ... ... ... «12 ... 10 ... 9 ... 5 ешкі, 1,5 қоян,3 түлкі, таба алмасаң, бұл күлкі!» деген жұмбақта әрбір жануардың буаз ... ... ... ми ... иірімдер мидың көлемін арттырып, сүтқоректілердіңшартты рефлекстерінің түзілуіне жеңілдік жасайды. Сыртқы ортадан келгенсансыз хабарларға орай алуан түрлі шартты рефлекстер қалыптасады, ... ... ... ... ... жаңа ... пайдаболады. Мысалы, сүтқоректілердің баласы дүниеге келісімен анасының сүтінқорек етеді, ата-енесінің бауырында жүріп, ата-енесі пайдаланатын азыпенқоректенуге бейімделеді. Егер жытрқыштың ... ... ... жануардың баласы- өсімдікпен қоректенудің әдісіне үйренеді.Экологиялық топтарыСүтқоректілер басқа жануарлармен салыстырғанда ... ... ... жақсы бейімделген. Жер шарында кеңінен таралған. Олар ... ағаш ... жер ... ... су ... тіршілік етеді. Әртүрлі орта жағдайларында тіршілік етуіне байланысты сүтқоректілерді бірнешеэкологиялық топтарға бөледі:Гепард.Жарқанат.• Құрлықты ... ... - ... ... ... ... және ... түрлерді қамтиды. Олар ашық жерлерде,бұта мен ағаш арасында, кейде ағаш ... ... Ашық ... ... ... ... ... сүтқоректілер: құлан,жолат, ақбө, қарақұйрық, арқарлар да құрлық аңдары. Бұта мен ағашарасынан бұғы, бұлан, аю, сілеусін, бұлғындарды кездестіруге болады.• Жер ... ... ... ... - ... ... ... көртышқандар жатады. Олар тіршілігінің көп бөлігінжер астындағы індерінде өткізеді. Алдыңғы аяқтары мен күрек тістеріжақсы жетілген. Топырақ ... ... ... Суда тіршілік ететін сүтқоректілердің тіршілігі тікелей сулы ортағабайланысты. Оған ... ... ... кәмшаттар,түлендер, киттер жатады. Түлендер көбею, төлдеу кезінде ғана құрлыққа(су бетіндегі ... ... ... Қалған уақытта суда тіршілік етеді.Киттердің барлық тіршілігі су ішінде өтеді.• Ұшатын сүтқоректілерге қолқанаттылар (жарқанаттар) жатады. Өте ұзын ... ... ... екі қапталында жұқа терілі жарғағыболады. Олар жарғақты қанаттың көмегімен ауада өте жылдам ұшады.ТүрлеріПілСүтқоректілер Жер шарында кең ... ... ... ... ... ... ... класы 2 класс тармағынан: құрамындажұмыртқа салушылар отряды бар ... ... ... ... және ... жануарлар мен ұрықжолдастылар инфракласы бар нағыз аңдар класстармағынан тұрады. Сүтқоректілердің 4,5 ... ... түрі ... ... ... жоғарғы жүйке жүйесінің болуысүтқоректілерге жер шарының Солтүстікполюсінен бастап, Антарктидажағалауларына дейінгі барлық жерді мекендеугемүмкіндік берді. Қазақстанда сүтқоректілердің 8 отряды (жәндікжегіштер, қолқанаттылар, кеміргіштер,қоянтәрізділер,жыртқыштар, жұптұяқтылар, тақтұяқтылар және ескекаяқтылар),31 тұқымдасы және 180-нен ... түрі ... ... ... өте көп. Жеке жүріп (кірпі, жертесер, сусар, аю,т.б.), топталып (шақылдақ, сарышұнақ, суыр), табын, үйір болып(арқар,таутеке, ақ бөкен) тіршілік етеді. Сүтқоректілердің ... ... ... т.б.) ... ... ... түрлері (тоқалтіс,кейбір жыртқыштар, т.б.) іңірде не түнде, ал үшінші біреулері күндіз-түніаулайды. Аю, жанат, жанаттәрізді ит, борсық, т.б. қыста ұзақ ... ... ... (қарақұйрық, ақ бөкен, түлкі,қасқыр, қолқанаттылар,т.б.) маусым сайын қоныс аударып ... ... ... ... рет, ... ... ... т.б.) 2 – 3 ретбалалайды. Буаздық мерзімі де әр түрлі, мысалы, тышқантәрізділерде – 12күн, борсық пен жылқыда – бір жылдай. ... 1 айда ... ... ... ... жыныстық жағынан 2 жасында жетіледі.Тіршілік ету ұзақтығы 14 – 18 ... ... 20 – 30 ... ... ... ... созылады.Шаруашылықтағы маңызыМал шаруашылығыСүтқоректілердің шаруашылық маңызы зор. Жабайы аңдардан мамықтері, былғары, ет, май, панта ... ... ... т.б. ... ... бірқатар түрлері (суыр, тиін, ондатр, түлкі, бөкен, т.б.)кәсіптік және әуесқойлық мақсатта ауланады. Кейбір сүтқоректілер(кемірушілер, жыртқыштар) адам мен мал ... ... ... ... ... ... ... тоқалтіс,егеуқұйрық, т.б. – аңдар және орман ш-тарының зиянкестері. Республикадағыаса бай сүтқоректілердің фаунасы мал ... ... ... қой мен ... ... жаңа қой ...... арқар-мериносы, үй шошқасын жабайышошқамен будандастыру арқылы – жетісу шошқасы шығарылды.Класс тармақтарыҚазіргі кезде тіршілік ететін сүтқоректілер 2 класс тармағына ... ... және ... ... ... ... ... немесе жұмыртқа салатын сүтқоректілер -жұмыртқа салады. Құстарға ұқсас клоакасы болады. Оған Австралия және солаймақтағы аралдарда кездесетін үйректұмсық, түрпі (ехидна), түрпітек(проехидна) жатады.• Қазіргі ... ... ... екі ... ... және ... аңдар) бөлінеді. Төменгі сатыдағы аңдарды «қалталысүтқоректілер» деп те атайды. Олардың басым көпшілігі Австралияда,аздаған түрлері Оңтүстік Америкада таралған. ... өте кіші ... ... ... ... қалтасына салып, оның ішкіжағындағы сүт бездерінен бөлінетін сүтімен асырайды. Қалталысүтқоректілер бұдан 140 млн жыл бұрын пайда болған.Қазіргі кездегі сүтқоректілердің көпшілігінің ... ... ... жетіледі.Сүтқоректілердің қорғауСоңғы кездерде халық шаруашылығының қарқынды дамуына байланысты қоршағанортаға төнген экологиялық апаттар жан-жануарлар дүниесінің азаюына, тіптікейбір түрлерінің жойылып кетуіне әсер етуде. Республикада ... ... түрі ... алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына”, ал соныңішінде жұпартышқан, қызыл қасқыр, қабылан, қарақал, барыс, құлан, МензбирсуырыХалықаралық табиғат қорғау одағының “Қызыл кітабына”енгізілген. Зоология ғылымының сүтқоректілерді зерттейтінсаласын териология деп атайды.Сүтқоректілер мен жорғалаушылардың ... мен ... дене ... ... ... ... белгілер (мүйізді қабыршақтар, тырнақтар) көп. Ұрықтарыныңдамуы да ұқсас. Бұл белгілер ... ... ... ... ... Бұдан250—180 млн жыл бұрын аңтісті кесірткелер тіршілік еткен. Олардың тістеріқазіргі кездегі ... ... ... ... азу ... Бірте-бірте олардың денесінің сыртында түкті жабын пайда болып,дене температурасы тұрақтанған. Сүтқоректілердің көптеген түрлеріөсімдіктермен қоректенуге көшкен. Жыртқыштық жолмен қоректенетіндері ... ... ... ... сан ... түрлері бұдан 90—70 млн жылбұрын жер бетінде кеңінен ... - ... ... түк ... дене температурасытұрақты, ұрпағын сүтімен қоректендіретін, жоғары жаратылымды жануарлар. ... ... ... ... жағдай өзгергенде мінез-құлығын даөзгертіп, жаңа жағдайға оңай бейімделеді. Жылықанды және ... ... ... ... ... өкпе ... ... газ алмасубеті ұлғайған. Сондықтан зат алмасу үдерісі жоғары деңгейде өтеді. Аналықденесінде ұрпағын көтеруге мүмкіндік болғандықтан және оны сүтіменқоректендіре ... ... өзге ... ... ... ... екі класс тармағына бөлінеді. Олар ілкіаңдар(немесе жұмыртқа салатын сүтқоректілер) және қазіргі аңдар ... және ... ... ... деп ... ... ... суда жүзіп өмір сүретін, құрлықта мекендейтін сүтқоректілер бар.Бұлардың көпшілігі төрт аяқпен жүреді.Пайдаланылған әдебиеттер.1. Қазақстан энциклопедиясы, VII-том2.Биология: ... ... ... ... 9-сыныбына  арналған  оқулық,  2-басылымы, өңделген/ М. Гильманов,  А.  Соловьева,  Л.  ...  -  ... 2009.3.  ...  ...  ...  :  ...  ...  медицинамаманд. арналған дәрістер жинағы / А. С. Курбанов,  Ш.  А.  ...  ... : 0ҚМУ, 2013. - 85 ... ...   ... және ... министірлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіСРОТакырыбы: Киттер отряды. Ескек аяқтылар отряды. ... ... ... А.БТобы: Бл-209Тексерген: Тугамбаева С.М«Семей-2015»Жоспар:1.Киттер отряды2.Ескек аяқтылар отряды3.Жұптұяқтылар отрядыПайдаланылған әдебиеттер.Киттәрізділер (лат. Cetacea) – суда тіршілік  ететін  ...  ... ... арғы тегі ... ...  еткен  ежелгі  тұяқтылар  неқарапайым жыртқыштар ... ... бор  ...  ... ... ... ...  болжам  айтады.  Бұлардың  қазба  қалдықтары  ... ... ... ... ...  ...  төменгі  сарматқабатынан табылған.Қазіргі кезде киттердің 2 отряд тармағына  ...  ...  ...  ...  жататын  38  туысы,  80-нен  астам  түрі  мұхиттарда,теңіздерде, кейбір түрлері ... ... ... ... ... 1,1 – 33 м-ге ... салмағы 30  кг-нан  150  т-ға  дейінжетеді. Дене ... ... қос  ...  ...  ...  ...  көлбеубағытта орналасқан. Көпшілік түрінің басы жалпақ, мойны  айқын  байқалмайды.Алдыңғы  аяқтары  ескекке  айналған.  Артқы  ...  ...  тек  ... (кей ... ... ...  қалдықтары  сақталған.  Киттердіңтерісі түксіз ... тері ... май ... ... ... ...  18– 50 см). Бұл дене  температурасын  реттеуге  қатысады.Терісінде  май,  терібездері болмайды, сүт  ...  ...  ...  алу  ...... (1 не 2) төбесіне қарай орналасқан. Ол тек тыныс  ...  ... ... ...  құрамында  гемоглобиннің,  бұлшық  еттеріндеерекше ақуызды зат – ... ... су ... 30 – 40 мин  ...  ... ... тыныс алмай  тіршілік  етуіне  септігін  тигізеді.Барлық  киттердіңауыз қуысы өте үлкен. Бұлар тісі ең көп ...  ...  ...  тістікиттің тісінің саны 272 болса, Амазонка дельфинінің бір ғана үстіңгі  сойдақтісі алға қарай 3 ... ...  ...  миы  ...  ... жақсы дамыған.  Олардың  сезу  мүшесінің  ...  ...  ... Көзі су астында,  су  үстінде  де  ...  ...  ...  ... ... дамыған,  құлақ  қалқаны  болмайды.  Қорегін  тұтастай  жұтады.Сілекей  ...  ...  ...  ...  ...  (3  –  14   ... ... – моногамды. Олар 2 – 6 жаста  жыныстық  жағынанжетіледі. Екі  ...  бір  рет  ...  ...  ...  10  –  12  ... ... саңылауының екі бүйірінде 2 емшегі  болады.  Арнайы  бұлшықеттердің жиырылып-жазылуынан сүт баласының аузына шашырайды. Киттер  баласын4 ... ... ... 1 ... дейін (кашалоттар) емізеді.  Киттің  сүтіөте құнарлы: сиыр сүтімен салыстырғанда май 10 есе, белок 3 есе көп.  Баласытәулігіне 450 л-ге ... сүт ... 4 ... ... ...  90  ...  салмаққосады.Табиғатта 30 – 50 жылдай  тіршілік  етеді.  ...  түрі  ... ... теңіз жануарларымен қоректенеді.Экологиялық  жағдайы:Киттердің  саны  жылдан-жылға  азаюда,   әсіресе,   ... ... ... жойылып кету қаупі бар. Сондықтан  кит  аулаукәсібін реттеу  мақсатында  ...  ...  ...  дүние  жүзінің  20мемлекеті  мүше)  ұйымдастырылған  (1946).  ...  ...   ...   ... ... ... 18 түрі  мен  1  түр  ...  Халықаралық  табиғатқорғау одағының «Қызыл кітабына» енгізілген.Ескек аяқтылар-Ескек аяқтылар суда ... ...  ...  ... сүтқоректілер болып есептеледі.Биологиялық сипаттамасы:Суда олар қоректенеді және дем алады.  Бұлар  жағаға  немесе  мұздың  үстінешағылысу, ... және ... үшін ғана ...  ...  ...  ... ... болады.Суда тіршілік  етуіне  байланысты,  дене  құрылысындабірнеше  бейімделушіліктері  бар.  Жалпы  денесі  ұзын  және  ...  ... ...  қысқа,  денесінен  айқын  айрылып  тұрмайды.  Аяқтары  ескексияқты болады. Денесінде түгі болмайды. Денесіндегі жылуды ...  ...  ...  ...  сақтайтын  және  жануардың  меншікті  салмағыназайтатын  тері  астындағы  май  қабаты  ...  ...  М.   ... ...  ...  түрлерінің  терісінің  астыңғы  қабатындаөңешпен жалғасып жататын бір немесе екі ауа қапшығының ...  ... ... ... ... ... меншікті  салмағын  кемітуі,екіншіден — суда жүзген  кезде  ...  ...  да  ...  ... ... ұшыраған, бірақ бұлар өте нәзік  дыбысты  естиді.  Иіс  ... ... ...  керісінше  көзі  нашар  көреді.  Тіс  системасы  ... ... ... ... ... құрылысына ұқсас.Кәсіптік маңызы:Ескек аяқтылардың үлкен кәсіптік маңызы  бар.  ...  ... ... ... Кейбір түрлерінің терісіөте құнды болады.Жұптұяқтылар  (лат.  ......  ...  бір  ... ...  ...  ...  дәуірінен  сақталған.  Арғы  тегі  ежелгітұяқтылар – кондилартрлар деп есептелінеді.  Жұптұяқтылар  Жер  ...  ... ... мен Жаңа ... да жерсіндірілген.  Бұлар  негізіненашық алаңқайларды мекендейді.Жұптұяқты  жануарлар,  ...  ...  ... да, ... да өмір ... тек құрлықта ғана тіршілік етеді.  Кейбіртүрлері  су  жағалауында,  таулы  өңірде,  орманда  да  ...  ... ... ...  мен  жыл  маусымдарына  сәйкес  қоныс  аударыпотыратын түрлері де (мысалы, ақ ... ... 9 ...  ... ...  200-дей  түрі  белгілі.  Жұптұяқтылар  2  ...  ... 1) ... қайырмайтындар  (Nonrumіnantіa),  бұлардың  3  тұқымдасы(доңыз, бегемот, пекарьлар), 134 туысы, 19 түрі бар; 2)  ...  ... ... 6  ...  ...  ...  жираф,  қуысмүйізділер,өгіз, бұғышақ), 255 туысы, 170-тей түрі белгілі.  Жұптұяқтылардың  денесініңұзындығы 52 ... 500 ... ... ...  ...  ...  ... см-ден 350 см-ге дейін, салмағы  2  –  3  ...  3  т-ға  ...  ... ... ... ... ... қорек  талғамайтын  түрлеріде бар (мысалы, жабайы шошқа). Бұлардың ... және ... ... 2  ... ... атауы  осыған  байланысты  қойылған.  1-башайы  жойылған,  алүшінші  және  ...   ...   ұзын   әрі   ...   ...   ...   бұлардың   барлығы    жұптұяқтысүтқоректілер.Осы  жұптұяқтыларға  жататын  қой  мен  ...   ...   ... деп те ...  ...  ...  ...  зор.  Бағалытерісі мен жүні, дәмді еті үшін жабайы жұптұяқтылар көп ...  ... саны ... ... ... ...  21  түрі,  14  түртармағы Халықар. табиғат қорғау одағының  ...  ...  ...  ... 4 түрі және 5 түр ... ... ... кітапқа» енгізілген.Қоректенуі:Бұлардың  ішінде  доңыз   ...   ...   ...   текөсімдікпен қоректенеді. Жұптұяқты  сүтқоректілер  қоректену  тәсіліне  қарайекі топқа бөлінеді: күйіс қайырмайтын және күйіс  ...  ... ... сүтқоректілерге доңыздар мен  бегемоттарды  жатқызады.Бұлардың иттістері ұзын  және  азу  ...  ...  ...  қорегін  толықшайнап жұтады.Қарыны қарапайым құрылысты  болғандықтан,  жұтқан  асы  ... ... ... ... асы ... ... , қарында  қорытылатынжануарлар  күйіс  ...  ...  деп   ...   қайыратынжұптұяқты сүтқоректілердің аяқтары сида, ұзын болғандықтан ,  ...  ... ...  ...  ...  төрт  ...  ...  жеген  қорегінқарыннан ауызға лоқсытып,екінші рет шайнағаннан соң  ғана  ...  ... ... ... көпшілігінде  мүйіз  болады,  ол  иттістерінашар дамиды немесе мүлде ... ... ...  ...  жираф,күдір,  арқарсияқты 180-ге тарта сүтқоректілер күйіс қайыратын жұптұяқты жануарлар  болыптабылады. Бұлар туа салысымен енесінің соңына ілесе ...  ...  1-2  ... ... жұтылған қоректі қарыннан  қайта  ауызға  лоқсып,  екінші  ... ... ғана ... ... ... ... ...  жұптұяқтылардеп аталады.Пайдаланылған әдебиеттер:1."Қазақ Энциклопедиясы"2.Акимушкин И., Мир животных. Млекопитающие или звери, М., ... В.Е., ... ... ... Справочник, М., 1990;4.Бекенов А., т.б., Қазақстан сүтқоректілері, А., ...  ...  248б., ISBN ...  
        
      

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мысық тұқымдасы16 бет
Қазақстандағы сүтқоректілер класы17 бет
«Сүтқоректілердің шығу тегі»33 бет
Әл – Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің Биология мұражайындағы омыртқалы жануарлардың био алуан түрлілігі54 бет
Жоғары сатылы аңдар немесе плацентарлық сүтқоректілер39 бет
Клиентке магазин класының деңгейінде қызмет ету25 бет
Сүтқоректілер экологиясы28 бет
Таспа құрттар класының негізгі өкілдері5 бет
Ырғыз-Торғай мемлекеттік табиғи резерватындағы сүтқоректілердің көптүрлілігі мен қорғау шаралары76 бет
"Гетерогенді және өзгермелі ортадағы сұрыптау"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь