Стенобионттық және эврибионттық организмдер; Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні; Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні

1. Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
2. Абиотикалық факторлар:
• Жарық;
• Температура;
• Ылғалдылық;
• Тұздылық фактор;
3.Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.
4.Пайдаланылған әдебиеттер.
Стенобионттық тек белгілі бір орта жағдайларында ғана тіршілік ете алатын организмдер. Олар стенотермді тек температураның аз ғана ауытқуына шыдамды (теңіз маржандары), стеногалинді су тұздылығының өзгеруіне төзе алмайтындар (ұлу) стенобатты қысымның ауытқуына шыдай алмайтындар стенофагтар азықтың белгілі бір түрлерімен ғана қоректенеді, стенотоптар тек белгілі бір тіршілік ортасында ғана өмір сүре алады және т.б.
Эврибионттар (грек. eurys – кең, ауқымды және bіontos – тіршілік ететіндер) –сыртқы орта факторларының ауқымды түрдегі өзгерістеріне бейімделе тіршілік ететін өсімдіктер немесе жануарлар. Қоңыржай белдеулердегі құрлықта мекендейтін жануарлардың көпшілік түрлері температураның, ылғалдылықтың, күн радиациясының және т.б. қоршаған орта факторларының едәуір ауқымды өзгерістерін елемей тіршілік ете береді. Эврибионттардың сыртқы орта факторларының ауқымды түрдегі ауытқуларға бейімделуі олардың жоғары деңгейлік төзімділігімен немесе оларда болатын морфофизиологиялық механизмдер арқылы анықталады.
Мұндай бейімделушілік белгілер мен қасиеттер арқылы эврибионттар өздерінің ішкі орта жағдайларының гомеостазын белсенді түрде сақтай алады.
Эврифагтар - әртүрлі азықтармен қоректене беретін организмдер, эвритоптар - әр түрлі тіршілік орталарында кең таралған организмдер.
Абиотикалық факторлар – бұл тірі организмге әсер ететін қоршаған орта жағдайларының тірі емес компоненттері.Оған сыртқы ортаның физикалық, химиялық қасиеттері жатады. Мысалы: ауа райы, жылу, ылғалдық, қысым, жел күші, тұздылық. Абиотикалық факторлардың өзгеруіне особьтардың адаптациясынның негізгі екі жолы белгілі: ол – мінез-құлықтың реакциялар және организімніңфизикалық қайта реттелуі. Абиотикалық факторлар популяциялық деңгейде, түрлік деңгейде, экологиялық жүйелер деңгейінде әсер етеді. Соның ішінде популяциялық деңгейде олардың нақты экологиялық жағдайларға бейімделуіне қарай стацияларға бөлінеді. Мысалы: солтүстікке қарай құрғақтау, өсімдік жамылғысын сиректеу, ал оңтүстікке қарай өсімдіктер жамылғысықалың болып бөлінеді. Ылғалдылыққа байланысты оларды ксерофитті, мезофитті, гигрофитті деп бөлінеді. Теңіз деңгейінен жоғарылаған сайын популяциялар ксерофитті стацияларға ауысады. Абиотикалық факторлар жануарлар мен өсімдіктер популяциясының тығыздығына елеулі ықпал етеді.
Жарық өсімдіктер мен жануарлардың тіршілігіне тікелей қатысты, әртүрлі рөл атқаратын экологиялық маңызды фактор. Жер шарындағы барлық тірі материяның пайда болуы мен тіршілігі осы космостан келетін күн жарығына байланысты. Физикалық тұрғыдан қарайтың болсақ жарық энергия түрі, толқынды түрде сәулеленетін электомагниттік табиғаты бар фактор.
1. Бейсенова Ә.Б. Экология және табиғатты тиімді пайдалану. Оқу құралы. Алматы, 2004 ж.
2. Сағымбаев Ғ.Қ. Экология негіздері. Оқу құралы. Алматы, 1995 ж.
3. Оспанова Г., Бозшатаева. Экология. Оқу құралы. Алматы, 2000 ж.
4. Бродский А.К. Жалпы экологияның қысқаша курсы. Оқу құралы. Алматы, «Ғылым», 1997, қаз.ауд. Көшкімбаев Қ.С.
5. Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ. Табиғат қорғау. Оқу құралы.
Алматы : «Қайнар», 1990 ж.
6. Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану және топырақ географиясы мен экологиясы. – Алматы, «Қазақ университеті», 2000 ж.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіСемей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіCӨЖТақырыбы: ... және ... ... ... ... ...  -  ... температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні; 3 Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.Орындаған:Балтабек Е.K Тобы: ВС-403 ... А.К ...  ... ... және ...  ... ... факторлар:* Жарық;* Температура;* Ылғалдылық;* Тұздылық фактор;3.Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.4.Пайдаланылған әдебиеттер.Стенобионттық және ... ... тек ... бір орта жағдайларында ғана тіршілік ете алатын организмдер. Олар стенотермді тек температураның аз ғана ... ... ... ... ... су тұздылығының өзгеруіне төзе алмайтындар (ұлу) стенобатты қысымның ауытқуына шыдай алмайтындар стенофагтар азықтың белгілі бір түрлерімен ғана қоректенеді, стенотоптар тек ... бір ... ... ғана өмір сүре ... және ... ... eurys  -  кең, ауқымды және bіontos  -  тіршілік ететіндер)  - сыртқы орта ... ... ... ... ... ... ететін өсімдіктер немесе жануарлар. Қоңыржай белдеулердегі құрлықта мекендейтін жануарлардың көпшілік түрлері температураның, ылғалдылықтың, күн радиациясының және т.б. қоршаған орта ... ... ... ... ... ... ете береді. Эврибионттардың сыртқы орта факторларының ауқымды ... ... ... ... ... ... ... немесе оларда болатын морфофизиологиялық механизмдер арқылы анықталады.Мұндай бейімделушілік белгілер мен қасиеттер арқылы эврибионттар өздерінің ішкі орта жағдайларының ... ... ... ... ... ... - әртүрлі азықтармен қоректене беретін организмдер, эвритоптар - әр түрлі тіршілік орталарында кең таралған ...   ... ... факторлар  -  бұл тірі организмге әсер ... ... орта ... тірі емес ... ... ортаның физикалық, химиялық қасиеттері жатады. Мысалы: ауа райы, жылу, ылғалдық, қысым, жел күші, тұздылық. Абиотикалық факторлардың өзгеруіне особьтардың ... ... екі жолы ... ол  -  ... ... және ... ... реттелуі. Абиотикалық факторлар популяциялық деңгейде, түрлік деңгейде, экологиялық жүйелер деңгейінде әсер етеді. Соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... қарай стацияларға бөлінеді. Мысалы: солтүстікке қарай құрғақтау, өсімдік жамылғысын сиректеу, ал ... ... ... ... ... ... ... байланысты оларды ксерофитті, мезофитті, гигрофитті деп бөлінеді. Теңіз деңгейінен жоғарылаған сайын ... ... ... ...  ...  ...  жануарлар  мен өсімдіктер  популяциясының тығыздығына ... ... ...   ... өсімдіктер мен жануарлардың тіршілігіне тікелей қатысты, әртүрлі рөл атқаратын экологиялық маңызды фактор. Жер шарындағы барлық тірі материяның пайда болуы мен ... осы ... ... күн жарығына байланысты. Физикалық тұрғыдан қарайтың болсақ жарық энергия түрі, толқынды түрде сәулеленетін электомагниттік табиғаты бар фактор.Өсімдіктер мухиттардың түбінде, не 100-200 ... ... ... ... ... өспейді, себебі олардың организмдерінде жүретін, тіршіліктері үшін өте қажетті фотосинтез процесі жарықсыз жүрмейді. ... ... ... ... да ... байланысты. Өсімдіктер 39-80-нен 710 нанометр толқындар үзындығы аралығындағы күн сәулесін қабылдайды. Жануарлар да осы аралықтағы сәулелену спектірін қабылдай алады. Оларға ... ... көзі ... емес, кеністікте дұрыс беймделуі мен бағыт алуына қажет. Көру ... жок, ... ... ... ... ... қеңістікте жылжып қозғалуы үшін басқа сезім мүшелерін пайдаланады. Сонымен қатар саңырауқулақтардың және басқа да ... ... ... ... ... ... болып саналмайды.Қөрінетін жарық ағзаларға әр түрлі әсер етеді: қызыл сәулелер  - жылулық, көк және күлгін  -  ... ... ... мен ... ... Жалпы алғанда жарық өсімдіктердің даму жылдамдығына, белседілігіне, қоршаған ортаның ылғалдылығы мен температурасының өзгеруіне әсер етеді, тәуліктік және маусымдық циклдерді ... ... ... ... ... ... Әрбір мекен ету ортасы жарық күшімен, мөлшерімен және сапасымен анықталатың белгілі бір жарық режимімен сипатталады.Экологиялық фактор ретінде ... ... ... ... ... ... ... болады: гелиофиттер (грек тілінен аударғанда helios  -  күн, phyton - өсімдік), сциофиттер (грек тілінен аударғанда skia  -  ... және ... ... ... - ... ... (латың тілінен аударғанда facultatis  -  мумкіндіғі бар). Жарық сүйгіш ... ...  - ... ... ... ашық ... өседі (бидай, қарағай , майқарағай , күнбағыс , ... , ... ).  ... ... ... (сциофиттер)  - күшті жарықты көтере алмайды, үнемі көлеңкеде, орманның көлеңкесінде ... ... ... ... ... папортниктер, мүктер). Кесілген орманның орнындағы шөптер тіршілігін сақтай алмайды. Көлеңкеге төзімді өсімдіктер (факультативті гелиофиттер)  -  жақсы жарық жағдайында ... ... ... де жақсы көтереді (орманның көптеген өсімдіктері, шалғындық өсімдіктері, орман шөптері мен бұталары). Жануарлар ... ... және қас ... ... ... ... ... бөлінеді. Сонымен қатар жарық күнді қөтере алмайтын, тек қараңғыда тіршілік ететін (топырақ жануарлары, үңгірлер мен терең жерлерде мекендейтін жануарлар, ... мен ... ішкі ... де бар.   Температура (лат. temperatura  -  ... ... ... ... ... күй) -  ... ... тепе-теңдік күйін сипаттайтын физикалық шама. Егер оқшауланған ... ... жүйе ... ... күйде болса, онда оқшауланған немесе тұйықталған жүйенің кез келген бөлігінде температура бірдей болады. Ал егер жүйе ... ... ... онда жылу оның температурасы жоғары бөлігінен температурасы төмен бөлігіне қарай ... ... бір ... ... ... ... ... бөліктеріндегі температура өзара теңеседі. Молекула кинетикалық теория тұрғысынан тепе-теңдіктегі жүйенің температурасы сол жүйені құрайтын атомдардың, молекулалардың, т.б. ... ... ... қарқындылығын сипаттайды. Мысалы, классикалық статистикалық физиканың заңдарымен сипатталатын жүйе үшін бөлшектердің жылулық ... ... ... ... жүйенің абсолют температурасына тура пропорционал болады. Бұл жағдайда температура дененің жылыну (қызу) дәрежесін сипаттайды. ... ... ... жүйе ... ... бойынша алынған туындысымен анықталады және ол әрқашан оң ... ... ... ... ... ... немесе термодинамикалық шкала температурасы деп аталады. Бірліктердің халықаралық жүйесінде абсолют температураның бірлігіне кельвин(К) қабылданған. Көп ... ... ... ... (t) ... ... Ал t және Т ... t=T-273,15К теңдігі арқылы байланысқан (мұнда Цельсий градусы кельвинге тең). Дене ... ... ... өлшенеді.  Ылғалдылық - қатты денедегі, ұнтақ заттағы, газдағы ылғал мөлшері. Абсолюттік ылғалдылық - материалдардың ... ... ... ... ... сәйкес келетін ылғал мөлшері. Салыстырмалы ылғалдық материал массасының бір өлшем бірлігіне сәйкес келетін ылғал мөлшері. Кеннің ылғалдылығы байыту ... ... ... ... әсер ... ... және электрлі байытуда ылғалдық белгілі мөлшерден аспауы қажет. Металлургиялық зауыттарға жөнелтілетін концентраттардың ылғалдығы тиісті талаптарға сай болуға тиіс.Салыстырмалы ... - ... бір ... ... су ... ... мөлшерінің (серпімділігінің) осы температурада болуы мүмкін су буы мөлшеріне (қаныққан будың серпімділігіне) пайыз есебімен ... ... ... ... су ... қанығу мөлшерін көрсетеді. Ауа су буларымен қаныққанда cалыстырмалы ылғалдылық 100% құрайды. Абсолют ылғалдылық  -  бір текше метр ауа ... су ... ... ... ... ... - (лат. ... толық, сөзсіз, шексіз)ең жоғары ылғалдылық, ауа көлеміндегі су буының мөлшері, тығыздығы г/м3 өлшенеді. Атмосферадағы ... ... ... қүрлықтар үстінде 0,1 -- 1,0 г/м3-ден (биік ендіктерде) 30 г/м3 жоне одан да жоғары (экваторлық белдемде) болады. Кейде ... ... су ... ... деп те ...  ... ... - суда және тұзды суда еритін қосындылардың болуымен анықталатын фактор.Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні орта ... ... ... ... және организмдердің өмір сүру стратегиясын өзгертуді жүзеге асырады.Мысалы:күннің ұзақтығы.Абиотикалық ... ... мәні ... ... ... ... үлгісі болып табылады.Пайдаланылған әдебиеттер:* Бейсенова Ә.Б. Экология және табиғатты тиімді пайдалану. Оқу құралы. ... 2004 ж.* ... Ғ.Қ. ... ... Оқу ... ... 1995 ж.* Оспанова Г., Бозшатаева. Экология. Оқу құралы. Алматы, 2000 ж.* Бродский А.К. ...  ... ... ... Оқу ... ... , 1997, қаз.ауд. Көшкімбаев Қ.С.* Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ. Табиғат қорғау. Оқу құралы.Алматы : , 1990 ж.6. ... Е.Ү., ... Р.М. ... ... және топырақ          географиясы мен экологиясы.  -  Алматы, , 2000 ж.  
        
      

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні11 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. Организмдердің индикаторлық мәні9 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың экологиялық мәні13 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні7 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың-жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні9 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. негізгі абиотикалық факторлардың-жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. организмдердің индикаторлық мәні19 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер.Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. Абиотикалық фактордың сигналдық мәні11 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер.Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с.Абиотикалық фактордың сигналдық мәні15 бет
Абиотикалық факторлар6 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь