Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы мәлімет

I.Кіріспе
II.Негізгібөлім
1.Анатомиялық терминдер латын тілінде дәріптелуі
2.Латынша анатомиялық терминдер
III.Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Бүгінгі таңда белгілі анатомиялық атаулар құрайды. Қазіргі Халықаралық анатомиялық атаулар (Nomina anatomica) 1955 жылы анатомдардың Халықаралық конгресінде қабылданды. Бүгінгі күнге дейін ол бір неше рет толықтырылып,әзгерістер еңгізілді. Алғашқы Советтік басылымның кіріспе сөзінде бұлхалықаралық деңгейде қабылданған ғылым тарихындағы латын тілінде бірінші анатомиялық терминдер екені атап көрсетілген. Бұл – латын тілі ғылымның әр түрлі саласының тілі екенінің айғағы. Латын тіліндегі анатомиялық атауларды дұрыс және сауатты қолдану үшін, латын тілі пәнін мұқият оқып, терминдерді дұрыс айта білуге үйрену, олардың грамматикалық формасы мен мағынасын жете түсініп, сөздіктің көмегімен және өз бетіментерминдерді латын тілінде жасай білуі керек.
1.Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі
Бір кездегі еліміздегі ұлттық саясаттың саяз, қиын жылдарында алғашқы анатомия терминдерді қазақша-орысша-латынша сөздіктерді жарыққа шығарған (1963, 1966) қазақ халқының көрнекті азаматтары — Қарынбаев Сибағадолла Рысқалиұлы мен Сүбханбердин Сәлкен Хасенұлы еді. Олар өздерінің мемлекеттік деңгейде үлкен қызмет атқаруларына қарамастан (Қазақстанның денсаулық сақтау министрі, республикалық дәрі-дәрмек басқармасының төрағасы), "ұлтшыл" деген жала жабылудан қорықпай көмектесіп, кейіннен білім, ғылым салаларында және әкімшілік қызметтерінде жетіліп қалыптасуына әсерін тигізген. Ж.Б Ахметов Республикалық терминология комитетінің мүшесі ретінде медициналық сөздіктер жазуға үзбей атсалысып келеді. КазҰМУ- тінде дайындалған «Орысша- қазақш амедициналық сөздіктің»(Алматы, 1999,242 бет), «Орысша-қазақша, қазақша-орысша медициналық сөдіктің» (Алматы, 2003, 352 бет), «Ағылшынша-қазақша медициналық сөздіктің» (Алматы, 2003, 600 бет),белдібір авторы. Медицина ғылымының негізгі бірсаласы - адаманатомиясы –медицинаның іргесін қалайтыны белгілі. Болашақ дәрігеpлердің адам денесінің құрылымы туралы білім алуы «медицина әліппесін» анатомиялық терминдерді игеруден басталады. Жоғарғы оқу орындарына түскен студенттерге ең алғашқы күндерден бастап-ақ анатомиялық латын терминологиясының сөздігі қажет болады. Г. Себепов (Известия ФАН, 1944) түйе шаруашылығына байланысты қазақ тіліндегі 112 терминді есепке алғанда, оның 40-ы тек қана түйе және оның төлдері атауларына арналғанынайтады.
1. М.Исамбаев. Орысша-латынша-қазақша терминология сөздігі. Алматы, 1960.
2. РақышевА.Р. 1-бөлім. Алматы, 1963.
3. Заманбеков Н. А., Молдағұлов М.А. «Латын терминологиясы»
пəнінен əдістемелік нұсқаулық. -Алматы, 2008.
4. Жаңабеков К. Жануарлар морфологиясы жəне латын терминоло-
гиясы. Оқулық.- Алматы; ЖШС «сөздік-словарь», 2005.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым МинистрлігіШәкәрім атындағы  Семей  Мемлекеттік университетіСӨЖТақырыбы: Анатомиялық терминдердің латын ... ... ... ... ... ... ... терминдер латын тілінде дәріптелуі2.Латынша анатомиялық терминдерIII.ҚорытындыПайдаланылған әдебиеттерКіріспеБүгінгі таңда ... ... ... құрайды. Қазіргі Халықаралық анатомиялық атаулар (Nomina anatomica) 1955 жылы анатомдардың Халықаралық конгресінде қабылданды. Бүгінгі ... ... ол бір неше рет ... ... ... ... басылымның кіріспе сөзінде бұлхалықаралық деңгейде қабылданған ғылым тарихындағы латын тілінде бірінші анатомиялық терминдер екені атап ... Бұл  -  ... тілі ... әр ... ... тілі ... айғағы. Латын тіліндегі анатомиялық атауларды дұрыс және сауатты қолдану үшін, латын тілі пәнін мұқият оқып, терминдерді дұрыс айта білуге ... ... ... формасы мен мағынасын жете түсініп, сөздіктің көмегімен және өз бетіментерминдерді латын тілінде жасай білуі керек.1.Анатомиялық терминдердің  латын тілінде дәріптелуіБір ... ... ... ... ... қиын ... алғашқы анатомия терминдерді қазақша-орысша-латынша сөздіктерді жарыққа шығарған (1963, 1966) қазақ халқының көрнекті азаматтары  --  ... ... ... мен ... ... Хасенұлы еді. Олар өздерінің мемлекеттік деңгейде үлкен қызмет атқаруларына қарамастан (Қазақстанның денсаулық сақтау министрі, республикалық дәрі-дәрмек басқармасының ... ... ... жала жабылудан қорықпай көмектесіп, кейіннен білім, ғылым салаларында және әкімшілік қызметтерінде жетіліп қалыптасуына әсерін тигізген. Ж.Б Ахметов ... ...  ... ... ... ... ...  жазуға үзбей атсалысып келеді. КазҰМУ- тінде дайындалған (Алматы, 1999,242 бет),  (Алматы, 2003, 352 бет),  (Алматы, 2003, 600 ... ... ... ... ... ... - адаманатомиясы  - медицинаның іргесін қалайтыны белгілі. Болашақ дәрігеpлердің адам денесінің құрылымы туралы білім алуы  ...  ... ... ... Жоғарғы оқу орындарына түскен студенттерге ең алғашқы күндерден бастап-ақ анатомиялық ... ... ... ... ... Г. ... (Известия ФАН, 1944) түйе шаруашылығына байланысты қазақ ... 112 ... ... ... оның 40-ы тек қана түйе және оның ... ... ...     С. ... ... ... ... (1971) атты кітабында жылқы малының 38-ден астам түрлерін атап көрсетеді.     ... ... ... ... ... өмірсүрусалт-тұрмысымен байланыстырады. Алайда нерв, қантамыр - лары жүйелерімен сезім мүшелері құрылымдарына қатысты кейбір баламаларда орыс анатомиялық терминологиясын құру кезінде ... ... ... да ... және транслитерациялауды пайдаланған. Мәселен: орыс анатомиялық термині  (латыншаhypophysis)  --  қазақтер минологиясы бойынша  --  гипофиз; ... ... ... ... және оның ішіндегі анатомия пәніндегі ғылыми ойдың біртіндеп дамуына орай, анатомиялық терминология да біртіндеп, баяу және ... ... ... дамып, құрастырылды, сол себепті де олжан-жақты бола алмады. Біз ... ... ... нерв жүйесін (симпатикалық, парасимпатикалық бөлім өрімдерін) арнаулы мақсатпен тексергенде(А.Рақышев, кандидаттық диссертация, Қарағанды, 1960), ... ... ... ... бір ... ... ... Мәселен, латын тіліндегі "п.epigens:п.pelvicis.n.splanchnicussaralis "деген терминдер бір ғана мәні бар нерв талшықтарын әр түрлі атайды. Біз ең ... ... ... деп атауды ұсынған еді. Бұл ұсыныс тек 1980 жылы ғана іске ... Оны ... ... анатомическая номенклатура" кітабынан көруге болады.    Анатомиялық терминдерді жасауда әр елдің өз дәстүрлері пайдаланылды, сондықтан да, кейбір мүшелер әр ... ... ... ... ... ... құрылымдар, сол арды алғаш реет зерттеген ғалымдардың есімдерімен аталды. халықаралық  анатомиялық  ...  ... ... ... ... ... ... С.С.Михайлов (1987): "қазір орыс анатомия  номенклатурасын  жасау  ...  ...  және ...  ...  ...  ...  емес. Тіл  дамытудағы мүмкін  жолдарының бірі осы ...  --  деп ... Ал ... ... ... сөздігін  деп кездейсоқ атамағанын ескертеді де: "Тіл әрқашан да дами береді,ол шындығында да ...  --  деп ...  Орыс ... ... ... ... ... баламалары бола тұра, латыңданған түрін жиі беру кездеседі: Diafragma  --  грудобрюшная переграда  --  диафрагма; ...  --  ... ...  --  ...    ... ... ... келеді, мысалы: Арonevrosis  --  жалпақсіңір, апоневроз. Diafragma  --  көкет, ... ... ... және ... Г. ... 1685 жылы латын тілінде шыққан  атты ... ... бір ... орыс ... ... Бұл ...  ... мақалада Н.А.Оборин мен А.Н.Оборин, орыс анатомиялық терминологиясы  -  ның негізін салды деп атап көрсетті.    ... ... ... ... ... жүйесіз жаңа сөздер жасауға жол берді. Сондықтан, КСРО Денсаулық сақтау ... ... ... Кеңесі 31/1, 1959 жылғы қаулысында Р.Ы.А. терминдеріне сәйкес тек орыс анатомиялық номенклатурасы қолданылсын деп ... ... ... ... ... келетін орыс анатомиялық терминдерінің ресмитізімін ДЛ.Жданов пен профессор Ю.Н. Копаевжасады (Халықаралық анатомиялық номенклатура, М., , 1970). Д.А.Жданов:  --  деп ... Орыс ... ... ... негізгі қағидалары  деген кітаптардың (1980, 1986) алғы сөздерінде баяндалған. Бұл қағидаларқазақ анатомиялық терминдерін кұру ... ... ... : 1. Орыс ... терминдері мағынасы бойынша мүмкіндігінше ресми латын терминдеріне жақын ... ... ... ... шығу ... ... сақтау әрекеті үстем болмауы керек. Сондықтан терминдерді ... ... ... лық ... мәнін бұрмалауға жол беруге болмайды. 2. Эпонимикалық терминдер, яғни ... ... ... ... құрылымдар аттары, клиникалық терминдердің негізі ретінде қалыптасып кеткен жағдайда ғана орыс ... ... ... ... ... (мысалы, - ,   --   жәнет.б.). 3. Шет ... ... ... ресми терминдерге сәйкес келетін және медицинада кеңінен пайдаланатын кірме сөздердің де (медиалді, ... ... ... ... ... жол ... ... 4. Шет тілдік терминдердің орыс тілінде қолданылатын қанағаттанарлық және қолайлы эквиваленттері жоқ болса, олардың орысша ... ... ... (мысалы, гипокамп, таламус, гипоталамус т.б.). Сонымен қатар, егер шет тіл терминдері медицинада кеңінен таралған ... ... орыс ... ... қолданған дұрыс. 5. Мүмкіндігінше белгілі бір латын сөзін аударғанда, оның орысша бірнеше экви- валенттері болмауына тырысу ... ... ... ... ... (гр. ἀνα - үстінен + гр. τέμνω- ...  --  ... ... ...  --  тірі организмдердің үлкейткіш аспаптардың көмегінсіз көзге көрінетін қ9рылысын зерттейді. Анатомиялық терминдердің структурасы.Структура бойынша терминдер ... болу ... бір ... ... - бір ... ... мыс.: thorax, sternum т.б. ; ... - сөз тіркестері мыс.: vertebra cervicalis, collum costae т.б. Екі сөзді ... ... және ... анықтауыш бар терминдер болу мүмкін. Қиысқан анықтауыш терминдерде анықтауыш сын ... ... Сол ... бір род ... сан ... септікте қолданылады, мыс.:vertebra thoracica. Қиыспаған анықтауыш терминдерде ілік септікте тұрған зат ... мыс.: caput costae. ... ... құрамында қиысқан және қиыспаған анықтауыштар болу мүмкін, мыс.: sulcus arteriae ... ...        ... биологиялық морфологиялық ғылым.Қорытынды.Медицина саласында терминдер өте үлкен, үлкен орынды алады.Әрі болашақ медицина ... алға ... осы ... ... ... білу ... қызметкерін науқаспен қарым  -  қатынас жасауда біліктігін көрсетеді.Латын тілін білу арқылы біз науқасқа дұрыс ... ... ... ... ... ... ... тіліндегі атауларына сәйкес дәрі-дәрмек ұсынылады. Латын тіліндегі анатомиялық ... ... және ... қолдану үшін, латын тілі пәнін мұқият оқу бііздің ...  ...  ...        * ... ... терминология сөздігі. Алматы, 1960. * РақышевА.Р. 1-бөлім. Алматы, 1963.   3. Заманбеков Н. А., Молдағұлов М.А.  ... ... ... ... 2008. 4. ... К. Жануарлар морфологиясы жəне латын терминоло-гиясы. Оқулық.- ... ЖШС , 2005.  
        
      

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы мәлімет9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі туралы мәлімет11 бет
Мәліметтер қоры29 бет
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі8 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы ақпарат7 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы ақпарат7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь