Былғары мен үлбірдің құрамы мен қасиеттері

1. Былғары анықтама
2. Былғары өңдеудің химиялық.технологиялық үдерістері
3. Былғары өндіруге жұмсалатын судың көлемі
4. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Былғары— мал терілерін химиялық және механикалық әдістермен өңдеу арқылы алынатын материал. Одан аяқ киім, сырт киім, айыл-тұрман, галантерея, техникалық бұйымдар т.б. жасалады. Мал терісі 3 қабаттан — шелден, өзеңнен, қыртыстан тұрады. Былғары жасау үшін терінің жүні жидітіледі, шелі сылынып, қыртысы жазылады. Терінің өзеңін (ортаңғы қабатын) өңдей отырып былғары алынады. Өзең айқыш-ұйқыштанып тығыз байланысқан коллогенді талшықтардан құралады. Теріні жүннен арылту үшін сілті (күл мен әк ерітіндісі) және фермент жағылады, күкіртті натрий, әк ерітіндісі бүркіледі. Бірнеше сағаттан кейін қылшық пен босаң қыртыс арнаулы машина арқылы оңай ажыратылады. Мұнан соң шелдеу машинасымен терінің шелі сылынады. Осыдан шыққан шикізат көн деп аталады. Көндегі сілті және басқа қосылыстар кетіріліп, әк сумен жуылып шайылады. Шикізат талқымен жұмсартылады. Арнаулы машинамен ылғалдан арылтылған соң, қалыңдығы бір тегіс болу үшін былғары сүріледі де, қандай мақсатқа пайдаланатындығына және жағылатын бояу түсіне қарай сұрыпталады. Тікелей бояу, қышқылды бояу, т.б. тәсілдермен боялған былғарының қатпарлары жазылып, керу машинасына жіберіледі. Керіліп кептірілген былғарының пұшпақтары кесіледі, сығылады және оған жылтыр өң беріледі. Пайдалану мақсатына қарай былғары 4 топқа бөлінеді: аяқ киімдік былғары, қайыс немесе айыл-тұрмандық былғары, сырт киімдік және галантереялық былғары, техникалық былғары Аяқ киімдік былғары қасаң және жұмсақ былғары түрінде болады. Аяқ киімнің үстіңгі бөлігіне жұмсақ былғары, ал табан бөлігіне (ұлтан, өкше, сірі өкше, т.б.) қасаң былғары жұмсалады. Қасаң былғары ірі мал терісінен жасалады, өңделмеген терінің орташа салм. 23 — 26 кг-нан кем болмайды. Жұмсақ былғары қой, ешкі және бұзау, тана, құнажын, шошқа, жылқы терілерінен жасалады. Қайыс немесе айыл-тұрмандық былғарыдан белдік т.б. бұйымдар (қалыңд. 2,5 — 3,0 мм), сондай-ақ, айыл-тұрмандар (қалыңд. 2,2 — 4,0 мм) жасалады. Сырт киімдік және галантереялық былғары ұсақ мал терісінен жасалады, қалыңд. 0,5 — 1,2 мм-ден аспайды. Галантереялық бұйымдар жасау үшін ірі балықтың, жылан мен кесірткенің терілері де пайдаланылады. Техникалық былғары ірі малдың жон терісінен жасалады, ол әрі қалың, әрі төзімді болады.
1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
2. 2.Ө.Қ.Мадиев, Қ.Т.Айтөленова «Былғары және мех химиясы мен технологиясы», Алматы:Білім, 1996,104 бет.
3. А.Рахметбай, Д.Ділдәбек,К.Рахметбайұлы «Былғары және үлбір технологиясы» Оку құралы. Тараз,2003,
4. Д.С.Ділдәбек «Тері шикізатын алгашқы өңдеу технологиясы». Тараз,2000,76 бет.
        
        ҚазақстанРеспубликасыныңБілімжәнеҒылымМинистрлігі Семей Қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік УниверситетіСӨЖТақырып: Былғары мен үлбірдің құрамы мен қасиеттеріОрындаған: Қабдоллаев Е.C     TK-321Тексерген:  ...  ... ... ... ... Былғары  өңдеудің химиялық-технологиялық үдерістері* Былғары өндіруге жұмсалатын судың көлемі* Қолданылған әдебиеттер тізіміБылғары --  мал терілерін химиялық және механикалық ... ... ... ... материал. Одан аяқ киім, сырт киім, айыл-тұрман, галантерея, техникалық бұйымдар т.б. жасалады. Мал терісі 3 қабаттан  --  ... ... ... ... Былғары жасау үшін терінің жүні жидітіледі, шелі сылынып, қыртысы жазылады. Терінің өзеңін (ортаңғы қабатын) өңдей ... ... ... Өзең ... тығыз байланысқан коллогенді талшықтардан құралады. Теріні жүннен арылту үшін сілті (күл мен әк ерітіндісі) және фермент жағылады, күкіртті натрий, әк ... ... ... сағаттан кейін қылшық пен босаң қыртыс арнаулы машина арқылы оңай ажыратылады. Мұнан соң шелдеу машинасымен ... шелі ... ... ... ... көн деп ... Көндегі сілті және басқа қосылыстар кетіріліп, әк ... ... ... ... ... жұмсартылады. Арнаулы машинамен ылғалдан арылтылған соң, қалыңдығы бір тегіс болу үшін былғары сүріледі де, қандай мақсатқа пайдаланатындығына және жағылатын бояу ... ... ... ... ... қышқылды бояу, т.б. тәсілдермен боялған былғарының қатпарлары жазылып, керу машинасына жіберіледі. Керіліп кептірілген былғарының пұшпақтары кесіледі, сығылады және оған ... өң ... ... ... ... ... 4 ... бөлінеді: аяқ киімдік былғары, қайыс немесе айыл-тұрмандық былғары, сырт киімдік және ... ... ... былғары Аяқ киімдік былғары қасаң және жұмсақ былғары түрінде ... Аяқ ... ... бөлігіне жұмсақ былғары, ал табан бөлігіне (ұлтан, өкше, сірі өкше, т.б.) қасаң былғары жұмсалады. Қасаң былғары ірі мал ... ... ... ... ... салм. 23  --  26 кг-нан кем болмайды. Жұмсақ былғары қой, ешкі және ... ... ... ... ... ... жасалады. Қайыс немесе айыл-тұрмандық былғарыдан белдік т.б. бұйымдар (қалыңд. 2,5  --  3,0 мм), ... ... ... 2,2  --  4,0 мм) жасалады. Сырт киімдік және галантереялық былғары ұсақ мал терісінен жасалады, қалыңд. 0,5  --  1,2 ... ... ... ... ... үшін ірі ... жылан мен кесірткенің терілері де пайдаланылады. Техникалық былғары ірі малдың жон терісінен жасалады, ол әрі ... әрі ... ... Оны ... ... ... ... жасауға пайдаланадыБылғары  өңдеудің химиялық-технологиялық үдерістері ұдайы жаңартылып тұрады, осыған байланысты  түзілетін ақаба сулардың улылығы өзгереді және ... ... және ... ... мөлшерлері де тұрақты болмайды. Осындай жағдайда ақаба ... ... ... ... ... ... қол жеткізбейді. Тері зауыттарының ақаба суларын тазалау үшін тазалаудың физикалық-химиялық әдістерін, әлдеқайда әмбебап және экономикалық тұрғыда ... ... ... ... ... ұштастыра қолдану қажет.Ақаба суларды органикалық және бейорганикалық улы қоспалардан арылтатын ғылыми негізделген сенімді тазалау әдістерінің  болмауы, көптеген ... ... ... ... жаңа ... салынған тазалау құрылымдарының тиімділігінің төмен болуына әкеп соғады. Осындай тазалау құрылымдарының тиімділігінің ... ... ең ... ... ... ... ... тазартатын құрылымдардың қанағаттанарлықсыз жұмыс істеуімен түсіндіріледі. Тазалау құрылымдарын жобалау кезінде, көбінесе кәсіпорынның келешектегі өнімділігінің артуы ... ... ... ... көрсеткіштері арқылы жобаланған тазалау құрылымдары уақыт өте келе өндірістің қуатының артуына байланысты, түзілген қосымша ақаба суларды жеткілікті ... ... ... ... ... ... құрылыс аяқталып тазалау құрылымын іске қосқан уақытта ол жобалық мөлшердегіден артық су ... ... тиіс ... ... ... ... және ... құрамы өндірісте пайдаланылатын судың мөлшеріне және сапасына, қолданылатын шикізатқа және ... ... ... қатар технологиялық үдерістерге тікелей тәуелді.Былғары өндіруге жұмсалатын ... ... тері ... түріне және дайын былғары түріне байланысты айтарлықтай шектерде ... ... ... байланысты шығарылатын өнімнің бірлігіне жұмсалатын судың нақты ... ... ... 1) ... . ... өнімдерін өндіруге байланысты стандартпен бекітілген су пайдаланудың нормалары кестеде (кесте 2) келтірілген.Тері өндірісінде ... ... ... ... ... су қолданылатын үдерістерге байланысты болады. ЦНИИКПа  -  ның ... ... [2] ... бір технологиялық үдерістер үшін қолданылатын судың сапалық көрсеткіштері төмендегідей болуы ... ... ... моль/л: - теріні ылғалдап- жіпсіту, күлсіздендіру, жұмсарту, күлдеу және күлсіздендіруден кейін шаю, хромды және танидті-синтандық илеуден ... 7-ден ... ... - ... және пикельдеуге арналған судың кермектілігі нормаланбайды; - бояу, майсыздандыру, бейтараптандырудан кейінгі жуып-шаюды өткізгеннен кейін 3,6- нан кіші; - ... илеу ... ... ... ... ... ... бояу алдындағы жуып-шаю, бояу және майлау  0,3 мг/л артық емес; - шіріген, көгерген, күкіртті сутегінің иістері 3 ... ...         - ... ... мөлшері 500 мг/л артық емес.Бұл нормативтерден басқа СН 122-73 былғарыны бояуға қолданылатын судың сапасын төмендегі ... ... ... түсі 25 гадустан артық емес, шрифт бойынша мөлдірлігі 25 см кем ... ... ... 3,6 ... ... ... және ... оксидтерінің мөлшері 0,3 мг/л жоғары емес. Қолданылатын басқа үдерістердің ... ... ... кермектілігі 6 моль/л жоғары болмауы тиіс. Күлдеу және пикелдеуге пайдаланылатын судың кермектілігі нормаланбайды. Шаюдан басқа технологиялық ... ... суды ... сулы ортада ерітінді, суспензиялар және эмульсиялар түрінде болатын химиялық материалдарды еріту және  сұйылту үшін  қолданады. ... ... үшін ... аса ... ... қолданылады.Теріні бояу және майлау үшін анилді бояуларды, табиғи және синтетикалық майларды, ПАВ-ты, әртүрлі толықтырғыштарды қолданады.Қуаттылығы орташа зауыт ... ... 5 ... әк, 1,2 тонна күкіртті натрий, 3,5 тонна табиғи және синтетикалық ... 2 ... жуық хром ... 1,5 ... май, 1 тоннаға жуық күкірт қышқылы, 3,3 тонна ... ... ... тонна әртүрлі бояғыштарды пайдаланады.Түзілуі және ластану дәрежесі ... ... ... ... шығатын суларды төмендегі төрт топқа біріктіруге болады: 1. Технологиялық үдерістерде пайдаланылған, сонымен қатар құралдарды және еденді жуудан кейін пайда болған ... ... ... ... ... Бұл ... сулардың мөлшері жалпы мөлшердің 75...85 пайызын құрайды; 2. ... ... және ... қондырғыларды, желдеткіштерді және де басқа механизмдерді суытуға жұмсалатын шартты  -  таза ... ... ... ... ... ақаба сулардың мөлшерінің 6...18 пайызын құрайды; 3. ... кір ... ... және туалеттерден келетін шаруашылық-фекальді сулар. Ақаба суларындағы көлемі 5...6 пайыз; 4. ... ... ... және ... суларынан құралған  жауын-шашындық сулар. Олардың мөлшері 2...3 пайызды құрайды.Ақаба сулардың ластану дәрежесінің сипаттамасында соңғы үш ... ... ... ... болып табылмайды, өйткені аталған сулардың мөлшері түзілетін ... ... ... ... ... аз және ... ... да төмен болады. Сонымен қатар, бір қатар жағдайларда бұл сулар ластанған сулармен араластырылмайды, ластануы аз деп ... ... ... және ... ... ... ... деңгейде пайдаланылады. 3 және 4 топтың ақаба суларының көп жағдайларда жеке канализациялық жүйесі болады. Тек қана 1 ... ... ... былғары өндіретін зауыттардың ақаба суларының негізгі айқындаушы бөлігі болып саналады.  Бұл сулар  -  ... ... ... ... тері ... ... өнімдерінен, теріні ластандыратын заттардан, консерванттардан, жүннен, майлардан, жоғарыда келтірілген барлық химиялық материалдардан құралатын жоғары дәрежеде концентрленген технологиялық сұйықтықтар болып ... ... ... ... ерітіндіде болады, көп жағдайларда коллоид түрінде. Осының нәтижесінде құраушылары бір-бірімен реакцияға түсіп құрамы үнемі өзгеріп жатқанмен ақаба суларының дисперстік жүйесі ... ... ... келеді. Ақаба сулардың сандық және сапалық құрамы алуан түрлі болады. Ластану концентрациясы бойынша былғары өндіретін зауыттардың ... ... екі ... ... ... ... топ  -  бұл ... ластанған сулар, олардың мөлшері жалпы мөлшердің 37...62 пайызын құрайды; екінші топ  -  ластануы төмендеу сулар  -  ... ... 38...63 ... ... ... ... шикізаттарды жуып-шайғаннан, ылғалдап-жібіткеннен, күлдеу және одан кейін шаюдан, илеу ... және илеу ... ... ... ... ... жатады. Ластануы төмен ақаба суларды барлық шаюға, жұмсартуға, бейтараптандыруға және бояуға жұмсалған сулар құрайды. ... ... ... реакциясы (рН) бойынша ажыратады: сілтілі ақаба сулар- күлдік үдерістерден, қышқыл  -  илеу алдындағы және илеу үдерістерінен, бейтарап  -  ... ... ... ... ... және  жуып - ... кейін түзілетін ақаба сулардың көлемі жалпы түзілетін ақаба сулардың 20...30 пайызын ... Оның ... мал ... ... ... ... мөлшері болады. Оларға: кір, консервілейтін заттар, тері үзінділері, жүн, қыл, қан, оңай еритін майлар, құм, терінің ыдырау өнімдері, ... ... ... ... ... ... және ... қолданыста болған сұйықтықтардағы сульфидтер, хлоридтер және басқа заттар жатады. Шошқа терілерінің шикізаттарын өңдеулен ... ... ... ... май лар көп ... ... ... ақаба сулардың түсі кірлі-сұр болып келеді және шіріген иісті, кейде күкіртті сутегінің немесе аммиактың иісі сезіледі.  Ортаның әсерлі реакциясы  -  ... ... аз ... ... шаюдан кейін бұл сулардағы қалқымалы заттардың мөлшері 20 мың мг/л, ал жібіткеннен кейін түзілген ... ... 3 ... 7 мың мг/л  ... ... бұл ... еріген заттардың көп мөлшері болады, кейде олардың мөлшері 64 мың мг/л дейін жетеді.Шаюдан және жібітуден ... ...  ... ... тегі ... ... ... органикалық заттардың мөлшері жоғары болады және соның себебінен бұл сұйықтар шіруге бейім келеді. Күлсіздендіру және жұмсартудан кейін түзілетін ... ... ... ... ... ... әдеуір аз болады. Олардың әсерлі реакциясы әлсіз қышқылдан әлсіз сілтіге дейін ... Бұл ... ... ... ... 16 г/л ... ... және аммонийлі азоттың мөлшері 1,2...1,4 г/л , сульфидтер 1 г/л  - ге ...  ... ... ... ... ең ...  ақаба сулар тері илеу кезінде түзіледі. Олардың мөлшері ақаба суларының жалпы мөлшерінің 1 ... ... Олар ... ... рН 3 тен 6,5-ға ... ... және бұл  ақаба сулардың қышқылдануының көзі болып табылады. Хромды илеуден ... ... ... түсі ... ... ... реңді, күшті лайланған, тұнбаға біртіндеп түсетін қалқымалы ... ... ... ... Ұзақ ... ... қалғанда ақуыздық заттардың ыдырауы нәтижесінде олар өткір аммиактық иіске ие болады.          ... және ... ... фенолдар, алюминий және цирконий тұздары  -  ... ... ... ... түс және ... ... беретін ластағыштар болып табылады. Мұндай сулардағы ең жоғары мөлшерлер, г/л: қалқымалы заттар-24, қатты ... ... ... ... ... синтандар-21, майлар-0,5.Бейтараптандыру үдерісінде түзілетін ақаба суларда хромды илеу үдерісінде түзілетін ластағыш заттар бар, ... ... ... ... аз ... Бұдан бөлек оларда қалқымалы түрдегі хром жаңқалары және еріген хром тұздары, ... ... ... ... ... және ... аммиак  бар. Бұл сулардығы қалқымалы заттардың мөлшері 3 г/л-ге, қатты қалдықтар 13 г/л-ге жетеді. Ақаба сулардың түсі жасылдау реңді ... ...  ... ... ... - әлсіз қышқылдан, әлсіз сілтіліге дейін.   Қолданылған әдебиеттер тізімі* : ... ... / Бас ... Ә. ...  -  Алматы  Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN ... II том* ... ... , ... 1996,104 бет.* ... ...  Оку ... Тараз,2003, * Д.С.Ділдәбек . Тараз,2000,76 бет.  
        
      

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жасанды үлбір4 бет
Былғары және үлбір шикізаттарын консервілеу әдістері3 бет
Үлбір не үлбір шикізаттарын консервілеу. Құрғақ кептіру(тұзсыз) әдісі11 бет
Үлбір шикі заттарын консервілеу әдістері. Құрғақ кептіру (тұзсыз) әдісі3 бет
Үлбір туралы10 бет
"аяқ-киімге арналған былғары.ер-тұрмандық былғарылар.техникалық былғары.киімдік-галантереялық былғарылар."21 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет
Ірі кара малын сою және терісін сыпыру, былғары және тондық-мех шикізатын дайындау5 бет
Аяқ-киімге арналған былғары8 бет
Аяқ-киімге арналған былғары туралы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь