Қарт және егде жастағы адамдар үшін азық-түлік өндірісінің технологиясының ерекшеліктері

1. Кіріспе.
2. Проблеманың өзектілігі, оның тарихи аспектілері.
3. Егде және кәрі жастағы адамдардың ұтымды тамақтану проблемасының маңызы.
4. Қартаю процестерінің анатомиялық.физиологиялық ерекшеліктері және маңызы.
5. Егде және кәрі жастағы адамдар тамақтануының ерекшеліктері.
6. Қолданылған әдебиеттер
Егде және кәрі жастағы адамдардың ұтымды тамақтануын ұйымдастыру өзекті мәселе болып табылады, себебі тамақтану организмнің мүшелері мен жүйелерінің өзгерістерінің дамуын алдын алатын, қартаю процесіне әсер ететін күшті әдістер болып табылады. Қаншалықты тамақтану дұрыс құрылса, соншалықты адам өмірінің ұзақтығы, олардың денсаулығы мен еңбекке қабілеттілігі тәуелді болады.
Бұл мәселенің маңыздылығы кейінгі он жылдағы экономикалық дамыған елдерде тұрғындардың топтарының жастық топтарының құрылымдарының өзгерістерінің тенденциясынан, яғни кәрі адамдардың санының ұлғаюынан тұрады.
Егде және кәрі жастағы адамдардың сандарының жоғарлауымен байланысты тұрғындардың осы топтарына тамақтанудың принциптерін ғылыми өңдеу, сонымен бірге ұйымдастырылған ұжымдарда егде және кәрі адамдарға арналған мекемелерде тамақтануды дұрыс ұйымдастыру қазіргі кезде өзекті мәселе болып отыр.
Қартаю – негізінде атрофиялы және дегенеративті процестер жатқан онтогенетикалық дамудағы заңды жаплылама процесс. Қартаю кәріліктен бұрын басталады. Қартаюды негіздейтін маңызды фактор протоплазманың өзіндік жаңару қарқындылығының төмендеуі болып табылады. қартаю процесі кезінде репродукцияға, синтезге және қайта қалпына келуге қабілетті генеративті белоктардың (нулеопротеидтер) көп дәрежесі репродуктивті қабілеті жоқ функционалды белсенділігімен алмастырылады. Жас келе органзмнің синтетикалық мүмкіншіліктері әлсірейді және бұл синтездің реттелуі нашарлайды. Қартаю процесі кезінде протоплазмалар нуклеопротеидтерді, нуклеин қышқылдарын және белок синтезінің және жоғары өзіндік жаңару қабілетімен сипатталатын басқа компоненттерді жоғалтады.
Қартаю атрофиялық және дегенеративті өзгерістермен (тірек-қимыл аппаратында, бұлшық еттерде, эндокринді жүйелерде ж.т.б.), сонымен қатар организмнің барлық жүйелерінің функционалдық қабілеттілігінің әлсіреуімен жүреді. Қартаюдың сипаты мен дәрежесі организмнің әр түрлі жүйелерінде әркелкі білінеді.
1.Закон РК «О санитарно-эпидемиологическом благополучии населения». 2002г.
2.Закон «Об охране здоровья народа РК». Алматы, 1992г.
3.Национальная программа в области питания Казахстана. Алматы, 1995г.
4.Григоров Ю.Г. – Актуальные аспекты проблемы гигиены питания пожилых и старых людей в кн.: Теоретические и практические аспекты изучения питания человека. М., 1990г., т.1. стр. 277
5.Машек И., Генде Г. – Старение и питание. //Вопросы питания. - 1994. - №1. С. 3-8
6.Нормы физиологических потребностей в пищевых веществах и энергии //Вопросы питания – 1992 - №2 С. 6-8
7.Потребность в энергии и белке. Доклад объединенного консультативного совещания экспертов ФАО/ВОЗ/ООН серия техн. докладов 724, Женева – 1987г.
8.Скурихин И.М., Шатерников В.А. Как правильно питаться. М., 1996г. – 256с.
9.Уильямс К., Сэндерс Т. – Связь между здоровьем и потреблением белка, углеводов и жира //Вопросы питания. – 2000 - №3 – С. 54-57
10.Самсонов М.А. Концепция сбалансированного питания и ее значение в изучении механизмов действия пищи //Вопросы питания. – 2001 - №5 – С. 3-9
Князиев В.А. Актуальные проблемы улучшения питания и здоровья населения //Вопросы питания. – 1998 - №1 – С. 3-7.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІСЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТИнженерлік технологиялық факультетҚарт және егде жастагы адамдар үшін ... ... ... ... ... Нургазезова А.Н.Семей 2015жЖОСПАР1. Кіріспе.2. Проблеманың өзектілігі, оның тарихи аспектілері.3. Егде және кәрі жастағы адамдардың ұтымды тамақтану проблемасының ... ... ... ... ерекшеліктері жәнемаңызы.5. Егде және кәрі жастағы адамдар тамақтануының ерекшеліктері.6. Қолданылған әдебиеттерҚарт және егде ... ... ... ... және кәрі  ...  ...  ...  тамақтануын  ұйымдастыруөзекті мәселе болып табылады,  ...  ...  ...  ...  ...  өзгерістерінің  дамуын  алдын  алатын,  қартаю  процесіне  әсерететін күшті әдістер болып табылады.  Қаншалықты  ...  ...  ...  адам  ...  ...   ...   ...   мен   еңбеккеқабілеттілігі тәуелді болады.Бұл мәселенің маңыздылығы кейінгі  он  ...  ...  ...   ...   топтарының   жастық    топтарының    құрылымдарыныңөзгерістерінің  ...  яғни  кәрі  ...  ...   ... және кәрі ... ... сандарының жоғарлауымен  байланыстытұрғындардың осы топтарына тамақтанудың принциптерін ғылыми  өңдеу,  соныменбірге  ...  ...  егде   және   кәрі   ...   ... ... ... ұйымдастыру қазіргі кезде өзекті мәселе  болыпотыр.Қартаю – ...  ...  және  ...  ...  ... дамудағы заңды жаплылама процесс.  Қартаю  кәріліктен  бұрынбасталады.  ...  ...  ...  ...  ...   өзіндікжаңару қарқындылығының төмендеуі  болып  табылады.  қартаю  процесі  кезіндерепродукцияға, синтезге және  ...  ...  ...  қабілетті  генеративтібелоктардың  (нулеопротеидтер)  көп  дәрежесі  репродуктивті  қабілеті   жоқфункционалды   белсенділігімен   ...    Жас    келе    ...  ...  ...   және   бұл   синтездің   реттелуінашарлайды.  ...  ...  ...   протоплазмалар   нуклеопротеидтерді,нуклеин  қышқылдарын  және  белок  синтезінің  және  ...  ...  ... ... ... компоненттерді жоғалтады.Қартаю  атрофиялық  және  дегенеративті  өзгерістермен   ... ... ... ...  ...  ж.т.б.),  сонымен  қатарорганизмнің барлық жүйелерінің  ...  ...  ... ... ...  мен  дәрежесі  организмнің  әр  түрлі  жүйелеріндеәркелкі білінеді.Функционалдық және биологиялық тұтастығын ...  ұзақ  ... ... ... процесіне аз дәрежеде ұшырайды.Қартаю  процесі  кезінде  маңызды   өзгерістер   асқорыту   ... Иіс сезу ...  дәм  ...  және  ...  ... бір ... атрофияланады, яғни ұлпалардың біраз бөлігі дәнекер  жәнемай   ұлпаларымен   алмастырылады.   Атрофиялық   ...   ... ... қабаты жұқарады, ал оның клеткасы төмен  ажыратпалы  жәнеөте   қарапайым   болғандықтан,   ...   ...   және   ... төмендеуіне алып келеді. Асқазанның шырышты  қабатының  осындайөзгерістері 60 жастан жоғары адамдардың  80%-де  байқалады.  ...  ...   ...   ...   ...   ...   ...    сөлініңқышқылдылығының төмендеуі, ферменттердің  концентрациясының  төмендеуі  жәнеолардың белсенділігінің түсуі саналады.Асқазан  сөлінің  секрециясының  ...  тұз  ...  ...  дейін  әлсіреуі  және   пепсиннің   ферментативті   белсенділігіасқазанның  қортуының  функционалдық  ...  ...   ...   ...  жылдам  жоғарылайтын  ішек  микрофлорасының  сипаты   менжағдайына әсер етеді. Бұл өзгерістер ... ... ... ...  ...  мен  ...  алып  ...  Бұдан   басқа,   асқазан   сөлініңқышқылдылығының  төмендеуі  ішек  микрофлорасының  ...   ...   ... ... шақырады.Сонымен, асқазанда тұз қышқылының болмауы  және  ...  ...  ...  ...  ...  ...  асқазан-ішекжолдарының жоғарғы бөлімінде асқорытуға  қатысуға  қабілетсіз  және  ... ... ... әсер ... ... тән емес  ...  түріпайда бола бастайды.Қартаю кезінде ұйқы безінде де өзгерістер ...  ...  ... ... ... саны мен ...  ...  әсіресеұйқы безінің протеолитикалық  (белоктарды  қорытатын)  және  ...  ... ... ... ... ...  ... белсенділігі төмендейді.Бауырда  бауыр  балкалары  ...  ...   ...   ... ... және дегенерация  байқалады.  Компенсаторлы  реакциялысипаттағы  2  ядролы  ...  орын  ...  ...  ...  ...   түзуфукционалдық  қабілетінің  төмендеуі,   сонымен   ...   ...   ... және ... ... ... байқалады.Қартаю кезінде аш және тоқ ішектің шырышты қабаттарында  салыстырмалытүрде біраз өзгерістер байқалатынын айта кету ... ... ...  кезіндіасқорыту жүйесі асқорыту мүшелерінің функционалдық қабілеттілігіне,  соныменқатар егде және кәрі адамдардың тамақтануын ұйымдастырған кезде  ... ... ... ... әсер ... ... ұшырайды.Қартаюмен байланысты өзгерістер организмнің барлық жүйелерінде (тірек-қимыл аппаратында, бұлшық еттерде, тамырларда, бездерде ж.т.б.) байқалады.Қартаю    алмасу    ...    ...    ...   ...   ...    қартаюы    организмнің    тіршілікқозғалысының   негізінде   ...   ...   ...   қарқындылығыныңбіртіндеп төмендеуімен  сипатталады.  Бұл  негізгі  амласу  ... ...  ...  және  ...  ...  ...   алмасуының   қарқындылығының   төмендеуімен,    ұлпаларда    липидтікомпоненттердің жиналуымен, ... ... ... ...  маңызды  мүшелердіңұлпаларында  ферментті  биологиялық  ...  ...  ...  ... ... ... ... айқындалады.Демек, қартаю процесі кезінде организмнің  мүшелері  мен  жүйелеріндеолардың функционалдық қабілеттілігінің төмендеуіне алып  ...  ...  ...  сипаттағы  морфологиялық   өзгерістер   ...   ... ... ... ... емес ... ...  жүйесіне  күштүсу, гипокинезия, артық салмақ  ж.т.б.)  қартаюға  ықпал  жасайтын  маңыздыфакторларға жатады.Қартаю   ...   ...    ...    белокты    ассимиляциялауқабілеттілігі   төмендейді,   нәтижесінде   ...   ...    ... мен  ...  ...  ...  ...  Витаминдікжетіспеушіліктің  пайда  болуы  ферменттік  ...  ...  ...  процестерінің  бұзылыстарымен  байланысты   созылмалы  гиповитаминозжағдайын шақыруы мүмкін. ...  ...  ...  ...  ... белгілерінің білінуіне ықпал жасайды.Соымен, басқа факторлармен бірге  алиментарлық  фактор  кәрі  жастағыадамдардың зат ... ... үшін ... ... ... және кәрі ... сау адамдардың тамақтануын құрастыру негізіндеА.А.Покровскимен құрастырылған келесі негізгі принциптер рұқсатталған:1. Ұтымды энергия шығыны  бойынша  ...  ...  ... ... ... ... ... Тамақтанудың максималды әртүрлілігі және оның барлық ауыстырылмайтынтамақтану факторларымен баланстылығы;4.  Организмде  ферменттік  ...   ...   ... ... ... оптималды түрде қамтамасыздандыру;5. Тамақтануда жеңіл және тамақтық талшықтарға бай тағамдарды қолдану;Тамақтанудың   сандық   мөлшері   ...   ...    ... сәйкес егде және кәрі адамдардың  тамақтануы  ...  ... ... ... тамақтану  дегеніміз  –  тамақтанудың  сандық  ... ... ... ... ... бір ...  жеткіліксіздігігінтудыратын  тамақтық  және  биологиялық  бүтінділікке  ...  ...  ... ... ұзақ уақыт  бойы  жүйелі  түрде  шектеуді  талап  етеді.Шамалы   ...    ...    ...    азық-түліктердің    максималдыассортиментін қолданумен кең  әртүрлілігі  негізінде  құралады.  ... ...  кең  ...  ...  ...  ...  ...  және  шамалы  шектеу  жеңілге  түседі.  Салыстырмалы  аз  ... ... ... ... бар  тамақтық  рацион  егдежастағы адамдар үшін өте қолайлы.Шамалы  шектелген  тамақтануды  ...  егде  ...  ... ... ... ... орташа  2100-2300  ккал  анықталады.Кәрі жастағы адамдар үшін аз мөлшерде – тәулігіне 1900-2000 ккал.Егде жастағы ... ...  ...  ...  ... калориялы тағамдарды қабылдауды  төмендету  есебінде  шектелуі  керек(қант және басқа тәтті тағамдар, сонымен бірге май және май ...  ...  ...  үшін  ...  ...  ...  ...  кезінде  еңбекқызметінің сипаты мен қарқындылығын анықтайтын  энергия  ...  ... және  жеке  ...  ...  ...  ...  бір  ... қалыптасқан көпжылдық әдеттеріне көңіл аудару қажет.Егде жастағы адамдардың физикалық жұмыстарының қарқындылығынан  жалпыеңбек  қабілеттілігінің  төмендеуі  және  ...   емес   ...   ... белок нормасының төмендігі үшін негіз болып табылады.Бірақ егде жастағы адамдарда тірі клеткалардың регенерацияға (қалпынакелуге)  ...  ...  Бұл  ...  үшін   ...   қажет   болады.Адамдардың физикалық ... ... ... сайын,  бұлшық  етке  күшжәне ұзақтылығы ... ... ... ... ...  және  бұл  үшінбелоктар  көбірек  қажет  болады.  Сондықтан  ...  ...   ... егде ... ... қажеттілігі жоғары болуы  мүмкін,  бірақжас және орта  жастағы  адамдардан  ...  рет  аз  ...  Егде  ... ... ... ... жоғары қажет етуінің негізі  организмдетіршілік процесі кезінде белоктың ыдырауы жоғары мөлшерде  жүреді  және  солмерзімде ... келу ... ... ... ... ... деңгейіне және жасқа байланысты белоктың нормасы1,2-1,8 г/кг аралығында қолданылуы мүмкін.Ұзақ өмір ... ... ... ... ... ... ... негізгі принципі шамалылық, табиғи  және  жаңа  піскентағамдарды ... ... ... егде және кәрі ...  ...  организмінің  анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктерін  ескеріп  құрылған  ғылыми  ...  ...  ...  ...  өмір  жасының   ұзақтығына   және   ... ... ... жасайды.Егде адамдарға әлеуметтік қызмет көрсету өзекті  проблемалардың  біріболып табылады. Адам қартайған кезде бұрынғы  әлеуметтік  ролінен  ... ... мен ... ... ... ...  ...  шеңбері,әлемге көзқарасының нұсқалары таратылады.Қарт адамдар мен мүгедектерді әлеуметтік қорғаудың құрамды элементі –заң қабылдаушы үкімет бекіткен  әлеуметтік  кепілдеме  ...  ... ету  ...  қызмет  немесе  жеңілдік  түрінде,  ақшалай  немесетабиғи  формада  ...  ету.  Оған   ...   ...   ...   ... ... және бір ...  қосымша  төлем  осы  категорияларғадифференцияланған, адресті әлеуметтік қолдау  көрсету   мақсатындағы  қызметтабиғи  сома,  ...  ......   шарттарға   әкелетінкритикалық  өмірлік жағдайлардың жойылуы немесе бейтараптылығы кіреді.Сонымен, әлеуметтік қамтамасыз ету дәстүрлі формасын жеткізу: ақшалайтөлем ... ... ... ... ету;  ...  пен  ... ... стационарлы  және  стационарлы  емес  түрі  —  әлеуметтіккөмектің  шұғыл  формасында  еңбекке  ...  ...  ... ... ... ... ... көмекпен қамтамасыз ету құрамына зейнетақымен  әртүрлі  жәрдемақы,   жергілікті   арнайы   әлеуметтік   ...   ... ... мен ... ... ... және оларды  асырауы;ротездеуі; мүгедектерге жеңілдік; үйсіздерге көмек көрсету.Әлеуметтік қамтамасыз ... ... ... ... ... еңбек етушілер есебінен жасайды. Соңғы жағдайда фондтан төлеу  еңбексалымы немесе стажы арқылы емес,  төлем  көлемі  ...  ...  ... ... ... кең ... ... басым көпшілігі қалыпты үй жағдайында қалғысы келеді,ал мамандандырылған мекемелерде көмек алу көп шығынды ... ... Бұл  ... ... ... болса, соншалықты өз үйлерінде қалуға  мүмкіндікбере отырып, олардың арасында аурулар мен мүгедектіктің  алдын  алуға  ықпалететін әлеуметтік және ... ...  ...  ...  итермелейді.Егде адамдарға үйде күту сияқты шаралар осы  мақсатқа  қол  ...  ... ... әлеуметтік  қызметкерлердің  келіп-тұруы  қарттар  үйінекеліп түсетін адамдардың санының азаюына мен өлім көрсеткішінің  төмендеуінеәкелуі мүмкін.Қолданыстағы 1998-2005 ... ... ... үйде  ... ... ... белгіленген:• әлеуметтік-тұрмыстық қызмет көрсетулер;• әлеуметтік-медициналық қызмет көрсетулер;• әлеуметтік-психологиялық қызмет көрсетулер;• әлеуметтік-құқықтық қызмет көрсетулер.Заңнама бойынша асырап-бағуға және ... ... ...  ...  ...  еңбекке  қабілетті   туған-туысқандары   жоқ,   ... ... ... ... пен  ...  ...  ете  алмайтын(жасы келуіне, бірінші, екінші, үшінші  ...  ...  ... ауру болуына, бас бостандығынан айыру орындарында  жатуына,  елдентыс  жерге  тұрақты  тұруға  кетуіне  ...  ...  елді  ...   ...  ...  ...  бар  адамдар  үйде  қызмет   көрсетугеқабылданады [44].Мүгедектер, Ұлы Отан соғысына ...  мен  ...  ... ... кезекті тәртіппен үйде қызмет көрсетуге қабылданады.Қазақстан Республикасындада қарт адамдар  мен  мүгедектер  Қазақстан Республикасының  Конституциясы  ...  ...  ...   ...   ... ... ... республика  конституциясы   бекіткен  әлеуметтік-экономикалық және жеке құқықтарға ие.  Алайда,  қарт  және  ...  ... ... қоғамдық және  еңбек  қызметінің  тоқтауына;  ...   ...   өмір   ...   мен   қарым-қатынасынаәлеуметтік-тұрмыстық  және   ...   жаңа   ...   ...   ...   ...   айтарлықтай    әлеуметтік    мәселелердітуындатады.Қарт адамдар мен мүгедектердің өмір ... ...  –  ең  ... ... ...  Өмір  ...  ...  барысында  адамда  өзінеқызмет көрсету мүмкіндігінің,  қимыл-қозғалысының,  жөн  ...  ... өз ... ... ... ... ...  қызметіменайналысу мүмкіндігінің болмайтындығы байқалады.Бұл  мәселені  шешуде  ...  ...   ...   ...   менмүгедектерге әлеуметтік көмек  пен  әлеуметтік  реабилитация  жүйесі  жоғарыдеңгейге жетіп отыр.Қарт адамдармен ... ... ... ... ...  бірігеронтологиялық   реабилитация   жұмыстарын    жүргізу    ...    ... ... — бұл ұзақ жүретін процесс және ол  әлеуметтікқорғау мен денсаулық  сақтау  мекемелерінің  кең  және  ...  ... ғана ... ... қарт адам ... бір ...  мақсаттармен  өмірсүруі ниеті болғаны  маңызды.  Реабилитациялық  шаралардың  ...  ... ... оның өмір ... ... Күнделіктегі жеке  бастық  іс-әрекет кәріліктегі өмірдің әлеуметтік мәнге толы  болуына  үлкен  мәнге  ие.Жағымды  ...  ...  және  ...  ...  әлеуметтіккөмектің формасын және түрін егде жастағы адамның өзі  таңдайды.  Әлеуметтікжұмыстың  мәні  ол  ...  ...  Дәл  осы   ...   мұндайреабилитацияның ең маңыздысы  қарт  ...  ...  ...  ... ... ... ... табылады. Қоғамға қажеттілігін әр  адам  өзініңөмірлік тәжірибесінің негізінде құрастырады. Бірақ  қандай  жағдай  болмасынәр  адам  ...   ішкі   ...   ...   тұрақтылығын,   беделдігін,белсенділігін сақтап қалуды  үйренуі  керек.   Қазіргі  кезде  қарт  ... ... ... және ... байланысты жалғыздықта  және  кез-келгенқиындықтарда төтеп бере алмай жатады.  Егер  бұрын  қарт  ...  ... ... ... ал ... бұл ... ... және  жергіліктіоргандардың және  халықты  әлеуметті  қорғау  ұйымдарының  ... ... ... ең ... ...  және  ...  болыпбөлінеді. Бұл бөлу формасына  байланысты.  Бұл  екі  ...  ...  ...  ...  ...  Көптеген  зеріттеу  нәтижелері   көрсетіпотырғанындай қарт адамдарда медециналық проблемалардың ... мына  ... ... ... отырады: жүру, көздің  нашарлауы,  өзін-өзі  күту,ойлау және интелектуалды  ...  ...  ...  ...  ...    ...    ...     қарағанда     баяу     ... ... ... қарт ... дәрігерлерге 1,5  есе  көпшағым   түсіреді. Басқа жас өкілдеріне қарағанда екі  есе  көп  стационарлықем ... ... ... ... қарт ...  ...  жәрдем  шақыру  үлесі40%-60% құрап отыр. Жастары  ұлғайған  ...  ...  ...  ...  ... елу ... жоғары жастағы адамдарға басқа  топ  өкілдеріне  ... үш ... есе көп ... Ал ...  ...  ...  ... жеті есе көп шалдығып отырады. Ол аурулар қатарына: рак, қант  диабеті,жүрген ... және тағы ... ... жасы  ...  ...  ...  ауруларға  қарсы  тұр  қасиеті  төмендейді,  бір  аурудың  үстінеекіншісі қосыла ... ... ...  ...  ...  ... өз ... тигізеді.Әлеуметтік   реабилитация    әлеуметтік-экономикалық,    медициналық,юристік,  кәсіби  және  ...  ...  ...  Олар  ...  ... ... және  осы   топтардың  қоғамда  толыққанды  ...  ... Қарт ...  мен  ...  ...  ...  құрамдыэлементі  заң қабылдаушы үкімет  бекіткен   әлеуметтік  ...  ... ... ету ... қызмет немесе  жеңілдік  түрінде,  ақшалайнемесе табиғи ... ... ету.  Оған  ...  ...  зейнетақы  менжәрдемақыға периодты және бір мезгілде   қосымша  ...  осы  ... ... әлеуметтік қолдау  көрсету   мақсатындағы  қызметтабиғи  сома,  жағымсыз  әлеуметтік  –  ...   ...   ...  өмірлік  жағдайлардың  жойылуы  немесе  бейтараптылығы  кіреді.Сонымен, әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... ақшалай  төлем(зейнетақы, жәрдемақы); табиғи қамтамасыз ету; қызмет пен  жеңілдік,  қызметкөрсетудің  стационарлы және ... емес  түрі  —  ...  ... ... еңбекке қабілетсіздерге, Қазақстанның  мұқтаж  азаматтарынаберіледі.  Қарт  адамдар  зейнеткерлікке  шығу  психологиялық  жағынан  ... Бос ... ... пайдаланбайды.  Тұрмыс  жағдайы  төмен  болғансоң қарттар көп уақытын үй шаруасына арнайды.  Рухани  ...  онша  ... ... Қарт ...  ...  ...  жүргізуге  талдаужасау,  оның  толық  жоспарланбағандығын,  қарттардың  мүддесін   ескерумен,олардың қажеттіліктеріне ... ... ... ...  ...  демалысын   ұйымдаструдың   нәтижелі    формаларынтеориялық   әдістемелік  жақтан  әзірлеу   олардың  ... ... және жеке  ...  ерекшеліктерін  ескеруді  қажететеді.Біздің бақылуымыз бойынша, демалыс белсенділігі  сипаты  мен  ... ...  ...  ...  келеді:  1)Денсаулығы  мен  психологиялықбелсенділігі жағдайы; 2) әлеуметтік жағдайы  (жалғызіліктілігі,  балаларыменбірге тұруы); 3) ... ... ... ... ...  адамдармен  және  ұйыммен  бұрынғы  қоғамдық  байланысын  сақтауы;  4)   материалдықамтылуы мен ... ... 5) ... мен ... ...  6)  ... ... әлеуметтік көмекпен қамтамасыз ету құрамына зейнетақымен  әртүрлі  жәрдемақы,   жергілікті   арнайы   әлеуметтік   ...   ... ... мен ... ... ... және ...  асырауы;протездеуі; мүгедектерге жеңілдік;  үйсіздерге   ...  ...  ... ... мемлекеттік  органдар,  кәсіпорындар,  жеке  адамдар  еңбекетушілер есебінен жасайды. Соңғы жағдайда фондтан төлеу еңбек ...  ... ... ... ... ... ...  анықталады.  Мұндай  тәжірибе  батыселдерінде кең таралған.2003 жылы әлеуметтік қорғау жүйесінде біздің елімізде   қарт  ... ... ... 959 ... ...  ...  аса  ... орталығы, үйде әлеуметтік көмек көрсететін 900 бөлім, сонымен  ...  да  ...  ...   ...   мекемелер   қатары   ... ... ... ... және тағы ... ... адамдарды  адресті  қорғау  Қазақстанда  айтарлықтай  ... Ол ... ең көп ... ... ...  зейнеткерлерге,мүгедектерге, 80 жастан жоғарыларға көрсетіледі.Біздің еліміздегі әлеуметтік  зерттеулер қарттарға  жағымды  жағдайдықамтамасыз  етудің  ...  ...  ...  көтерілуі,  зейнеттік     қамтамасыз етудің жоғары деңгейге жетуі, оларға үйде қызмет  көрсетуді дамыту  қарттарға  арналған  үйлердің  ...  және  өмір  сүру   ... ... ... ...  бөлімшесінде  қарттармен  мүгедектергетұрақты  немесе  уақытша  ...   ...   ...   қызмет   көрсетуұйымдастырылады.Әлеуметтік  қызмет  көрсету  орталығындағы  жедел  әлеуметтік   көмеккөрсету бөлімшесі ... ... ... ... ... ... ... немесе  азық-түлікке  мұқтаж  адамдарға  бірреттік көмек;2. Киіммен, аяқ киіммен қамтамасыз ету;3. Бір реттік материалдық көмек ... ... ... ... ... ... Жедел психологиялық  көмек  көрстеу,  соның  ішінде  «сенім  телефоны»арқылы да;6. Заңнамалық көмек көрстеу;7. Аймақтық ережеге ... ... ... да ... ... әлеуметтік көмек бөлімшесі де маңызды орында тұр.Әлеуметтік зерттеулер нәтижесі бойынша қарттардың  жағдайын  жақсартуүшін елімізде келесі жұмыстар ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру жүйесінің жақсаруы;—         үйде қызмет көрсету жұмыстарының ...  ...  ...  үйлер  мен  онда  тұру  жағдайларыныңжақсаруы және т.б.Көптеген  елдерде   зейнетақымен   қамсыздандыру   ...   ... ... ... ең басты мәселесі болып отыр. Бұл  ... елде ... ... шешіліп  келеді.Кейбір елдерде зейнеткерлер  зейнетақысын  оның  ...  ... ... Ал ... елдерде жинақталған зейнетақы жүйесі  жүріп  жатыр.Қазақстанда  қазіргі  кезде  Зейнетақы  төлеу  жөніндегі  ... ... ... ... ... жалпы саны   1  млн.  600мың адамнан асты. 2006 ... ... ... ең ... ...  деңгейіайлық еңбекақының  ең  төмен  ...  ...  ...  ...   және   ...   ...   ...   мемлекеттік   әлеуметтікжәрдемақылардың  мөлшерін  есептеу,  кедейлік  шегін   анықтайтын   ...  ...  ...   болып   белгіленген.   Әлеуметтік   төлемдітағайындау, әлеуметтік  көмек  мөлшерін  ...  тек  ең  ...  ...  ...  қана  ...  ...  алушының  бұрынғы  еңбек  үлесінебайланысты жүзеге асырылады. Елбасының Қазақстан  халқына  жолдауына  ... ... 1 ...  ...  ...  мен  әлеуметтік  төлемдер  «айын-айынша» принципі бойынша төленуде. ... ...  ...  ... 8 ... ... ... әлеуметтік-тұрмыстық қызмет  көрсету  жұмысына  баса  ... жөн. Бұл ... ... жағдайды қарастырған  жөн:  өзіне-өзі  қызметкөрсете  алмайтындарды  ескеріп,  ыңғайлы   аяқ   ...   ...   ... ... ...  ...  құрылдармен,  кейбір  гигиеналықжұмыстарды жүргізу кезінде қиындық тудырмайтын  құралдармен  қамтамасыз  ету[45].Халқы аз жерлерде тұратын ...  ...  ...  ...  көмеккөрсетудің жаңа түрі – Қайырымдылық поезды деген атпен ұйымдастырылып  жүріпжатыр. Оның құрамына дәрігерлер және әлеуметтік қызметкерлер  ...  ... ... ...  ...  беру  т.с.с  ...  ... Атап кету керек  мұндай  көмектер  бұған  дейін  де  жүргізілген:ауылдық  аймақтарға  медик  ...  ...   ...   ... және ...  мен  ...  ...  көмек  көрсетуде   әлеуметтікқызметкерлерге кең мүмкіндіктер береді. Мұндай адамдармен жұмыс  ...  ...  мен  ...  және  жан  ...   ...   ...   ... ие бола  отырып  қана,  қарт  ...  өмір  сүру  ... ...  ...  мәртебесін  көтеруді  қамтамасыз  етугеболады.Мұндай  мүмкіндіктердің  шеңбері  өте  кең  болып   ...   ... ... ... тек қана  ...  ...  ... оның денсаулық жағдайына толықтай әсер етеді. Әлеуметтік  педагог  осышеңбердегі  ...  ...  ...   ...   ...   ...  Республикасындада  қарт   адамдар   мен   мүгедектер   ...  ...  ...  ...  ...   ...   заңқабылдаушы актілер кіретін республика  конституциясы   бекіткен  әлеуметтік-экономикалық және жеке ... ие.  ...  қарт  және  ...  ... ... қоғамдық және  еңбек  қызметінің  тоқтауына;  құндылықориентирлерінің   трансформациясына,   өмір   ...   мен   ...  және   ...   жаңа   ...   бейімделудіңқиындығына байланысты өзгеруі айтарлықтай әлеуметтік мәселелерді  туындатады[46].Қарт ... мен ... өмір ... ...  –  ең  өткірмәселе болып табылады.  Өмір  қызметінің  шектелуі  ...  ...  ... ... ...  қимыл-қозғалысының,  жөн  сілтеуінің,  қарым-қатынасының, өз мінез-құлқына бақылау жасауының, сондай-ақ еңбек  қызметіменайналысу мүмкіндігінің болмайтындығы ...  ...  ...  ...  деңгейдегі   мағынаға   қарттар   ... ... ... пен  ...  реабилитация  жүйесі  жоғарыдеңгейге жетіп отыр.Әлеуметтік   ...    ...    ...  ...  және  ...  шараларға  әкеледі.  Олар  қажетті  шарттардықамтамасыз етуге және  осы   ...  ...  ...  ...  ...  ...  ең  кең  дамыған  ...  ...   ... 140 қарт адам бар. ... 28 ... қазақтар.Тараз қаласында № 1 ардагерлер мен мүгедектерге арналған үйі бар.Алматы  ...  ...  мен  ...  ...  үйі  бар.   ... 37 жыл, 120 қарт бар ... ... мазмұны әлеуметтік  қызмет  орталығын  (қарт  жастағыжәне мүгедек азаматтар  ...  ...  ...  ...  бөлімдеркіреді. Күндізгі бөлімде (кемінде 30 зейнеткер мен мүгедектерге  есептелген)тамақтану, медициналық және ... ... ... ...  ...  немесе  шеберханада  шамаға  шақ  еңбек  қызметіне   қатыстыруқарастырылған.Уақытша болу бөлімі (кемінде 15  ...  ...  ... ... ...  ...  және  тұрмыстық  қызмет  көрсетуді,тәулік тамақпен қамтамасыз ету шартын жүзеге асырады.Үйде әлеуметтік көмек көрсету бөлімінде (ол ... 120 ... ... 60 ... қызмет көрсетеді)  үнемі  немесе  уақытша  (6  айға  дейін)зейнеткерлер мен  мүгедектерге, басқаның ...  ...  ...  (ақылынемесе ақысыз түрде) үйде әлеуметтік – тұрмыстық қызмет көрсетеді.Үйде әлеуметтік көрсетудің  ...  ...  ...  ... үйде ... ... ... табу болып табылады.Әлеуметтік көмек  орталығының шұғыл қызметі  қызметтің  кең  тізімін қарастырады. Тегін астың  тамаққа  ...  ...  ...  ... ету; ... аяқ ... және ...  қажеттілікпен  қамтамасызету, әр түрлі материалды көмек көрсету;  уақытша  баспана  ...  ...  ...  көмек,  соның   ішінде  ...  ...  ...  ...   ...   ...    көрсету;    региондық    және    басқаерекшеліктермен шартты көмектің ... ... және ... ... ...  ...  ...  Қазақстанда  айтарлықтай  дағдарыстыжағдайда. Ол біріншіден ең көп қажетсінулерге: жалғыз басты  ... 80 ... ... көрсетіледі.Біздің еліміздегі әлеуметтік  зерттеулер қарттарға  жағымды  жағдайдықамтамасыз  етудің  негізгі  ...  ...  ...  ... ... ...  деңгейге  жетуі,  оларға  үйде  ...  ...  ...  арналған  үйлердің  көбеюі  және  өмір  сүру   жағдайыныңжақсаруы.Қазіргі мемлекетте әлеуметтік қамтамасыз  етудің  ...  ... ... қамтамасыз етудің жоғарлауы болып табылады.Қарттарға  әлеуметтік-тұрмыстық  қызмет  етушіге  баса  назар  ... Бұл ... ...  ...  ету  ...  ...  арнайыжайлы  аяқ  киіммен,  киіммен,  қарт   адамдарға   ...   ...  үй  ...  ...  ...  ...  процедуралардыорындайтын әртүрлі құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету.Бұл мәселені шешу ... ...  ...  гереонтологтарбаяғыда-ақ осыған  сәйкес  тұрмыстық  техника  ...  ...  ... ... ... ... ... әкеледі:—  тамақ дайындауда операцияларды бағдарламалайтын автоматтандырылғанасханалық комплекстер.—  төсек ... ... ... ауруларға  қарауда  көптеген  тететіктержүйесі және оларға санитарлы-гигиеналық көмек көрсету.—    қарттардың   жасерекшелік   ...   ...   ...  ...  ...  және  ...   ...   қарт   адамдарғатұрмыстық іс-әрекеттің қауіпсіздігін жоғарлататын және оларға  жайлы  тиетінқарапайым, бірақ өте керекті ... қарт ... ... ...  ...  тұтқалық  және  тірегіштұтқа жүйесі.—  аяқ киімді киетін арнайы тіреулер.—  табалдарықтың орнына жалпақ пондустар қою.Ұсыныстар  ...  ...  ...  ...  олар  ... ... ... елемізде 2003 жылдан бастап, құрамына  үйде  әлеуметтік  көмеккөрсетумен қатар, тіпті жаңа ... ... ... ... бөлімдер  кіретінзейнеткелерге  қызмет   көресету  орталығы  деп  ...  ...  ... бөлімдерді ұйымдастырудың мақсаты – жанұясымен  бірге  тұратыннемесе ... ... ... кездеріне арналған өзіндік  орталықтаржасау. Мұндай бөлімдерге адамдар таңертең келіп, кешке үйлеріне қайтады  депқарастырылған: олар күні бойы ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  әртүрлі  мәдени  іс-шараларға  қатысуға,   бірмезгіл тамақ және керек болған ... ... ... ...  ... ... алады.Мұндай  бөлім  қызметтерінің  негізгі   тапсырмасы   қарт   ... ... ... өмір  сүру  ...  жаңа  мағыналардың  пайдаболуына, белсенді өмір сүруінің ... ... ... ... ... ... ... арналған интернат-үйлерінде пайдаболды,  өйткені  бұл  мекемелердің  ...  ...  ...  ... ... бар, бөлімге сәйкес алаңы бар.Бөлім күніне  25-50 адамға есептеген. Алғашында бөлімде ...  ... ... еді. ... ... ақша ...  ...  әртүрліболды.Бөлімде  дәрігерге  дейінгі  медициналық  көмекке,   клуб   ... ... және тағы ... ... ... ... Ресейде еңбекке  қабілетсіз азаматтар көмек қызметінжасау мен дамытуда, әлеуметтік жұмыс бойынша жаңа  ...  ...  одан  ... түседі деген болжам жасауға негіз бар.Сонымен бірге қарт адамдармен әлеуметтік жұмыс тәжірибелері  көрсетіпотырғандай, қарт адамдардың өмірінде дін ... ... ...  ...  ...  ...  ...  Көптеген  елдерде  халықтың   көп   ...   ... Бұл ... ... қарт ... ... «Өмірден  кейінне  болады?»   сұрақты  жиі  қояды.  Үшіншіден,   көптеген   қарттар   ... ... ... ... қарайды. Сондықтан да қарттармен  жұмысжасаған кезде ... де ... ... ... де ...  ...  бірі  болып  табылады  немес  қарт адамдармен жұмыс жасаудағы тиімділік  деп  айтсақ  қате  ...  ... ... клиенттің әлеуметтік көмек алуға  деген  құқығын  анықтау.Мұнда  көп   нәрсе   ...   ...   ...   ...   ...   ...   немесе   өзара   әрекеттесу   ретінде   дәланықталады.  Бұл  өнер   және  ...  ...  осы  ...  енді  ...  ...  ...   ...   мінез-құлқының   түрткісініңбелгілі және құпия себептерін түсінуге қабілетті болу  керек.  ...  ... ... мен адамдарға шыдамды болуды қамтамасыз етеді.Адамның қандай көмекті іздеп отырғанын зер салып тыңдау және  бақылауарқылы ... ... мен  ...  ...  жеке  ...  ... айналдыра алады.Әңгіме жүргізудегі  негізгі  дағдыларға  негізгі  10  ...  ... ... әңгіменің жалғасатыны туралы  хабар беру;  әңгімені  клиентжағдайда түсінгеннен кейін бастау;  еркін  атмосфераны  құру  үшін  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  сол   күйіндеқабылдамай, пікір айтудың қауіптілгін  сезіну;  ...  ... ... ... қарым-қатынасқа  көмектесу  үшін  жалына,  басына«ия» не «жоқ» деп ... ... ... ... ...  ...  орнына сөйлемеу, оның орнына ойламау; қатты асықпау, әбігерленбеу  және   клиенттіңпаузасы мен үндемей отыруына үйрену (бұл көбіне клиенттің күш ...  ... ... ... қандай да  бір  негізгі  мәселені  ...  ...  ...  ...  оның  ауруларын,  ренжуін,   өзіндік   ... және тағы ... Әр ...  оның  ...  болуы  керек,  басы,ортасы, аяғы. Әрбір келесі әңгіме – кездесу алдыңғы әңгіменің құрамын  тіреуетіп алу керек, ... ... ... ... ... ... ... процесінде қайта-қайта қиындықты айнала  беруі  немес  онытеріске  шығаруы  жұмысшының  қандай  да  бір  ...   ...   ... ... ... мен оның  ...  ...  сәйкес  келмеуіненазар  аудару  ...  ...  ...  тап  ...  адам  ...  ... ... Бұл күтпеген өзгерістер немесе клиенттің  бір  ... ойша  ...  ...  бұлардың  екеуі  де   ешнәрсенібілдірмейді.Әлеуметтік жұмысшының әңгіме-интервьюі күнделікті әңгімелерден мынадйқасиеттерімен ерекшеленеді.  ...  ...  ...  ...  ... тақырыбы болады, әңгіменің уақытша шеңбері  анық  болады.  ... ... және ... ... ... Соңғы аспектіні  толығырақ қарастырайық. Әлеуметтік  жұмысшы мен клиенттің алғашқы ...  ... ... ... кем дегенде  3  мақсаты  бар:  клиенпен  емдеуәдістеме ... одақ ... ... ...  ...  ...  ...  түсінуге  ұмтылады;   клиенттің  ...  ...  ... ... мен формаларын  демонстрациялайды.  Егер  бұл  факторларданазарға  ілмесе,  ситуацияны  басқару  мүмкін  ...  ...  егер  ... негативті реакция бақыланса.Кейде  әлеуметтік жұмысшылар тұйық,  өздеріне  қандай  көмек  керегінайтудың  орнына  ол  ...  сөз  ...  үшін  ...  ...  ... ... ... себептерінің бірі,  бейтаныс  адаммен  кездесуұялу сезімін,  үлкен  үміттің,  ...  ...  өзін  ...  ... ... жұмысшы клиент  не  өзі  туралы  сырластық,  ұялтатыннемесе қорқытатын фактілер көрсетпеуі ... ... бұл ...  ... туындатады.Практиктер көбіне олардың көмектерін  қолданғанда  бірінші  әңгімеденкейін кездесуге келмейтіндеріне қиналады. Зерттеулер көмекке  жүгінгендердің50%-ы, екінші кездесуге  қайта ... ... ... ...  ... ... де, ... кездесуге келмеуінің көптеген  басқа  да   себептерібар. Мысалы, біреулер үшін  алғашқы  ...  ...  ...  тек  ... ... ... ғана ... қалайды және тағы басқа.Сәтті әңгімелер әңгімелесудің  мазмұнына  ғана   тәуелді  емес,  ... ... ... ... оның ... ... ойын  жәнеәлеуметтік жұмысшы  клиенттің  субъективті  сезімдерін  қабылдап  және  оны жұмыста  пайдалануын  ...  де   ...   Егер   ...   ... ... әкелетін  тосқауылды  жоюға  тырысса  интервью сәтті деп ... ...  ...  ...  ақыл  –  ой,  ...  ...  ...  онда  ...  ...  ...  қажетболуы мүмкін. Тіпті тәжірибелі жұмысшылардың өзі кейде  жағдайды  алдын  алаболжайды   ...  ...  не  ...  ...  өзі  ойлайды  Клиенткемаксимальды  еркін  сөйлеуге  мүмкіндік  ...  жөн,  ...  ...   өзтарихын  өзі айтуға  мүмкіндік берсе, ол өз мәселесінің шешімін тез  табады.Клиентпен  стереотипті  қатынасу  ...  ...  ...  белгілі  біркласқа   жатады  деп   қарамау  ...  ...  бұл   ол   ...   ... және ... ...  жасауға  әкеледі,  адамдар  олар  туралыасығыс шешім жасауға болмайтын өте  қиын,  сезімтал  және  ...  ... ... қою. ... қою  ...  ...  қатынастың   дағдысыретінде  өзекті.Біздің  тапсырмамыз  қай  әдіс  қашан   тиімді  және  ...   ...  ...  ...  әлеуметтік  жұмысшы  сұрақты  күмәнді  немесе кінәлаушы   мәнерде,  ...  ...  жылы   ...   ...   ... ... ... сенімсіздікті  сезінуіне   әкеледі.Сөйлесушініңсөздеріне қарағанда, тон мен мәнер маңыздырақ.Сұрақты көп қою, тергеу сияқты болып  ...  ...  тым  аз  ... сәттердің  көрінуіне кедергі жасауға әкелуі мүмкін.Тәжірибесіз адамдар егер клиент әңгіменің неге қатысты екенін байқап қойса  «байқау» ... ... ... ... ... ...  деп  басталатын  сұрақтардың  көп  қойылуыболып табылады, бұл ... өз ... ...  керек  дегенді  білдіреді,сөйтіп  оның  қорғану  позициясын  алуына  әкеледі.  Сұрақты  «не»   ... ... ... екі ... ... ...  ...  беруімүмкін, мысалы,  кәрі  әйелден  неге  үйден  ...  ...  деп  ... егер ол ... шықса не жағдай болуы мүмкін деп сұрау.Сұрақты қолдана білу – бұл әлеуметтік жұмыста аз  ...  ... өте ...  ...  бұл  тек  ...  жиыны  ғана  емес,  өзгерупроцесінің бастауының бір ... ... типі ... егер ...  ... ... ...  әкелу  үшін  әдейі   жүріп  жатса  сәттіболуы мүмкін. Өзгерісті  соңғы  мақсат  деп  ...  ...  ...... мынадай жолмен құрастыру: «Мүмкін, бұл  дұрыс  емес  ... «Мен  онша  ...  ...  барлығы   клиенттің   әдеттегімінез-құлық   сызбасынан   шегініп,    жаңа    ...    ... ... оқу ... ... ала  кеңес беруді  қаламайды  жәнеолар тәжірибелі   көмекші  болып  табылмайды.  Ыңғайсыз   жағдайлар   ... оған ... ... ... жоқ, ... клиент негізгі  мәселені  жеңгенкезде немес ол қысылудан арылған кезде қайта оралуға болады.«Жақсы»  ...  ...  ...  типі  ...  ...  Ол  отбасыныңтерапияда   қолданады  және  ...  ...  ...  ...  ...  екі  ...  өзара  қатынасын  үшінші  жақтың  қалайкөретіні туралы жаңа информация береді.Мынау сияқты гипотетикалық ... ... ... ... ... ... ... одан әрі анықтай  түседі,  бұлар  мәселені  шешудің  жолынұсынарда қолданады.Жақсы әлеуметтік ... ... 6 ... ... Симпатия немесе түсіну — әлемге басқа біреудің көзімен қарауда;2. Сыйлау, ... ... ол оны өзі  шеше  ...  ...  ... үшін қабылдау;3. Консультациялап отырған адам мәселені максималды  түсінуі  үшін,  оныңнақтылығы, айқындылығы;4. Өзін-өзі білуі және ... өзін ... ... ... өзін ... қарым-қатынаста табиғи ұстау;6. Нағыз сол сәтте болып жатқан нәрсеге байланыстылық.Енді  бастаған  әлеуметтік   жұмысшылар  ...   ...   ... қиындықтарға ұшырауы, әңгімені   жалғастыру  үшін  қандай  дағдынықолдануды білмеуі.Осыдан  келіп,  әлеуметтік  жұмысшыларға  ...  ...   ... адам ... ... және  ...  себептерін  білу  жәнетүсінуі керек;—         тұлға аралық қатынастың дағдысы болуы керек;—         сұрақ қоя ... ... ... ... ... ... жоюға тырысу.Сөйтіп, берілген  бөлімді  меңгеріп,  әлеуметтік  жұмысшылар  тыңдай,байқай және қабылдай білуі керек.  ...  ...  болу  үшін  ... қамқоршы болу жеткіліксіз, тәжірибедекөптеген жұмыстың  әдіс-тәсілдерінтиімді қолдана білуі керек.Осындай әдістерді пайдалана отырып біз  ...  ...  ... ... және оны  тиімді  ете  аламыз.  Қарттармен  әлеуметтік  жұмысжүргізудің ... ... ...  пен  ...  ... ете ... бірге қарт адамдармен әлеуметтік  жұмыс  жүргізгенде  олардыңбос уақытына аса назар аудару  керек.  ...  бос  ...  көп  ...  болып  табылады,  ал  ол  уақытты  тиімді  пайдалану  мәселелердіңшешіміне алып ... ... РК «О ...  ...  населения».2002г.2.Закон «Об охране здоровья народа РК». Алматы, 1992г.3.Национальная ... в ... ... ... ... ... Ю.Г. – Актуальные аспекты проблемы гигиены питания пожилыхи старых людей в кн.: Теоретические и практические аспекты ...  ... М., 1990г., т.1. стр. ... И., ... Г. – ... и ... //Вопросы питания. - 1994.- №1. С. 3-86.Нормы физиологических ... в ...  ...  и  энергии//Вопросы питания – 1992 - №2  С. 6-87.Потребность   в   ...    и    ...    ...    ... ... экспертов ФАО/ВОЗ/ООН серия техн.  докладов  724,Женева – 1987г.8.Скурихин И.М., ... В.А. Как ... ... М., 1996г. ... К., ... Т.  –  Связь  между  здоровьем  и  потреблениембелка, углеводов и жира ... ... – 2000 - №3 – С. ... М.А. ... сбалансированного питания и ее значение  визучении механизмов ... пищи ... ... – 2001 - №5 – С. 3-9Князиев  В.А.  Актуальные  проблемы  улучшения  ...  и   ... ... ... – 1998 - №1 – С. 3-7.  
        
      

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себебін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбек ақыны талдау5 бет
Бастауыш мектеп математикасында деңгейлеп-саралап оқыту технологиясын қолдану16 бет
Дамыта оқыту технологиясын сөз тіркесін оқытуда қолдану11 бет
Жобалау технологиясы5 бет
Модульдік оқыту технологиясының маңызы4 бет
Оқыту технологиясын топтастыру11 бет
Педагогикалық технология20 бет
Тәрбие процесінде инновациялық әдістерді қолдану жайлы ақпарат3 бет
Тәрбие процесінде инновациялық әдістерді қолдану. қазіргі кездегі тәрбиеде қолданылатын инновациялық әдістерді қолдану3 бет
Ұнтақтар дәрілік түр ретінде. Ұнтақтар дайындаудың ережелері.4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь