Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық және оның себептері мен формалары жайлы ақпарат

Кіріспе.
Негізгі бөлім.
2.1. Жұмыссыздықтың пайда болуы мен себептері.
2.2. Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздықтың негізгі формалары.
2.3. Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер.
Экономика жағдайын және экономикалық саясат тиімділігін жалпы бағалауға экономика теориясы тәжірибесінде "кедейлік индексі" жиі пайдаланылады, ол макроэкономикалық тұрақсыздықтың екі негізгі көрсеткіштері ретінде жұмыссыздық пен инфляция деңгейі көлемін көрсетеді.
Жұмыссыздықтың негізгі нысандары фрикциондық, кұрылымдық және циклдік техникалық, конъюнктуралық, ерікті болып табылады. Олар үш түрде болады:
• тұйық;
• қазіргі;
• жасырын.
Фрикциондық жұмыссыздық жұмыс іздеу және күтумен байланысты. Ол біліктілігіне байланысты жұмыс күтумен айқындалады және белгілі уақытты қажет етеді. Ол мамандықтың түрғылықты мекен-жайдың өзгеруімен байланысты т.с.с. Сондықтан фрикциондық жұмыссыздық ерікті және қысқа мерзімді болады.
Құрылымдық жұмыссыздық ҒТП салдарынан "ескірген" мамандықтарға сұраныстың өзгеруінен, өндірістегі техникалық ығысулармен байланысты. Мұндай жұмыссыздық көбіне мәжбүрлеу және ұзақ мерзімді сипатта болады.
Фрикциондық және құрылымдық жұмыссыздық жұмыссыздықтың табиғи деңгейін құрайды.
Циклдік жұмыссыздық дегеніміз - жұмыссыздық деңгейінің табиғи ауытқуы. Циклдік құлдырау кезеңінде фрикционалдық және құрылымдық жұмыссыздықты толықтырады,ал өрлеу кезеңінде ол болмайды.
Егер жұмыссыздықтың нақты деңгейі өткен жылға қатысты өзгермесе, онда нақты ЖҮӨ-нің өсу қарқыны жылына 3% құрайды. Бұл қарқын халық өсімімен, қаржының қорлануымен және ҒТП-мен қамтамасыз етіледі. Жұмыссыздық деңгейінің әрбір 1%-ға ұлғаюында (өткен жыл көрсеткішіне қатысты) нақты ЖҮӨ-нің өсу қарқыны 2,5% төмендейді.
Жұмыссыздық, осылайша, қоғамның бүкіл экономикалық өміріне қолайсыз әсер етеді. Ол ең алдымен экономикалық шығындарға әкеледі, ұлттық өнімнің нақты деңгейін төмендетеді.
Жұмыссыздық адамдардың табыстан толық немесе жарым-жартылай айырылуына, тұрмыс деңгейінің төмендеуіне әкеледі. Ол қылмыстың өсуін, психикалық аурулар санының көбеюін туғызады. Бұл әлеуметтік проблеманы жеңілдету үшін мемлекет ішінара жұмыспен қамтуға немесе толық емес жұмыс аптасына қаражат береді. "Артық" халықты қысқарту ретінде әдетте "жұмыс орындарын бөлу" әдісін пайдаланады, бір жұмыс орнын екі жұмысшыға жалақысын төмендетіп ұсынады. Осының нәтижесінде компанияларға салық жеңілдіктері туады.
1. Шеденов Ө.Қ., Сағындықов Е.Н., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. «Жалпы экономикалық теория». Ақтөбе, 2004 ж. 89-100 беттер аралығы.
2. Н.Қ. Мамыров, М.Ә. Тілеужанова «Макроэкономика». III – тарау А, 2003 ж.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министірлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіСӨЖТақырыбы: Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері мен ... ... ... ... ... Қуантқан Б.Семей, 2015 жыл.ЖоспарКіріспе. Негізгі бөлім.2.1. Жұмыссыздықтың пайда болуы мен себептері.2.2. Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздықтың негізгі формалары.2.3. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... және ... ... тиімділігін жалпы бағалауға экономика теориясы тәжірибесінде "кедейлік индексі" жиі пайдаланылады, ол макроэкономикалық тұрақсыздықтың екі негізгі көрсеткіштері ... ... пен ... деңгейі көлемін көрсетеді.Жұмыссыздықтың негізгі нысандары фрикциондық, кұрылымдық және ... ... ... ... ... табылады. Олар үш түрде болады:::    тұйық;::    ...    ... ... ... іздеу және күтумен байланысты. Ол біліктілігіне байланысты жұмыс күтумен айқындалады және белгілі уақытты қажет ... Ол ... ... ... ... ... ... Сондықтан фрикциондық жұмыссыздық ерікті және қысқа мерзімді болады.Құрылымдық жұмыссыздық ҒТП салдарынан "ескірген" мамандықтарға сұраныстың өзгеруінен, өндірістегі техникалық ығысулармен байланысты. ... ... ... ... және ұзақ ... сипатта болады.Фрикциондық және құрылымдық жұмыссыздық жұмыссыздықтың табиғи деңгейін құрайды.Циклдік жұмыссыздық дегеніміз - ... ... ... ... ... ... кезеңінде фрикционалдық және құрылымдық жұмыссыздықты толықтырады,ал өрлеу кезеңінде ол болмайды.Егер жұмыссыздықтың нақты деңгейі өткен жылға қатысты ... онда ... ... өсу ... жылына 3% құрайды. Бұл қарқын халық өсімімен, қаржының қорлануымен және ҒТП-мен қамтамасыз етіледі. Жұмыссыздық ... ... 1%-ға ... (өткен жыл көрсеткішіне қатысты) нақты ЖҮӨ-нің өсу қарқыны 2,5% төмендейді.Жұмыссыздық, осылайша, қоғамның ... ... ... ... әсер ... Ол ең ... ... шығындарға әкеледі, ұлттық өнімнің нақты деңгейін төмендетеді.Жұмыссыздық адамдардың табыстан толық немесе жарым-жартылай ... ... ... ... ... Ол ... ... психикалық аурулар санының көбеюін туғызады. Бұл әлеуметтік проблеманы жеңілдету үшін мемлекет ішінара жұмыспен ... ... ... емес ... ... қаражат береді. "Артық" халықты қысқарту ретінде әдетте "жұмыс орындарын бөлу" әдісін ... бір ... ... екі ... ... ... ... Осының нәтижесінде компанияларға салық жеңілдіктері туады.Жұмыссыздықты азайту үшін жұмыс орындарын қайта құру кезінде "мерзімнен бұрын" зейнеткерлікке шығу және тұтынушыларға ... ... ... ... ... ... қамтуды кеңейту тәжірибесі қолданылады. Мұндай әдіс, сөзсіз ... ... ... ... ... өсуіне әкеледі, бұл жұмысшы табысымен салыстырғанда қосылған құнның өсім қарқынының неғұрлым жоғары ... ... ... ... ... ... әдісі, жұмыссыздарды жұмысқа орналастыру және олардың кәсіптік даярлық деңгейлерін арттыру болып табылады. Мәселен, Англияда мынадай бағдарламалар жұмыс істейді:::    ұзақ ... ... ... ...    ... ... жастар үлесінің ұлғаюы;::    жұмыс күшіндегі әйелдер үлесінің ұлғаюы;::     экономикадағы    ...    ... тым ... Жұмыссыздықтың пайда болуы мен себептері.Жұмыссыздық  -  бұл жұмыс ... ... ... ... ... ... ... қамтылмауы. Жұмыспен қамтылмау өндірістің тиімділігін арттыруы, сонымен бірге жұмысшы күшінің бір бөлігін жұмыстан босатуға мүмкіндік жасайтын ... оның ... ... жаңа ... ... ...  -  техникалық прогресстің салдары болуы мүмкін. ... ... ... дағдарыстар кезінде көбейеді. Нарық жоқ жағдайда жұмыссыздықтың көбею себебі мемлекеттің өндіргіш күштерді орналыстырудағы бұрыс құрылымдық ... ... ...  -  ... ... ... адамдардың тұрақты немесе уақытша жұмыс істемейтін бөлігі.Жұмыссыздық нарықтық экономикада типтілік құбылыс. Себебі, жұмыс күшіне сұраным, оны сатып ... ... ... ... ... ... ... көлемінің азаюы, жұмыс күшіне деген сұранысты төмендетеді. Мұндай ... ... ... қорлану заңының іс-әрекетінің нәтижесі объективтік заңдылық. Осы заңның нәтижесінде қосымша жұмыс күшін өндіріске тарту жай жүреді және капиталдың ... ... ... әсерімен өндірістегі жұмысшылар қысқарады  -  нәтижесінде жұмыссыздар армиясы пайда болады.Ағылшын экономисті А. Пигу "Жұмыссыздық теориясында" мынадай тезис ...  --  ... ... ... жүреді ". Бұл, еңбекке бағаның көтерелуін әкеп соғады. Сондықтан көптеген экономистердің айтуы бойынша кәсіпкерлер жоғары көлемді жалақыны ... ... ... егер сол маман өнімнің шығару құнын көбейтсе, соның есебінен еңбекке жоғары өнімділігі нәтижесінде кәсіпкерлердің жұмысшы ... ... ... ... Бұл дәрежеде мынадай принцип жүреді:"Ыңғайлысы, 1 жұмысшы ұстап, оған жақсы жалақы беру, 5-6 адамға ... ... ... ... Пигу өз ... көп ... нақты өз ойын былай деп қарастырған: "Жалпы ақшалай жалақының қысқаруы жұмысбастылық жағдай жасай ... ... ... ... деп ... ол жалақысы аз жұмысшылардың жұмыссыздық армиясына қосылуы", ... ... ... ... ... ... теңдік жағдайынан "кездейсоқ" ауытқу деп қарастырады. Алайда, капитализм тарихындағы аса ... ... ... ... ... ... ... ықпалымен ағылшын экономисі Д.Кейнс капитализм тұсында жұмыссыздықтың лажсыз сипатта болғанын мойындайды. Жұмыссыздықтың болуын ол өндіріс құрал-жабдықтары мен тұтыну ... ... ... ... ... Бұл ретте Д.Кейнс өндірістің объективті заңдылықтары мен қайшылықтарын елемей, кәсіпкерлер мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттің ынталандыруы арқылы "жұмыспен толық" қамтамасыз етуге болады.Кейнстің ізбасарлары оның концепциясының ... ... ... ... ... және оның ... серпінділігімен өзара байланысына қатысты жақтарын дамытып, толықтыра түседі. Бір жағынан, ... ... мен баға ... ... және ... жағынан, жұмыссыздықтың абсолютті көлемі арасындағы олар (арасындағы) анықтаған кері тәулділік "сұранымның молшылығы" ... ... ... ... ... ... ... экономикалық құрылымдық дағдарыстар, кейнсшілдік түсініктерге қарамастан жаппай жұмыссыздықпен ұштасатын, бақылауға келмейтін созылмалы инфляция кейнстің ... ... ... ... ... ... реттеу практикасының да негізсіз екенін ашып көрсетті.Қазіргі кезде де даусыз болып қала береді. Қазіргі неоконсерватизмнің жақтаушылары жаппай жұмыссыздықтың ... ... ... тыс ... әсерінен болатын жалақының қатаң жүйесін жояды. Жұмыссыздық өз еркімен де болуы мүмкін, жұмыс орны болса да жұмысшыға жалақы ... ... ... ... сипаты көңілдегідей емес (ауыр, қызықты емес), еңбектің маңыздылығы, қызығушылығы төмен. Амалсыздан, болатын жұмыссыздық жалақы ... ... ... сатысын белгілеумен байланысты, мұнда жұмысшы күшіне деген сұраныс пен ұсыныстың арасында алшақтық болады.Қазіргі экономикалық ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық  --  адамдар бір жұмыстан басқа жұмысқа, бір жерден басқа жерге жұмыс іздеумен ауысуын айтамыз.Құрылымдық жұмыссыздық  --  ... ... ... ... болады: жеке саланың дамуының кері пропорционалды болуынан және ескі саланы жабу мен жаңа саланы дамытудың нәтижесі ретінде ... ...  --  ... ... туындайды, яғни экономикалық циклдің осы фазасымен байланысты.Құрылымдық және фрикциондық (экономикалық) жұмыссыздықтар оның "табиғи" ... ... Бұл ... ... ... ... жүреді. Циклдің факторлар жұмыссыздықты "табиғи" деңгейден жоғарылатады.Егер, жұмысбастылық толық болған жағдайда жұмыссыздық деңгейі "Жұмыссыздықтың табиғи деңгейі" деп ... Және тағы бір ... түрі бір ... ... ... ... ... пен ұсыныс арасындағы сәйкессіздік нәтижесінде туындайды. Ол тең емес экономикалық аумақтың дамуына ықпал етіп қалыптасады, және де ... ... ... тағы ... да өзгеше факторлар әсер етеді.Жалпы ең негізгі жұмыссыздық  -  ... ... ... болып келеді.Жалпы жұмыссыз деп статистиклық тексеру кезінде жұмыссыз болып, бірақ жұмыс іздеп және жұмысқа кіруге дайын ... ... ... мамандар жұмыссыздықтың себептерін талдай отырып, оның әр ... ... ... ... ... қарайды. Жұмыссыздықтың мынадай нысандары болады: жасырын функционалдық, ... ... ... ... ... ... тағы ... жұмыссыздық  --  өндірісте және мемлекеттік ақпаратта артық жұмысшылардың қолданылуы. Қазіргі болмыста ... ... аз ... ... ... ... ... жұмыстарын аз жұмыс күшімен атқаруға болады.Институтционды жұмыссыздық еңбек рыногының институтынан, құрылысынан, ұсыныс пен сұранысқа ықпал ететін факторлардан туады.Ерікті жұмыссыздыққа әр ... өз ... ... ... ... ... жатады.Маусымдық жұмыссыздық  -  жұмыс күшінің тек маусымдық кезеңде жұмыс жасауы: бұл ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсібінде т.б.Технологиялық жұмыссыздық  -  адамдарды машинамен ауыстырудың нәтижесі, біліктілікті өзгертуді немесе басқа ... ... ... етеді.Жұмыссыздық  -  экономикалық белсенді халықтың бір бөлігінің еңбек рыногында талап етілмеумерінен туындайтын ... ... ... ... ... ... және жұмыс істегілері келетін, бірақ жұмыс табылмайтын хал-жағдай.Жалпы жұмыссыздық  -  үш критерийге қатар жауап беретін адам ... ... ... ... ... ... ... жұмыс (табысты жұмыс) жоқ,б) белсенді түрде іздеп жүр,в) белгілі бір уақыт аралығында жұмысқа кірісуге даяр (қағида бойынша, екі ... ... ...  -  ... ... ... ... органдарда тіркелген жұмыссыздардың жалпы саны.Жасырын жұмыссыздық (бүркемелі)  -  жұмыс істеглері келетін, бірақ жұмыссыз ретінде тіркелуді, ... ... ... ... ... пайдасыз көретін жұмыссыздардың жалпы саны.Созылыңқы жұмыссыздық  -  12 айға және одан ұзақ ... ... ... ... ... ... ... талдай отырып шетел авторлары олардың жекелеген түрлерін тудыратын нақты факторларын қарастырады. Мысалы, АҚШ-ы Конгресі экономикалық статистика ... ... ... ... ... 70 ... атаған. Олардың әрқайсысының өзінің ерекше "себептері" бар. Экономистер барлық жұмыссыздықтың түрлерін негізінен екі ... ... ... ... бірінші тобына  -  "жиынтық сұранымның жеткіліксіздігінен"туындауын жатқызады, алдыменен ... ... ... ... ... ...  -  "жиынтық сұраным өзгерісімен байланысты емес: фрикциондық, құрылымдық, технологиялық және басқа түрлерін" жатқызамыз.Кез келген жұмыссыздықтың болуы  -  ... үшін ең ауыр ... және ... сілкініс. Батыс ғалымдарының пікірі бойынша, адамды жұмыссыз деп ... ол тек ... ... қана ... ... абыройын да жоғалтады. Шетелде жұмыстан айырылуды психологиялық зақым ретінде бағалап, тек ең жақын туысқаны қайтыс болғанда алатын стресс деңгейінде қаралады.Жұмыссыздқ ... ... ... ... ...  -  ЖБ  -  ... ...  -  жұмыссыздар саны;ЖК  -  жұмыс ... ... ... ... зиян ... ... ... ықпал жасайды, сондықтан еңбекке қабілетті адамдардың бар бөлігі өнім өндіруге қатыса алмайды. Сөйтіп олар жұмыспен қамтылмағандықтан ақшалай жұмыссыздыққа ақы алады, ... ... ... ... шығыс бөлігі өсе түседі.Әйелдердің де, еркектердің де жұмыссыздықтарының негізгі себептері оқу орнын ... ... ... ... қиындығы және кез келген жұмыстың табылмауы болып табылады. Әйелдердің салыстырмалы теңсіздігінің себебі  -  олар ... ... штат ... ...  жұмыстан жиірек босатылады және үй шаруашылығын жүргізу қажеттілігі бойынша жұмысты тастайды.Жасқа қарай жұмыссыздық сипаттамасы да ... ... ... әйелдер мен еркектер арасындағы теңсіздікті айғақтайды.Жұмыссыздық себептері, 2007 жылДерек көзі: Қазақстан Республикасындағы еңбек рыногы: 2006 жыл. Қазақстан Республикасының ... ... ... 2007ж.Еңбек өндіріс факторы, ерекше тауар болып табылады. Оның тауарлық формасының  ерекшелігі мыналардан тұрады:Бұл ресурс, әдетте, өзінің толық көлемінде сатылу ... ... ... ... ... жинақылық (аймақтық, өндірістік және т.б.);Тұтас еңбектік бөлігі (элеуметтік формада) тұрақты өтімді таппайды; Қорытындысында тұрақты құбылыс  -  жұмыссыздық туады.Жұмыссыздық  -  бұл ... ... ... ... ... халықтың өндірісте жұмыспен қамтылмауы. Жұмыспен қамтылмау өндірістің тиімділігін арттыруы, сонымен бірге ... ... бір ... ... ... мүмкіндік жасайтын немесе оның құрылымына, сапасына жаңа талаптар қоятын ғылыми  -  техникалық прогресстің салдары болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... Нарық жоқ жағдайда жұмыссыздықтың көбею себебі мемлекеттің өндіргіш күштерді орналыстырудағы бұрыс құрылымдық саясаты болуы мүмкін.Жұмыссыздық  -  ... ... ... ... тұрақты немесе уақытша жұмыс істемейтін бөлігі.Жұмыссыздық нарықтық экономикада ... ... ... ... ... ... оны ... алуға жұмсалатын капитал көлеміне тәуелді. Сондықтан капитал көлемінің азаюы, жұмыс күшіне деген ... ... ... ... ... экономикадағы қорлану заңының іс-әрекетінің нәтижесі объективтік заңдылық. Осы заңның нәтижесінде қосымша жұмыс күшін өндіріске тарту жай жүреді және ... ... ... ... әсерімен өндірістегі жұмысшылар қысқарады  -  нәтижесінде жұмыссыздар армиясы пайда болады.Жұмыссыздық негізгі ... ... ... ... ... төмен жалақымен жұмыс істеуден бас тарту.Кейнтік теория.  Жұмысбастылық жиынтық ұсынысқа, тұтыну бейімділігіне және инвестициялар көлеміне байланысты.Маркстік ... ... ... ... ... ... еңбекте машина мен жабдықтарға қарағанда аз өседі.Жұмыссыздықтың мынандай түрлері бар:1. Ағымдағы немесе фрикциондық жұмыссыздар. Адамдар бір жұмыстан екінші жұмысқа ауысады, бір ... ... ... көшеді, жұмыс іздейді, оны күтеді. Осы себептерге байланысты жұмыссыз болады, оны фрикциондық немесе ағымдағы жұмыссыздар дейді.	Сонымен, фрикциондық жұмыссыздық ... ... ... ... қозғалысына байланысты.2. Құрылымдық жұмыссыздық  -  жұмыс ... ...  ... ...  ... сай ... байланысты болады.Өндірістегі технологиялық өзгерістер жұмыс күшіне сұраным құрылымын өзгертеді. Жұмыс ... жаңа ... ... келе ... ... технологияға сай) жұмыс күшінің құрылымына сай келмейді, осыған байланысты жұмысшылардың ... бір ... ... ... ... ... құрайды.Жұмыссыздықтың жоғарыда келтірілген екі түріде шарасыз, сондықтан егер елде жұмыссыздықтың фрикциондық және құрылымдық түрлері болса, онда жұмыссыздық жоқ деп есептелінеді.3. ... ...  -  ...  -  ... ... байланыты (ҒТП). ҒТП  -  жоғарғы қарқынмен дамыған кезде жұмыс орындары босайды, оның саны тез ... ... ... ... ҒТП  -  тің ерекшеліктері де бар. Технологиялық зерттемелердің еңбек сыйымдылығы жоғары процестеріне ... ... үшін ... жасау күшін тартады. Сайып келгенде ҒТП жұмыссыздықтың өсуіне алып келеді, сондықтан мемлекет еңбек нарығын реттеуге әсер ететін шараларды қарастыру ... ... ...  -  ... дағдарыста өндірістің төмен құлдыраған (спад) кезеңінде пайда болады. Жұмыссыздықтың бұл түрі жалпы тұтынушы және инвестициялық ... ... ... ... ... мен ... ... сұраным қысқарып, жұмыссыздық өседі. Сондықтан жоғарыдағы себепке байланысты, оны сұраным  ... ... ... ... ... деп те ... ... немесе маусымдық (сезондық) жұмыссыздық  -  белгілі бір уақытта ... ... ... ... жұмыссыз (ауыл шаруашылығы, құрылыс, туристтерге қызмет көрсету) немесе толық емес жұмыс күнінде жұмыс жасау.6. Аймақтық жұмыссыздық  -  жеке ... ... ... ...  -  ... ... ... қалыптасады. Мысалы, көмір өндіретін өндірістің шоғырланған аймақтар. Әлемдік тәжірибе бойынша жергілікті ... ... ... ... ... ... замандағы жұмыссыздықтың сипаттына бірнеше факторлар ықпал етеді:* Ғылыми  -  ... ... ... ... және ... ... ... Сыртқы экономикалық бәсекелестің күрт күшеюі.Мұндай жағдайларда еңбек нарығы мынаған міндетті:Өте ... ... ... ... ... ... және халықаралық көзқарастар аясында). Үлкен икемділікке барып, қазіргі заманғы жағдайларға сай өте үлкен бейімділік танытуға. Еңбекақы ставкаларын дараландыру ... ... ... ... еңбек үлесімен ғана емес, сонымен бірге адамның жұмысқа лайықтылығын, әлеуметтік мүмкінділігін және ... ... ... ала ... құру ... ... елдердегі жұмыссыздықтың себептерін талдай отырып, шетел авторлары олардың жекелеген түрлерін тудыратын нақты факторларын қарастырады. Мысалы,  АҚШ ... ... ... бойынша комиссиясының жүргізген зерттеуі, жұмыссыздықтың 70 түрін атаған. Олардың әрқайсысының өзінің ерекше себептері бар. ... ... ...  ... ... екі ... ... қарайды. Жұмыссыздықтың бірінші тобына  -   туындауын жатқызады, алдыменен ... ... ... ... екінші тобына  -   жатқызамыз.Кез келген жұмыссыздықтың болуы  -  қоғам үшін ең ауыр ... және ... ... ... ... пікірі бойынша, адамды жұмыссыз деп есептегенде, ол тек жұмыстан айырылып қана қоймай, өзінің абыройын да ... ... ... ... ... зақым ретінде бағалап, тек ең жақын туысқаны қайтыс болғанда алатын стресс деңгейінде қаралады.Жұмыссыздық оның деңгейімен өлшенеді.Жұмыссыздық деңгейі  -  ... ... ... қабілеттер санындағы үлес салмағы. Жұмыссыздық деңгейі жұмыспен толық қамтылғанда ... ... ... деп ... ... экономикалық жағдайының негізгі көрсеткіштерінің бірі, бірақ оны тура көрсеткіш деп ... ... ... ... , ... статистикада, кім жұмыссыздыққа байланысты көмек алады, соларды ғана есептейді.Жұмыссыздық деңгейі оның нормасымен сипатталады. Оның ... ... ... ... ... күші ... ... пайыз түрінде есептеледі.Экономикалық теорияда "жұмыссыздықтың табиғи деңгейі"  -  деген ұғымды пайдаланады. Оның мөлшері өзгермелі, оның деңгейі әр елде әр ... 2 ...  7 ... ... ... жұмыссыздықты осы табиғи деңгейден асырмау бағытында іс-шаралар ... ... ... және әлеуметтік салдары:ЖҰӨ-нің көлемі қоғамның өзінің бар потенциалды мүмкіншілігін пайдаланғандағы ... ... ... ... ... Халықтың әр түрлі топтарының арасында жұмыссыздық шығыны бірдей бөлінбеуіне соқтырады.3. Жұмысшылар мамандығын төмендетіп ... ... ... та ... жұмыссыздық мәселелерін шешуде экономикаға мемлекеттің араласуы қажет. Мемлекет жұмыссыздықты реттеуді негізінен төрт ... ... ... ... ... мамандығын жоғалтпау үшін еңбек биржасы арқылы кәсіби дайындықтардан және қайта дайындаудан өткізуге көмек көрсету.2. Әрбір әлеуметтік топтардың ... ... ... ... ... есептеу үшін икемді еңбек нарығын қалыптастырып, оны осы жұмыстарды жүргізу үшін ынталандыру.3.     Еңбек ... ... ... ...     ... зардабын шеккен адамдарды әлеуметтік қорғау.Кез келген жұмыссыздың ... ... ... ... зиянды анықтау үшін, әлемдік практикада Оукен заңы қолданылады. Бұл заң американ экономисі Артур ... ... ж.ж.) ... ... Осы заң ... ... жұмыссыздық деңгейі мен жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ) көлемінің төмендеуі ... ... ... Егер ... ... ... ... деңгейден 1%- ға асса, онда ЖҰӨ көлемінің төмендеуі 2,5% құрайды. Осы 2,5 санымыз  -  ... ... ... ... Мына 1:2,5 ... бұл ... ЖҰӨ көлемінің төмендеуіне қатынасы болып табылады және жұмыссыздықпен байланысты өнімнің абсолюттік зиянын анықтауға көмектеседі. Мысалы, жылына (1983 ж) ... ... ... 9,5% ... 3,5 %  --  ке ... артық ұйғарудың табиғи деңгейі 6%. Осы 3,5%  санын Оукен коэффициентіне (2,5) көбейтсек, онда 1983ж.  ЖҰӨ көлемінің көлемінің төмендеуі 8,75% ... ... ... ... егер де 1983 ж. ... ... ... қамтамасыз етілсе, ЖҰӨ нақтыға қарағанда 8,75%  --  тен көп болар еді.2.2. Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздықтың ... ... ...  --  ... ... ... ... немесе ақпараттың болмауына байланысты.Фрикциондық жұмыссыздық  -  адамдар бір жұмыстан басқа  жұмысқа, бір жерден басқа жерге жұмыс  ... ... ... ...  --  өндірістік  қуаттың жетпеуінің нәтижесінде туындайды: жеке саланың дамуының кері пропорциональды болуынан және ескі саланы жабу мен жаңа ... ... ... ретінде қарауға болады, сондай-ақ жынысының, жасының, ұлтының, мамандығының, басқа да жеке қасиеттерінің ... ... ... ...  --  ...  ...  туындайды.Батыс елдерінің мамандары жұмыссыздықты екі топқа бөледі:--  ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық;--  жиынтық сұраныстың өзгеруіне байланысты; мысалы фрикциондық, құрылымдық жұмыссыздық.Қазақстанда  экономикалық реформалардың бастауынан ашық жұмыссыздық өсе ... ... ... қатар жасырын  жұмыссыздық та орын ала бастады.Қазақстандағы еңбек  нарығында  ағымдағы, ... ... ... ... ... ...  Ағымдағы жұмыссыздық фрикциональдық жұмыссыздыққа сәйкес келеді, яғни халықтың ... жыл бойы ... ... ... және ... ...  орналаса алмады.Құрылымдық және циклдық жұмыссыздық ұзақ мерзімдегі сипатта болады да, олар ... ... ... ... яғни ... адам ұзақ уақыт жұмыс таба  алмағандықтан өзінің  біліктілігін  жоғалтады, еңбек нарығында ... ... ... ... ... ...  экономикада жоқтық қасы, себебі барлық жұмыс күші жұмыспен толық қамтылған жағдайда да  ... ... бір ... болуы қалай да болса қажетті және заңды процесс. Толық жұмысбастылық кезінде жұмыссыздықтың деңгейі фрикциондық және құрылымдық ... ... тең. Ол ... ... деңгейі деп аталады.Жұмыспен толық қамту  жағдайындағы  қарқынды  инфляцияға  әкеліп  соқпайтын ... ең ... ... нормасын  жұмыссыздықтың табиғи  деңгейі деп аталады. Егерде  ... ... ... табиғи деңгейден артып кетсе, онда бұл жағдай жалпы ұлттық өнімнің  азаюына әкеледі.Жұмыссыздықтың зардаптары:Жұмыссыздық (циклдық) жағдайында  --  ... ... ... ... ... ... азаюына келеді. Бұл жағдайда:--  халықтың сатып алу қабілеті  төмендейді,--  қазына  -  қор ...  ... ...  ...  өндіріс  құлдырайды.Ұзақ мерзімде болатын жұмыссыздық жағдайында  жұмыссыз адамдардың  ... ... өсуі ...  қылмысты істердің өсуіне және  халықтың әлеуметтік жағдайының  төмендеуіне әкеледі.Кез келген жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... ... үшін ... заңы қолданылады. Осы заң жұмыссыздық деңгейі мен жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ) көлемінің төмендеуі арасындағы байланысты көрсетеді.Оукен заңы бойынша  ... ... ... ... деңгейіне қарағанда, 1 %-ке өсуі нақты ЖҰӨ-нің  потенциальдық мүмкіндігімен салыстырғанда орташа 2,5%-ке төмендеуіне ... ... ЖҰӨ  ... ... қамту  жағдайында  өндірілетін өнім.Кез келген елдің экономикасында жұмыспен ... ... бір ... саны бар, ... мемлекет тарапынан оларға жұмыссыздық бойынша қаржы төлейді. Жұмыссыздықтың әлеуметтік және саяси ... ... үшін ... ... ... ... ... жұмыссыздарға жәрдем берудің әр түрлі жүйелерін қолдануда.Макроэкономикалық  тұрақсыздықтың тағы бір ...  -  ол ... ... ... ... ... алу қабілетінің  төмендеуіне және тауарлар мен  қызметтер бағаларының өсуіне әкеледі. Инфляция адамзат тарихында жаңа құбылыс емес. 1775-1783 ... ... ... ... үшін ... ... ... құнсыздануына әкеліп соқтырды, Франция 1789-1794 жж. революция кезінде ақша 7 ... 883 есе ... ... рет   деген ұғым ақша айналымына қатысты АҚШ-та Азамат соғысы кезінде қолданыла бастады. Инфляция  -  ... ... ... ... ... ... құбылыстар жиынтығы, басқаша айтқанда айналымдағы ақша массасының нақты  ұсынылған  тауар ... ... ... Соның нәтижесінде тауарлармен қамтамасыз етілмеген ақшаның пайда болуы инфляцияны білдіреді. Инфляцияның бірнеше  түрі бар.Шетелде нарықта болатын инфляциялық тепе-теңдік формаларына ... ... ашық және ... түрге бөледі.--  Ашық инфляция еркін баға  құрылымы экономикасына тән және тауар мен қызмет ... ... ... ... ... Егер ... тепе-теңдік сұраныс жағына қарай бұзылса және тұрақты бағаның өсуімен ... онда бұны ашық ... ...  ... ... ...  -   бағаны реттейтін экономикаға тән, яғни жалпы мемлекеттің бағаны  бақылауымен жүзеге асатын ... ... ол ... тапшылығына, өнім сапасының төмендуінде, ақшаның қорлану мәжбүрлігінде, көлеңкелі экономика дамуында, бартерлік іс-әрекетте байқалады. Басылыңқы инфляция ақшаның төлем қабілеті бар ... және ... мен ... бөлу ... ... ... алмаған жағдайда  мемлекеттің тауар бағасын сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдік бағасынан төмен болуын қолдану ... ... ... байланыстарды монополизм мен әкімшілік-әміршілік басқару жүйесінің ұзақ үстемдігі болған жағдайда да орын алады.2.3. Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық.Қазақстан Республикасында ... енді ғана ... ... ... нарықтық механизмге өтуі қарастырылуда. Қазіргі кезде жұмыспен қамту қатынастары ... ... ... ... Оның ... әміршілдік экономика жағдайында жұмыспен қамту қатынастары тоталитарлық орталықтан жоспарланған еді. ... ... ... ... ... ... міндетін және тұрғындардың тиімді еңбекпен қамтылуын шеше алмады.Жұмыссыздық  --  соңғы кезде қоғамымызда белең алып  отырған осы бір ...  ... да ... ... бастағандай. Бұрындары  деп, алыстан жылтыраған шамның болар-болмас жарығындай көкейде бір үміт сәулесі болғаны еді. Оның да әлсіз оты  ...  ... ... ... ... ... халықты жұмыспен қамту  түбегейлі өзгерістерге түсуде. Оның ... ...  -  ... ... ... ... ... кімнің өнімі сұранымға ие, соның кәсіпорындарда жұмыс орны болады.Экономикалық әдебиеттерден ... ... ... ең ... ынтасы, яғни, талаптануы тек нарық, соның ішінде еңбек нарығы жағдайында ғана іске асатындығымыз жақсы білеміз. Себебі, ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі  -  оның негізін құрушы тірі адамдар екендігі.Мемлекетсіздендіру мен ... ... көп ... ... ... ал ол өз ... ... секторда жұмыспен тұрақты түрде қамтылған жұмыскерлердің босауын жеделдетуде. Кәсіпкерліктің және де ... ... ...  баяу қалыптасуы жұмыстан босап қалған жұмыскерлерді жұмыспен қамтуға мүмкіндік бермей отыр. Қалыптасқан ... ... ... соның салдарынан шикізаттың және жабдықтардың қыруарлығы өндіріс қуатының толық пайдаланылмауына, көптеген кәсіпорындардың банкротыққа ұшырауына әкеліп ... ... ... ... тән құбылыс болып табылады. Бірақ оның әр елдің  ішкі ... ... ... бір ... болады. Егер жұмыссыздық мөлшері асып немесе кеміп кетсе, нарықтық экономикаға залалын тигізеді,  ал қажетті деңгейде тұрса, онда ... ... ... ... жағдай жасайды.Жұмыссыз қалу қаупі  --  әр ... адам үшін ... ... Адамдардың көпшілігі үшін жалақы  -  жалғыз табыс көзі әрі жұмыс адамды моральдық жағынан қанағаттандырады. Сөйтіп, жұмыссыз қалу ... ... ... қана қоймайды, сондай-ақ болашаққа сенімсіздік туғызады, адам өзін өмірге жарамсыз  сезінеді.Жұмыссыздықтың ... және ... ... азайту үшін,  нарықтық қатынастары дамыған елдердің  үкіметтері соңғы отыз жыл ...  ... ... ... әр ... жүйелерін қолдануда.  Халықты еңбекпен қамтудың мемлекеттік реттеудің механизмі құқықтық негізде әрекет ететін  мамандандырылған мекемелердің,  экономикалық тұтқалардың ... ... ... ... ...  ... ... жаңа жұмыс орындарын құру және жұмыссыздыққа жәрдемақы төлеу сияқты әлеуметтік саясат шараларын жүзеге асыру қажет.Еңбек нарығы. Жалдау формасы біздің елге тән ...  ... ... жоқ, ... ол іс жүзінде қалай болса, солай жүргізілді, яғни біз оған немқұрайлы  ... ... ... бір ... орны бекітіліп, тіпті, оның зейнетке шығуына дейін қамтамасыз етіліп отырды. Оларды жұмыстан шығаруда көптеген жағдайлар тосқауыл ... ... енді ... ... ... ... қалай түсінеміз?Толық еңбекпен қамту дегеніміз халық шаруашылығы көлемінде еңбекке қабілетті тұрғындарды жұмыс орнымен қамтамасыз ету.Тиімді ... ... ... ... ... өте аз ... ... қанағаттандыра білу.Қазіргі нарықтық экономикада жұмыскерлердің оңтайлы резерві міндетті түрде болуы қажет, сөйтіп жұмыссыздықтың табиғи мөлшері сақталады. Оған тең дәрежеде ...  және тым ... ... ... ... ... ... мәселесін экономиканы зерттеушілер әртүрлі көзқараста қарастырады. Олардың негізгілеріне қысқаша ... ... ... ... Мальтус "халықтың өсу" заңын қалыптастырды, ол заңға  сай өндірісте тамақ ... ... ... ... ... ... т.с.с), ал адамдардың өсуі геометриялық прогресспен өседі (2,4,6,8, т.с.с). Мальтузиандықтар жұмыссыздықтың негізгі себебі осы тамақ өндірісі мен адам өсуінің ... ...  -  деп, адам ... ... ... ... эпидемия, түрлі апаттар т.с.с. реттеуді ақтады.2. Классикалық саяси экономия нарықты өзін-өзі реттейтін жүйе деп, онда ... ... ... ... өз еркімен жұмыс істемейді. Жалақының төмендігінен, жоғарға жалақылы жұмыс іздейді т.с.с.3. Маркстік теория ... ... тән ... ... ... ... өсуіне байланысты өндірістен жұмысшылар ығыстырылады, солар жұмыссыздықтарды құрайды  -  деп түсіндіреді. Маркстік экономикалық теория капитализмді жаңа қоғамдық ... ... ... деп ... ... тұжырымдамасына сай жұмыссыздықтың ағымдағы, тоқырау және көрінбейтін (аграрлық) түрлерін келтіреді.4. Кенсиандық теория. Кейнстің тұжырымдауынша, біріншіден, ... ... ... нарық өзін-өзі реттеуші бола алмайды, екіншіден, нарық тепе-теңдігі толық жұмыспен қамтуға кепілдік бере алмайды.5. Неоклассикалық теорияны жақтаушыларының ... ... ... ... болу ... одан ... мүмкін емес.Ауыл шаруашылығында жұмыспен қамту АҚШ  -  да 1955 жылы 6,5 млн. ... 1990 жылы 3,2 млн ... ... ал ... көрсету саласында 1955 жылы 30,1 млн адамнан 1990 жылы 85,3 млн адамға артып, жалпы дұмыспен қамтылғандардың 75% құрады. Кәсіби ... ой ... ... жұмыскерлер арта түсті. Олар 1991 жылы барлық жұмыспен қамтылған жұмыс күшінің 51% құрады.Шымкент қаласы әкімінің ... ... ... қорғау және жұмыспен қамту басқармасы кедейшілікпен күресті негізге ала отырып, 2003-2005 жылдарға арнап іс-шаралар жобасын түзген болатын. Бұл ... ... ... ... үш ... ... біріншіден, адамдарды тұрақты жұмыспен қамтамасыз ету, екіншіден, оларды кәсіби даярлау, яғни ... оқу ... ... және ... ... ... қамтамасыз ету.Осы атап өткен бағыттарды негізге алған басқарма ұжымы өткен жеті айда жоспар бойынша 1500 адамды тұрақты жұмыспен ... ... ... іс ... бұл ... 1514 адамға жетіпті. Қала бойынша қай жерге қандай мамандық иелерінің қажеттілігін сараптама жасаған басқарма қызметкерлері оқу мекемелерінің арасында ... ... ... ... ... жұмыссыздар орталығына тіркелгендерді қайта оқу курсына жібереді. Үстіміздегі жылы "Южказинтерэтнос", "Маман-специалист" оқу-әдістемелік орталықтары және аса қажетті білім беру ... ... ... ... ... 639 ... бар болса, оның басым бөлігі техникалық қызметкерлерді қажет етеді. Ал мұнда тіркелгендер негізінен ... ... ... ... ... ... ... дейін 205 азаматты осы аты аталған мекемелерде оқытып, кәсіби мамандық әперген. Ал белгіленген жоспар бойынша олар жыл ... ... 345 ... ... ... ... ... шығаруы керек. Егер таратып айтар болсақ, есептеу машинасының операторлығына  -  80 адам, шағын және орта ... ...  -  10 ... ... ... ...  -  20 адам, шаштараз  -  визажистке  -  40 ... ... ... орыс және ... ... білумен қатар компьютерді игеруі керек)  -  20 адам, ...  -  40 ... ... және ... ...  -  20 ... ... техникасының мастерлігіне  -  10 адам, автомеханик және автослесарлыққа -10 ... ...  -  40 адам    (Д ...  -  10, ...  -  30) ... тиіс деп ... жұмыссыздық біртіндеп кеміп, кедейшіліктің шекпенінен арылушылар саны артып келеді. Бірақ, әлі де ... ... ... ... таңдай білмеуден жоғары, арнаулы оқу орындарын бітіруші жас мамандар жұмыссыздар санын еріксіз толтыруда. Мысалы, биылдың өзінде гуманитарлық мамандар бойынша  -  2900, ...  -  4680, ... ... ...   --  1500 жас маман диплом алғалы отыр. ... орта ... ... колледждерді бітіретін 2000 педагогты, 800 экономисті қосамыз. Ашығын айту керек, заңгерлер мен экономистерге көше сыпыратын қоғамдық уақытша жұмыстарға орналасудан өзге амал ... ... онша көп ... ... ... ауылдық жерлерде әлі де болса мұғалімдерге деген сұраныс бар. Өкініштісі сол, ауданда бірнеше бос ... ... ... физик мамандардың зәру болып отырған екінші бір ауданға барып ... ... ... шешу ... ... ... ... күшіне арқа сүйейтін фирмалардың да мәселе тудырып жататыны бар. Олар көбіне "бізге бес тілді білетін маман керек" деген талапты ... ... ... ... ... ... құмбыл. Облысымызда шетелден маман әкеліп жұмыс істеуіне рұқсат берілген 44 компания бар екен.Ал қазіргі жағдай аз да болса да ... ... ...  әр ... ... ... ... қоғамның әрбір мүшесіне жұмыс орнын ерікті түрде таңдауына ғана емес, сонымен қатар, өзінің жұмыс ... өз ... ... да кең жол ... Олардың қоғамдастырылған өндірісте (мемлекеттік немесе ұжымдық) жұмыс істеуі, жеке еңбек әрекеті, жалдамалы еңбекпен айналысу құқықтары кеңейтілуде. Сонымен қатар, ... ... ... өз ... ... ... тіпті басқа елге кетуіне мүмкіндік туды.Нарықтық экономикаға көшуге орай, жұмысшы күшінің жұмыс орнынан босау процесі өрістеуде. ... ... орны ... ... ... яғни еңбекке жолдау нақты түрде жүзеге асырлатын ... Бұл ... ... өнімділігін арттыруға, еңбеккерлердің табысының өсуіне, ғылыми техникалық прогресті тежейтін формаларды жоюға жол ... ... ... ... ...  елімізде жетілген еңбек нарығы болмады. Мамандарды ... ...  тым ... ... ... ... ... бірақ тиімсіз түрде  жұмыспен қамтуға жағдай туғызды, өмір сүру ресурстарын бөлуде теңгермешілдікке жол берді.Қазіргі жағдайда халықты жұмыспен ...  ... ... ... Оның басты себебі  -  экономиканың нарықтық қатынастарға көшуіне байланысты: кімнің өнімі сұранымға ие, соның кәсіпорындарда жұмыс орны ... қалу ...  --  әр ... адам үшін ... ... Адамдардың көпшілігі үшін жалақы  -  жалғыз табыс көзі әрі ... ... ... ... ... ... жұмыссыз қалу материалдық жағдайды төмендетіп қана қоймайды, сондай-ақ ... ... ... адам өзін ... ...  ... ... біртіндеп кеміп, кедейшіліктің шекпенінен арылушылар саны артып келеді. Бірақ, әлі де болса қоғамға қажетті ... ... ... жоғары, арнаулы оқу орындарын бітіруші жас мамандар жұмыссыздар санын еріксіз толтыруда.Нарықтық экономикаға көшуге ... ... ... ... ... босау процесі өрістеуде. Болашақта жұмыс орны кепілдік түрде анықталмайды, яғни еңбекке жолдау нақты түрде жүзеге асырлатын болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ғылыми техникалық прогресті тежейтін формаларды жоюға жол ашады. Пайдаланылған әдебиеттер.1. Шеденов Ө.Қ., Сағындықов Е.Н., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., ... Б.И. . ... 2004 ж. 89-100 ... ... Н.Қ. ...   М.Ә.  ...    .  III  -  ...         А,  2003 ж.  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық және оның себептері мен формалары6 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері және формалары22 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері және формалары жайлы6 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері және формалары жайлы мәлімет19 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері және формалары туралы9 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері мен формалары10 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері мен формалары жайлы9 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері мен формалары жайлы ақпарат6 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері мен формалары жайлы мәлімет6 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері мен формалары жайында6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь