Фосфор қышқылының (H3PO4) физикалық және химиялық қасиеттері

1. Фосфор қышқылының (H3PO4) физикалық және химиялық қасиеттері
2. Фосфор қышқылын өндірісте және лабораторияда алу
3. Фосфор қышқылының қолданылуы
4. Суперфосфат
5. Азот қышқылын өндіру әдістері
6. Азот тыңайтқыштары және классификациясы
7. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Фосфор қышқылы — Р түссіз кристалды, улы емес зат. Суда жақсы ериді. Фосфор қышқылы орташа қышқыл катарына жатады.
Фосфор қышқылы суда ерігенде, сатылап диссоциацияланады:
Ортофосфор қышқылының алғашқы сатысына қарағанда келесі сатыларында иондарға ыдырау мүмкіндігі біртіндеп төмендейді. Сондықтан ерітіндіде басқа иондарға қарағанда дигидрофосфат Р ионы көбірек болады.

Химиялық қасиеті:

Фосфор қышқылы тотықтырғыш қасиет көрсетпейді, қышқылдарға тән барлық реакцияларға түседі.
1) Активті металдармен сутек бөле әрекеттеседі:
2Н3РО4 + ЗСа = Са3(РО4)2+ ЗН2↑
2) Негіздік оксидтермен тұз бен су түзеді:
2Н3РО4 + 3MgO = Mg3(PО4)2+ ЗН2О
3) Негіздермен тұз бен су түзе әрекеттеседі:
Н3РО4 + 3NaOH = Na3PО4 + 3H2О
4) Әлсіз қышқылдардың тұздарымен әрекеттеседі;
2H3PО4 + 3Na2S = 2Na3PО4 + 3H2S↑
жаңа тұз және жаңа қышқыл түзеді.

Фосфор қышқылының қалдығына (РО43-) сапалық реакция жасау үшін күміс ионы (Ag+) қолданылады.
Н3РО4+ 3AgNО3 = Ag3PО4↓+ 3HNО3
(РО43-+ 3Ag+→ Ag3PО4↓)

Алынуы:
Лабораторияда :
Фосфор (V) оксидін суда еріту арқылы :
Р2О5 + ЗН2О = 2Н3РО4
Өнеркесіпте:
Кальций фосфатына күкірт қышкылын қосып қыздыру арқылы алады:
Са3(РО4)2 + 3H2SО4(конц) = 2Н3РО4+ 3CaSО4
Фосфор қышқылы үш түрлі тұз түзеді: NaH2PО4 - натрий дигидрофосфаты; Na2HPО4 - натрий гидрофосфаты; Na3PО4 - натрий фосфаты.
1. Қайырбеков Ж.Қ., Әубәкіров Е.А., Мылтықбаева Ж.К., «Жалпы химиялық технология» / оқу құралы, әл-Фараби атын. ҚазҰУ.- Алматы: Қазақ ун-ті, 2009., 169- 182 б./
2. Лебаева Ж.Т. Пәннің оқу-әдістемелік кешені «жалпы химиялық технология» 5В072000 – «бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы» мамандығы үшін оқу-әдістемелік материалдар

3. Ы.Қ Тойбаев, Қ.А. Жұбанов, Ү.Ә. Садықов, «Химиялық технология негіздері», /«Қазақ университеті», 2008 ж, 182 – 191 б./
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ және ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІСЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІХимия кафедрасыБӨЖ №1Оқу ... ... ... ... ... 5В072000, «Бейорганикалық заттарының химиялық технологиясы»Орындаған: ХН-301 топ студенті Жұмабек ... аға ... ... ... ... 2015 жЖоспар:1. Фосфор қышқылының (H3PO4) физикалық және химиялық қасиеттері2. Фосфор қышқылын өндірісте және лабораторияда алу3. ... ... ... ... Азот қышқылын өндіру әдістері6. Азот тыңайтқыштары және классификациясы7. Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... — Р ...  ...  улы  емес  зат.  ... ериді. Фосфор қышқылы орташа қышқыл катарына жатады.Фосфор қышқылы суда ... ... ... ... ... сатысына  қарағанда  келесі  сатыларындаиондарға ыдырау мүмкіндігі біртіндеп ... ... ...  басқаиондарға қарағанда дигидрофосфат Рионы көбірек болады.Химиялық қасиеті:Фосфор   қышқылы   тотықтырғыш қасиет   көрсетпейді, қышқылдарға   тәнбарлық реакцияларға түседі.1) ... ... ... бөле әрекеттеседі:2Н3РО4 + ЗСа = Са3(РО4)2+ ЗН2↑2) Негіздік оксидтермен тұз бен су түзеді:2Н3РО4 + 3MgO = Mg3(PО4)2+ ЗН2О3) Негіздермен тұз бен су түзе ... 3NaOH = ... 3H2О4) ... ... ... әрекеттеседі;2H3PО4 + 3Na2S = 2Na3PО4 + 3H2S↑жаңа тұз және жаңа қышқыл түзеді.Фосфор қышқылының қалдығына (РО43-) сапалық реакция жасау  үшін  ... (Ag+) ... ... Ag3PО4↓+ 3HNО3(РО43-+ 3Ag+→ Ag3PО4↓)Алынуы:Лабораторияда :Фосфор (V) оксидін суда еріту арқылы :Р2О5 + ЗН2О = 2Н3РО4Өнеркесіпте:Кальций фосфатына күкірт қышкылын қосып қыздыру арқылы алады:Са3(РО4)2 + 3H2SО4(конц) = ... ... ... үш ... тұз ... ...  ...  дигидрофосфаты;Na2HPО4 - натрий гидрофосфаты; Na3PО4 - натрий фосфаты.Фосфор  қышқылының  Na,  ...   ...   ...   жәнедигидрофосфаттары суда жақсы ериді.Қолданылуы:Фосфор қышқылы дәрі-дәрмек ... ... ... ... ...  ...  ...  жәнеалкогольсіз  сусындар  алуға  арналған  ...  ...  ...   ... ... ...  ...  заттар  алынады.  Фосфор  қышқылыжәне оның тұздары көбінесе ... ... ... жүмсалады.Фосфор (Ү) оксиді ақ түсті, су тартқыш қасиеті бар қатты   зат.  Ол  ... ... ......  ...  ол  ...  ... тұздар түзеді. Қазақстанда табиғи фосфаттардың ірі бай  кен  орны  бар.Табиғи фосфаттардан фосфор қышқылы мен минералдық тыңайтқыштар ... ... суда ... ... диссоциацияланады:Н3РО4=Н+ Н 2РО4дигидрофосфат ионН2РО4=Н+ Н РО4гидрофосфат ионНРО4=Н+ Н РО4фосфат ионОртофосфор ... ... ...  ...  келесі  сатыларындаиондарга ыдырау мумкіндігі біртіндеп ... ...  ...   ... қарағанда дигидрофосфат Н2РО4~ ионы көбірек болады.1 - сурет. Фосфор қышқылы өндірісінің принципиалды схемасы:1 – фосфорды ұсақтау; 2 – ... ... 3, 4 – ... ... 5– ... ... бөліп алу; 6 – фосфогипсты шаю; 7 –  H2SO4  ...  8  ... ...  ...  ...  ...  бір  ...   фосформен,тікелей ал екі  сутегі  оттегі  арқылы  байланысқандықтан,  ол  екі  ... ... және екі ... ... ... + NаОН = ... + Н2ОН2РО3Н + 2NaOH = Na2PO3H + 2 Н2ООсы реакциялардың нәтижесінде тұзілген  NaHPO3H  натрий  гидрофосфиты,ал Na2PO3H ... ... деп ... Фосфор (V)  оксиді  ақ  түсті,  усыз,суда жақсы еріп және онымен әрекеттесіп ...  ...  ...  (V)  ... ... ... ... әрекеттесіп үш түрлі қышқыл түзеді:Р2О5 + Н2О = 2НРО3 метафосфор қышқылыР2О5 + 2 Н2О = Н3Р2О7 пирофосфоп кышқылыР2О5 + 3 Н2О = ... ... ...  ...  ...  ...  ...   фосфор   қышқылыныңпрактикалық  маңызы  бар.  ...  ...  ...  таза  ... ... ... фосфаты мен күкірт қышқылының әрекеттесуінен алады.Ca3(PO4)2 + 3H2SO4 = 3CaSO4 + ... ... үш ... болғандықтан сұдағы ерітіндісінде сатылапиондарға ыдырайды.H3PO4↔Н+ + Н2РО3 –(К = 7,6- 10-3)H2PO4↔H+ + HP04- (К2 = 6,2- 10-8) ... + ... = 4,4- ... негізді болғандықтан фосфор қышқылы үш қатар тұздар тү-зеді, мысалы:КОН + H3PO4 = Н2О + ... ... ... + H3PO4 = 2 Н2О + ... + H3PO4  = 3 Н2О + К3РО4 ... ...  қышқылының  орта  тұздарын  фосфаттар,  ал   қышқыл   тұздарындигидрофосфаттар  ...  және  ...  ...   деп   атайды.Дигидрофосфаттардың барлығы дерлік, ал ... мен  ...  ... ... мен аммоний тұздары ғана суда  жақсы  ериді.  Фосфор  ауылшаруашылық дақылдарынын. дұрыс өсіп — дамуы үшін  ...  ...  ...  ...  ...   ауыл   шаруашылығында   ...   ... ... пен апатиттың ерімталдығы нашар болғандықтан олар  «фосфоритұны»  деген  атпен  ұнтақ  зат  түрінде   ...   ...   ... ... фосфориттерді әр түрлі әдістермен өңдеу  арқылы  топы-рақтың  барлығында  жаксы  еритін  жасанды  тыңайтқыштарды   ...   ...  ...  ...  ...  Аса  ...  ...   фосфортыңайтқыштарына  жай  супер-фосфат,  ...   ...   ... Жай ... ... ... ... кышқылымен әсер ету  арқылыалады.Ca3(PO4)2 + 2H2SO4  = Ca(H2PO4)2 + 2CaSO4Сонымен жай суперфосфат кальций Дигидрофосфаты мен кальций  ...  ...  ...  сульфаты  өсімдіктерге  қажет  ... оның ... ... құнын кемітеді. Қос  суперфосфатты  табиғифосфат пен фосфор қышқылын әре-кеттестіру жолымен ... + 4 H3PO4 = ... ... ... жай суперфосфаттағыдай  кальций  фосфатыболмайтындықтан ондағы фосфордың мәлшері  де  екі  ...  жуық  көп  ...  ...  жай  ...  ...   ...   күкіртқышқылымен азот қышқылыныц қоспасы арқылы өн деп, ондағы фосфордың  мөлшерінкөбейту жолымен алады.Преципитатты фосфор қышқылын әк ... ... әк ...  нейтралдау  аркылыалады:H3PO4 + Са(ОН)2 = СаНРО4-2Н2ОH3PO4 + СаСО3+Н2О = ... + ... ... аммоний фосфаттарын фосфор  қышқылы  мен  аммиактыңәр ... ... ... ... ... + H3 = Н2РО4 (аммофос)H3PO4 + 2NH3=(NH4)2HPO4 (диаммсфос)2 H3PO4+3NH3=NH4H2 PO4+ (NH4)2HPO4 (аммофос және ... ... әрі ... әрі азоты бар жоғары сапалы  тыңайтқыштар.Тыңайтқыштар —  құрамында  қоректік  ...   ...   ... ... ... ... элементті қоректік элемент  дейді.Өсімдіктердің өсіп, өнім беруі  үшін  қажет  қоректік  ...  ... ... кезінде өсімдіктердің  жапырағы  арқылы  және  топырақтаналатын химиялық элементтерінің саны 50 шақты.Шығу тегіне қарай органикалық және ...  ...  ... агрегаттық күйіне қарай  тыңайтқыштар  қатты  ...  ...  ...  ...  ...  суы)  ...  ...   —   өсімдіктердіңтопырақтан  қоректенуін  жақсарту   үшін   ...   ...   ...  ...  ...  ...  пайдаланғанда  ауыл   шаруашылықдақылдарының түсімі артады, өнім сапасы жақсарады.Елімізде ... ... ... ауыл  ...  ...  ... әрі сапалы өнім алуда басқа  да  агротехникалық  шаралармен  қатар,тыңайтуды дұрыс ... ... ... ... ... ... егіншілікті  химияландыру,  оны  жеделдамытудың куатты факторы  екенін  сенімді  дәлелдеп  ...  ...  ... ...  ...  ...  мөлшерін  арттырады,  фосфорлы  тыңайтқышзығыр талшығының сапасын жақсартады, зығыр,  күнбағыс  тағы  ...  ...  май  ...  ...  ...  тыңайтқышы   кант   қызылшасытамырының қант, картоптың крахмал мөлшерін арттырады.Топырақтағы  өсімдікке  қоректік  элементтердің  ...  ...  ...  қосылыс  түрінде,  мәселен,  1  ...  ...  және  ... 3...100 ... азот қоры бар, ... 1 ...  ғана  өсімдіккесіңімді түрде болады.  Еліміздің  әр  ...  ...  ...  ... ...  ...  және  ...  энергиясы  жағынан  үш  класқабөлінеді:  бірінші,  екінші  класқа  қара  топырақтар,  ...  ...   ... ...  ...  ...   топырақ   түзілген   ...   ...  ...  ...  ...  ...   ... мөлшері де түрліше болады. Бір  гектар  қара  топырақтың  0—20  ... ... қоры 90...140 ... ... қабатында 250...550  тоннаболса,  сұр  топырақтардың  жоғарыда  аталған  қабаттарында  қарашірік  қоры30...80 тоннадай ... ... ... ... қоры жағынан қара  топырақтарғақарағанда кедей болуына  қарамастан,  құрамындағы  микроорганизмдердің  ...  қара  ...  ...  ...   ...   ... 1 грамм сұр топырақтарда —  218,5  млн  микроорганизм  болса,  ...  тек  қана  57,4  млн  ...  бар.  ...  өзі  ... ... ...  физикалық  және  химиялық  жұмыстарыныңбелсенділігінің артуына және дақылдардың өнімін  ...  ...  ...  ...  ...   ...   ...   минералдыққоректік заттар — азот, фосфор, калий т. б. тыңайтқыштардың  өсімдікке  әсеретуі арасында белгілі бір байланыс  бар  ...  ...  Егер  ... ... ... көп ... фосфор тыңайтқыштарын енгізуден  егінніңтүсімі онша артпайды. Мәселен, күздік қара бидай мен күздік  ...  ... ... ... Осы ... өсімдікке қоректік  элементтер  өте  ... ... ... ... азот ... ... күзде жаңбыр  суынитраттарды  топырақтың  терең   қабатына   жуып   әкетеді,   ал   ... ... ерте ... ... ... ... ...  дәндідақылдарды себу кезінде және олардың өсуінің алғашқы кезеңінде де  топырақтаөсімдікке сіңімді азот  мөлшері  жеткіліксіз  ...  ...  осы  ...  ...  азот  ...  ...  (күздік   дақылдардыкөктемде үстеп қоректендіру, жаздық дақылдар тұқымын тыңайтқыш  қосып  себу)өсімдік тез және жақсы өседі. Егер ...  ...  ...  ...  ...  ...   элементті   тиімді   ...   ... ... ... ... нашар жетіледі және егін  түсімі  кемиді.Дақылдардың қоректік  заттарды  пайдалануы  екі  топқа  ...  ...  ... тыңайтқыштарды аз мөлшерде кажет ететін масақты дәнді дақылдар  —жаздық және күздік бидай, ... сұлы т. б. 2) ... ...  ... ... ... ... — мақта, қант  қызылшасы,  картоп,  ...  ...  ...  ...  ......  жүгері.   Құрамына   қарайтыңайтқыштар   органикалық,    минералдық,    ...    ... ... ... ... тыңайтқышы.Құрамында қоректік элемент — азот  бар  тыңайтқышты  азот  ... Азот — ... үшін ... өте зор ... ол  ...  жағдайдаесімдіктің  жапырағы  бозғылт   жасыл   болып   ...   ...   ... бойы ... ... жұқа және шырыны  аз,  гүлі  майда  болады.Өсімдікке азот ... ... ... өсуі мен дамуы  жақсарып,  өнімберуі жоғарылайды. Топырақ арқылы азотты  әсімдік  ...  ионы  NH4+  ...  ионы  N0^  ...  ...  Азот  ...  ...   жәнеорганикалық  болып  белінеді (4-сызбанұсқа). Азотты  тыңайтқыштарға:  калий,натрий және ... (NaN03, ... ... ...  жатады.  Олар— ақ түсті, суда жақсы еритін ...  ...  онда  ...  элементазот15—16% болады. Аммоний сульфатында (NH4)2S04 21%-ке дейін  коректік  элемент— азот болады.  Көп  қолданылатын  ...  ...  ...  ... 46%-ке ... азот бар. ... ...  аммиак  суы  NHg,онда қоректік элемент азот 80% шамасында болады.Фосфор тыңайтқыштары.Фосфор — барлық тірі организмнің құрамына кіретін  ...  ...  ... ... ... ...   ...   түзілмейді,   онда   өсімдік    жапырағы көмірқышқылгазын сіңіре алмайды. ...  ...  ...  ...  қара  қошқылжасыл, қара дақ  пайда  болып,  өсімдіктің  гүлденуі  мен  пісуі  ...  ...  ...  ...  ...  ...   жемістің   сапасыжақсарып, өнімі артады. Фосфор  ...  ...  ... ... бай ... ... ... жолын іздеу  фосфорлы  қосылыстархимиясын дамытуға негіз болды.  Академик Ә.Б.  ...  ...  ...  ...  ...   негізін   қалады.   Фосфорқосылыстары мен фосфор тыңайтқыштарын  ...  Ә.Б.  ...  және  ...    көп    ...    ...    ...    ...    фосфориткенінен Тараздың және Шымкенттің өндірістік бірлестіктері және  басқа  химиякәсіпорындары фосфор тыңайтқыштарын өндіреді.Калий тыңайтқыштары.Кез келген өсімдікке  ...  өте  ...  ...  ...  ... ... Калий жеткілікті болса, өсімдікте крахмал,  қантты  зат,май түзілуі жоғарылайды  және  ...  ...  ...  ...  ... ... ... артады. Топырақта  болатын  калий,  көбінесеорганикалық тыңайтқыштар — қи, өсімдік күлі арқылы топыраққа  ...  ... ...  ...  шөптесін  және  ағаш  типтес  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... және карналит жатады. Силъвинит  дегеніміз  —  калий  хлориді  ... ... ... тұзы NaCl-KCl, сол сиякты  карналит  те  қос  тұзKCl-MgCl,.  Калий  тыңайтқышына  калий  ...  KC1  және   ...   ... Олар ақ түсті кристалл заттар.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:1. Қайырбеков Ж.Қ.,  Әубәкіров Е.А., Мылтықбаева  Ж.К.,  «Жалпы  ... / оқу ... ... ... ҚазҰУ.- Алматы: Қазақ ун-ті,2009., 169- 182 б./2. ... Ж.Т. ... ... ... ... химиялық технология»5В072000  – «бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы» мамандығыүшін оқу-әдістемелік материалдар3.  Ы.Қ  ...  Қ.А.  ...  Ү.Ә.  ...  ...   ... ... университеті», 2008 ж, 182 – 191 б./4. Интернет ресурстары :  kk.wikipedia.org  
        
      

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Минералдық және органикалық минералдық тыңайтқыштар өндірісі32 бет
Нуклейн қышқылдары туралы5 бет
Түйе сүтінің және шұбаттың липидтері21 бет
Химиялық мелиорант, фосфогипс46 бет
Суперфосфатын алудың технологиясы21 бет
N (Азоттың) және P(Фосфордың) биологиялық ролі, медицинада қолданылатын қосылыстар4 бет
«Циклопропанкарбон қышқылының биологиялық активті жаңа туындыларын синтездеу»49 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарының фосформен қоректендіру оптимизациясы12 бет
Дезоксирибонуклеин қышқылының (ДНҚ) кұрылысы7 бет
Көміртек, кремний, азот, фосфор, оттек, күкірт, хлор, йод, су10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь