Мектепке дейінгілердің оқу-танымдық әрекетінің ерекшеліктері

Мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық дамулары
Мектеп жасына дейінгі баланың танымдық сферасының компоненттерін дамыту
Пайдаланған әдебиеттер
Мектеп жасына дейінгі жастағы балалар ересектермен сенімді қарым-қатынас орнатуға деген қажеттілігі, олардың эмоционалдық күйін сезу қабілеттері дамиды. Ересектермен қарым-қатынас жасаудың жаңа түрі, әуелі, ересектермен бірге танымдық іс-әрекеттерге қосылған (мысалы, ойындарды, заттар мен ойыншықтарға тәжірибе жасауды, табиғи материалдар мен қағаздардан құрастыруды және т.б.) танымдық тақырыптарға әңгімелесу пайда болады және дамиды.
Балалардың ересектермен қарым-қатынас жасауда қанағаттанбауы ересектер мен балалар арасында салқындық тудыруы мүмкін. Мұндай қарым-қатынас әрқилы түрде көрініс береді: кейбір балалар тұйықталып, өз-өзімен болып кетсе, екіншілері мазасызданып, кез-келген нәрсеге жылай салатын болады; ал енді біреуі қыңырланып, теріс мінез көрсетеді.
4-5 жастағы балалар өз құрдастарының мазасыздықтары мен беймазалылығына жақтырмай қарайды.
5 жасқа қарай баланың өз құрдастарымен араласуға деген қажеттілігі күшейе түседі. Бірлесіп ойнау негізінде балалар қоғамы пайда болады. Сонымен қатар бала құрдастары арасындағы өзінің орнын сезіне бастайды. Қатынас білігі: сыпайы сәлемдесу және қоштасу, басқаны есімімен атау, төрт-бес жаста – рөлін атау бойынша («Жүргізуші, дөңгелегіңіздің желі шығып кетті») дамиды.
Ересектермен, өз құрдастарымен қарым-қатынас жасау балалардың өзіндік «Менін» тануға мүмкіндік береді. Осындай қарым-қатынас кезінде ғана «Мен» бейнесі қалыптасады. Бала ересектермен, құрдастарымен жақсы араласып, олар тарапынан қолдау тауып отырған жағдайда ғана жүргізілетін тәрбие жұмысы нәтижелі болады. Егер мұндай қарым-қатынас дұрыс жүргізілмей, баланың ересектермен де, балалармен де жеткілікті дәрежеде қарым-қатынас жасауына жағдай жасалмаса ашуланшақ, өз-өзіне сенімсіз, тұйық болады.
Бала өсе келе онымен бірге өзі айтқан сөздер мен атқарған іс-әрекеттеріне, өз мүмкіндіктері мен әртүрлі деңгейдегі жетістіктеріне (ойындағы, сурет салудағы, музыкадағы, сахналық көріністердегі т.б.) дұрыс баға беру мүмкіндігі де артады.
1. Возрастная и педагогическая психология. Тексты. - М.: МГУ, 1992.
2. Вопросы нравственного воспитания школьников. /Сборник статей: Изд-во Ленинградского Университета, 1960.
3. Выготский Л.С. Педагогическая психология. – М., 1991.
4. Выготский Л.С. Проблема возраста./ Собрание сочинений. – М.,1984.
5. Грэйс Крайг. Психология развития. - СПб., 2000.
6. Давыдов В.В. Теория развивающего обучения. - М., 1996.
7. Кисловская В.Р. Школьники в среде сверстников и взрослых - Алма-Ата, 1975.
8. Кулагина И.А. Возрастная психология: Развитие ребенка от рождения до 17 лет. – М., 1998.
9. Смирнова Е.О. Психология ребенка. - М., 1997.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігіСемей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті факультетіСӨЖ №1     Мектеп  ... ... ... ... п-223 топ студентіКасимжанова МәдинаТексерген: Көшкімбаева Р.Х.    Семей2015жМектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... жастағы балалар ересектермен сенімді қарым-қатынас орнатуға деген қажеттілігі, олардың эмоционалдық күйін сезу ... ... ... ... ... жаңа ... ... ересектермен бірге танымдық іс-әрекеттерге қосылған (мысалы, ойындарды, заттар мен ойыншықтарға тәжірибе жасауды, табиғи материалдар мен ... ... және т.б.) ... ... ... пайда болады және дамиды. Балалардың ересектермен қарым-қатынас ... ... ... мен ... ... салқындық тудыруы мүмкін. Мұндай қарым-қатынас әрқилы түрде көрініс ... ... ... ... ... ... ... екіншілері мазасызданып, кез-келген нәрсеге жылай салатын болады; ал енді біреуі қыңырланып, теріс мінез көрсетеді.4-5 жастағы балалар өз құрдастарының ... мен ... ... ... 5 жасқа қарай баланың өз құрдастарымен араласуға деген ... ... ... ... ... ... балалар қоғамы пайда болады. Сонымен қатар бала құрдастары арасындағы өзінің орнын сезіне бастайды. ... ... ... ... және ... ... ... атау, төрт-бес жаста  -  рөлін атау бойынша () дамиды.Ересектермен, өз құрдастарымен қарым-қатынас жасау балалардың өзіндік  ... ... ... ... қарым-қатынас кезінде ғана  бейнесі қалыптасады. Бала ересектермен, құрдастарымен жақсы араласып, олар ... ... ... отырған жағдайда ғана жүргізілетін тәрбие жұмысы нәтижелі болады. Егер мұндай қарым-қатынас дұрыс жүргізілмей, баланың ... де, ... де ... ... ... ... жағдай жасалмаса ашуланшақ, өз-өзіне сенімсіз, тұйық болады.Бала өсе келе онымен бірге өзі айтқан ... мен ... ... өз ... мен ... ... ... (ойындағы, сурет салудағы, музыкадағы, сахналық көріністердегі т.б.) ... баға беру ... де ... Бес ... ... бала өз ... ... өзіне қалай әсер ететінін байқайды.  деген ойды түсіне бастайды. Баланың қызығушылығы мен бағалау құндылықтары ... ұл мен ... тән ... ... бар іс-әрекеттерді жасауға бейімделеді, соны жасайды (мысалы, ... ... ... ... ойнау). Көркем шығарманы қабылдауы мен музыкаға ықыласының, қиялының, қызығушылығы мен білуге құштарлығының күрт ... ... Бұл ... ... мен ... ... ... береді. Бес жасқа қарай өзара қарым-қатынасы қалыптасып, топтық ынтымақтастықты ... сыни ... ... ... ... достар пайда болады Бес жасар бала ұзақ әңгімелерді, түсініктемелерді жақсы қабылдай алады. Сонымен қатар бұл ... ... ... ... мен сандарға қызығушылық) қабылдау қызметі қалыптасады.Бес жасқа ... ... ... ... ... ... өз бетімен есте сақтау қабілеті пайда болады, қабылдау мен қиялы жетіледі, көрнекті-бейнелі ойлаудың түрлері: пікір айту, ой тұжырымын ... ... ... ... пікірлер мен пайымдауларын, ақпараттарды жеткізудің құралы есебінде тілдің қызметі күшейе түседі. Тәжірибе мен зерттеу, бақылау әрекеттерімен қатар, баланың ... ... ... рөлі ... Бес ... ... балада аяушылық сезімі пайда болады. Ертегі кейіпкерлеріне жаны ашиды, сол арқылы адамның да түрлі сезімдерін түсініп, ... ... ... ... ... ... құзіреттілік, әсіресе интеллектуалдық маңызды рөл атқаратын тұлғаның  ... бұл  жас, ...  ... ... ... ... баланың танымдық сферасының компоненттерін дамытуМектепке дейінгі жаста бала біршама тұрақты жан дүниесіне ие болады, ал мұның өзі әлі де ... ... ... ...  ... әрі де дамып жетілуге қабілеті бар жеке адам деп ... ... ... негіз. Бүгінгі таңда білім беру жүйесінің алғашқы буыны болып табылатын мектепке дейінгі кезеңде балалардың ақыл - ой қабілетін жан - ... ... ... ерекше мән берілуде, себебі осы кезеңде балалардың ақыл - ой ... ... ... мол. ... ... ... ... ақыл - ой қабілетінің алғашқы шарттары 50 - 60% ... ... ақыл - ой ... ... шығармашылық, ізденімпаздық сипаттарға ие, алайда оны дұрыс бағытта дамыту жағдайлары әрқилы, сондықтан баланың ақыл - ой ... ... оның ... ... ... ең ... оның жас және дара ерекшеліктерін ескерумен байланысты. Сол сияқты қазіргі кезде білім беру жүйесінің ... ...  -  ... ... ... ... Бұл мақсаттар нәтижелі болғанда ғана балалардың дүниетанымы қалыптасып, таным үрдістері дамиды. А. Едігенова бойынша баланың бүкіл өмір ... оның даму ... ... Даму ... ... ... ... арта түседі. 6 жастағы балалар заттарды түсіне, ... ... ... ажырата бастап, олардың құрылысын, пайдалану тәсілдерін білгісі келеді. Күнделікті өмір барысында бала шындық дүниенің құбылыстары мен заттарын анықтай ... адам ... ... бай ... ... ... ... бір нәрсені құмартып білуге талаптануын таным ынтасы дейді. Балалар өте байқағыш, еліктегіш, әр нәрсеге үңіле ... көп ... ... ... ... әдетте өзіне түсініксіз оқиғалардың, құбылыстардың сырын білуге құмартады. Күн сайын ... ... жаңа ... ... Сол сұрақтың жауабын олар ересектерден күтеді, өйткені, олардың түсінігінше, ересектердің білмейтіні болмайды. Мұндай ерекше сұрақтар балалардың ақыл-ой еңбегімен шұғылданудағы ... ... ... Сондықтан ересек адамдар бала сұрағын жауапсыз қалдырмауға тырысқан жөн. ... ... ... ала ... бала ... сұрақ қоюдан жасқаншақтайды және бұл баланы дүниені ... кері әсер етуі ... ... ... ... үшін ... маңызы ерекше. Даму барысы:1. Зердесін дамыту2. Эмоциясы мен сезімдерін дамыту3. Күрт қиыншылықтарға ... бере ... ... ... ... ... қабылдау, жақсы көруді дамыту5. Танымдық үрдісін дамыту6. Өзін-өзі алып жүре ... ... ... Өзін-өзі көрсете алуына, өзін-өзі жетілдіруге ынтасын дамыту.Мектепке дейінгі балалық шақ баланың сенсорлық дамуының ... ... ... ... Бұл ... ... ... мен құбылыстардың сыртқы қасиеттері мен байланыстарын, кеңістік пен уақыт ... ... ... ... бала ... ... оның ... түрін, шамасын, салмағын, температурасын дәл бағалай бастайды. Музыканы ... бала оның ... ... дыбыстардың қатынасын жоғарылағанына қарап бөлуді, ырғақтылықтың түрлерін аңғаруды үйренеді. Сөзді қабылдауында ұқсас дыбыстардың айтылуындағы аса нәзік айырмашылықтарын ... ... ... ... ... ... ... дамуының бір-бірімен байланысты екі жағы бар. Біріншісі, заттар мен құбылыстардың әр ... ... мен ... ... ... ... ... қоршаған ортаны толықтай және жекелей қабылдауға мүмкіндік беретін қабылдаудың жаңа әрекеттерін игеру.  Және де ... ... ... ... ... ... кеңи түседі. Балалар біраз есейе түскен соң шағын отбасылық байланыстар шегінен шығып, адамдардың аумақты тобымен, әсіресе қатар ... ... ... ... ... ... баладан ең бастысы тіл болып табылатын қарым-қатынас құралын толық меңгеруді талап етеді. Баланың күрделене ... ... ... ... да ... ... қояды. Тілдің дамуы бірнеше бағытта жүреді: басқа адамдармен араласу кезінде оны іш жүзінде қолдану ... ... ... бірге тіл психикалық процестерді қайта қараудың негізі, ойлау құралы болып табылады. Мектепке дейінгі кезеңнің соңына қарай тәрбиелеудің белгілі бір жағдайда ... ... үшін ... ... бар, ... тек ... қана қоймай, оның құрылысын да ұғына бастайды. Мектепке дейінгі кезеңде тілдің ... ... өсе ... ... ... салыстырғанда мектеп жасына дейінгі баланың сөздік қоры үш есе ... ... сөз ... өсуі ... және ... ... тікелей байланысты; психикалық дамудың басқа кез келген салаларына қарағанда мұнда жеке түр өзгерістері басымырақ. ... ... ... ... тек ... ... түрге ауысады, бірақ бұл шынында ақындық шығармашылықтан әлі де әлдеқайда алыс. Т. Рибон баланың шығармашылық қабілеті тәжірибелілігіне байланысты дамиды деп ... ... ... дейінгі кезең  -  қиялдың тез дамитын уақыты. Сондықтан қиялдың дамуын төрт ерекше ... ... ... (2 ... 6-7 ... ... ... Бірінші кезең баланың қабылдауының ерекшелігіне байланысты (бір заттан басқа бір затты көре бастауы);2. Екінші кезең  -  ... ... ... ... байқалуы;3. Үшінші кезең  -  ойындағы рөлдерге байланысты өзгеруі;4. Төртінші кезең  -  бала ... ... ... ... ... ... ... құруы, жасауы).О.М. Дьяченко мен А.И. Кирилованың тәжірибелік зерттеулерінде бала дамуында қиялдың екі түрі (сезімдік және ... ... ... ... ... ... ...  -  ақиқат өмірдің белгілі бір түрде бейнеленуі. Сезімдік қиял, белгілі бір жағдайға байланысты қайшылық болғанда, ... ...  ... және оның ... бір ... ... Е.Е. ... зерттеуінде қиялдың даму қызметінде үш түрлі компонентті бөліп көрсетті:1. Көрнекілікке сүйену;2. Өткен тәжірибесін қолдану;3. Ерекше ішкі позицияны қолдану.Мектеп жасына ... ... қиял  -  ... ... меңгерудегі алғышарттары болып келеді, өйткені балалар қоршаған ортаны, адамгершілікті, эстетикалық идеяларды өзіндік көзқараспен қабылдайды. Баланың қиялы ересектерге қарағанда ... Л.С. ... ... сүйенсек, . С.Л. Рубинштейннің айтуынша  деп түсіндіреді. Л.С. Выготский мен А.Н. ... ... ... қарай оған арнайы психикалық процесс деп қарауға мән береді.Атақты психолог Л.С. Выготский баланың қиялы біртіндеп өмір ... ... ... ... ... қорытындыға келді.Қазіргі кездегі психологтар мен педагогтар баланың жеке ... ... ... ... ең ... жолы ... жұмыста көрсету, үйрету, көркемдік әдебиетте нақтылау, өз бетінше жұмыс жасауына жағдай жасау, яғни, еркіндік беру керектігін айтады. Сонымен қиялдың дамуы ... үш ... ... дәрежеде қиял қоршаған болмыспен байланысты, дайын нәтижені ойластыруға мүмкіндік береді.Екінші дәрежеде баланың өткен тәжірибесімен байланысты, бірақ ... да ... ... рөлі ... дәрежеде қиялдың дамуы балаға ақиқаттан қиялдың қозғалысының жоғарғы формасы  -  ой  -  ... оның іске ... ... ... ... 5-6 ... балалардың құрастырған ертегілері мен қызықты әңгімелері ұйымдасқан түрде мағыналы, жүйелі, қиялдың дұрыс ... ... көп ... бірі ... деп ... ... 6 ... бала өз қиялында алуан түрлі жағдайлар құра алады және баланың өзі сонда әртүрлі жағынан көрінеді. Ойын барысында қалыптаса ... қиял ... да ... ... өте ... Тілі және ... жақсы дамыған бала қызықты сюжетті тез арада жанынан ... ... ... ... ... ...  -  баланың айналадағы әлемді танып-білуінің және игеруінің маңыздылығы, бұл жеке тәжірибе аумағынан шығудың әдісі.В.С. Мухина теориясы ... ... ... ... ... ... ... шақтың соңында пайда бола бастайтын сананың белгілер функциясымен байланысты. Белгілер функциясын дамытудың бір желісі заттарды ... ... және ... ... ... тілдік, математикалық және басқа белгілерді пайдалануға, ойлаудың логикалық формаларын меңгеруге әкеледі. Екінші желі нақтылы бұйымдарды, оқиғаларды қиял арқылы толықтыру мен ... ... ... ... мен ... ... ... материалынан жаңа бейнелер құруға жетелейді.Баланың қиялдауы ойын үстінде қалыптасады. Алғашқы кезде қиял ... ... және ойын ... ... ажыратылмайтындай. Ойын үстінде қалыптасқан қиял мектепке дейінгі бала іс-әрекеттерінің түрлеріне де ауысады. Бала ... ... ... мен ... ... ... қиял ... айқын байқалады.Сондай-ақ мектепке дейінгі шақта зейіннің, естің, қиялдың ... ... бар. Егер ... ... ... ... мен ойлау іс-әрекеттері ретінде анықтауға болатын бағдарлау іс-әрекеттерінің ерекше формалары ретінде бөлінсе, мектепке дейінгі кезеңде мұндай іс-әрекеттер үздіксіз күрделілене және ... ... ал ... ес, қиял ұзақ ... жеке ... ала ... Бала ... назар аударарлықтай, көргені мен естігенін жадында сақтарлықтай, бұрын қабылдағанының аумағынан шығарлықтай арнайы іс-әрекеттерді игере білмейді. Мұндай іс-әрекеттер тек ... ... ... қалыптаса бастайды.В.С. Мухина бойынша мектепке дейінгі бала әрекетінің жаңа түрлерін, үлкендердің оған қойған жаңа талаптарын игерудің ықпалымен баланың алдында бір ... ... ... және оған ... қою, ... есте ұстау және оны жаңғырту, ойынның, суреттің т.б ой желісін құру сияқты жаңа ерекше міндеттер пайда болғанда ғана ... ... Осы ... шеше білу үшін бала ... ... тәсілдердің қандай да біреуін пайдаланады. Міне, сонда ғана зейіннің, естің, қиялдың арнайы іс-әрекеттері ... ... ... ... баланың зейіні төңіректегі заттарға және осылар арқылы орындалатын іс-әрекеттерге қатысты ... ... Бала бір ... ... өшпей тұрған кезде ғана зейінін шоғырлайды. Жаңа бір нәрсе пайда болысымен-ақ баланың зейіні лезде соған ... ... ... ұзақ ... бір ... шұғылдануы сирек болады.Д.Б. Эльконин пікірінше, мектепке дейінгі кезеңде балалар іс-әрекетінің күрделенуіне жалпы ақыл-ой дамуының ілгеруіне байланысты зейін күшті ... ... ие ... ... ... дейінгі кезеңдегі кішкентайлар бір ойынды 30-50 минут ойнайтын болса, 5-6 жасқа жеткенде ойынның ұзақтығы 1,5 сағатқа дейін ... Мұны ... ... ... ... мен ... бейнеленуімен және ойынға үнемі енгізілетін жаңа ахуалдардың қолдау табуымен түсіндіруге болады. Балалар суреттерді көргенде, әңгіме, ертегі тыңдағанда зейін ... арта ... ... ... ... ... соңында суретті көру ұзақтығы екі есе артады, мектепке дейінгі кішкентайға қарағанда алты жасар бала суретті жақсырақ түсінеді, оның өзіне қызықты ... мен ... ... алады Бірақ мектепке дейінгі кезеңде зейіннің негізгі өзгеруі баланың алғаш рет өз ... ... ... оны ... ... ... ... құбылыстарға бағыттай білуінде және кейбір тәсілдерді пайдалана отырып, соларға зейін қоя білуінде. Мектепке дейінгі шақ ішінде өз зейінін ... үшін ... ... күрт өседі. Мұны, атап айтқанда, мектепке дейінгі ересектер үлкеннің нұсқауы бойынша тапсырманы ... ... ... ... ... ... 10-12 рет жиі қайталады. Сонымен, баланың мінез-құлқын реттеуде сөздің ... ... ... ... ... дейінгі шақта ықтиярлық зейін қалыптасады. В.С. Мухина мектепке ... ... ... ... ... ... бастаса да, бүкіл мектепке дейінгі балалық шақта ықтиярсыз зейін басым ... қала ... ... ... үшін бір текті әрі тартымы шамалы іс-әрекетке зейін қою қиынға түседі,сонымен бірге ойын процесінде ... ... ... ... тапсырмаларды шешерде олар едәуір ұзақ уақыт бойы ықыласты болып жүреді. Мектеп жасына дейінгі бала ... ... ... ... ... ... ... үнемі күш салуды талап ететін тапсырмалар бойынша құрылуы мүмкін емес себептердің бірі болып ... ... ... ойын ... іс-әрекеттің нәтижелі түрлері, іс-әрекет формаларын жиі өзгерту балалардың зейінін айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... қызығушылықпен байланысты (ырықсыз зейін), өйткені қызықты іске бала ... тез ... Егер 6 ... бала ... ... ... ол ... 2, тіпті 3 сағат ойнай береді. Алайда, бұлай зейінді шоғырландыру  -  баланың айналысқан нәрсесіне қызығушылығынан туындайды. Балаға ... ... ... ... ... сөз нұсқаулары арқылы баланың зейінін ұйымдастыра алады. ... ... ... және ... аз ... ... өте қиын. Зейіннің бұл ерекшелігі сабақтарда ойын элементтерін енгізуге және іс-әрекет түрлерін жеткілікті ауыстырып ... ... ... ... табылады.В.С. Мухина бойынша мектепке дейінгі шақ есте сақтау мен еске түсіру қабілеттілігінің пәрменді ... ... ... оқиғалар есте сақталатын кезең мектепке дейінгі шақта ... ... ... ... ... ... шақтағы оқиғалардан бірдеңені еске түсіру қиын немесе мүлде дерлік мүмкін болмаса, мектепке дейінгі ... шақ ... ... ... есте ... Бұл ... ... дейінгі ересектерге тән. Мектеп жасына дейінгі баланың есі негізінен ... ... ... Бұл бала ... ... ... бір нәрсені есінде қалдыру үшін саналы мақсаттарды қоймайтындығын көрсетеді. Есте сақтау мен еске ... ... еркі мен ... ... ... Бұл ... де іс-әрекет арқылы жүзеге асады әрі іс-әрекеттің сипатына байланысты болады. Бала іс-әрекетте неге зейін қойса, оған не әсер етсе, не ... ... соны ғана ... ... картиналарды, сөздерді ықтиярсыз есте сақтаудың сапасы, баланың осыларға қаншалықты әсерлі іс-әрекет ... ... ... ... ... қабылдау, ойластыру, топтастыру қандай дәрежеде өтетіндігіне байланысты. Мысалы, суреттерді жай ғана қарап шыққанда оларды баланың есінде сақтау анағұрлым нашар балады, ал осы ... өз ... ... ... ас ... балалар бөлмесіне, қораға дәл келетін жеке заттарды қою ұсынылғанда бала ... ... ... сақтайды. Ықтиярсыз есте сақтау баланың орындайтын қабылдау және іс-әрекеттерінің жанама қосымша нәтижесі болып табылады.Мектепке ... ... ... есте ... мен ... еске түсіруі  -  ес жұмысының бірден-бір түрі. Бала бірдеңені есте сақтау немесе еске түсіру ... ... әлі ... ... ал бұл үшін ... ... ... білмейді. Мысалы, үш жастағы балаларға суреттер тобының біреуін сұрағанда балалардың басым көпшілігі өзін мүлде бірдей ұстады. Суретке көз ... ... ... бала оны шетке ығыстырып қойып, үлкен адамнан басқа суретті көрсетуді сұрады. Кейбір балалар бейнеленген заттар жөнінде әңгімелеп беруге тырысты, ... ... ... ... жағдайларын еске түсірді (. , тағы осындайлар). Әйтсе де есте сақтауға бағытталған балалардың ешбір іс-әрекеттері байқалмады.В.С. Мухинаның пікірінше есте ... мен еске ... ... ... ... ... естияр шақта қалыптаса бастайды және мектепке дейінгі ересектерде жетіледі. Ықтиярлы есте сақтау мен еске ... ... ... ... шарттары ойын үстінде жасалады, бала өзіне алған рольді ... ... шығу есте ... ... ... ... жасалады. Мысалы, сатып алушының ролін алған бала дүкеннен белгілі ... ... алу ... ... ... ретіндегі баланың есте сақтайтын сөздерінің саны үлкен адамның тікелей талабы бойынша есінде сақтауға тиісті сөздерден көп болып шығады.Естің ықтиярлы ... ... ... ... ... Олардың біріншісінде әлі қажетті тәсілдерді меңгере алмай ... бала есте ... мен еске ... міндетінің өзін бөле бастайды. Мұнда еске түсіру міндеті бұрын бөлінеді, өйткені бала ... дәл еске ... ... ... ... ахуалдарға кездеседі. Бұған дейін ол нені қабылдап, жасағанын көрсететін іс-әрекетті білуі керек. Есте сақтау міндеті еске түсіру тәжірибесінің ... ... ... ... ... есте сақтау мен еске түсірудің жолдарын бала өз ... ... ... ... ... ... ... баланың есіне үлкендер салады. Мысалы, үлкен адам балаға тапсырма бергенде оған осы арада дәл оны қайталап беруді ... ... ... адам ... бір нәрсе сұрағанда, оның еске түсіруіне бағыт береді: ,  Тағы сол сияқты. Бала біртіндеп қайталай білуге, түсіне білуге, ... есте ... ... ... білуге, еске түсіргенде байланыстарды пайдалана білуге үйренеді.Мектеп жасына дейінгі балалардың кейбіреулерінде эйдетикалық ес деп ... көру ... ... түрі ... ... айқындығы мен дәлдігі жағынан эйдетикалық естің бейнелеріне жуықтайды: бұрын қабылданған бір нәрсені есіне түсірген бала соны көз алдына ... ... ... ... ... ес  -  жас ... ... Мектепке дейінгі жаста осындай есі бар бала, кейінірек, мектепке ... ... ... ... бұл ... ... дейінгі жас  -  естің қарқынды даму ... Ес  -  бала үшін ... ... мен мәліметтерді жаданда қалдырады және сақтайды.Сондай-ақ мектепке дейінгі балалардың ... ... ... ...  -  тіл дамуы және ғылыми ұғымдарды меңгеру бірлігінде дамиды. Баланың сау психикасының ерекшелігі  -  танымдық ... ...  -  ... ... ... мен құбылыстарының байланыс қатынастарының адам миында жалпылай және жанама ... сөз ... ... Ақыл-ой жағынан бала қаншалықты пәрменді болса, ол ... көп ... ... және оның ... соншалықты алуан түрлі болады. Бала заттың бейнесін ғана емес, оның қимыл-қозғалыстары ... да ... ... ...  -  6 ... бала ойлауының негізгі түрі. Әрине, ол жекелеген жағдайларға логикалық ойлауды да орындай ... ... та бұл ... ... ... оқыту басымырақ болады. Мұның өзі осы жастағы балалардың естері еріксіз жақсы ... ... ... жаңа ғана ... ... ... қабылдап алған заттардың түсін есінде жақсы сақтайды. Көру және есту елестері көрген нәрселердің ... ... ... ... балалық шақта заттардың, құбылыстардың, іс-әрекеттердің арасындағы байланыстар мен қатынастарды бөлу мен пайдалануды талап ететін күрделі де сан ... ... ... ... тура ... ... ... салуда, құрастыруда , жапсыруда, оқу және еңбек тапсырмаларын орындауда бала үйреніп алған іс-әрекеттерді жай ғана ... қана ... жаңа ... ала ... ... ... ... өзгертеді. Мектеп жасына дейінгі балалар өздерін қызықтырған мәселелерді түсіну үшін өзіндік эксперименттер жасауға кіріседі, құбылыстарды бақылайды, оларды талқыға салып, ... ... ... дейінгі балалық шақтың соңында кейбір механикалық физикалық және басқа байланыстар мен қатынастарды түсінуді, осы байланыстар мен ... ... ... жаңа ... ... ... талап етеді. Осы жастағы балалардың жылдың соңына дейін абстрактылы логикалық ойлауы жақсы дами түседі. Бірақ тәжірибе түрінде, бала ... ... ... ... сұраққа толық жауап бере алмайды. Бала ойлаудың барлық операцияларын жақсы қабылдауға тиіс.Балалардың ойлауын дамытуда мектептегі ... ... ... роль атқарады. Бала ойлауын дамыту үшін мұғалім тиісті жұмыстар жүргізіп отыруы тиіс. Ой тәрбиесі адамның психологиясын жан-жақты етіп ... ... ... ... бірі - қабылдау. Тілдік мәліметтерді және жазылымдағы қатысымдық тұлғаларды ұғыну қабылдаудан басталады. ... ... ... тіл үйренуші есту, көру, сезу арқылы дыбыстарды, сөздерді, сөйлемді қабылдауға үйренеді. Бала қоршаған ортаны жақсы қабылдауға тиіс.Д.Б. Эльконин бойынша кіші ... ... ... ... ... ... келсек, олардың оқу ісіндегі қабылдауы  -  формамен түстерді тану және атауға келіп тіреледі. ... ... ... құмыра салу үшін, олар форма, көлем жағынан ... ... ... ... ... оқитын балалардаң қабылдауында төмендегідей ерекшеліктер болады. Олар әлде де болса ... ... зат ... ... ... ... Мәселен, ол заттың өзіне ұнағанын, олардың көзге бірден көрінетін ... ... ... ... ... қабылдауда белсенділік жағы аз болады. Үшінші сыныптан бастап ... ... ... ... азая ... ... ... негізгі белгілерін байқай алатын болады. Қабылдауда анализ бен ... ... ... Бала әр ... ... белгісін ұққысы келеді, оның мәніне ішкі,сыртқы құрылысына, жасалу ... зе сала ... ... ... күрделене түсуі балаларда байқай алу қабілетінің көрінуімен ұштасады. Алайда, байқаудың қарапайым ... ... ... ... да бар. ...  -  белсенді ой-әрекетінің балада дамып келе жатқандығының көрінісі.Мектепке дейінгі бала тәрбиесімен айналысатын педагогтар мен тәрбиешілер, ... ... ... қай ... ... ... шығып, серуендегенде, әртүрлі ойын ойнағанда осы ойланту әдісіне баса ... ... ... Бала ... ... әсер етіп ... ... айналадағы өлі және тірі табиғаттардың сан түрлі құбылыстары.К.Д. Ушинский  -  баланы табиғатпен жастай ... ... оның ... ... ойын, сөз қорының, санасының жетілуіне әсері мол екенін көрсеткен. Логикалық ойдың, пікірдің дамуы баланың келешекте рухының жоғары болуына, ... ... ... ... ... және оны дәлелдеп беруге жетелейді. Сондай-ақ, кімде-кім баланың тіл ... ... ... ең ... оның ой ... ... тиіс, - деп көрсетеді.Онтегенездің бастапқы кезеңдерінде қарым-қатынас бала өмірінде аса маңызды функция атқарады. Бала мен ... ... ... ... дағдыны біреудің жай қасында емес, өзара әсерлесу нәтижесінде, өзара баю мен өзгерудің күрделі процесі.Бала өзіне берілетін басқаның тәжірибесін ... ... ой ... ... ... ... Психолог ғалым Б. Спок ересек адамның жанұяда және бейтаныс адамдармен ... ... құра ... мектепке дейінгі кезеңде басқа балалармен жасаған қарым-қатынастың тиімділігімен анықталатынын тұжырымдаған. Ол бала ... ... ... ... өз ... ... т.б ... Қарым-қатынас жасаудың адам өміріндегі қоғамдық-әлеуметтік және психологиялық негізі ең ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатымен байланысты екендігі айқын.Мектепке дейінгі балалар әдетте ойынды, сурет салғанды жақсы көреді, ересектермен және өзі ... ... ... тіл ... ... ... ... шақтың әсіресе, алғашқы үш жылы психологияда  кезең аталып, өзіне зерттеушілердің үлкен зейінін аударуда. П. Бадалян  ... Дер ... ... мен ... ... бала бес ... еш ... таза сөйлей білуі тиіс.Сонымен мектепке дейінгі жас - ерте онтогенез кезеңіндегі ең ұзақ және күрделі психикалық даму көрінісі ... ... ... өзі ... ... ... ретінде қосылды және ол ғылыми әдебиеттерде оқиғалардың әр алуандығылығы ретінде көрсетіледі.Жас баланың өмірді тануы, еңбекке қатынасы, психологиялық ерекшеліктері осы ойын ... ... Л.С. ... ... ойын ... жасына дейінгі баланың жеке басының дамуына ықпал ... ... ... құбылыстың бірі деуге болады. Бала ойын арқылы өзінің күш-жігерін жаттықтырып, қоршаған орта мен құбылыстардың ақиқат ... ... ... ... Ойын кезіндегі баланың психологиялық ерекшелігі мынада: олар ойнайды, ... ... ... ... ... ерік ... қиял елестері мен таным үрдістері дамиды, мұның бәрі баланың шығарымпаздық қабілеті мен дарынын ұштайды. Қазақ халқының ұлы ... Абай ...  деп ... ... ... ойын ерекше орын алады. Ойын балалар өмірінің ... яғни оның ... ... мен ... өсуінің қажетті алғы шарты және халықтың салтын үйренуде, табиғат құбылыстарын тануда олардың ... ... сезу ... ... ... ... Ойын арқылы балалар қоғамды тәжірибені меңгереді, өзінің психологиялық ерекшеліктерін ... Ойын ... жан  -  ... дамуын көздейтін, оның тілін жаттықтыратын, қимыл-қозғалысын жетілдіретін, белсенділігін арттыратын, басқа адамдармен қарым-қатынасын реттеп, құрдастарымен ұйымшылдығын арттыруға негіз болып ... ... ... Л.С. ... А.И. ... А.С. ... Л.Д. Венгер, Д.Б. Эльконин, Е.И. Игнатьева, Ю.К. Бабанский, И.Я. Лернер т.б. зерттеушілердің еңбектерінде мектеп жасына дейінгі балалардың жеке ... ... әсер ... әртүрлі іс-әрекеттердің ішіндегі ең маңыздысы шығармашылық белсенділіктің сапалығына назар аударады. Алайда мектепке бару қарсаңында баланың психологиялық даму ... ... ... өсе ... Бұл ... ... көрінеді: балалар бір-бірінен ақыл-ой, адамгершілік және жекелей дамуымен ажыратылады. Олай болатын болса, балаларға психологиялық қолдау жасау бiлiм беру мекемелерiнiң ... ... ең ... мiндетi болып табылады.Пайдаланған әдебиеттер:1. Возрастная и педагогическая психология. Тексты. - М.: МГУ, 1992.2. Вопросы нравственного воспитания школьников. ... ... ... ... ... 1960.3. Выготский Л.С. Педагогическая психология.  -  М., 1991.4. Выготский Л.С. ... ... ... ...  -  ... ... Крайг. Психология развития. - СПб., 2000.6. Давыдов В.В. ... ... ... - М., 1996.7. ... В.Р. ... в ... ... и взрослых - Алма-Ата, 1975.8. Кулагина И.А. Возрастная психология: Развитие ребенка от рождения до 17 лет.  -  М., 1998.9. ... Е.О. ... ... - М., 1997.  
        
      

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалар мен ата-аналарға арналған жұмыстар84 бет
Мектеп дейінгілердің оқу-танымдық әрекетінің ерекшеліктері4 бет
Мектепке дейінгі дидактика. Мектепке дейінгі жастағылардың оқу-танымдық әрекетінің ерекшеліктері8 бет
Бала асырап алудың түсінігі,тәртібі10 бет
Балаларды ойын арқылы танымдық әрекетін дамыту14 бет
Дидактика туралы ұғым. Оқытудың танымдық іс-әректінің педагогикалық, технологиялық негіздері28 бет
Зерттеудің эмпирикалық әдістері6 бет
Мектепке дейінгі балаларды ойын арқылы танымдық әрекетін дамыту40 бет
Мектепке психологиялық даярлық5 бет
Оқушы дағдыларын қалыптастыру жолдары51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь