Көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері жайлы

1. Көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.
2. Әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері.
Көркем әдебиет өмірде болып жатқан тарихи оқиғаларды, құбылыстарды, адам тағдырын, өмірін бейнелі түрде сипаттайтын өнер саласы.
Қоғамдық сананың айрықша саласы-өнер; өнердің жалпы адамзат мәдениетінен алатын орны өзгеше, адамдардың парасат дүниесінде атқаратын қызметі орасан. Өнердің бірнешеу құралы-бояу, әншінің құралы-үн, бишінің құралы-қимыл болса, әдебиетішінің құлаы-тіл. Демек, әдебиет-сөз өнері.
Өнердің ішіндегі ең бір қадірлі де қасиетті-көркем әдебиет.
Бейнелеу, сәулет, мүсін өнерлері нақты, затты болғанымен жансыз, қимылсыз, ал әдебит кез келген шындықты қимыл, қозғалыс үстінде құбылтып, құлпыртып көрсете алады. Дәл осы тұрғыдан алғанда, сөз өнерін-бас өнердің бас, «өнер атаулының ең қиыны және күрделілісі» (Бальзак), «ең жоғары түрі» (Белинский) десек, халқымыздың «өнер алды-қызыл тіл» деген қағидасы да соны растайды.
Әдебиет адамға өмірді танытып қана қоймайды, солардың өмірге көзқарасын қалыптастырады, мінез-құлқына, тұрмыс-тіршілігіне ықпал етеді.
Әдеби шығарма адамның бүкіл ой-қиялын, сыр-мінезін түгел баурайды: қуантады, сүйіндіреді, таңдантады, күйіндіреді, жылатады, күлдіреді…Қысқасы, адамның көңіл-күйінде сан сапа құбылыстартуғызып, із қалдырады. Бұл әдеби шығарманың, яғни көркем әдебиеттің эстетикалық әсері, оның таным, тәрбие тарапындағы мәні де осыған негізделген.
1. А.Байтұрсынов «Әдебиет танытқыш» Кітапта: А.Байтұрсынов шығармалары. А.,1989
2. З.Ахметов «Өлең сөздң теориясы» А., 1973
3. Қ,Жұмалиев «Әдебиет теориясы» А., 1969
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫБІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІСЕМЕЙ қаласыныңШӘКӘРІМ атындағыМЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІСӨЖТақырыбы: Көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.Әдебиет теориясындағы ... ... орта және ... мәселелері.Топ: Қ – 317 сОрындаған:Едилова М.Н.Тексерген:Құрмамбаева Қ.С.Семей 2015жЖоспар:1. Көркем ... ... ... және ... ... ... ... шығарма, орта және автор мәселелері.Көркем әдебиет өмірде болып жатқан  тарихи  оқиғаларды,  құбылыстарды,адам ... ... ... ... сипаттайтын өнер саласы.           Қоғамдық  сананың  ...  ...  ...  жалпы  адамзатмәдениетінен алатын орны өзгеше,  адамдардың  парасат  дүниесінде  атқаратынқызметі орасан. Өнердің бірнешеу  құралы-бояу,  ...  ...  ... ... ... ... ... әдебиет-сөз өнері.          Өнердің ішіндегі ең бір қадірлі де қасиетті-көркем әдебиет.          Бейнелеу, сәулет, мүсін өнерлері нақты, затты  ...  ... ал ... кез келген шындықты қимыл,  қозғалыс  үстінде  құбылтып,құлпыртып көрсете алады. Дәл осы тұрғыдан ...  сөз  ...  ... «өнер атаулының ең қиыны және күрделілісі» (Бальзак), «ең жоғары  түрі»(Белинский) десек, халқымыздың «өнер алды-қызыл тіл» ... ... да  ... ... адамға  өмірді  танытып  қана  қоймайды,  солардың  өміргекөзқарасын қалыптастырады, ... ... ... ...  Әдеби  шығарма  адамның  бүкіл   ой-қиялын,   сыр-мінезін   ...  ...   ...   таңдантады,   күйіндіреді,   ... ...  ...  сан  сапа  ...  ... Бұл ... ... яғни көркем әдебиеттің  эстетикалық  әсері,оның таным, тәрбие тарапындағы мәні де ... ... ... және ... ... ... мүсін не туралы деген  сұрақтыңжауабы бір-ақ: адам ... ...  ...  мен  асыл  ...  ... рухының керемет күші мен қасиеті жайлы… Өнер  дүниесінің  ...  ...  ...  ойы,   ...   құштарлығы,   мұраты;   ... қай түрі ... ... өз ... ...  ...  ... мәні мен мағынасын паш етеді.          Адам тағдыры-жазушы үшін шығарма арқауы ғана емес, өмірді  тунадыңөзгеше тәсілі.          Болмыстың ... ... мен ... ... ...  үстіндегіжанды бейнелеу-тек сөз  өнерүінің  ғана  еншісі.  Бейнелеу  құралы-тіл.  Тіларқылы ... ... ... ...  кез  келген  көркем  шығарманың  тілсізөрілуі мүмкін ... ... ... тілі-әдеби тілдің ауқымында жасалғанымен,  ұғымдықаясы  одан  әлдеқайда  кең.  Бұл-оның   шығармашылық   ...   ...  ...   ...   сипатынан   туындайды.   ...   ... орай ... ... тілі ...  және  ...  ерекшелікке-жалпыхалықтық  тілдің  барлық  қабаттарын  (диалектілерді,  жаргондарды,   кәсібисөздерді) ... ... ... ... ие болады.          Көркем әдебиеттің тілі-тіл  мәдениетінің,  тілдік  талғамның  ғанатарихы емес, ... ...  ...  ...  да  ... жалпы ұлттық тіл мәдениеті аясында  жасалған  әр  кезең  әдебиетіндесол әдебиетті тудырған  ...  ...  ...  тән  сөз  саптау  стиліарқылы таңбаланады.           ...  ...  ...  ...  ...  меналуан  түрлі  қоғам  өміріндегі  құбылыстар,  өз  мінез-бітімімен  дараланыпкөрінетін  жеке  ...  ...  ...  ...  өміріндегі  сан   қилышиеленіс, тартыстарды, қақтығыс пен  күресті  бейнелейді.  ...  ...  ...  тағы  басқа  талай  мәселелерді  қорғайды.  Алайдаоларды дербес талдап  кетпей,  ...  ...  ...  ...  ... мінез-құлқын ашу қажеттілігіне орай, белгілі мөлшерде баяндайды.          Жазушы кейіпкерлер өмір сүретін,  әркет  ...  ...  ... ...  ...  олардың  іс-әркетінің,  мінез-құлқының  белгілітарихи жағдаймен байланысын ... ... ...  ...  ...  ...  ...  адамның  дараланған  характерін  жасау,   жеке   оқиға,жағдайларды суреттеу арқылы  қоғамдық  ...  аса  ...  ... ... Қоғамдық өмірде  әдебиет  қозғамайтын  мәселе,  назар  ... ... ... қасы. Алайда әдебиет алдымен адамның  тұтас  тұлғалыбейнесін көрсететін болғандықтан,  қоғамдық  өмірдегі  қай  ...  ... ... ... ... оны ...  көрсетілетін  нақтылыөмірлік жағдайларға орай бейнелейді. Көркем шығармада  өмір  құбылысы,  ... ... ... ...  ...  де,  ненің  маңызды,  мәнді  екеніайқын ажыратылып, дәл  танылады.  Уақиғалардың,  адам  бейнесінің  ... ... ... ... өзін  көріп  отырғандай  әсер  беріп,шығарманың ой-сана күшті ықпал  етуіне  мүмкіндік  береді.  ...  ... ... даму ... ... алға ...  бастайтын  тура  тартылған  жолсияқты  болып  жатпайды,  қайшылығы   мол   қиын   ...   ... ... ... көрінеді. Жекелеген жағдайлар, сан  түрлі  адамныңөмір-тағдыры   арқылы    ...    ...    ...    ... сырын ашып береді.           Әдебиет  адамның  байқағыштық,  ...  ...   ... ала білу ... ...  күшейте  түседі,  эстетикалық  ...  ...  ...  биік  қоғамдық  идеялдар,  зор   арман-мұратарғажетелейді. Адамгершілікке, еңбексүйгіштікке, ...  ...  ...  ...   ...   ...   ...   шығармадан   әлеуметтікмәселелерге жауап-шешім іздейді. Ендеше, көркем әдеби шығарма  өзінің  үлкенқоғамдқ, тәрбиелік маңыздылығымен  де  ...  ...  әсер  ... ... ... ... ... әсемдікті қалай  түсінукеректігін үйретеді.          А.Байтұрсыновтың  «Әдебиеттанытқышы»,  ең  алдымен,  сөз  өнерініңтабиғатын, өнердің ... ... ... ... сөз етеді.…Сөзбен  сымбаттаудың  я  кескіндеудің  ...  ...  үшін  ...   ... мысалдар келтіреді. «Әдебиет  танытқышта»  ауыз  ...  ... ең ...  ...  мен  көркемдігі  бай  үлгілерін  пайдаланған.Ағартушы өз айтқандай, «адамның насихатшысы» ... ...  ...  ...  ...   ...   қадір-қасиеттерге,   жақсылық   пен   жамандықтартыстарына,  ерлік  пен  батырлқ  ...  ...  пен  ...  ... ... ... көбірек көңіл бөлген.…ауыз және жазба әдебиеттің әлеуметтік,  қоғамдық  ...  ...  ... ... әсемдік әуенін талдауға көбірек көңіл бөледі.Әдебиет-сөз өнеріСуреткерге тән ерекшеліктер  Сезім. Нәзік сезімталдықБақылау. Жіті бақылағыштықҚиял. Творчестволық фантазияИнтуиция. СезімталдықӨмірбаян. Тәжірибе молдығыПарасат. Сананың саралығыШеберлік. Өнердегі шын ... ... ... ... шабыт болмаса, шеберліктенде ештеңе шықпайды. Суреткерлік сипаты оның азаматтық рухынан, қоғамдық ...  ... оның жеке  өз  ...  дара  асиеті,  оның  рухани  жан  дүниесі,әлеуметтік кейпі мен моральдық кескіні, дүниетанымы мен ... ... мен ... ... ...  ...  толықтырып,  нағызсуретекердің өзіндік болмысын танытады.     Әрбір өнер адамының бәрінен  бұрын  жаны  ...  ...  ... бай, білімі терең және мәдениеті биік болуы керек.     Суреткер-өз  дәуірінің  перзенті,  ...  ...  ... ... іс. ... қоғамдық мәнін  сөз  еткенде,оның танымдық маңызын аттап өту ... ... ... ... ... өмірдітанытады, таныта тұра тәрбиелейді.  (М.Әуезовтің  «Абай  жолы»  ... ... ... ...  ...  пікірін  келтіру)  көзқарасынқалыптастырады,  мінез-құлқына  ықпал  етеді,  тұрмыс-тіршілігіне  әсерінтигізеді. (М.Өтемісұлынан, ...  ...  ... ...  өркем  әдебиеттің  құдіретті  күшін,  немес,  оның   өмір   ... ... ғана ... ... ... өзгертушілік қасиетін  түсінуүшін, оның  эстетикалық  тбиғатын  тану  ...  ... ... алар әсем ... ... ... аамның күллі ой-қиялын,  сыр-сезімін түгел баурап алар әсем әсері. Әдебиеттің әлеуметтік  мәнін,  ... ... осы ... ... ... Сөз ... ... әрі күрделі, әрі орасан  маңызды  саласы.Қоғамдық сана  (идеология)-белгілі  бір  таптың  мақсат-мүддесіне  ... ... ... әдебиет-қондырма,  яғни  қоғамның  белгілі  бірдәуіріндегі экономикалық ...  ...  ...  Әр  ... сол ... ізі ... ... онда қоғамдық құрылыстағы  іс-әрекеттерді даттау не ... ... ...  ...  ықпал  жасайды,  яқұлдырауына  әсер  ...  ...  ...  сияқты  бірнеше  дәуірдіңжемісі, емес, бір ғана дәуірдің жемісі. Тіл-бәріне ортақ және бейтарап.     Әдебиет-мәдениеттің бір ... ал ... ... ... ... ... ... көркем тарихы;  көркемшығарма  өзегі-шындық.  Жазушы  өмірдегі   сан-салалы   шындықтан   ... ... ... ғана ... ...  арқау  етеді.  Олөмір құбылыстарын өзінің дүниетанымы мен әлеуметтік көзқарасы  тұрғысынансаралайды. Ал ... бл ... ол өмір ...  ...  ... ... Ол  өзі  қаласын-бәрі-бір,  белгілі  бір  «таптың  көзі,құлағы  мен  үні»  (Горький)  ...  ...  ...  Әдебиеттіңтаптығының жоғары түрі-әдебиеттің халықтығы.Әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және ... ... ... материалды тасушысы тіл болып енетін, өнердің түрі.Әдеби жанр  (французша §епге—тек,  түр)  термин  ретінде  шартты,  екімағынада ... 1) ...  ......  лирика,  драма;  2)әдеби шығарманьщ ......  ...  ...  ...  ...  ... т. б.Жанр  мәселесінің  маңында  даулы  пікірлер  көп.  ...   ...  ...  ...  ...  ...  ...  шығарма   —жанрлық түр деп танылып жүр. Сонда, мысалы, эпосты — жанр деп  ...  ... орта және кең ... үш түрі белгіленеді де, шағын көлемді  эпикалықтүрге — очерк, новелла, сюжетті қысқа өлеңдер, орта ...  ...  ... ... ... ал кең, ... эпикалық түрге — роман, эпопея  тәрізділержатады. Бұл ... ... да  ...  ...  ода,  ...  мадригал,элегия, романс, эклога,  ‘сонет,  эпиталама  дегендей  ...  ...  ... ... не ...  лирика,  махаббат,  не  табиғат  лирикасыдеген  секілді  санаулы  түрлерге  ғана  ...  ...  ...   ... ... болады.Әрбір әдеби туындының жанрлық  табиғаты  әр  алуан:  көлемді  эпикалықшығармада  өмірдің  ...  ...  ...  ...  тұлғаларға  жинақталып,олардың өз ара қарым-қатынастарынан туған қат-қабат оқиғалар арқылы  ашылса,лирикада адамның жеке басына тән ... ... ... және ...  ...  ...  Ал  ...  шығарма  көбіне   адамдардың   қимыл-әрекетіне, қақтығыстарына — ... ... ... ... мәлім.СөйтІп, көркем әдебиет туған күнінен бермен қарай өзінің тегі  жағынанжоғарыда аталған үш ... ... ... Сөз ... ... үш  ...  ...  өнерінің  үш  түрімен  салғастыруға  да  болады:  мәселен,  эпос   ... ......  ...  ...  ...  ғана  ...  тұратындрама бір түсті графика тәрізді” (В. Кожинов) екені де рас.Бірақ бұл жайларға көшпес ... ... ... ... ... ... қажет ететін бірқатар күрделі сыр мен шындық бар.Ілгерішіл адам баласының көркем ... ...  ...  ...  ... ...  творчествоның  қандай  категориясы  болмасын,  бәрі  бір  ... атап ... ... ... тұрғыдан қаралуға тиіс.  Ендеше,  жанрмәселесін тексерудегі негізгі принцип те сол — и с т о р и з ... жоқ, кез ... ... ... ... ...  өзгешелігі  бар,оны анықтау шарт. Алайда бұл— аз. ... ... кез ...  ...  ... ... һәм сымбат алғанға дейінгі табиғи туу проце- сі, ...  ... бар. Мұны ... ... ... және  бейбітшілік”.  Күллі  адам  баласының  көркемдік  дамутарихыңдағы айрықша  адым  болып  табылатын  ...  орыс  ...  ...  ...  ...  Лев  ...  ...  мақсат  пен мұрат   жанр“құпияларынан” гөрі ... ... ... және ... ... не? — дейді Лев Толстой.— Бұл  роман  емес,әсіресе поэма емес, ... ... ... ... ... өзі  қалаған  пішінденені айтқысы келді және нені айтты, “Соғыс және бейбітшілік” — ... не ... ...... кез келген пішін “автор айтқысы  келген”  ‘Мазмұннантуады, яки әдебиеттегі кез келген ...... ... ... ... ... пішін (форма) бар да, т ү  р  (вид)  бар.  ... ... ... (эпос, лирика, драма) бар да, т ү р  л  е  р  ... ... ... т. б.) бар. Тек те, түр де ж а н  р  ...  ... жанр жәяе  жанрлық  түрмен  мәндес.  Осылардың  ...  ...  ... қатал  историзм  принципінен  танып  түсіну,  бір  жагынан,  ... ... ... болса, екінші жағынан, нақты  мазмұндытүр мәселесін талдау болып табылады. Жанр эселесі осылай пайымдалғанда  ғанағылми-зерттеу жемісті ... даму да бір — ...  ...  шымырлап  өнген  ,айнар  көзі,  якимөлдір бастауы, оған жалғас толқынды  арнасы,  одан  әрі  құяр  ...  ...  ...  өзі,  оның  ...  ...  ...  мен  құбылыстар,кайшылықтар   мен   тартыстар,   ...   ...   мен   ... ...  ...  ...  моральдық  кескіні,  қысқасы,  ақикатшындықтың алуан-алуан саласы  әдебиеттің,  ...  ...  ...  ...  да  болмасын,  әдебиеттің  тегі,  тектің  ...   ... өз ... ...  “арналы  тасқындар”  екені  даусыз.  Бұлардыңбәрін жалпы алып қарасақ, біз орасан күрделі ... ... ...  аләрқайсысын жеке тексере қалсақ, әрбір әдеби түрдің  туу,  ...  ... ... ... ... даму ... бар екенін байқаймыз.Бір жолы Л.  Толстой  “Плутон”  туралы  былай  ...  еді:  ... ......  пен  Қедейлік.  Өзінің,  қажет-тілігіндәлелдеген Қедейліктің әңгімесі V ғасырдағы грек үшін өте жақсы;  бірақ  бізүшін… оның ... ғана жоқ ... ... ...  ...  өздеріатымен жоқ. Мұндай кейіп-теу жасалған заттың өзі әлде-қашан адыра  қалған”*.Шынында  да,  ...  емес  пе?  Көне  ...  ...  ...  ...  көбі  немесе  көне  дүние   ...   ...   ... ... ... адам нанғысыз; ондай бейне мен шындық  қазір  жоқнемесе жоғалып барады.  Бірақ  комедия  жанр  ...  яки  ...  ... түр ... бар және бола ... ... ескеретін нәрсе — әр жанрдың, әдеби  түр  ретінде  тууы  мендамуының негізінде мазмұшың ұланғайыр құбылулары  —  ...  ...  ... өшуі жатыр. Жанр жайлы сөз  қозғағанда,  міне,  дәл  осы  ... есте ... ... шарт.  Сонда  біз  жанр  жайын  байыптау-ға  әшейінпішін  тұрғысынан  емес,  ...  ...  ...  де,   ...   ...  мен  ...  ...   тізіп   тынбай,   оның   ішкі   ... ... ... төксеретін боламыз.Сонда біз әдеби түрді, яки әр  жанрдың  өзіне  тән  пішіні  ...  ... ... ... ... ретінд, түсінетін боламыз.Өнер өмірден туады.  Ал  өмір  күрделі,  өмір  құбылыстары  әр  ...  ... ... Ендеше,  өмірден  туған  өнер  де  ...  әр  ...  ... ... мен драманың  әрқайсысы  осынау  күрделі,  қиын  ...  ... ... болған. Демек, бұлардың әрқайсысының терминдік тарихын  білумүлде  жеткіліксіз;  тегің  ...   ...   ...   ...   ... даму тарихын талдап-тексеру қажет. Жанр жайлы ұғым соң.  да  ғанашын ... ... ... ... ... өз ... бар. Бұлар бірін-бірі қайталамайды.  Олай  болса,  әрдәуірдің шындығын  сәулелендірген  ...  да  ...  ... мен ...  ...  болғанмен.  Шекспир  трагедиясы  Әуезов  ... ...  ...  Мүсірепов  романыңан,  Абай  поэзиясы  Мұқановпоэзиясынаи өзге екені ... Мұны да ... ...  ...  ғанааңғарамыз. Міне, осы өзгешеліктерді ажырату әрекетінің  өзі  жанр  мәселесінтарихи тұрғыдан толғауға әкеледі.Әдеби шығарманың өзгешелігін осылайша ... ...  ...  ... ... жазылмасын, қандай қоғамдық шындықтан  тумасын  бәрібір,  тектестуындыларда адам өмірін  бейнелеу  жағынан  заңды  ...  ... ... ... ... тағы ... ... и р и к а ж е к  е  ба с қ а т ә н с а н и і р і м с е з і м г е қ ұ ры л с а, э п о с а д а м  өм і р і н і ң к е з е ң — к е з е ң і н е к е ң і р е к қ а н а т ж а я д  ыд а, д р а м а н а қ т ы қ и м ы л- ә р е к е т т е н ө р б і п, ө р і с-  те  й  д  і.  Мұны  ...  ...  ...  ...  ...  ... неғұрлым байсалды, терең  және  жан-жақты  талдауға,  ...  ... өз  ара  ...  ...  ...  де  жіті  тануға  мегзейді.Әдөбиеттің тектері мен ... ... осы ... ... жөн.Сөйтіп, өмірдің ең негізгі заңдарының бірі — оның толассыз дамуы десек,  ... ... де, ... ішінде сөз өнеріне де  тән.  Әр  халықтың  әдебиеті  олөмір  сүрген  тарихи  дәуірлердің  әр  ...  әр   ...   әр   ... ... ... дегеніміздін, өзі —осы.Пайдаланған әдебиеттер1.  А.Байтұрсынов   «Әдебиет   танытқыш»   Кітапта:   ... ... ... ... ... ... А., 19733. Қ,Жұмалиев «Әдебиет теориясы» А., 1969   
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
: көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы5 бет
Көркем әдебиеттің табиғаты , ерекшелігі және мәндері.Әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. Әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы15 бет
Көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері18 бет
Көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері. Әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. Әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы7 бет
Көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.Әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. Әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы6 бет
Қазақ әдебиеттану ғылымындағы эстетика мен теория мәселелері6 бет
"Табиғи сипаттағы ТЖ кезінде жүргізілетін апаттық-құтқару жұмыстарының түрлері"3 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
«Адамдардың табиғатсыз күні жоқ, Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ»5 бет
Іле өзені – Қапшағай бекетіндегі су сапасының химиялық көрсеткіштерін анықтау21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь