Микроб ферменттері, классификациясы

1.Микроорганизмдердің ферменттері .
2.Күрделі ферменттер (холоферменттер) гидролиз кезінде белокпен простетикалык топқа бөлінуі.
3.Ферменттердің классификациясы.
4.Микроорганизмдердің азот, фосфор, күкірт және темір қосылыстарын өзгерту.
6.Түйнек бактерияларының (ризобий) сипаттамасы.
7. Пайдаланған әдебиеттер.
Ферментация деген термин латынның сөзі fermentatio — ашу процесін көрсетеді,нәтижиесінде газ бөліп шығатын.Энзим гректің сөзінен шыққан, ашытқыш деген ұғымды білдіреді.Ферменттер туралы ғылымның негізін қалаушылар М. М. Манассеина (1871), Бухнер (1897) және т.б. пікірінше белоктардың қарынында пептонға ыдырауы XVIII ғасырдың орта кезінен белгілі болған.Петербург ғалымы К. С. Кирхгоф 1814 жылы өскен арпаның экстракциясы крахмалды мальтозаға айналдыратынын дәлелдеді.
Ферменттер деп бүкіл жануарлар,өсімдіктер,микроорганизмдердің клеткалары мен тканьдарының кұрамына кіріп биологиялық катализаторлардың рөлін атқаратын спецификалык, белоктарды айтады. Ферменттердің арқасында заттар ыдырайды, олардан клеткаға керекті полимерлер тузіледі,бірақта бұл процестерге энергия аз жұмсалады. Микробтарда сан жағынанда сапа жағынанда күрделi ферменттер болады.Мысалы,ішек таякшасының клеткасындағы ферменттердің саны 700 шейін жетеді.
Ғалымдардың зерттеуі бойынша химиялык құрамы жағынан ферменттер белоктарға жатады. Мұны мына фактірлердің жәрдемімен далелдеуге болады:
1) ферменттер жоғарғы температураның әсерінен (100 °С) денатурацияланады;
2) қышқылдардың ,негіздердің ауыр металлдарының тұздарының, алколоидты реактивтердің,сондай-ақ, ұзақ уақыт шайқағанда,рентген және ультракүлгін сәулелердің әсерінен күшін жойып талқандалады;
3) ферменттер өздерінің активті рН-тың тар аймағында , белгілі 6ip мөлшер де көрсете алады (уреаза- 7,2-7,9: каталаза -7,0; кар-боксилаза — 4,8; ашытқыш саңырауқұлақтардың сахарозасы — 4,6— 5,0; мальтозасы— 6,6). Осы аймақтарда бұлардың бөлшектері ерітінді арқылы ток жібергенде изоэлектрленген жағдайда болады, сол себептенде олар катодқада, не анодқада козғала алмайды.рН-тың мөлшері өзгергенде ғана ферметтердің бөлшектері электродтардың бipeyінің айналасына жинала бастайды;
4) белоктар сияқты ферменттердің де амфотерлік қасиеттері бар, ceбeбi олардың кұрамына аминдық (NH2) және карбоксильдік (СООН) топтар кіреді.Осыған байланысты ферменттер қышқылдық ортада өздерін негіздер,негіздерде — қышқылдар тәрізді ұстайды. Сол себептенде ферменттердің молекуласы негіздік (сілтілік) ерітінділерде тepic, қышқылдарда оң зарядталады.
1. Б.Т. Толысбеков, Қ.Б.Бяшев, Р.Ж.Мықтыбаева «Ветеренариялық санитариялық микробиология» Алматы 2008.
2. Гайсин Айдар Балкашевич «МИКРОБИОЛОГИЯ, ВИРУСОЛОГИЯ пәнінен Дәріс конспекты» - Өскемен, 2007ж
3. М.М. Құлдыбаев. М.Қ. Шоқанов Микробиология пәнінің практикалық сабақтары» Алматы-1995 ж
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі                              ... ... ... ... мемлекеттік университеті.Ветеренарлық санитария кафедрасыБӨЖ                                                                                                                           ... ... ... ... ... ... органикалық заттардың, азот,күкірт, фосфор  және темір қосылыстарымен өзгеріске ұшыруы.Орындаған: ... ... ... Е. О.  Топ: Бл-309                                                                         ... ... ... ... ферменттер (холоферменттер) гидролиз кезінде белокпен простетикалык топқа бөлінуі.3.Ферменттердің классификациясы.4.Микроорганизмдердің азот, фосфор, күкірт және темір қосылыстарын өзгерту.6.Түйнек бактерияларының (ризобий) сипаттамасы.7. ... ... ...  ... деген термин латынның сөзі  fermentatio  --  ашу процесін көрсетеді,нәтижиесінде газ ... ... ...  ... ... ... деген ұғымды білдіреді.Ферменттер туралы ғылымның негізін  қалаушылар М. М. ... (1871), ... (1897) және т.б. ... ... ... ... ыдырауы XVIII ғасырдың  орта кезінен белгілі болған.Петербург ғалымы  К. С. Кирхгоф 1814 жылы ... ... ... ... ... айналдыратынын дәлелдеді.Ферменттер деп бүкіл  жануарлар,өсімдіктер,микроорганизмдердің клеткалары мен тканьдарының кұрамына кіріп биологиялық ... ... ... ... ... ... ...  арқасында заттар ыдырайды, олардан клеткаға керекті  полимерлер ... бұл ... ... аз ... ... сан ... сапа жағынанда күрделi ферменттер болады.Мысалы,ішек  таякшасының клеткасындағы ферменттердің саны 700 шейін  ... ... ... ... құрамы жағынан ферменттер белоктарға жатады. Мұны мына фактірлердің  жәрдемімен далелдеуге болады:1)	ферменттер жоғарғы ...  ... (100 °С) ... 2)	қышқылдардың ,негіздердің  ауыр металлдарының тұздарының, алколоидты реактивтердің,сондай-ақ, ұзақ ... ... және ...  ...  ...  күшін  жойып талқандалады;3)	ферменттер өздерінің активті рН-тың тар аймағында , белгілі  6ip мөлшер де көрсете  алады (уреаза- 7,2-7,9: ... -7,0; ...  --  4,8; ... ...  ...  --  4,6 --  5,0; мальтозасы --  6,6). Осы аймақтарда ... ... ... ... ток ... ... ... болады, сол себептенде олар катодқада, не анодқада козғала алмайды.рН-тың мөлшері өзгергенде ғана ферметтердің  бөлшектері электродтардың бipeyінің  ... ... ... сияқты ферменттердің де амфотерлік  қасиеттері бар, ceбeбi олардың  кұрамына аминдық (NH2) және ... ... ... ... ... ферменттер қышқылдық ортада өздерін негіздер,негіздерде   --  қышқылдар ... ... Сол ... ... молекуласы негіздік (сілтілік) ерітінділерде тepic, қышқылдарда оң зарядталады.Ферменттердің молекуласындағы тepic және оң зарядтардың саны рН-тың белгілі бip мөлшерде тепе-тең ... ... осы ...  ...  ...  деп атайды:5)	ферменттер белоктар сияқты жоғарғы курделі молекулалық қосылыстарға жатады, сондықтанда олардың молекуласы жартылай өтетін мембранадан (через ... өте ... ... ...  ... ... 82 800, ...  --  248 000, уреаза - 480 000);6)	ферменттер ультрацентрифугада ...  ... ... ... ... ... катар ферменттер белоктар сияқты гидрофильдің  коллоидтар касиеттеріне ие болған.7)	Ферменттердің  диализге қабілеті  төмен ... ... ... деп ... болады. Ферменттердің ерітіндісін диализді пайдаланып әр түрлі электролидтердан және органикалық косылыстардан тазартуға болады. Оның ceбeбi олардың ... ... ... ... өтіп  ... ерітінділерін күкірт  қышқылын аммониймен, спиртпен.ацетон мен өндеу арқылы олардың  таза ұнтақ ... ... ... ... ... бірнеше жүз граммга дейін). Ферменттер қарапайым және курделі белоктар. ... жәй ... ... ...  тек ... ... (мысалы; уреаза).9)	күрделі белоктар белоктардан басқа белоктар емес компоненттерден тұрады ... ...  --  ... ... белоктарды  --  ферменттерді холоферменттер (холоэнзим) деп те атайды. Күрделі ферменттердің белоктардан ... ...  ... термостабилды простетикалык топтарды коферменттер (немесе коэнзим) деп атайды. Кейбір ғалымдар термостабильды топтарды агон (гректщ сез1 - жургізу, козғалту деген), ... ... ... ... (гректщ ce3i  --  алып журу) деп атауды ұсынды.( ашытқы ферментатциясы)Күрделі ферменттер ... ... ... ... простетикалык топқа бөлінеді. Реакция кайтымды. Коферменттерге мыналар ... АТФ, ... ... ... тасымалдайды, липой (липоевая кислота) қышқылы (лип-ss) сутек  ...  ... ...   ... активті формасы) метилдік топтарды тасымалдайды, уридинфосфат (УДФ) глюкозидтердің қалдықтарымен мен урон қышқылдарын тасымалдайды. Коферменттерге витаминдер РР (В5), В2, ... ... ... фоли ... ... ... ... кислота  --  KoF), биотин (В7), тиамин (В,), пиридоксин (В6), Mo, Fe, Си, Со, Zn және т.б. ... ... ... ... ... ... арадағы субстраттардың  --  сутегі иондарын тасымалдаушы болып табылады (В. А. Белицер, Я. О. Парнас), былай ...  ... ... байланыстырушы звено болып табылады. Ерекшеліктері: 1) ферменттер субстраттарга спецификалық әсер етеді; 2) 37 -- 40° ферменттерге қолайлы ... ... ... 3) 9те аз мөлшерде субстраттарға әсер етеді (амилаза сұйылту дәрежесі 1:1 000 000, пероксидаза  --  1:5 000 000 ... әсер ете ... ... бip ... 1 ... ... ... 5 млн молекуласын ыдырата алады). Ферменттерді топқа бөледі 1) ... олар ... ... ... ... ... ортадағы күрделi қосылыстарды ыдыратуға қатысады; 2) эндоферменттер клетканың ішіде болып әсер ететін ферменттер.Кейбір ферменттердің микроб клеткасына кез-келген уакытта кездестіруге болады, ... ... ... деп ... Ал ферменттердің бip тобы қажет болған жағдайда ғана ... ... ... ... ферменттер деп атайды.Ферменттердің классификациясы.Ферменттерді 6 топқа (класқа) бөледі.* Гидролазалар  --  су ... ... ... ... ... Олар 5 кіші ... ...  --  бұл ферменттер органикалық қосылыстардың күрделі эфирлік байланыстарын ыдыратады. Бұған мына ферменттер жатады.а)	фосфоэстеразылар немесе фосфотазалар - органикалық ... ... ... ... ... ... - май ... эфирлік байланыстарын ыдыратады;в)	Сульфатэстеразалар - күкірт қышқылының эфирлік байланыстарын ыдыратады;г)	Тиоэстеразалар - органикалык қышқылдар мен тиоспирттердің күрделі байланыстарын бұзады;2 Гликозидазалар (глюкозидазалар) - ... ...  ... ... гликозидік байланыстарды ыдыратады;3.	Пептидазалар - бұл ферменттер белоктар молекуласының арасындағы пептидтік байланыстарды ... ... - бұл ... ... азот және ... ... арасындағы (-N-C) байланыстарды ыдыратады;5.	Полифосфотазалар - органикалық заттардың кұрамындағы фосфорангидридтіңбайланыстарды ыдыратады;ГликозидазаІІ.  Трансферазалар - бұл ... 1 ... әр ... ... ... ... ... Бұл ферменттерге мыналар жатады:Метилтрансферазалар - метильдік топтарды тасымалдайды;Транскетолазалар  -  ...  ... ... ... тасымалдайды;Аминотрансферазалар - аминқышқылдарынан аминотоптарды алып кетоқышқылдарга тасымалдайды.III.	Изомеразалар - бұл ... ... ... бip ... ... бip турге айналдырады.Оларға мына ферменттер жатады:а)	аланинрацемаза-аланиннің L-формасын d-формасына,керісінше d-формасын L-формасына айналдырады;б)	лактатрацемаза - сүт ... ... ... ... ... L-формасына айналдырады;в)	триозофосфатизомераза - d-глицеральдегид-З-фосфатты диоксицетонфосфатка айналдырады. Керісінше  диоксиацетонфосфатты d-глицеральдегид-З-фосфотқа айналдырады;г)	метиласпартатмутаза-қайтымды реакцияларды жылдамдататын глутамин қышқылын ... ... ... ... - бұл ... ... ... бip топтарды гидролитикалық емес жолмен бөледі немесе осы топтарды қос (двойная связь) байланыстарға қосады. Мына ... ... ...  -  ...  ... ... ... - бұлар гексозодифосфатты екі  триозаға ыдыратады: фосфодиоксиацетон мен фосфорглицерин альдегидше;в)	Аспартат-аммиак-лиаза - қайтымды реакция аспарагин қышқылын фумар қышқылы мен аммиактан ... ...  --  бұл ... синтетикалық реакцияларды жылдамдата отырып АТФ және оның  аналогтарынан полифосфаттардан фосфор қышқылынын ... ...  ... Осы ... ...  мен оттегінің  (С-О), көміртегі мен күкірттің (C-S) және көміртегі  мен азоттың арасында байланыстар (C-N) түзіледі. ... мына ... ... ... ... m  - РНК - га ...  ...  аспарагин қышқылынан  синтезделуін  жылдамдатады;в)	глютаминситетаза  --  глютаминді  глютамин қышқылынан синтездеуге қатысады, осы ... ... ... ... реакцияларының ферменттері, бұлар микроорганизмдердің тыныс алу процесі  кезінде сутегімен  мен ... ... ... ... ... Мына ... жатады.1.	Дегидрогеназылар (аэробтық және анаэробтық): процесс мына схема бойынша  жүреді  АН2 +В □ ...  --  ...  ... түрін бeлceндiлiгiн арттырады. Оксидазаларға цитохром жүйесі  жатады, ол тек қана ... ... ... ... ... ... немесе органикалық заттардың кұрамындағы оттегінің белсенділігін  арттырады, содан кейін активтелген оттегі  субстратты тотықтырады;4.	Каталаза: қаныққан сутегінің 2 молекуласын ...  мен  ...  2 ... ... 2Н 202-  □ 2Н2 0+0 ... ... жатады.5.Цитохромдар  --  күрделі  белоктар (гемопротеидтер)тірі  клеткаларда электрондарды және сутегін  тотығатын органикалык заттардан ... алып ...  ... ... Бұл ... гемнің  кұрамына  кіретін  темірдің  ...  ... ...  ... энергияға бай қосылыстар түзеді.(АТФ)Микроорганизмдердің азот, фосфор, күкірт және ... ... ... ... өзгерту. Азот  жердегі маңызды элементтердің бірі, ол белоктар мен ... ... ... ... ... ... ... органикалық және минералдық қосылыстар түрінде сумен топырақта кездеседі. Азоттың табиғаттағы айналымында микроорганизмдер маңызы үлкен.Белокты заттардың аммонификациясы. Клетка цитоплазмасында белокты заттар ... олар ... ... және жануарлар өлексесі түрінде топыраққа түседі де онда ыдырайды. Белоктар ыдырауы нәтижесінде аммиак түрінде азот ... ... ... бұл ... ... деп ... Белокты заттардың  аммонификациясы  табиғатта азотты қосылыстарды  өзгерту бағытындағы бірінші микробиологиялық  процес. Бұл процеске ең кемі 10'C  ... және ... ... жағдайында жүреді. Шіріткіш бактерияларының  табиғаттағы маңызы үлкен: жануарлар өлкесі және өсімдік қалдықтарын ыдырата отырып  олар жер ... ...  Және ... ... ... қорек  береді. Аммонификация процесіне бациллалар, бактериялар, актиномициттер, зең саңырауқұлақтарының микробтары қатысады. Ауа оттегі әсеріне қарай оларды ... ... ... және ... ...  ... ... 1.Тамыр  тәрізді немесе саңырауқұлақтар тәрізді баццилалар топырақта кең тараған , сопақша формал споралар түзеді.  Гормон, қозғалмалы ... -* ... ... сыртқы бетінде түгел орналасқан. Тығыз қоректі ортада колонияның өсу мицелийге ұқсас, атауы осындан  mycoides  бұл саңырауқұлақ  тәрізді ... ... ... қоректік ортада өсуә мақта үлпегі тәрізді және культураның түбінде орналасқан. Орта мөлшері.2.Картоп бацилласы  ... ... ... ... түзеді.  Грам  бойынша боялады, қозғалмалы, перитрих. МПА  -  да құрғақ, күңгірт, қатпалы колониялар түзеді. ... ... шаж ... ... ұқсас атауы содан алынған  mesentericus алынған. МПБ  -  да өсуі ... ... ... ... ... өседі.3. Капуста бацилласы. Споралар түзеді, Грам бойынша боялады.  Таяқша спроалар түзеді, препараттарды көбіне тібектеле орналасқан МПА  - да ... шеті ...  -  ... ... сәл ғана ... ... Пішен бацилласы табиғатта кең тараған және күшті аммонификатор. Сопақша споралар түзеді, ... ... Грам ... ... ... ... қатпарл, мөлдір емес колония : МПБ-да  -  орта бетінде ұлпа болып келеді.5. Ғажайып таяқша қып-қызыл пигмент түзеді. ... ... қан ... ... сопақша шеттері тегіс, орта тұсында сәл дөңес сілемейлі МПБ- да ... ... ... лай ... Микроб қозғалмалы. Препарат жағындысында майда  грамтеріс таяқшалар көрінеді.Факультативті анаэробты  микроорганизмдер. 1. Қарапайым протей  -  өте полиморфты ... ... ... сәйкес формасымен мөлшері кенет өзгереді. Грам бойынша боялмайды , қозғалмалы перетрих өсу кезңде тығыз қоректі ортаның көлбеу ... ... ... 2. Ішек ...  -  Грамтерісі , қозғалмалы, қозғалмайтын штаммдарда ...  ... - адам  мен ... ... , одан топырақ пен су айдынына түседі. ... ... ... қатысады.Анаэробты микроорганизмдер. 1. СL.putrificus  -  спора түзетін пішіні барабан ... ... ... таяқша клетчатканың аэробты ыдырауың қоздырушылардың ең көп таралған түрі,  көп мөлшерде түзіледі. Углеоводтарды ашытпайды.2. СL.sporogones  ...   ... ... ... ... ... ... қарағанда айырмашылығы углеоводтарды ыдыратады.Аммонификация процесіңде аммиакты тұздар түзіледі, бұл тұздар тотығып азот қышқылы тұздарына айналады. Белокты ыдырататын басқа микроорганизмде.  ... мен ... ... ... ... және басқа саңырауқұлақтарға ыдыратады, бірақ бұлардың аммонификациялау қабілетері төмен және әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... Микроорганизмдер белок гидролизінің ерімтал -  өнімдерің ғана  - ... мен амин ...  - ... ... ... түзе ... микробтар табиғи белоктарды қорек етпейді. Аммонификация процесінде көп мөлшерде аммиак тзіледі: амиак ... ... ... ... ... аммонификациясы. Адам мен жануарлар қоршаған ортаға  тәулігіне 150 мың тоннадан астам, яғни жылына 2 млн ... ... ... азот ... 50 млн т ... ... ... Несепте 47%азот болады, сондықтан ол концентрялы азотты тыңайтқыштардың біріне  саналады. Мочевина өсімдікке  қорек бола алмайды, және уробактериялар ... ... ғана  ... ... ... айналады.Уробактериялар. 1862 жылы  Л.Пастер ащқан, олардың арасында микробтардың  таяқша ... де шар ... ... кездеседі. Олар Уреаза ферментің түзеді. Мочевинаны ыдыратуда ең күшті қоздырғыштар Bas probatus  Bas pasteruii бұлардың талшықтары денесінің ... ...  ... Бұндай микробтар 1 л ертіндіден  140-қа жуық Мочевина ыдыратады.  Шар  тәрізді микробтардан мочевинаға	  ...  utaea өте ... әсер ... 1 л ... 30 ... ... ыдыратады. Бұл сарцинада ерекше тор белгілі . Уробактериялар ... және ... ... ... ғана ... Олар азот ... , ... гидролизі  кезіңде түзілетін  аммиак тұздарын  немесе бос азотты пайдаланады. Уробактериялар мочевинадан көміртегін ... ... ... ол өте ... ... ... және гидролиз кезіңде көміртегі диоксид түрінде бөлініп шықпайды. Уробактериялар көміртегін әр түрлі органикалық қосылыстардан алады:  ... ... , ... ... ... ... Белоктардың шіру  және мочевинаның ыдырау өнімдерің  аммиак және аммиак тұздары.  -  ... ...  ... ... ... олар нитраттарға  -  азот қышқылы  -  ... ... ...  ... ... 1879 жылы  Т. ... мен А. Мюнц еңбектерімен анықталды. Бұдан кейін  белгілі орыс ... С.Н ... , ... ... ... , ...  таза культурасын бөліп алады. Ғалым ортадағы органикалық заттар нитрификациялайтын  бактериялардың дамуын баяулататын , олар таза ... ... ...  жақсы өсетіндігін анқтады. Бірінші сатыда аммиак мына схема бойынша азотты қышқылға дейін тотығады:NH3 -->NH3OH-->NH2OH-->HNO-->HNO2+274.9 кДжаммиак    ...          ...    ...         ... ...           ...  ... бірнеше сатыда жүредідеп есептеледі, бұл кезде бірнеше аралық өнімдер гидрооксил амин , нитроксил және ... ... ... азот ... тотығады.HNO2-->HNO3+87,6	азотты қышқыл  азот қышқылы.Біртұтас интификация  процесінің  бірінші және екінші сатысы  әр ... ... ...  ... С.Н. ... оларды 3 туысқа біріктіреді. Nitriosomanas, Nitrioscytis,  Nitriosospira, Nitriosomonos туыстары  бактериялары таяқша формалы грам-теріс, ... бір ... ... ... ... ... жеке ... топырақта кең таралған және бір -бірімен формасы ... ... ... кезде нитрификацияның  бірінші сатысын тудыратын микробтардың екі туысы ...  және  ... ... алады.Азотты қышқылды азот қышқылына майда  полиморфты, грам-теріс қозғалмайтын  Nitrobacter деп атаған, микроб толықтырады. Nitrobacter ... ... ... ... ... даиды және өз денесінің  органикалық заттарын көміртегі диоксидінен синтездей алады.Нитрификациялық микробтарға органикалық  заттар  ... әсер ... ... ... органикалық заттарға  өте сезімталдығы  ертіндіде ғана білінеді,  ал топырақта бұл байқалмайды, себебі топырақта суда ... зат. Көп ... еш ... ... ... ...  бактериядан ьасқа органикалық заттарды пайдаланатын және соның арқасында  ... ... ... ...  ... микроорганизмдер болады. Бұл жағдай микроорганизмдердің физологиялық қасиеттерін қолдан  ... ... емес , ... ... ... зерттеу керектігін дәлелдей түседі.Аммиактың тотығу проціне микробтар ғана емес, ... ... ... ферменттері де әсер етеді. Нитрификацияға органикалық заттардан басқа аммиак концентрациясы да әсер ... ... ... ... сұйық ортада кенет күшейеді. Аммиак топырақта адсорбцияланған күйде болады, ... ... әсер ете ... Демек нитробактериялар азотты қышқылды азот қышқылына тез ... ... ... оттегі болуы да қолайлы әсер етеді. Егістіктопырағында нитрификация процесі ... ... Қара ... ... ... нитрификаторларға қорек дайындайтын аммонификкациялаушы микробтар көп болса нитрификация жақсы жүреді. Сортаң ... ... ... кем ... ... ... ... жиналмайды, өйткені Nitrosomonas пенNitrobacter бір ортада кездеседі, айырықша ... да ... ... ... ... ... яғни аммиакты азотты қышқылға және азотты қышқылды азот ... ... ... ... ... ... органикалық заттарды көміртегі диоксиді мен судан жасайды. Нитрификаторлар қышқыл ортаға сезімтал, олар РН 8,3-9,3 ...  ... ... ... ... тіршілік әрекеті нәтижесінде 1га топырата жылына 300кг-ға жуық азот қышқылы жиналуы мүмкін.Денитрификация. Бұл нитрификацияға кері процесс. ... ... ... болады. Тікелей денитрификация дегеніміз топырақта, қи-көңде, суайдындарында өте кең тараған денитрификациялаушы бактериялардың тіршілік әрекеті. Бұлардың ішінде Tiobacillus dentrificans,  Ps.fluorescens, ...  ...  ... ...  және ... ... ... Олар таяқша формалы, ал кейбіреулері кокк формалы және нитраттарды молекулалы азотқа дейін тотықсыздандырады. Топырақтың денитрификациялаушы бактериялары ауасыз ... және ... ... жақсы дамиды. Сондықтан нашар аэрация және ылғал көп ... ... ... азот шығыны артады. Денитрификация процесі РН 6,1 және ... ... ... ... ... ... мына схемаға сәйкес жүреді. NO3  NO2  NO + N2O  N2,Бұл жағдайда азот қосылыстары газ ... ... NO, N2O және  N2 ... ... ... қышқылдың амин қосылыстарымен өзара әрекеттесуі кезіндехимиялық жолмен ғана іске асады бұл процесте микроорганизмдер маңызы шынында қосалқы және ... ... ... ... ... ... ... өте әр түрлі микроорганизмдер көмектеседі, бұлар нитраттарды тотықсыздандырумен қатар амин қышқылдарын түзе белоктарды ... ... ... өзара қарым-қатынас қышқыл ортада жүреді, ал культура өсірілетін ортада ... ... ... ... ... онда ... ... білінеді, дегенмен жүретіндігі байқалады. Еркін тіршілік ететін микроорганизмдердің молекулалы азотты фикцациялауы. Өсімдік минералды, байланысқан азотты сіңіреді. Бұндай ... азот ... ... ... онда ... коп ... ... ұдайы жеткіліксіздігі байқалады. Молекулалы азот атмосферада көп, бірақ оны өсімдік бойына сіңіре алмайды. Кейбір дақылдар топыраққа азотты тыңайтқыштар шашпағанда да ... жыл бойы ... өнім ... Бұл жағдайда ғалымдар топыраққа ауадан азот сіңіретін организмдер болуы ... ... ... ... 1893 жылы С. Н. ... топырақтан құрамында азот болмайтынқоректік ортада дамитын, азоттың анаэробты фиксаттарын CL. Pasteurianum ... CL. ... бір ... ... спорасы болатын біршама ірі таяқша. Бұндай форма ортаның қолайсыз жағдайына төзімді және сілтілі топырақта да, ... ... да ... 1901 жылы ... ... ... топырағынан азоттың аэробты фиксаторынан таза культурасын алды, оны Azotobacter chroocоccum деп атады, бұл атмосфералық азотты жедел байланыстарды және топырақты азотқа ... Бұл ... ... ... ... ... ... көптеген саңырауқұлақтар, пурпур бактериялар және көк жасыл балдырлар ауадан азотты байланыстыра алады. Барлық микроорганизмдер арасына азотты сіңіру  -  ... ... ... азотобактерлер және олардың әр түрлері болып саналады. Азотобактерлер клеткалары шар ... не ... ... ... ... ... жұптасып орналасады және сілекей капсулаларымен қоршалған. Жас клеткалар таяқша формалы, талшықтары бар, ... ... ... түрлі қосындылары болады. Азотобактерлердің субстратқа талабы күшті және әсіресе фосфор жетіспеуіне өте сезімтал келеді. Органикалық заттар кем топырақта ... ... Бұл ... ... ... мен ... ... анықтауда азоттобактерлерді индикатор ретінде пайдалануға мүмкіндік туғызады. Азотобактерлерге ... ... ... ... магний және басқа элементтер қажет. Азотобактердің қалыпты өсуі үшін кейбір микроэлементтер де әсіресе молибден қажет, молибден орнына ... ... да ... Егер ... азот көздері болса азотобактерлер солармен қоректенеді, егер олар жоқ ... ... ... ... ... ... ...  -  тотықсыздандыру процесі, бұның нәтижесінде ең алдымен аммиак түзілетіндігі анықталған. Бұл өте күрделі процесстің мәнін ... ... ... ... ... бұның сырын әлі айқын емес. Азотобактерлер қышқыл ... ... ... ол РН 5,5-7,8 ... және топырақтың басқа микроорганизмдерге қарағанда жылуды жаратады. Лаборатория жағдайында азотобактерді азотсыз ортада өсіреді. Азотобактер колониялары сілемей тәрізді, оның алғашқы ... түсі ақ, ... сұр және ... ... ... ... ... географиялық кеңдіктер топырағында кең тараған. Тың жер топырағында азотобактер сирек кездеседі және ол топырақты өңдеу дәрежесіне қажетті жағдай ... ... ... саны ... ... ... тиімді әсері оның азот сіңіргіштік қасиетімен қатар ол қоршаған ортаға  витаминдер және басқа биологиялық актив заттар бөліп ... ... ... ... 1933 жылдан қолданылады. Практикада көбіне топырақ және агар препараттарын пайдаланады. Топырақ немесе шымтезек азотобактеринді әдетте сол ... ... Ол үшін ... ... ... ... көп ... не қышқыл емес, жақсы ыдыраған шымтезек алады. Ең қолайлы топырақ бақша не бау топырағы, сол сияқты парник қара шіріндісі ... ... ... ... не ... ... қант қызылшасы сүзбесінің 50-100 кг, 1-2 кг суперфосфат не 10-20 кг әк не бор қосады. Бұларды жақсылап араластырады және агар ... ... ... ... азотобактер шайындысын құяды. Осы қоспаны бес күнге дейін жылы жерге қояды. Осы ... оны ... рет ... ... ... оны ... болады. Бұндай препаратта тіршілік әрекеті жойылмаған клеткалар көп болады және оның ... оны ... ... ... ... ... емес.Агар азотобактеринді жарты литрлік бөтелкеге де жасайды. Ортақұрамына ерімтел минералды тұздар, ... ... әк ... Орта ... болу үшін агар агар қосады. Орта құйылған бөтелкені стерилизациядан өткізеді, ... ... агар ... беру үшін ... сәл ... ... орналастырады. Орта егілген бөтелкені термостатқа 25-27℃-та 4-6 күн ұстайды, содан кейін бөлме ... ... Әр ... ең кемі 40 млрд ... ... ... ... Препараттың сақталу мерзімі  -  3 ай. Микроорганизмдердің өсімдіктер мен симбиозда молекулалық азотты сіңіру.  ... ... ... ... азот ... ... белгілі. Баяғы рим М. Т. Веррон біздің  ... 37 жыл ... ... деп ... . Бұршақ тұқымдастарынан кейін топырақта азот мөлшерінің көбею сырын адам ұзақ уақыт аша ... 1839 жылы ... ... Ж. Б. ... ... бір топырақта жоңышқа, бұршақ, бидай өсіріп, бұршақ тұқымдастар ... ... ... ... ... азотты көп жинағанын анықтады. 1866 жылы орыс ғалымы М. С. Воронин өзінің бір еңбегінде түйнекшелерден тапқан бактериялар ... ... және ол ... ... ... ... қатысы барлығы туралы жорамал пікір айтты. Түйнешелерден бактерияларды таза культураға 1833 жылы М. Бейерник бөліп шығарды. Ол оларды Bact.radicicola деп ... ... сәл ... ... ... ... Б. ... бөліп алды және оны Rhizobium деп атады, осы атау осы кездн қолданылуда. Бұршақ тұқымдастарымен симбиозда ... ... ... ... ... сіңіру қабілеттілігі анықталды. Бұл XIX ғасырдың орасан үлкен табысы болды. Бұл жөнінде К.А.Тимирязев ... ...  . ... ... ... ... өсімдік топырақтан алатын азоттың 70% -не жуығы биологиялық жолмен жнақталған. Бұл ... ... ... ... ... болатын микроорганизмдердің маңызы орасан зор үлкен. Түйнек бактерияларының (ризобий) сипаттамасы. Түйнек бактериялары сопақша, таяқша тәрізді ... ... ... бол ... ... Тәрізділері имектеу келеді. Жоңышқада ол жуан және қысқа, бұршақ пен ... ... ... ... Жас кезінде клеткалар қозғалмалы, сонымен қатар талшықтары сопақша. Жас кезінде клеткалар қозғалмалы, сонымен ... ... ... ... ... тез және баяу ... ... әр түрлі болды. Баяу өсетіндерді- монотрихтар, тез өсетіндері- перитрихтар.Түйнек бактериялары эритрозин және метил көмегімен жақсы боялады. Грам бойынша боялмайды. ... ... ... ... ... ... үлкен. Бұлр культура ескіргенде пайда болады, көбею қасиеті ... ... олар ... ... ... ... ауадан сіңіру қабілеті артады. Қоректік ортада өсу жылдамдығына қарай түйнек бактерияларын мынадай 2топқа ... ... : ... ... ... және т.б. ... ... жатады;2)	Баяу өсетіндер, бұлар 2 есе баяу көбейеді, колония 7-8 тәулікте пайда болды. Бұндай бактериялар бәрі бұршақтың, сояның, ... ... және ... өсімдіктердің түйнектерінде болды.Түйнек бактериялары маннитты агарда өседі, ортаның бетінде сілемей ақтүсті колония ... Баяу ... ... колониялары, тез өсетіндігіне қарағанда майда. Әрбір бұршақ тұқымдас өсімдіктердің өздерінің түйнек бактериясы болады. Бұршақ тұқымдас өсімдіктер түйнектерінде активті және активті емес ... ... ... ... Егер ... майда болса, онда көбіне активті емес, яғни бұршақ тәрізділермен атмосфера азотын нашар сіңіретін, штаммдар кездеседі. Олар өте улы ... Оның ... ... көп болуы азотты сіңіруге көмектесуі былай тұрсын, туйнектер өсімдік топырақтаран алатын азотты пайдаланады, яғни празиттік тіршілік ... ... ... көп ... ... өсуі ... Бұршақ тұқымдастар арсында тмырында түйнектер болмайтындары да бар. Олар брлық бұршақ тұқымдстарының 9%-не ... Ірі ... ... саны аз ... ... ... көп сіңіреді, түсім ртды. Түйнек тканнің қызғылт түсті болуы онда метгемоглобин-бұршақ тұқымдс өсімдіктер гемоглобині барлығын көрсетеді. Бұндай ... соя ... ... Япон ... Х. Куб ... Бұл ... түйнек бактериялары- өсімдік симбиоздық жүйесінде ғана түзіледі. Түйнек бактерия және бұршқ тұқымдс өсімдіктер симбиоз болмаса гемоглобин синтезделмейді. Осыған ... оны ... ... сіңіруге қатысатын фактор ретінде қарайды. Сірә гемоглобин гидроксиаминді аммиаққа айналдыруы, симбиоздық жүйеде оттегін тсымалдау және оны ... ... әсер етуі ... ... ... ... бактерияларымен симбиозда 1 га топырақта 100кг азот жинап алады оның 2/3 бөлігін ауадан және 1/3 бөлігін топырақтың минералды қосылыстарынан ... ... ... ... тұрақты өнім- аммиак. Ол инертті азоттың актитігін нитрогеназа ферментінің әсерінен күшейту нәтижесінде жән ейін оның ... ... ... ... ...  ...  -  біріншісінің құрамын молибден мен темір, екіншісінің құрамына  -  тек темір ... ... ... ... Азот ... жүйенің  - міндетті компоненті  -  геминсіз темір болатын белок ферредоксин; бұл ферредоксин электрондар ... яғни ... ... саналады. Азоттың 1 молекуласын тотықсыздандыруға 12 молекула АТФ жұмсалады. ... мына ... ... ... + 3N2 ...        2NH3 +12АДФ+12ФНАммиак бактериялардың кетоқышқылдармен ... ... ... ... ... , ... айналады. Молекулалық азотты сіңіру түрі өзгерген түйнек бактерияларында- бактериодтарда жүреді.Бұршақ тұқымдасына жатпайтын кейбір өсімдіктер де ... ... ... ... түзе және ауа азотын сіңіре алады. Олардың кейбіреулерінде тамырында бұршақ түйнектеріне ұқсас өсінділер болады, ол ондағы симбионттар бактерия ... ... ... ... ... ... ... бұндай өсімдіктерден кем түспейді. Демек, микроорганиздер ауадағы азотты бұршақты өсімдіктермен симбиоз арқылы ғана ... ... ... де ... ... ... сіңіре алады. Нитрагин. Бұршақты өсімдіктердің тамырындағы түйнектер ірі болса өнім артатынын және топырақта азот ... ... ... ... ... ... ... және тиісті түйнек бактриялар санын арттыруға тырысуға әкеп соқты. Ең ... әдіс ... ... ... ... ... үшін ... тұқымдастарынан жоғары өнім алынған егістік топырғын бас қа жерге апару. Бұндай тәжірибені Бремень тәжірбие станциясында 1887- жылы ... ... ... ... ... ... ... түйнек бактериялары жоқ жерге егілген бақылау танабына қарағанда, жоғары өнім алынады. Топырақта бактерияны көбейту үшін ... ... ... жер ... шашу бұдан кейін де қолданылады. Бұл әдіс еңбекті көп тілейді, өйткені топырақты көп ... тасу ... ... ... ... микроорганизмдер мен арамшөп тұқымдарын тарату қаупін туғызуы мүмкін. Осының бәрі басқа, тиімді әдістер іздестіру талабын тудырады. Ең тиімді, қолайлы ... ... ... таза ... ... ... шықты. Алғашқы бактериялы препаратты 1896 жылы . Ноббе мен Л. ... ... және ... деп ... ... елімізде нитрагинді, 1929 жылы соя егістігін себуден басталады. Микробиологиялық өнеркәсіп интрагинның 2 түрін  -  ... және ... ... ... ... мен ... ... қоспасы. Бұршақты өсімдіктердің белгілі бір түріне арналған түйнеті бактерия культурасын алдымен құрамында бұршақ тұқымдас қайнатпасы және 1% сахароза болатын агр ... ... ... Бұл ... ... өнеркәсіптік ферментерде араластырды және аэробты жағдайда 28-30С ... 0-70 ... ... ол үшін ...  (рН 6,5-7,2) ... ауа ... Өсу ... микроб клеткаларының саны 1 мл ортада 1 млн-ға жетеді. Осындай культураны стерильді шымтезекпен араластырады. Тотықтырғыш кептіреді, ұсақтайды, СаСО3 көмегімен ... ... ... салады, бораның аузын α-сәулемен күйдіріп жаюады және ... ... ... стерильді инемен инокуляттор енгізеді. Добра аузына жабысқақ лента жапсырады. Добр ... ... ... және 2-4 апта 26 С- та ... Осы уақытт түйнті бактериялар саны кенет артады. Ризотрофинды 2-6 С-та ... ... ... ... ... ... ... құрғатылған культурасы, толықтырғашпен бірге дйындалған. Бактерия клеталарын ортадан сператор арқылы бөледі, бұдан кейін оған қорғағыш орта қосады және 30-3 С ... ... ... ... ... ... және ылғал өткізбейтін қақп салады. 1 г препаратта ең кемі 9 млрд ... ... ... бактериялары болуы керек. Фосор қосылыстарын өзгерту. Фосордың да азот тәрізді организм тіршілік әректіне ... ... бар. ... болмаса көптеген ферменттер құрамына кіреді, фосфорлендіру деп аталатын реакцияға қатысады. Кейбір фосфор органикалық компоненттер- ... көп ... ... ... ... көп. П.Н.Пряшнков мәліметтеріне қарағанда 1 га-да 3-5 т фосфор болады. Бұл элемент, әсіресе қарашірік топырғында өп ... қар ...  да ... Фоор ... ... өсімдік сіңіре алмайтын органикалық формад және қиын сіңірілетін минералдық қосылыстар түрінде болады. ... ... ... ... ... ... ... өсімдікке сіңімді тұрде айналдырудағы микроорганизмдердің маңызы анықталады. Дегенмен фосфор микробтарының таза ... Р. И. ... ... ғана ... ... ... микробтардың әр түрлі  тобын  -  спора ... және ... ... жоқтарын анықтады.Әр түрлі болып келетін фосфорлы микроорганизмдер ... ... ... ... ... орын ... өйткені олар бактериялы тыңайтқыш фосфобактерин дайындауғы пайдаланылады. Оларды Вас.megaterium var.phosphaticum- ға жатқызады. Бұл- тығыз қатықты, түйіршікті цитоплазмалы, ұшы жұмырлау ірі таяқ ... ... ... -6, ені ... Алғашқы сатысында клеткалар жеке-жеке орналасқан және өте баяу қозғалады, бұдан кейін екі-екіден не тізбектеліп орналасады және ... ... ... ... ... ... ормаға келеді. Клеткада фосфордың органикалық қосылыстары, нуклеотидтар көп болады, клетка ішінде орналасқан сопақша эндоспоралар түзеді. Грам бойынша ... ... Ен ... өсу ... 37 °С. МПА  -  сұрғылт- ақ түсті  анык байкалатын колониялар тузеді.Ескі колониялар алғашқыда сарғаяды,кейін өоңыр ... ... ... ... мен бор бар ортада колония төңірегінде қышқыд ісерінен ағарған өңір пайда болады. Фосфор микробтары фосфордың орГаникалық косылыстарын жедел ... ... ... ... ... ... ... айналдырып фосорды бөледі. Топыракта бұндай микробтар неғұрлым  көп болса, онда өсімдікке сіңімді фосфор да соғұрлым кеп ... ... ... мынадай технологияға сәйкес дайындайды. Фосфор микробтары культурасын ... ...  - ... ... ... ... ... араластырады, стерильді аауамен камтамасыз етеді жене ең колайлы температурада (37 °С) ұствйды.. Бұндай жағдайда 1мл ортадан миллиардтаған ... ... ... Өсіп ... ... ортадан сузу аркылы бөліп  алды.Сұйық сарқыны су құбырына кетеді, ал ... ... кою ... ... ... ... ... калады. Микробты массаны төменгі  вакуумде (0,1-10 Па) жене 25 °С температурада кептіреді. ... ...  ... клеткаларды толыктырғышпен араластырады. 1г кұрғак фосфор бактеринде 8 млрд-тан кем емес ... ...  ... ... ... Кұрғак препаратты капшыктарға салып, сыртына дайындалған завод аты, тыңайткыштарда қолдану мөлшері, тұтыну ... және ... ...  ... ... егістіктің 1га-на 5 -- 10 г, көкеністерге 15 г ... ... ... ... жылдан артық сақталады, жеңіл тасымалданады және төменгі температураға төзімді. Тұкымды дәрілеу және бактерияландыру жумысын 6ip ... (6ipre) ... ... ... ... ... микробтар спораларына онша әсер етпейді.Құрғақ фосфорбактериннен басқа оның сұйығын да қолдануға болады,ондағы  1мл  -  де ... саны  ... кем ... ... Оны ... ... төмен емес салкындау жерде сактау кажет. Фосфорбактерин әсерінің мәні мынада - микробтар тұқымымен 6ipre ... ... ... ... ... ... әсер ... және соның аркдсында өсімдіктің фосфорлық қоректенуін жақсартады. Фосфор микробтарының  тағы  6ip тиімді әсері бұлар микроорганизмдердің  ... ... ... -  ... мен ... - ... ...  Соңғы жылдары ,ауыл шаруашылығын биологияландыруға байланысты ,бактериялармен  ... ... жене ... ... ... экзогенді жолмен ғана емес,эндогендік жолмен ерекше көңіл бөлінуде.Микориза (саныраукулак-тамыр)  өсімдіктермен симбиозда тамыр беиінде,олардың ішінде де ... ... ... ... таза культарада бұндай саңырауқұлақтар әлі алынбаған .Осімдіктің микроза басқан тамыры инфекциялы ауруларға әлдеқайда төзімді,бологиялық және активті заттаврды көп сіңіреді.Осының бәрі ... ... ... ... мен ... арттырады.Бұндай жұмыстар басқа елдердеде жүргізіліеді.Мысалы,Индияның ауыл шаруашылық зерттеу ... ... ... ... ... айналдыратын,ал ерімтал қосылысты өсім жақсы сіңіретін бактериялар шығарады; 	Бұның нәтежиесінде   бидай картоп және ... ... ... 5 -10 % ке ... ... ...  ... Күкірт  жануарлар мен өсімдіктердің организімінде болады, күкірт амин кышкылдарының (цистеин, цистин, метионин), В тобындагы витаминдердің  ... ...  ... ... , ол ... ... көп болады. Күкірттің органикалық косылыстары топырақта жануарлар және өсімдіктер калдыктары турінде кездеседі.Күкірт  минералдауға микоризмдер ... ... ... ... ... ...  және ... меркаптандарға дейіе тотықсыздандырады.Күкірттің тотықсыздандырылған қосылыстарын автотрофты  микробтар (фотолитотрофтар, хемолиторофтар) тотыктырады.Оларды жіпше пішінді тионды, фотосинтездеуші  деп үш топка ... ...  ... ... ...  --  ... және  Beggiatoa, Thiothrix, Thioploca жене баска туыстарға жатады. Beggial  ... ... ... ұзын жіпше  трізді  формалы, сулифидтерді  сульфаттарға дейін тотыктырады. ... ... ... ... ,ол шар ... ... клеткаларда жиналады.2H.O+2S +532,1 кДж2H2S +022S+302 +2Н20           2H2S02 +1213,9 ... ...  ...  ...  ... қарай аж ратылады. Бұлар органикалык заттар сутегіне ыдырайтын  су адындарында өседі.Тионды хемолитотрофты бактериялар грам-Tepic, спора тузбейтін қозғалмалы таяқшалар және ... ... ... ... тыс ... ...  пен оныц ... (күкірт cутегі , сульфидттер жене баскалар) тотыктырады.	Фотосинтездеуші  көк және пурпур күкірт  бактериялар (фотолитрофтар) анаэробты жағдайда күкірт  сутегін ... ... ... Ол ... ... ... ... жұмыр ,таяқша тәрізді немесе ирелеңді формалы болып келеді.Клеткаларының ұзынддығы 100  мкм  -  ге ... ... де ... ... ... ... тоықтыратын қабілет кейде гетеротрофты микробтар  - Вас. subtilis, Вас. mesentericus, актиномицеттерде,ашыткы саныраукулактарда да болады. Анаэробиоз аймағында - ... су ... ... ... ,сол ... су ... ... ылғалданған топырақта  -  сульфаттардың күкіртті сутегіне дейін тотықсыздану процесі жүреді.Бұндай ... ... деп ... ...  ... Бұл ... табиғатта кең тараған,оргиникалық және минералдық ұосылыстар түрінде ... ... ... ... ... ... және цитохромдардың тыныс ферменттерінде болады,хлорофилл құрамына кіреді. Темір жеткіліксіз болса жануарлар анемия  байқалады.Органиквлфқ темірді тотық түрінен шала  ... ... және ... ... ... ... ... шала тотық тұздарын көбіне Leptothrix туысына жататын бактериялар тотықтыратынын анықтады.1947 жылы таскөмі р ... ащы ... ... ... ...  бактериялар аэробтар,көбіне батпақта ,тоғандарда кездеседі.Пайдаланған әдебиеттер:* Б.Т. Толысбеков, Қ.Б.Бяшев,  Р.Ж.Мықтыбаева  Алматы 2008.*  Гайсин Айдар ...  - ... 2007ж* М.М. ... М.Қ. Шоқанов Микробиология пәнінің практикалық сабақтары>> Алматы-1995 ж  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Микроб ферменті, классификациясы. Микроорганизмдердің көмегімен органикалық заттардың, азот, күкірт, фосфор және темір қосылыстардың өзгеріске ұшырауы4 бет
Организмнің арнйы және арнайы емес қорғаныс реакциялары. Қан топтарына сипаттама7 бет
"Қазандықтардың арматурасы. қазандық агрегат арматурасының классификациясы"3 бет
"қауіпті жүктер. олардың классификациясы"4 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет
1.Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар.2.Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері7 бет
«Cүт сарысуы негізіндегі фитосироптың микробиологиялық көрсеткіштерін зерттеу»45 бет
«Есте сақтау құрылғыларының классификациясы.динамикалық жад контроллері»5 бет
Адаптациялардың классификациясы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь