Әбілқайыр хан

ӘБІЛҚАЙЫР, Әбілқайыр Мұқамбет Ғази Баһадүр хан (1693 — 12.08.1748) — хан, қолбасшы. Шыңғыс хан әулетінің кіші буыны — Өсеке ұрпағы, Қажы сұлтанның баласы. Соғыстарда батырлығымен, айлакерлігімен, шабуылдарды ұйымдастыра білуімен аты шығып, мұрагерлік жолмен емес, өз беделімен Кіші жүздің ханы болды (1710— 12.08.1748). 1715ж. Тәукен хан өлгеннен кейін үш жүздің бас хандығы тағына үміткерлердің бірі болды. Бірақ мұрагерлік жолмен Тәукенің ұлы Болат бас хан сайланды. Әбілқайыр қазақ қалмақ қарым-қатынасы мейлінше шиеленісіп тұрған 1716 — 18 ж. Ресей империясынан көмек алу мақсатымен Сібір губернаторы князь М.П. Гагаринге, Уфа воеводасына хат жазып, қазақтардың ахуалын біршама реттеуге ат салысты. 1723 жылға дейін Түркістанда тұрып, одан жоңғар басқыншылары қуып шыққаннан кейін Бұхар мен Хиуа хандықтарының шекарасындағы өзіне қарайтын көшпелі тайпаларға қоныс аударды. Әбілқайыр 1726 ж. Ордабасыдағы халық жиналысында казақ жасақтарының қолбасшысы болып сайлаңды. Бүланты өзенінің жағасындағы (1728), Аңырақайдағы (1729 -30) жоңғарларды талқандаған соғыстарда қолбасшылық қабілеті ерекше көрінді. Аңырақай
        
        ӘБІЛҚАЙЫР ХАН
(1693-1748)
ӘБІЛҚАЙЫР, Әбілқайыр Мұқамбет Ғази Баһадүр хан (1693 — 12.08.1748) —
хан, қолбасшы. Шыңғыс хан ... кіші ...... ... ... ... Соғыстарда батырлығымен, айлакерлігімен, шабуылдарды
ұйымдастыра білуімен аты шығып, мұрагерлік жолмен емес, өз ... ... ханы ... (1710— ... 1715ж. Тәукен хан өлгеннен кейін үш
жүздің бас хандығы тағына үміткерлердің бірі ... ... ... жолмен
Тәукенің ұлы Болат бас хан сайланды. Әбілқайыр қазақ қалмақ қарым-қатынасы
мейлінше ... ... 1716 — 18 ж. ... ... ... ... ... губернаторы князь М.П. Гагаринге, Уфа воеводасына хат
жазып, қазақтардың ахуалын біршама реттеуге ат салысты. 1723 ... ... ... одан жоңғар басқыншылары қуып шыққаннан кейін Бұхар мен
Хиуа хандықтарының шекарасындағы ... ... ... ... ... ... 1726 ж. ... халық жиналысында казақ
жасақтарының қолбасшысы болып сайлаңды. ... ... ... Аңырақайдағы (1729 -30) ... ... ... ... ... көрінді. Аңырақай шайқасында бас
қолбасшышылықты өз ... ... ... ... үш ... қолын
үйлестіруде көп жұмыс атқарды. Әбілқайыр ... ... мен ... ... ... қауіп күшейген шақта, Ресей империясына арқа
сүйеуді ойлады. ... ... ... мен ... Құтлымбет
бастаған елшілігі Петербургке барып (1730), Ресей Сыртқы істер ... М. ... ... ... оған ... ... ... Құтлымбет елшілігі) Елшілік қазақ ұлысын Ресейдің
қарамағына алу туралы келіссөз жүргізді. Әбілқайыр 1731 ж. ... ... ... ... ... ант ... (Бұл антгы
1738,1740,1742 ж. қайталады). Ант беру ... ол ... тату ... ... ... ... пен Еділ ... қазақ қоныстарына
шапқыншылығын тоқтатуды, ... ... ... ... ... ... ... жері мен қалаларын қайтарып алуды, империя
әкімшілігіне сүйеніп, ... ... ... арттырып, үш жүздің ... өзі ... ... ... ... ... емес,
мұрагерлік жолымен қалдыруды көздеді. Сөйтіп ол жеке ... ... ... ... да ... ... Ресей саясаты да теренде жатты.
Империя қазақ жерін бүтіндей отарлауды ойлады. ... ... ... оның Орынбор әкімшілігінің саясатын дер кезінде түсіңді. Ханның өз ... ... ... алудағы Ресей өкімдерімен тартысы,
императрицалар Анна ... ... ... ... талаптарына
мойынсұнбауы, Кіші жүзде дербес саясат жүргізуге тырысуы, ел тәуелсіздігін
сақтау бағытындағы шаралары отаршылдықтың барлық көріністеріне ... Орыс ... әр ... ... ... Әбілқайыр сонымен
қатар, жоңғар қоңтайшысы Қалдан Серенмен (Цэренмен) ... ... ... ... ... ... Ресейден бойын аулақ салуға
тырысты. 1740 ж. Хиуаны ... ... аз ... ... хан ... ... ... шаһынан ығысып, тастап шығуға мөжбүр ... ... ... ... ... билерімен, белгілі ... ... ... қарым-қатынас жасады. Өзінен жас, беделі өсіп келе
жатқан Абылаймен әр ... ... ... ... бір әйелі Қарашаш —
Әбілқайырдың ... Кіші жүз ханы ... оның ... қайшылықтар да
бар. Қазақ даласын отарлаудың тірегі болған Ор бекінісін салуды өзі ұсынды
(1735). 1737 - 38 ... ... ... отаршылдық езгіге қарсы
көтерілісін басуға қатысуы ... екі ... ... ... дербестігі мен қазақ даласына жайылып кеткен атағы кейбір
сұлтандарға ұнамады. ... бірі — Орта ... ... ... ... ... келе ... Әбілқайыр мен ен далада кездесіп қалып, ... ... ... де сол жерде қаза тапқан. ... ... ... үшін ... өзінің жеке басының мүдделерін көздеп
"қарақшылық" іске барған еді. Әбілқайырдың моласы ... ... ... ... ... қаласынан 80 шақырым жерде. Кейін бұл ара Хан моласы
аталды. Әбілқайырдан көптеген ұрпақ қалған.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 2 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әбілқайыр хан жайлы11 бет
Әбілқайыр хан туралы8 бет
Әбілқайыр хандығының күшеюі және әлсіреуі56 бет
VI – VIII Қазақ Хандығы20 бет
VI-XII Көшпенділер мәдениеті200 бет
XIV-XV ғасырдағы Қазақстан8 бет
XVIII ғасырдың басындағы қазақ жерінің Ресей империясының құрамына қосылуының алғышарты7 бет
Бұрындық хан6 бет
Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысының басталу себептері және барысы9 бет
Керей хан5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь