Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары жайлы

1.Г.Мендель белгілері
2.Тұқым қуалаушылық дегеніміз не
3.Тұқымқуалаушылық заңдары
4.Қорытынды:
Мендель Заңдары – тұқым қуалау белгілерінің ұрпақтан ұрпаққа берілу заңдылықтары. Ата-аналарынан ұрпақтарға жыныс клеткалары арқылы тұқым қуалау факторларының берілуімен түсіндіретін бұл теорияны Г.И. Мендель тұжырымдады. Мендельдің бірінші заңы, бірінші ұрпақтың барлық дараларында белгілердің бірдей болып көрінуін айқындайды. Ата-аналық организмдердегі балама жұп белгілердің тұқым қуалауын оларды будандастыру арқылы зерттейді. Мендель тәжірибе үшін баламалы жеті белгілері бойынша ажыратылатын бұршақтың әр түрлі сорттарын таңдап алды; тұқымы сары немесе жасыл, тұқымы тегіс немесе бұдыр, тұқым қабығы сұр немесе ақ, бойы биік немесе аласа, т.б. Аналық өсімдік ретінде қандай сорттың пайдаланғанына қарамастан, будандасудан кейін алынған 1-ұрпақ (F1) будандарында баламалы жұп белгінің тек біреуі ғана көрініс береді. Мұндай белгіні Мендель доминантты деп атады. Ол жұп белгілердің ішінен: тұқымның сары түсі жасыл түске, тегістігі тұқым бұдырлығына, тұқым қабығының сұр түсі ақ түске, бойының биіктігі аласалығына қарағанда доминанттылық көрсететінін байқады. 1-будан ұрпақта көрінбеген белгілерді Мендель рецессивті белгілер деп атады. Тұқым қуалауға талдау жасағанда 1-будан ұрпағы бірдей пішінді, бір типтес болғандықтан бұл құбылыс Мендельдің бірінші заңы деп аталады. Бұл заңды доминанттылық ережесі деп те атайды. Бұл адамға, барлық өсімдіктер мен жануарларға да тән жалпы құбылыс. Мендель зерттеген толық доминанттылықтан басқа, F1 будан белгілері аталық және аналық формалардың ешқайсысына толық ұқсамай, аралық сипатта болатын толық емес (толымсыз) доминанттылық және F1 ұрпақта аталық пен аналық белгілердің гетерозиготаларда бірдей мөлшерде көрінуі кодоминанттылық құбылыстары анықталған. Егер бұршақ өсімдіктердің 1-будан ұрпағы F1 өздігінен тозаңданса, онда олардың 2- F2 ұрпағында атасының да, анасының да белгілері байқалады.
Гальтон Ф. Наследственность таланта. М., 2006.
Эфроимсон В.П. Генетика этики и эстетики. М., 2005.
Спрингер С., Дейч Г. Левый мозг, правый мозг. М., 2003.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі Шәкәрім атындағы Семей ... ... ... Г. ... ... ... ... Е.ХГруппа:Пх-415Тексерген:Едигенова А.ЖСемей,2015Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдарыЖоспар:1.Г.Мендель белгілері2.Тұқым қуалаушылық ... ... ... ...  -  ... қуалау белгілерінің ұрпақтан ұрпаққа берілу заңдылықтары. Ата-аналарынан ұрпақтарға жыныс клеткалары арқылы тұқым қуалау факторларының берілуімен түсіндіретін бұл теорияны Г.И. Мендель ... ... ... ... ұрпақтың барлық дараларында белгілердің бірдей болып көрінуін айқындайды. Ата-аналық организмдердегі балама жұп белгілердің тұқым қуалауын оларды будандастыру арқылы ... ... ... үшін ... жеті ... ... ... бұршақтың әр түрлі сорттарын таңдап алды; тұқымы сары немесе жасыл, тұқымы тегіс немесе бұдыр, ... ... сұр ... ақ, бойы биік ... ... т.б. ... ... ретінде қандай сорттың пайдаланғанына қарамастан, будандасудан кейін алынған 1-ұрпақ (F1) будандарында баламалы жұп белгінің тек біреуі ғана ... ... ... ... Мендель доминантты деп атады. Ол жұп белгілердің ішінен: тұқымның сары түсі жасыл түске, тегістігі тұқым ... ... ... сұр түсі ақ ... ... ... ... қарағанда доминанттылық көрсететінін байқады. 1-будан ұрпақта көрінбеген ... ... ... ... деп ... ... қуалауға талдау жасағанда 1-будан ұрпағы бірдей пішінді, бір типтес болғандықтан бұл ... ... ... заңы деп аталады. Бұл заңды доминанттылық ережесі деп те атайды. Бұл адамға, барлық өсімдіктер мен ... да тән ... ... ... ... толық доминанттылықтан басқа, F1 будан белгілері аталық және аналық формалардың ешқайсысына толық ұқсамай, аралық сипатта болатын толық емес ... ... және F1 ... ... пен ... ... ... бірдей мөлшерде көрінуі кодоминанттылық құбылыстары анықталған. Егер бұршақ өсімдіктердің 1-будан ұрпағы F1 өздігінен тозаңданса, онда олардың 2- F2 ... ... да, ... да ... байқалады.Мысалы, бұршақтың сары және жасыл түсті тұқым жарнақтары бар түрлерін ... ... ... түсі сары ... Ал осы F1 будандарын өздігінен тозаңданудан алынған F2 ұрпағында сары және жасыл түсті тұқымдары бар ... ... ... Яғни ... ... ... белгілер (жасыл түс) 2-ұрпақта көрінеді. Доминантты және рецессивті белгілері бар ... F2-де ... ... 3:1 ... Бір жұп ... осындай арақатынаста ажырауы Мендельдің екінші заңы немесе ажырау заңы деп ... ... ... ... және рецессивті гендердің гетерозиготалық организмде бірімен бірі араласып кетпей, гаметалар түзген кезде таза ... ... ... Бұл ... ... ... ... тазалық ережесі ретінде енді.Тәуелсіз тұқым қуалау (тәуелсіз комбинациялану) заңы немесе Мендельдің үшінші заңы баламалы белгілердің әр жұбы ... ... ... ... ... ... белгілі бір сандық қатынастықта белгілердің жаңа комбинациялары бар дарабастар пайда болады деген тұжырымдама жасайды. Бұл заң тек ... әр ... ... ... ... байланысты. Әр гомологты хромосомада орналасқан түрлі гендер ... ... ... ... ... ... ... туралы қорытынды жасау үшін Мендель тұқымының сырты тегіс және түсі сары өсімдікті, сырты бұдыр тұқымды жасыл түсті өсімдікпен будандастырды. ... ... және ... ... біркелкілігі туралы заңға сәйкес, тәжірибеден алынған F1 1-ұрпақтың барлығының тұқымдарының сырты тегіс және түсі сары болып шықты. Бұл ... ... ... ... ... ... нәтижесінде 2-F2 будан ұрпақ алынды. Нәтижесінде F2-де тұқымдардың төрт фенотиптік класы ... ... ... ... сары, бұдыр сары, тегіс жасыл және бұдыр ... ... бар. Бұл ... ... алынған белгілердің әр түрлі комбинациялары байқалады. Сонымен, екі жұп ... ... ... ... яғни ол ... тұқым қуалайды. Мендельдің тұқым қуалаушылық заңдары тұқым қуалаушылықтың мәнін айқындайды және генетиканың негізі болып табылады.Тіркесіп ... ... ... дами келе барлық белгілердің тұқымқуалауы Мендель заңына сәйкес келе бермейтіні анықталды. Мысалы, белгілердің тәуелсәз ажырау заңдылығы тек басқа жұп ... ... ... ғана ... ХХ ... 20-шы ... басында Т.Х.Морган және оның шәкірттері тіркес тұқым қуалауды зеріттеді. Зеріттеу объектісі ретінде ... ... ... таңдалды. өйткені оның тіршілік уақыты қысқа болғандықтан бір жылдың ішінде ондаған реттік ұрпақ алуға ... және ... не бары 4 жұп, яғни 8 ... бар. ... заңы ... бір хромосомада орналасқан гендер көбінесе бірге тұқым ... Бір ... ... ... ... ... деп ... Бір хромосомада орналасқан гендер тобы тіркесу топтарын құрайды. Бірақ кроссинговер немесе хромосомалардың айқасуы деп аталатын үрдістің нәтижесінде гендердің тіркесуі бұзылуы ... ... I- де ... ... ... алмасуы. Кроссинговердің нәтижесінде сапа жағынан жаңа хромосомалар пайда болады, яғни генетикалық рекомбинацияға ... ... ... ... алыс орналасса раларында кроссинговер соғұрлым жиі болып тұрады. Яғни, кроссинговер жиілігі гендердің арақашықтығына тура пропорционалды. Осыған байланысты гендердің ... ... ... пен орналасқанын және олардың бір-бірінен арақашықтығын есептеу арқылы генетикалық карталар құрылған.Мендель Iзаңы "біркелкілік заңы"Бірінші  ұрпақ будандарында ...  ... ... ... ... біркелкілікзаңы деп  аталадыБірінші ұрпақта жарыққа шыққан белгі варианты Доминанты ал ... ... ... ... -  ... белгі деп аталады.Белгі:бұршақ түсі Доминантты белгі:сары түсРецессивті белгі:жасыл түсАжырау заңыБіріншіҰрпақ гибридтерінӨзара шағылыстырғандаҰрпақ тарында белгілердің3:1Қатынасындай ажырауБайқалады(толық доминанттылықта)Мендель бұл нәтижені түсіну үшін ... ... ... әр ... ... ... ... жасушалырында тек қана бір тұқымқуалау факторы Таз болады 2-ші ... ... ... ... ... ... ... бірдей арақатынаста ұрпаққа өтетініне көз жеткізді. Жұмыртқажасушасы бар аналық дарақтан және шөуеті бар аталық дарақтан () ұрпақка көшеді.Мендель хромосоманың болатынын ... де, ... саны ... ... ... да, ... ересек дарақтың жыныс жасушалары қосылуының нәтижесі екенін данышпандықпен болжады. Демек, кез келген ағзаның зигота түрінде пайда болу сәтінен бастап, ... ... ... ... бір-бір фактордан, екі данада әркайсысында  болады. Жинақтап келгенде тұтас ағзаның диплоидтығы он екі ... ... ... Ал ... - жұмыртқажасушалар мен сперматозоидтар (өсімдіктерде аталық жасушалар) бір әріппен ... ... олар тек ... ғана  ... ... гаплоидты.Мендель тәжірибелер нәтижелерінің қисынды талдауы негізінде болжау ... ол ... ... ... ... заңы деп ... Осы болжамға сәйкес гаметалар (жыныс жасушалары) ата-енелерінің біреуінен таза қалпында тек бір ғана тұқым қуалау факторын (ұрығын) ... оны ... ... ... ... өзге ... ... факторына (ұрығына) араластырмайды. Әжесінен келген тұқымның жасыл түсі ешбір сары түспен ,  () ... ... таза ... ... ... түсті белгіні жеткізетін екі жыныс жасушасы қосылған кезде ата-енесініц екеуінде сары түстен болғандығына қарамастан, жасыл ұрпақтар қалыитасты.Түс ерекше нәруыз - ... ... ... ... ... ... дәлме-дәл орналасқан аминқышқылдардың белгілі мөлшерін камтиды. Бұл ... үш ... ... ... ДНҚ ... ... (оның бір аминқышқылы үш нуклеотидпен кодка түсіріледі). Бір нәруыз туралы ақпарат жазылған ДНҚ үлескісі ген деп аталады. Сары және ... ... ... ... ... ... ... бір) аминқышқылдардың орналасу тәртібі үйлеспейтін нәруыздармен айқын анықталады. Құрамы бойынша әр түрлі болса да бұл нәруыздар құрылысы бойынша (аминқышқылдар мөлшері, ... ... ... ... өйткені екеуі де түсті анықтайды. Осы нәруыздарды кодқа түсіретін гендер дәл сол гомологиялық хромосомалар ... ... Дәл сол ... ... ... беретін, бірақ әр түрлі аминқышкылдың біріздішгін аныктайтын гендер аллельді гендер, аллеломорфтар немесе аллельдер деп аталады.Пайдаланылған әдебиеттер:Гальтон Ф. Наследственность ... М., ... В.П. ... этики и эстетики. М., 2005.Спрингер С., Дейч Г. Левый мозг, правый мозг. М., 2003.  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары6 бет
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
Реал жүйелердің құрылысы және күй теңдеуі10 бет
Ассимиляция құбылысы және диссимиляция.Қазақ орфоэпиясының жай-күйі. Қазақ жазуы және орфографиясы. Пунктуация мәселелері14 бет
Бастауыш сынып оқушыларына тыныс белгілерін үйрету жолдары40 бет
Жер заңдары14 бет
Пунктуация22 бет
Рим құқығындағы 12 кесте заңдары18 бет
Хаммурапи заңдарына жалпы сипаттама8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь