Қазақстан биоресурстары: өсімдіктер әлемі жайлы

1.Кіріспе. Қазақстан биоресурстары пәні және маңызы
2.Қазақстан биоресурстары туралы түсінік
3.Ормандарды пайдалану.
4.Жануарлар дүниесі
5. Қолданылатын әдебиеттер тізімі
«Қазақстан биоресурстары» пәні «Биология» мамандығы бойынша бакалаврлар дайындауда биологиялық пәндер ішіндегі негізгі пәндердің бірі.Тіршілік жасау үшін адамдар биоресурстарды үнемді пайдалануы керек.Соған байланысты соңғы жылдары өсімдіктер және жануарлар ресурстарын зерттеу жұмысының маңызы арта түсуде.
Пәнді оқытудың мақсаты мен міндеттері:
Студенттерді Қазақстан өсімдіктері және жануарлары ресурстарының алуан түрлілігімен, пайдалы өсімдіктер және жануарлардың жеке топтарын және түрлерін зерттеу тарихының кезеңдерімен, сонымен қатар шикізат алу тәсілдерімен және оларды қолдану жолдарымен таныстыру
Студенттердің білуі қажет:
• Пәнді игеру барысында ресми белгілі биоресурстарды және олардан алынған өнімдерді практика жүзінде пайдалануды;

Өсімдіктер мен жануарлар ресурстарын тиімді пайдалануды және қорғауды;
Шаруашылықта пайдалы өсімдіктердің және жануарлардың алуан түрлілігін, олардың экологиясын,таралуын, ресурстарын зерттеу тәсілдерін, Қазақстандағы зерттеу жұмыстарының мүмкіншіліктерін;

Биоресурстардың: 1) негізгі түрлерінің систематикадағы орнын; 2) жеке түрлерді есепке алу тәсілдерін; 3) негізгі ресурстық түрлердің биомассасын анықтау тәсілдерін:
Студенттер нені меңгеру қажет:

• негізгі ресурстық түрлерді есепке алып тіркеудің әртүрлі тәсілдерін пайдалану;
• негізгі ресурстық түрлерді табиғаттан алу мөлшерін анықтау;
• ресурстарды қорғау және қалпына келтіру шараларын сауатты дайындау;
Студент «Қазақсатн Биоресурстары» пәнінен және басқада пәндерден біліп үйренген тәсілдерін ғылыми жұмыс жүргізгенде дұрыс пайдалана білуді практикалық әдетте дағдыға айналдыру керек. «Қазақстан Биоресурстары» пәні «Структуралық ботаникасымен», «Систематикасымен», «Зоологиямен», «Экологиямен», «Өсімдіктер биохимиясымен» және басқада биологиялық пәндермен тығыз байланысты.
Аралас пәндер тізімі: флористика, зоогеография, геоботаника, география, интродукция және т.б.
Алған білімді орнықтырып баянды ету үшін ұсынылады: Қазақстан табиғи байлықтарын (жануарлар әлемі,өсімдіктер әлемі және т.б.) туралы видеофильмдерді пайдалану. Оқу бағдарламасына сәйкес диапозитивтер (слайдтар) көрсету. Оқу бағдарламасына сәйкес мезгіл-мезгіл бақылау жұмыстарын, коллоквиумдар,тест жұмыстарын жүргізу.
а) негізгі:
2. 1.Растительное сырье СССР. тт.1-5, 1949 –1956.
3. 2.Павлов.Н.В.Дикие полезные и технические растения СССР. 1942.
4. 3.Павлов.Н.В.Растительное сырье Казахстана .1948.
5. 4.Кукенов. М.К. Ботаническое ресурсоведение Казахстана. Алматы. Ғылым. 1999.
6. 5.Методы полевых исследования сырьевых растений 1946.
7. 6.Бекенов.А, Есжанов.Б, Махмұтов.С. Қазақстан сүтқоректілері.- Алматы “Ғылым”. 1995 –380С.
8. 7.Гаврилов.Э.И. Фауна и распространение птиц Казахстана. – Алматы 1999-198С.
9. 8.Методы учета основных охотничье –промысловых и редких видов животных Казахстана –Алматы.2000. 172С.

ә) қосымша
10. 9.Станков.С.С. Дикорастущие полезные растения. 1955.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіСӨЖҚазақстан биоресурстары: өсімдіктер ... ... ... Жылкыбаева С.Д.Семей 20151.Кіріспе. Қазақстан биоресурстары пәні және маңызы пәні  ... ... ... ... ... пәндер ішіндегі негізгі пәндердің бірі.Тіршілік жасау үшін адамдар биоресурстарды үнемді пайдалануы ... ... ... ... ... және ... ... зерттеу жұмысының маңызы арта түсуде.Пәнді оқытудың мақсаты мен міндеттері:Студенттерді Қазақстан өсімдіктері және ... ... ... ... ... ... және жануарлардың жеке топтарын және түрлерін зерттеу тарихының кезеңдерімен, ... ... ... алу ... және ... ... ... таныстыруСтуденттердің білуі қажет:* Пәнді игеру барысында ресми белгілі биоресурстарды және олардан алынған өнімдерді практика жүзінде пайдалануды; Өсімдіктер мен жануарлар ... ... ... және ... пайдалы өсімдіктердің және жануарлардың алуан түрлілігін, олардың экологиясын,таралуын, ресурстарын зерттеу тәсілдерін, Қазақстандағы зерттеу жұмыстарының мүмкіншіліктерін;Биоресурстардың: 1) негізгі түрлерінің ... ... 2) жеке ... ... алу ... 3) ... ... түрлердің биомассасын анықтау тәсілдерін: Студенттер нені меңгеру қажет: * негізгі ресурстық ... ... алып ... ... ... ... * негізгі ресурстық түрлерді табиғаттан алу мөлшерін анықтау; * ресурстарды ... және ... ... ... ... ... Студент  пәнінен және басқада пәндерден біліп үйренген тәсілдерін ғылыми ... ... ... ... ... практикалық әдетте дағдыға айналдыру керек.  пәні , , , ,  және басқада биологиялық пәндермен тығыз ... ... ... флористика, зоогеография, геоботаника, география, интродукция және т.б.Алған білімді орнықтырып баянды ету үшін ұсынылады: Қазақстан табиғи ... ... ... ... және т.б.) ... ... пайдалану. Оқу бағдарламасына сәйкес диапозитивтер (слайдтар) көрсету. Оқу бағдарламасына сәйкес мезгіл-мезгіл бақылау жұмыстарын, коллоквиумдар,тест жұмыстарын жүргізу.2.Қазақстан биоресурстары туралы түсінікҚазақстан   ...    ...   ...   ...   мен   өсімдіктер  әлемі  кездеседі.Республикамыздың    флорасы    бай  және  сан   ...  ...   ...   400   --    ден   аса,  ал    дәрілік  ...   250  --   ден   аса   түрі   ... ...  омыртқалы   жануарлардың    835   түрі  бар.  ...  ...   ...   178  ...  ...   500  - ге  жуық,  бауырымен    жорғалаушылардың   -  49,  ...  -  12 ,  ...   -  104,  ...  ...    ...    ...    тәрізділердің     3   түрі   ...   ...  Атап  ...    кез   -  ...     адамға  таныс   аю, қасқыр, түлкі,  ...  ... ... тырна, қаз,  аққу, бүркіт, қараторғай,  бұлбұл,  улы   сұр   жылан,  ...  ... , ...    және    тағы    ...   ...    уақытта   сүт   қоректілердің    130    түрі    мен   ...   450   ...  ( оның   350   түрі    ... )    ...   ...   палеарктикалық    -   зоогеографиялық     ...  ... ...   ...  ...    ...    ...    аймақ   сияқты   ...   ...    мен     ...     жағынан    жас.  Оның    ...   ...    ...    жаңа     ...    мен   ...  ...  -  ақ    ...  -   географиялық    жағдайлар   ...   рөл   ...  ...  ...    үштік  және   төоттік    дәірдегі   даму   ...   ...   ...   даму   ...   ...    ...  тек    3,8%   алып  жатыр. Сонымен   қатар   ...  ...   --   ... ,  ...   ормандар  1,7%   құрайды.  Орманды    жерлердің      10%-  ы   ...   ... ...  және   ...   ...   облыстарында .Қазақстанның   орман  қоры     21 млн.  ...  ол   ...  жер   ...    3,5  ...   ... Орман  өндірісте  бағалы   материал   ғана  емес,  сонымен   ...  ...  ...   ...  құм   ...  ... суды  реттеу,  егінді  қорғау,  атмосфераны   шаң  -  тозаңнан  тазартуда  оның  ...  зор.  ...  ...   орман  ағаштары    ...   пен  ...   ...  сақтайды.3.Ормандарды пайдалану.Орман шаруашылығы -  экономиканың бір саласы. Ормандарды зерттеу; есепке алу; ағаштар мен бұталардың ... және ... ... ... орманды жаңартып отыру; орманды күту; сүрек дайындау, оны ... ... ... көшет өсіру; суландыру; орманды өрттен, зиянкестер мен түрлі аурулардан ... ... ағаш ... ... ... және ... өнімдеріне деген халық шаруашылығына қажеттерін қанағаттандыру мақсатында орманды пайдалану ісін реттеу шараларымен шұғылданады.Орман пайдалану ...  --  ... ... ... мен ... заңды және экономикалык реттелген жиынтығы.Орман топырақтың құрылысына, су алмасуына, онда органикалық және минералдық заттардың ... әсер ... ... ... ... ... сондықтан оның құрамында шірінді көп. Орманды жердің топырағы қышқыл, мұндай топырақта өсімдік тамыры терең ... ... ... мол алады, суды көп буландырып, ондағы жануарлар мен өсімдіктерге қолайлы микроклимат жасайды. Орман ағаштары, оның ішінде `'мәңгі жасыл, қылқан жапырақты ... өз ... ... ... ... ... ... зиянды `''ауру қоздырғыш бактерияларды'''өлтіретін, хош иісті заттар (фитонцид) шығарады. Сондықтан да, қылқан жапырақты орманды ... ... ... тынығатын `''курорт-санаторийлер''' орналастырылады.Қазіргі кезде дүние жүзінде орман аумағы 3 млрд. га-дан астам, яғни дүние жүзінің 27  -  28%-н ... алып ... ... ... ... өз тарихында бүкіл О-ның 2/3 бөлігін жойған, сонымен бұрын жер ... 75%-н алып ... ... ... көп ... Әлемдегі ормандар негізінен 5 белдемде өседі ( Орман белдемдері). Жалпы Ораманның таралуындағы заңдылық салқын аймақтарда қылқан жапырақты, қоңыржай аймақтарда қылқан ... және ... ... ... аралас, ал жылы аймақтарда негізінен ірі жапырақты ормандар өседі.Жер ... ... ... ... сәйкес әр мемлекеттегі Ормандардың көлемі мен түрлері әрқалай. Бразилияда 320 млн., Канадада 264 млн., ... 195 млн., ... 60 млн., ... 57 млн., ... 50 млн., ... 46 млн. га ... бар. Ал ... Африка елдеріндегі Орман қорлары 760 млн. гажерді қамтиды. Бұрынғы Кеңестер Одағындағы орманның көлемі 816 млн. га, яғни жер ... 37%-ын алып ... ... 50%-дан астамы Ресейдің үлесінде). Бұл әлемдегі Орманның , яғни 25%-н құрады. Орта Азия, Кавказ, Қазақстан ... ... ... ... Орман алқаптарының небәрі 3  -  4%-н құрайды.Аумағының кеңдігіне қарамастан қазақ жерінде Орманды жерлер көп емес. Оның ... ... ... ... бөлігі құрғақ, жартылай шөл, шөлді аймақтарда орналасқандығы, ал Орман ағаштары ... ... мол ... ... ... Республика аумағындағы Ормандар және бұталар алып жатқан көлем 21,6 млн. га, бұл ... ... 4,2%-ы ... ... ... республикада Солтүстік Қазақстанның орманды-дала зонасында және дала зонасының қосымша ылғал алатын ойпаңды ... ... ... пен ... ... жотасы, Алтай-Сауыр, Солтүстік Тянь-Шань және Батыс Тянь-Шань тауларының ылғал мол түсетін орташа биік белдеулерінде өседі. Қазақстанның солтүстігіндегі ... ... ... ... орманды оңтүстікке қарай далалы алаптардағы біршама жерлерде өскен қарағайлы ормандар ауыстырады. ... ... ... ... 500  -  2500 м ... аралығында қылқан жапырақты  -  қарағай, майқарағай, ... ... ... ... бағалы ағаштар өседі. Ал Солтүстік Тянь-Шань таулы алабының төменгі белдеуінде (600  -  1700 м) көбіне ... ... мен ... ... ... ... ... басым бөлігін алма, өрік, жаңғақ, қарақат тәрізді жеміс-жидекті ағаштар құрайды. Биіктігі 1500  -  3000 м ... ... ... жапырақты ағаштар өседі. Олардың негізгісі  -  жасы 300 жылға дейін, биікт. 40  -  50 м-ге, ал ... 2 м-ге ... ... шыршасы. Батыс Тянь-Шань алабында  -  Талас Алатауы, Қаратау мен Өгем ... ... ... төселіп өсетін қылқан жапырақты арша ағашы, ал бұталардан  -  басқа жерлерде кездеспейтін алша, ... ... ... ... және ... белдеулерінде алма, грек жаңғағы, алмұрт, үйеңкі, өрікағаштары өседі.Орман қорлары бүкіл ... ... ... оның ... ... ... үшін аса ... Тиімді пайдаланған жағдайда өз-өзінен қайта қалпына келіп тұратын таусылмайтын табиғи қор. Орман ағаштарынан үйлер, тұрмысқа қажетті ... ... ... ... ... ... ... мен саңырауқұлақтар өсіп, өнім береді. Орманды аймақтарды паналап, қоректерін содан табатын жан-жануарлар мен жәндіктер көп.3.Жануарлар ...  -  тірі ... ... ... екі ... бірі ...  -  ... жүруге және сезінуге бейім тіршілік иесі; негізінен, ... ... ... ... ... ... Жануарлар құрылысына қарай бір жасушалы организмдер және көп жасушалылар ... екі ... ... Жер ... ... ... организмдер), балдырлар, саңырауқұлақтардан кейін пайда болған. Палеонтологиялықзерттеулерге қарағанда олардың жасы  -  0,8 ... ... ... (1998). ... ... да ... ортаның эволюциялық дамуына сәйкес қалыптасқан. Эволюциялық өзгерістер сыртқы ортаның ... ... ... ... Мысалы, құрлық жануарларының арғы тегі су жануарлары болып саналады. Ал қоршаған ортаға бейімделе алмаған құрлық жануарлары бұрынғы тіршілік ортасында ... ... ... ... қалдықтарын зерттеу нәтижесі қарапайым организмдердің архей эрасында мұхиттарда бұдан 1  -  1,5 млрд. жыл бұрын ... ... ... тәрізді талшықтылар түрінде пайда болған деп жорамалдауға мүмкіндік береді.Протерозой эрасында тіршілік еткен жануарлар қалдықтарынан радиоляриялар, фораминифералардың іздері, ... ... ... ... түтікшелері, моллюскілердің бақалшақтары, тіпті буынаяқтылардың да қалдықтары табылған. Жануарларда ас қорыту, қан айналу, жүйке жүйесі, сезім және жыныс]органдары, тыныс алу, ... ... ... ... ... ... жануарлардың 1,6 млн-дай түрі, 17 типі бар. Жануарлардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы өте зор: көпшілігі ... ... ... ... ... ... ... ет, май, сүт, тері, жүн, бал, жібек, мүйіз, ... т.б. ... ... олар  -  ауыл ... ... тозаңдатушылары, топырақ түзушілері, басқа жануарларға азық қорлары, органикалық ... ... ... ... ... өнімділігін арттыруды, тиімді пайдалануды және табиғаттағы қорын сақтауды зоология ғылымы мен оның салалары зерттейді.Scheme ant worker anatomy-enЖануарлар анатомиясы(грекше anatome  -  ... ...  -  ... жеке ... ... ... және организмнің бітімі (формасы) мен құрылысы туралы ғылым. Жануарлардың тұқымдық ерекшелігін  -  тұқымдық анатомия; органдардың ... мен ... ...  -  ... ... ... ... жүйелеуді  -  жүйелі анатомия; жануарлардың дене құрылысы ерекшелігін жасына байланыстыра анықтауды  -  жас ... ... ... дамуы мен өсуін  -  жыныстық анатомия; жануарлардың жүрген және бір орында тұрған кезіндегі ... ...  -  ... ... ... ... анатомия әртүрлі типтер мен кластарға жататын жануарлар органдарын салыстыра зерттеп, олардың ұқсастығы мен айырмашылығы болуының ... ... ... шығу тегі мен ... ... ... Анатомия жөніндегі алғашқы жазба мәліметтер біздің заманымыздан бұрынғы 6  -  ... ... ... ... ... ... ... Гиппократ жануарлардың қаңқасы мен ішкі органдары туралы жазса, Аристотель сүйек ... ... ... пен қан тамырларының байланысын дұрыс анықтап, жүйкені басқа мүшелерден ажырата білген. Герофил (біздің заманымыздан бұрынғы 304 ж.) өкпе ... ... көз ... ... ... ... өрлеу дәуірінде Леонардо да Винчи, А.Везалий ғылымға әр түрлі органдар туралы эксперименттік деректер енгізді. Қазақстанда жануарлар анатомиясы саласындағы ғылыми-зерттеу ... ... ... ... (қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) (1929) мен Алматы медициналық институтының (қазіргі Қазақ ұлттық медициналық ... ... ... (1931) басталды. Қазіргі кезде зерттеулермен Қарағанды, Батыс Қазақстан,Семей, Ақмола медицина академиялары, Қазақ ұлттық ... ... ... және ғылым министрлігінің бірқатар ғылыми-зерттеу институттары шұғылданады.Жануарлар биохимиясы (грекше bіos  --  тіршілік, өмір және химия)  --  ... ... ... құрамы және химиялық құбылыстар мен энергиялық процестер туралы ғылым. Қазақстанда жануарлар биохимиясы 1940 ... ... дами ... ... денесіндегі түрлі ферменттер(мыс., миоглобин, цитохром, каталаза, т.б.) онтогонез сатыларымен байланыстыра зерттелді. Сау және ауру мал қанының сарысуындағы белоктар биохимиялық ... ... ... Ө.Ташмұхаметов, Б.Қарабалин, т.б.). Бұдан жануарларға тән гетерозистің молек.-генетик. механизмі зерттеліп, мал будандастырудың зат алмасу процестеріне тигізетін ... ... ... ... ... ... сүрлемдегі биохимиялық құбылыстар сипатталып, оны бұзауға азық ретінде ... ... ... морфологиясы (грекше morphe  -  пішін)'  -  денесінің пішіні мен құрылысы, олардың жекеше және тарихи ... ... ... ... Бұл анатомия, гистология, эмбриология, цитология ғылымдарымен тығыз байланысты. Қазақстанда эволюциялық морфология (ұзақ ... даму ... ... жануарлардың төменгі сатыдағы қарапайым түрінен жоғарғы сатыдағы күрделі ... ... ... ... морфология (әртүрлі мал тұқымдарының ұқсастығы мен айырмашылығы заңдылықтарын салыстыра зерттеу); мал тұқымдары морфологиясы (малдың органдарының құрылысын мал тұқымына ... ... ... ... (жануарлар организмі құрылысының ерекшеліктерін қызметіне байланысты сипаттау) салаларындағы зерттеулер кең өріс алды. ... ... ... ... құс пен балықтың, бауырымен жорғалаушылардың, жәндіктердің тыныс алу, ас қорыту, жүйке, жүрек-қантамыр, сүйек-ет жүйелері зерттеліп, олардың ... ... ... түраралық, тұқымаралық ерекшеліктері анықталды. Салқын қанды жануарлар денесінде пигменттердің таралу ... ... Жүн мен жүн ... тері ... ... ... ... мәліметтер алынды.Байқоңырдағы қоян.Жануарлар дүниесінің дамуы жағынан Қазақстан палеоарктикалық-зоогеографиялық облысқа кіреді. Ондағы жануарлар дүниесінің пайда болуы мен ... ... ... даму ... ... ... ... Қазақстанды тропиктік және субтропиктік жануарлар мекендеген. Олар Үндістан және ... ... ... ... ... Ал мұз басу ... жылы ... бейім жануарлардың кей түрлері қырылып, біразы жылы жаққа қоныс аударған. Олардың кейбір түрлері Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы таулы аймақта (Жетісу ... Іле ... ... (Кетпен) жотасы) сақталып қалып, мұз басу дәуірінен кейін қайтадан дамып өскен. Қарақұйрық, жолбарыс, қабан, марал, бұғы, аққұтан, қызылқұтан сияқты жануарлар ... осы ... ... басу дәуірінде Қазақстанға материктің солтүстігінен суыққа төзімді жануарлар ауысқан. Олардың кейбір түрлері таулы аудандарда әлі де сақталған. Оларға тундра кекілігі, ... т.б. ... Мұз ... ... ... Орталық Азияжануарлары мен құстары өткен. Оларға құр, тоқылдақ, самыр- құс, ор қоян жатады. Кейін олар дала және шөл зоналарына ауысқан.Қазақстанның ... ... ... ... 178, кұстардың 489, балықтың 104 және омыртқасыздардың 50 мыңнан астам түрлерінен тұрады. Таралуы жағынан олардың мекендері бірнеше зоогеографиялық аудандарға ... ... дала және ... дала ... ... ... өзені бойы), шөлейт және шөл (Каспий теңізінің солтүстік және ... ... ... ... ... Қызылкұм, Балқаш пен Зайсан көлінің жағасы, Бетпақдала, Сарысу, Сырдария жағалауы, Үстірт), таулы аудандар (Алтай, Сауыр, Тарбағатай, Жетісу Алатауы, Тянь-Шань, ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі а) негізгі:* 1.Растительное сырье СССР. тт.1-5, 1949  - 1956.* 2.Павлов.Н.В.Дикие полезные и ... ... ... 1942.* ... сырье Казахстана .1948.* 4.Кукенов. М.К. Ботаническое ресурсоведение Казахстана. Алматы. Ғылым. 1999.* 5.Методы полевых ... ... ... 1946.* 6.Бекенов.А, Есжанов.Б, Махмұтов.С. Қазақстан сүтқоректілері.- Алматы "Ғылым". 1995  - 380С.* 7.Гаврилов.Э.И. Фауна и распространение птиц Казахстана.  -  ... ... ... учета основных охотничье  - промысловых и редких видов животных Казахстана  - Алматы.2000. 172С. ә) қосымша* 9.Станков.С.С. Дикорастущие ... ... 1955.  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан биоресурстары. Өсімдіктер әлемі4 бет
Қазақстан биоресурстары: өсімдіктер әлемі4 бет
Тірі табиғат объектілерінде қордаланған адамдардың қажетіне керекті биологиялық ресурстарға өсімдіктер және жануарлар ресурстары162 бет
Микробалдыр chlorella vulgaris43 бет
Өсімдіктер әлемі7 бет
1) Әдебиеттің көркем шығарманың көркемдеу құралдары мен тілі 2)Өлең сөздің теориясы 3)Шығармашылық әлемі және әдеби жанрлар мен олардың түрлері 4) Әдеби үдеріс (процесс), әдеби әдіс, бағыттар мен көркемдік тәжірибелер16 бет
«Жануарлар әлемін пайдалану мен қорғаудың құқықтық режимі»25 бет
Іnternet әлемі22 бет
Абай әлемі: Абайдың қара сөздері. Аудармашылық мектебі. Ақындық мектебі жөнінде көтерілген айтыс, тартыстар (М.Әуезов, Қ.Мұхамедханов еңбектері). Абай мұрасының зерттелу тарихы32 бет
Абайдың ақиқат әлемі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь