Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық, жүзеге асырылған экологиялық қуыстар

Кіріспе.
Негізгі бөлім:
І. Шаруашылық маңызы бар түрлердің санын реттеу.
ІІ. Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы.
ІІІ. Экологиялық сукцессия, бастапқы және қайталанған сукцессиялар.
Қорытынды.
 Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар.
Жоғарыда айтылғандай, әрбір түр биоценозда нақты популяциямен көрсетілген. Оның экожүйе құрамындағы орны, бір жағынан, абиотикалық жағдайларға қойылатын талаптар жинағымен, ал екінші жағынан, басқа түрлер популяцияларымен байланыстар кешенімен және биоценоздың жалпы функцияларына қатысу түрімен анықталады. Бірыңғай көп түрлік қауымдастық құрамында ұзақ уақыт болу өзара қатынастар жүйесінің эволюциялық қалыпта-суына әкелді, ол кезде әрбір түр биоценоздың құрамында кеңістіктік және функционалдық түрде белгілі орын алады. Оның бұл орны түрдің экологиялық қуысы ретінде қарастырылады.
Дж. Хатчинсонның анықтамасы бойынша (1957 ж.), экологиялық қуыс – бұл белгілі түрдегі организмдердің ортаның абиотикалық жағдайларымен және тірі организмдердің басқа түрлерімен байланыстарының сомасы. Бұл тұжы-рымдама экологиялық қуысты көп өлшемді кеңістік ретінде көрсетеді, оның көптеген осьтерінің әрқайсысы бойында түрдің жеке экологиялық факторларға қоятын талаптарының шектері салынған. Түрдің ортаға қоятын талаптарына сәйкес келетін көп өлшемді кеңістіктің көлемі - іргелі (потенциалдық) қуыс, ал нақты экожүйедегі түрлік популяцияның нақты орны іске асырылған қуыс деп аталады. Әдетте іске асырылған қуыс іргелі қуыстан кем болады, себебі әрбір биоценозда түрге сәйкес келетін шарттардың бір бөлігі не болмайды, не бірінші кезекте, ылғи да орын алатын бәсекелік өзара қатынастардан іске асырыла алмайды

І. Шаруашылық маңызы бар түрлердің санын реттеу.

 Популяциялардың жұмыс істеуі мекендеу тығыздығымен байланысқан. Аумақты ұтымды пайдалану тығыздықтың белгілі шектелуін, дарақтардың (топтардың) кеңістікте шоғырлануын көздейді. Популяция ішіндегі функция-ларды жүзеге асыру, керісінше, байланыстардың тұрақты қолданылуын қамтамасыз ететін дарақтардың белгілі шоғырлануын талап етеді. Ол кезде екі биологиялық міндет теңестірілген деңгейін мекендеудің оңтайлы тығыздығы деп түсінеді.
1.Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Экология және табиғат қорғау / Жалпы редакциясын басқарған – түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет.
2. Шилов И. А. Экология. М.: Высшая школа, 1997.
3.Христофорова Н.К. Основы экологии. Владивосток: Дальнаука, 1999.
4.Бродский А.К. Краткий курс экологии. СПб.: Изд-во С-Петербургского университета, 2000.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіСемей қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университСӨЖТақырып: Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және ... ... ... ... ... маңызы бар түрлердің санын реттеу. Экожүйелердің біртұтастығы және ... ... ... бастапқы және қайталанған сукцессиялар. Табиғи сукцессиялар барысында және антропогендік әсерлердің нәтижесінде қауымдастықтың түр әралуандылығының өзгеруі.Орындаған: Тлеш М.А.Группа: ХН-501Тексерген:Жексенаева А.Б.Семей қ. 2015 ж. ... ... ... ... бар түрлердің санын реттеу.ІІ. Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы.ІІІ. ... ... ... және ... ... ... қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар. Жоғарыда айтылғандай, әрбір түр биоценозда нақты популяциямен көрсетілген. Оның экожүйе құрамындағы ... бір ... ... жағдайларға қойылатын талаптар жинағымен, ал екінші жағынан, басқа түрлер популяцияларымен байланыстар кешенімен және биоценоздың жалпы функцияларына қатысу түрімен ... ... көп ... ... құрамында ұзақ уақыт болу өзара қатынастар жүйесінің ... ... ... ол ... әрбір түр биоценоздың құрамында кеңістіктік және функционалдық түрде белгілі орын алады. Оның бұл орны ... ... ... ... қарастырылады.Дж. Хатчинсонның анықтамасы бойынша (1957 ж.), экологиялық қуыс  -  бұл белгілі ... ... ... ... ... және тірі ... ... түрлерімен байланыстарының сомасы. Бұл тұжы-рымдама экологиялық қуысты көп өлшемді кеңістік ретінде көрсетеді, оның көптеген осьтерінің ... ... ... жеке ... факторларға қоятын талаптарының шектері салынған. Түрдің ортаға қоятын талаптарына сәйкес келетін көп өлшемді кеңістіктің көлемі - іргелі (потенциалдық) қуыс, ал ... ... ... ... ... орны іске асырылған қуыс деп аталады. Әдетте іске асырылған қуыс іргелі қуыстан кем ... ... ... ... ... сәйкес келетін шарттардың бір бөлігі не болмайды, не бірінші кезекте, ылғи да орын ... ... ... ... іске ... ... ... маңызы бар түрлердің санын реттеу. * Популяциялардың ... ... ... ... ... ... ... пайдалану тығыздықтың белгілі шектелуін, дарақтардың (топтардың) кеңістікте шоғырлануын көздейді. Популяция ішіндегі функция-ларды жүзеге асыру, керісінше, байланыстардың тұрақты ... ... ... ... ... ... талап етеді. Ол кезде екі биологиялық міндет теңестірілген деңгейін мекендеудің оңтайлы тығыздығы деп түсінеді.Мекендеу тығыздығын оңтайлы деңгейде ... тұру  -  кері ... ... ... ... ... ... биологиялық реттеу процесі.Популяцияның мекендеу тығыздығын өсімталдық пен өлімді реттеу арқылы оңтайлы деңгейде ұстап ... ... ... ... ... ... ... ұлғаюы популяцияның өсу жылдамдығының төмендеуіне және популяция ішіндегі ... ... ... ... ... ... әкеледі. Мысалы, балықтарда уылдырық шашқан жер-лерде уылдырықтың жиынтық мөлшері ұлғайғанда ... тірі ... және оның өсу ... ... ... ... қасқырларында тығыздық жоғары болғанда төлдің өлімі артады да, үлкен ұрғашылардың көбеюі кешіктіріледі.Жануарларда өсімталдық пен ... ... ... химиялық реттеу кеңінен таралған. Мысалы, ұн қара қоңызында белгілі тығыздық тамақ жетіспеуі себебінен ... ол ... без  -  ... газ ... ... ... әсерімен байланысты. Осы түзіндінің бөліну қарқын-дылығы байланыстардың ... ... ... ... тура ... оның ...  -  ... құрттардың өсуі мен дамуының баяулауынан, ал концентрациясы ... ... ... ... айқындалады. Көптеген басқа жануарлар: балықтар, амфибиялар, қарапайымдылар, ұлулар, тікен терілілер, шаян тәрізділер үшін осыған ұқсас реттеу ... ... ... ... ... ... аса тән. ... жануар-ларда мекендеу тығыздығы ұлғайғанда дарақтардың тікелей байланыстарының жиілігі каннибализмге ... ... ... ... ... жем жетіспегенде өзінің туыстастарын жеп қояды. Тәртіптік реттеу көбінесе популяция ішіндегі топтардың құрылымымен байланысқан. Мысалы, цейлон-дық макакаларда жем жетіспегенде ... ... ... ... ... ... болмайды да, өледі; нәтижесінде бұл маймылдар популяцияларының өлшемдері жем базасының өзгерісіне анық әсер етеді.ІІ.  * Экожүйелердің біртұтастығы және ... ... ... ... ... ... ... болады, олар абиотикалық және биотикалық факторлардың көп санының әр ... ... ... ... ... ... осы ... барлығы, тәртіп бойынша, азды және көпті тұрақты және оның көп ... ... ... ... ... ...  -  ... жердің географиялық және климаттық жағдайларына сәйкес келетін кәдімгі өлшемнің, түрлік құрамның, биомассаның, өнімділіктің шекарасынан тыс шықпайды. Экожүйенің мұндай күйі ... деп ... ... ... ... ... ... көбінесе оның гомео-стазы ретінде белгілейді.Экожүйенің тұрақтылығы неғұрлым өлшемі бойынша үлкен және ... бай және оның ... және ... ... ... түрлі болса, ол соғұрлым артық болады.Гомеостазды ұстап тұруға ... ... ... қарамастан, өзгерістерге, дамуға, аса қарапайым түрден аса күрделі түрге өтуге қабілетті.ІІІ.* Экологиялық сукцессия, бастапқы және қайталанған сукцессиялар. ... ... ... ... ... ... ... жағдайдың немесе ландшафт типінің масштабтық өзгерістері жергілікті жер биогеоценоздары күйінің белгілі өзгерістеріне және бір қауымдастықтың екіншімен үнемі ауыстырылуына әкеледі. Мұндай ... ... ... деп ...  ... сукцессияға анықтама берген кезде мынандай 3 жағдай ескерілуі тиіс:1. Сукцессия қауымдастықтың компонентінің ... ... Өз ... ... сукцессияның сипатымен жылдамдығын анықтап, даму шектерін тежейтін физикалык ортаның өзгерістерін туындатады.2. Сукцессия - қауымдастықтың түрлік кұрамының және оның ... өтіп ... ... ... байланысты жүретін экожүйенің реттелген дамуы.3. Сукцессияның шарықтау шегі - энергия ағыны бірлігіне шыққанда максималды био масса және түр аралық әсерлесудің ... саны ... ... ... экожүйенің қалыптасуы болып табылады.Бірінші реттік сукцессияны ажыратады  -  ... ... ну ... ... ... тау ... организмдерімен (шегінген теңіз немесе мұздық, құрғаған көл, құм төбелер, жалаңаш құздар және қатқан лава және ... ... ... Бұл ... ... түзілу процесі шешуші роль атқарады. Бастапқы үгілу  -  температуралар төмендеуінің және ылғалдану-дың әсерінен ... ... ... және ...  -  бактериялармен, қыналармен, сонан соң сирек кездесетін бір ярусты пионерлік өсімдіктермен пайдаланылуы ... ... ... ... ... да бір ... үйіндісін босатады немесе қабылдайды. Оның пайда болуы, ал онымен бірге симбиотрофтардың және ұсақ жануарлардың пайда болуы топырақтың ... және ... аса ... ... қауымдастықтары серияларымен, ірі өсімдіктермен және жануарлармен біртіндеп толтырылуын едәуір жылдамдатады. Сонымен жүйе климакстық күйге дейін дамудың барлық сатыларынан өтеді.Екінші реттік ... ... ... ... ... кесіп алудың, сел жүрудің, мал бағудың, алқаптарды іске ... ... ... қауымдастықтың берілген жеріне тән біртіндеп қалпына келу сипаты болады. Егер ландшафттың кейбір сипаттамалары ... ... ... ... екінші реттік сукцессия нәтижесінде пайда болған климакстық жүйе бастапқыдан едәуір ерекшеленуі мүмкін.Экожүйелердің ... ... ... ... бұзылуы болмағанда бірліктен елеусіз, бірақ тұрақты ауытқулар Pg/R (мысалы, салыс-тырмалы түрде жас орманда) автотрофтар мен гетеротрофтар арасындағы ара ... ... ... ... өнім ... ... зат-тар айналымындағы детриттік тізбектердің биологиялық алуан түрлілігін және салыстырмалы мағынасын біртіндеп ұлғайтады. Адам ... көп ... ... ... ... жасанды экожүйелер дамуының немесе сукцессия-ның бастапқы фазаларында ғана ... ең көп ... алуы ... * Бір ... ... ... ауысып отыруын -экологиялық сукцессия деп аталады. Сукцессия қауымдастықтың яғни экожүйенің биотикалық құрауыштарының ықпалына жүреді.Сукцессия биотарлық қауымдастықпен органикалық орта арасында ... ... ... ... ... оны ... ... сукцессия бірнеше кезеңдерден өтеді. Оның барысында биотикалық кауымдастықтар бірінен соң бірі ... ... ... ... ... ... ... популяциялар қоршаған ортаны өзгертуге ұмтыла отырып, өзге популяция үшін қолайлы жағдайлар жасайды. Экологиялык сукцессия барысында организмдердің түрлік ... жэне ... ... ... ... түрлері бірен-бірі белгілі заңдылыққа сәйкес кезеңді түрде және қайталап алмастырып ... өсу, ... ... ... тұрады. Экологиялық сукцессияның автотровты, гетеротрофты, аупсогенді, алпогенді, фитогенді, ... ... түрі бар. ... ... ... ... түрі бәсең дамитін климакстің кауымдастықтың пайда болуымен аяқталады.Пайдаланылған әдебиеттр:1.Қазақ тілі терминдерінің салалық ... ... ... ... және ... ... / ... редакциясын басқарған  -  түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов.  -  ...  ... ЖАҚ, 2002 жыл.  -  456 ... Шилов И. А. Экология. М.: Высшая школа, 1997.3.Христофорова Н.К. Основы экологии. Владивосток: Дальнаука, 1999.4.Бродский А.К. ... курс ... СПб.: ... С-Петербургского университета, 2000.  
        
      

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Организмдердің индикаторлық мәні. Экологиялық қуыстар туралы түсінік , потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар13 бет
Организмдердің индикаторлық мәні. Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар7 бет
Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар17 бет
Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар жайлы13 бет
Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар жайлы ақпарат11 бет
Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған қуыстар4 бет
Асинхронды электрқозғалтқыш27 бет
Тыныс алу поталогиясы. клеткалық тыныс алу. гипоксия6 бет
Жұмсақ дәрілік заттар3 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь