Популяция.Таралуы,көшірмесі. Жабайы жануарлардың мінез-құлығы және әдетімен пішіні

1.Популяция.
А) Популяция туралы тусінік.
В) Популяцияның құрылымы,көшірмесі,таралуы.
2.Жабайы жануарлардың мінез.құлығы және әдетімен пішіні.
С) Жануарлардың анатомиясы,физиологиясы.
Д)Жануарлардың бейімділігі,морфологиясына сипаттама.
Пайдаланылған әдебиеттер.
Популяция (лат. populus — халық, тұрғын халық) — белгілі бір кеңістікте генетикалық жүйе түзетін, бір түрге жататын және көбею арқылы өзін-өзі жаңғыртып отыратын азғалар тобы.Осы топтың популяция болып есептелуі үшін: тарихи қалыптасқан ареалы және үздіксіз өзгеріп тұратын сыртқы орта жағдайында өзінің саны мен құрылымын сақтауға қабілетті болуы; сол түрдің өзге топтарынан қандай да бір табиғи кедергілермен ажыратылып тұруы; бір немесе бірнеше экожүйенің құрамына кіріп, олардағы зат алмасу, энергия тасымалдау процестеріне қатысуы тиіс. Әр популяция өзіне ғана тән статиктикалық сипаттамалары (саны, тығыздығы, ареалы, орналасуы, жас ерекшелігі, жыныстық құрамы) және динамикалық сипаттамалары (саны мен тығыздығының уақытқа қатысты өзгеруі) бойынша ерекшеленеді. Популяцияның статиктикалық сипаттамалары популяцияның белгілі бір сәттегі күйін көрсетіп, өлшеу, санау арқылы қысқа мерзімде анықталады. Популяцияның динамикалық сипатамаларын анықтау ұзақ мерзімді (бір ұрпақ жаңаратындай) қажет етеді. Популяция санының динамикасы белгілі бір уақыт аралығындағы тірі ағзалардың өмірге келуі мен өлімі көрсеткіштерінің ара салмағы бойынша анықталады. Сондай-ақ, популяция санының өзгеруіне иммиграция және эмиграция процестері де әсер етеді. Популяция саны өсуінің біртіндеп тежелуі логистикалық теңдеу арқылы өрнектеледі. Әдетте, жануарлар мен өсімдіктер популяциясының саны біршама тұрақты болғанымен, олар әлсін-әлсін күрт өзгеріп отырады (мысалы, тоқалтіс тышқандар, леммингтер, т.б.). Кейбір жануарлардың (шегіртке,бөкендер, т.б.) санының немесе тығыздығының қауырт өсуі олардың қоныс аударуына әкеледі. Жануарлар популяцияларының саны мен тығыздығы күрделі мінез-құлықтық (аумағын белгілеу, қору, көші-қон), физиологиялық механизмдер арқылы (гормондар қызметі, стресс) және популяцияның генетикалық құрылымының өзгеруі арқылы реттеліп отырады.Топтық бірігу ретіндегі популяция өзіне ғана тән қасиеттермен қатар әрбір жеке дарақтардың өзіне тән қасиеттерге де ие.
1."Қазақ Энциклопедиясы"
2.Акимушкин И., Мир животных. Млекопитающие или звери, М., 1988;
3.Соколов В.Е., Фауна мира. Млекопитающие. Справочник, М., 1990;
4.Бекенов А., т.б., Қазақстан сүтқоректілері, А., 1995.
5.Қ.Қайым,Б.Муханов,Р.Сәтімбекұлы,М.Шаймарданқызы, "Жануартану"(1998), 248 б., ISBN 5-625-03599-7
        
        Қазақстан Республикасы   Білім және ғылым министірлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіСРОТакырыбы: ... ... ... және ... ... ... ... Бл-209Тексерген: Тугамбаева С.М«Семей-2015»Жоспар:1.Популяция.А) Популяция туралы тусінік.В) Популяцияның құрылымы,көшірмесі,таралуы.2.Жабайы  жануарлардың мінез-құлығы және әдетімен пішіні.С) Жануарлардың ... ... ... ...  (лат.  populus  —  ...  тұрғын  халық)  —  белгілі   ... ... жүйе ... бір түрге  жататын  және  көбею  арқылыөзін-өзі  жаңғыртып  ...  ...  ...  ...   ...   ... үшін: тарихи қалыптасқан  ареалы  және  үздіксіз  өзгеріп  тұратынсыртқы орта жағдайында ... саны мен ... ...  қабілетті  болуы;сол түрдің өзге топтарынан қандай да  бір  табиғи  кедергілермен  ажыратылыптұруы; бір немесе бірнеше ... ... ...  ...  зат  ... ... ... қатысуы тиіс. Әр популяция  өзіне  ғана  тәнстатиктикалық  ...  ...  ...  ...   ...   ...  ...  құрамы)  және  динамикалық  сипаттамалары  (саны  ментығыздығының ... ...  ...  ...  ерекшеленеді.  Популяцияныңстатиктикалық  сипаттамалары  популяцияның   ...   бір   ...   ...  ...  ...  ...  қысқа  мерзімде  анықталады.  Популяцияныңдинамикалық сипатамаларын анықтау ұзақ  мерзімді  (бір  ...  ... ... ... санының динамикасы  белгілі  бір  уақыт  аралығындағытірі ағзалардың ... ... мен ... ... ара ...  ...  ...  популяция   санының   өзгеруіне   иммиграция   жәнеэмиграция  ...  де  әсер  ...  ...  саны  өсуінің  біртіндептежелуі  логистикалық  теңдеу  арқылы  өрнектеледі.  Әдетте,  жануарлар  ... ... саны ... тұрақты болғанымен, олар  әлсін-әлсінкүрт өзгеріп отырады (мысалы, тоқалтіс тышқандар, леммингтер, т.б.).  Кейбіржануарлардың (шегіртке,бөкендер, т.б.) ...  ...  ...  қауыртөсуі олардың қоныс аударуына әкеледі. Жануарлар  популяцияларының  саны  ментығыздығы  күрделі  мінез-құлықтық  (аумағын  ...   ...   ...  ...   арқылы   (гормондар   қызметі,   ...   ... ... ... өзгеруі арқылы реттеліп  отырады.Топтықбірігу ретіндегі популяция өзіне ғана  тән  қасиеттермен  ...  ...  ... ... тән қасиеттерге де ие.  Топтық  ерекшеліктер  дегеніміз  -бұл популяциялардың негізгі сипаты. Оған ... ... ... ... (сан) - ... ... ... жалпы саны;2) тығыздық - популяция  мекендеген  кеңістіктің  ауданына  немесе  көлемінекелетін ... ... ... өсімталдық  -  көбею  нәтижесінде  уақыт  бірлігінде  ...  ...  ... ... ... -  белгілі  уақыттың  бір  бөлігінде  дарақтар  ... ... ... ... популяция өсімі - туу мен өлім-жітім арасындағы айырма;  өсімнің  пайдалыда, пайдасыз да болуы мүмкін;6) өсу ... - ... ... орташа өсім;7) жыныстық құрам — берілген популяциядағы еркек және әйел жынысты  дарақтарарақатынасы;8) жас ... - бұл ... жасы ... ... ... ... 1903 ж. Дания биологы В.Иогансен (1857 —  1927)  енгізді.Эволюция  ...  ...   ...   болуын   зерттейтін   ғалымдарпопуляцияны микроэволюциялық процестің ең шағын бірлігі ретінде  қарастырса,ал экологтар  ...  түр  ...  ...  мен  ...  тұрғысынанзерттейді.   Популяцияны    ...    ...    ... ... біріктіретін биологияның жаңа саласы  —  популяциялықбиология қалыптасты. Жойылып кету қаупі төнген түрлерді ... ...  ...   санын   тежеу,   экожүйе   құрамына   жаңа   ...   ... ... ... ... ... құрылымы - бір жағынан  түрдің  биологиялық  қасиеттеріненегізделіп, екінші  ...  -  ...  ...  факторлары  мен  басқатүрлердің популяциялары әсерінен қалыптасып құрылады. Популяциялар  құрылымытұрақты  болмайды.  Территориядағы  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ...   және   генетикалықерекшеліктері    бойынша    ара    ...    ...     ...  ...  ...  -   популяция   особьтарыныңкеңістікте  орналасу  ерекшеліктері.  Ол  тіршілік  ортасының  және   ... ... ...  ...  ...  ...  ...  уақыт  бойынша  өзгеруі  мүмкін.  Сондықтан   ...   ...  ...   ...   және   ...   орналасады.Табиғаттаособьтардың бірқалыпты орналасуы сирек  кездеседі.  Кездейсоқ  (диффузиялық)орналасу көптеген ... ... ... ...  орналасуда(мозайкалық)  особьтар  топ-топ  болып  ...   ...   ...  құстар  колониясы.  Топтанып  орналасу  ...   үшін   ...  ...  ...   ...   Жануарлардың   ортаның   қолайсызжағдайларына немесе олардың  даму  циклдарына  байланысты  ...  ... деп ... Олар ... ... ... ... ясәне  жүйесіз(қуаңшылық, су тасқыны, өрт, және  т.б.)  ...  ...  ...  ...  ...  ұшуы  ...   миграцияжатады.Ценопопуляциядағы   өсімдіктерәрқалай,   кейде   топтанып,   ...   ...   ...    ... ... ...  ...  топтанып  орналасудаособьтардың  саны,  тығыздығы,  жастық   құрылымы   ...   ... ... ... ...  ...  әр  тектіболады.  Тіпті  субстратқа  ...  ...   ...   ...   ... ... ... икемділігі  болады.  Асцидияларда  (су  ... ... ... ... жануар) өсіп келе  жатқан  колонияларыныңшеті басқа түрдің колонияларына жанасқан соң олардың үстін  орай  өсіп,  оныкөміп ... Егер бір ... ... ... ...  оның  әрқайсысыкөршісінің өсуін тоқтатып басқа  ...  ...  өсе  ... ...  ...  ...  ...  жасайтын  инстинктерқұстарда, сүт қоректілерде, кейбір балықтарда және  амфибияларда,  сондай-ақжүйке  жүйесінің  құрылысы   күрделі   ...   ...   ...  және  т.б.  ...  ...  ...   байланыстықозғалатын барлық жануарларды екі топқа бөледі: бір орнында тіршілік  ететінжәне көшіп-қонып жүретіндер.Бір орнында тіршілік ететін  ...  ... ... ... негізгі кезеңдері ортаның белгілі  бір  бөлігінде  ғанаетеді. Мұндай жануарлар өзінің тіршілік етіп ... ...  ...  ... қандай да бір  жағдайлармен  сол  жерді  тастап  кетуге  ...  ...  сол  ...  ...  ...  ...  ...   ұзақ   та   алыемиграциялардан кейін өздері көбейетін жерге ... ...  Мұны  ... ... home -үй) деп ...  ...  ...  бір  жұбыжыл сайын өзінің ұясына келіп қонатыны белгілі. Ал көгершіндерді іс  жүзінде-  хат  тасу  үшін  ...  ...  ...   ...  -  ...  ...  бойынша  ара  қатынасы.   ... ара ... ... зандар бойынша анықталады  және  оларғаорта әсер етеді. Көптеген түрлерде болашақ ... ... ...  ...  ...  ...  ...  анықталады.Жыныстықбелгілері көбіне аталықтары мен аналықтарының морфологиялық (өлшемі,  түсі),физиологиялық (өсу қарқыны жыныстық жетілу кезеңі), экологиялық және  ... ... ... ... қан ... ...  ... жататын масалардың аталық особьтары имаго  кезеңінде  (жәндіктермен кейбір буын аяқтылардың жеке даму кезеңіндегі  ересек  ...  ...  ...  қанмен  емес,  тек  өсімдіктердегі   шықтарды   ... ... ... ... ...  ...  де.  ... особьтары көп өлетін түрлер де (мысалы, ондатра,  пингвин,  жарқанат)және  ...  ...  ...  көп   ...   ...   де   ... қырғауылдар) кездеседі. Кейбір жарқанаттарда қысқы ұйқыдан  сонаналық особьтардың үлесі популяцияның тек  20%-ын  ғана  құрайды.  Сондай-ақпопуляциядагы ... ара ... орта ... да әсер ...  ...  жыныс  генетикалық  факторларға  емес,  экологиялықщ   факторларғабайланысты. Мысалы, Arisaema  japonica  ...  ...  ... заттар қорының жиналуына  байланысты.  Үлкен  ...  ... бар ... ...  ...  ...  особьтары  өсіп  шығады.Сары орман құмырсқаларында  (Formica  rula]  +  20°С  ...  ... ... ... ... ал  ...  температурада  -  аналықособьтары Дамиды. Бұл құбылыс  ұрық  ...  ұрық  ...  ... байланысты, өйткені олар тек  жоғары  температурада  ғана  белсендіболып,  жұмыртқалардың  ұрықтануын   қамтамасыз   ...   Ал   ...  ...  ...  тек  ...  ...   ... жыныстық құрылымына  ортаның  жынысты  және  партеногенетикалық(жынысты  көбеюдің  бір  түрі  -  ...  ұрық  ...  ...  ... эволюция барысында жеке жынысты және гермафродит формаларда  пайдаболған бір жынысты  көбею)  ұрпақтары  ...  ...  ...  ...    Дафнияларда    (Daphnia    magna)    ...     ...  ...  ...  особьтар,   ал   жоғары   немесе   томентемпературада популяцияларда аталық особьтар ...  ...  Ал  ... ... ...  ...  ...  күн  ұзақтығы,  температура,  особьтартығыздығының артуы және т.б. әсер етеді.Популяцияның генетикалық құрылымы  -особьтардың ...  ...  ...  әр  ...  ... особьтарындағы гендердің жиынтығын генефонд деп,  ал  бір  ағзаныңхромосомасындағы бүкіл гендердің  жиынтығын  ...  деп  ...  ... популяция - генотиптер жиынтығы.Генотип  орта  жағдайларымен  өзара әрекеттесіп фенотип түзеді-  ...  -  ...  орта  ... ... ... ... барлық  белгілерімен  қасиеттерінің(морфологиялық, физиологиялық және мінез-  құлықтық)  ...  ... ... ... сатыдағы өсімдіктер  мен  жануарларға  дейінгітірі ағзалардың бәріне тән қасиет - ... ... ...  Мутация  -табиғи  немесе  жасанды  жолмен  тұқым  қуалайтын  генетикалық   ...  ...  ...  ...  ...  ...   ... құрылымы особьтардың барлық жас топтарын, оның ішінде ағзаның  барлықдаму стадиялары мен ... ... ... ... ...  ... ... өскіндері).Жануарлар популяциясында  үш  экологиялықжасты бөледі: ... алды ... ... ...  (өндіруші)және репродуктив соңы (өндіруден кейін). Жалпы өмірінің  ұзақтығына  қатыстыәрбір жастың ұзақтығы әр ... ... ... ...  ...  жас  ...  ...  үштен  бір  бөлігі  ...  Ал  ...  ...   ...  ...  Жас  тобы  ұзақ  ...  ...  тіршілікциклын 4 кезеңге біріккен 11 жастық ... ... ... құрылымы әрбір түр белгілі  бер  территорияда  (ареалда)тіршілік ете отырып сол ... ... ...  ...  ... ... ... ареал неғұрлым күрделі, бөлшектенген  болса  популяцияларарасындағы алшақтық та соғұрлым жоғары болады.  Алайда  ...  ...   оның   ...   ...   -    ...    ...  ...  кедергілерді,  тосқауылдарды  жеңе  білуі  және  т.б.анықтайды. Егер түр  ...  ...  ...  ...  ...  араласыпжатса  мұндай  түр  аз  ғана  ірі-ірі  ...  ...  түр   ...  ...  ...   ...   әдетте   солтүстікбұғылары,  Африка  саванналарындағы  тұяқты  жануарлар  ерекшеленеді.   Олармаусымдық ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... түрге жататын популяциялардың шекаралары әдетте,  үлкен  географиялықтосқауыл,  бөгеттер   -   үлкен   ...   тау   ...   т.б.   ... ... төмен  жағдайда  түрдің  құрамында  ландшафттыңмозайкалығын білдіретін көптеген майда популяциялар құрылады.  Мозайкалық  ... ... ... таралуы.  Өсімдіктер  мен  аз  және  баяуқозғалатын  жануарларда  популяция  саны   ортаның   ...   ...  ...  ...  ...  түрлердің   таулы   ...   ... ...  ...  ...  бір-бірінен  алыстап,  бөлінуіжоғары. Кейде түрдің кішкентай ареалда тіршілік етуі  ...  ... ... ... да ...  ...  ...  өздері  тіршілікетіп жатқан жерге  бауыр  басып  қалатындықтан  ол  жерді  тастап  ... ... ... ... кейбір қасиеттері бойынша  өзгешеліктерібар көптеген майда топтар болып тіршілік етеді.Көршілес популяциялардың бір-бірінен алшақ өмір сүру ... ... Кей  ...  олар  ... қолайсыз жерлермен бір-бірінен оқшауланса,  кейде  тіршілікке  қолайлыортада (шөлді жердегі  өзен  аңғарлары  мен  ...  бір  ...  ...  ...  ...  ...  ...  шекаралары   жақсыбайқалатын  және  ...  анық  ...  ...  ...   ететінпопуляциялар да  болуы  мүмкін.  Көпшілікке  белгілі,  астық  тұқымдастардыңзиянкесі ... ... ... ... шыққан  сон  2,5-3  айдан  кейіндәнді  алқаптардан  ондаған,  ...  ...   ...   тау   ... ... қоныс аудару  басталады.  Ол  жерде  олар  келесі  көктемгедейін ... ... ...  ...  ...  ...  Ұшу  ұзақтығыособьтардың қоңдылығына байланысты. Нәтижесінде  қыстап  ...  бір  ... ... ұшып ... ... ... ... Ал  көктемгі  ұшубағыты  желдің  бағытына  байланысты   болады.   ...   ...   ...  ...  үнемі  қозғалуы  және  бір-бірімен  араласуы  болыпжатады да ... ... ... бола ... ...  ...   популяциялар   әртүрлі   көлемдегі    ...    ...    ... ... ... ... алмасуы ұдайы немесе ара-тұра болып жатады. Қарғалардың маусымдық көшуі  кезінде  жас  құстардың  ... ... ... сол  ...  ...  особьтармен  жұп  түзіп  қалыпқояды.Жекелеген особьтар  арасындағы  ...  бір  ...  ... ... ... ... алып келеді. Мысалы, белгілі  бірпаразиттің ұзақ уақыт  бойы  әсер  етуі  ...  ...  ... ... өмір сүру ... ... ...  болуы  мүмкін.Осы түрге жататын популяциялар арасындағы  қарым-қатынастар  олардың  топтықсипаттарының  -  ...  ...  ...  өлуі  мен  ...   өсуқарқындылығьшың өзгеруіне алып келеді. Популяциялар  арасындағы  ...  ...  бір  түр  ...  ұстап  тұруға  көмектеседі.   Популяцияларарасындағы ұзақ және толық оқшаулану әдетте  жаңа  ...  ...  ... келеді.Кейбір популяциялар  арасындағы  өзгешеліктер  ...  ...  Ол  ...  олардың  тек  топтық  сипатына  ғана  емес,  жекеособьтарының мінез-құлық, морфологиялық және  ...  ... ... ...  ...  Ареалдың  әртүрлі  бөлігіндегі  ақ  қояндар  бір-бірімен  ...  дене  ...  ас   ...   ...   құрылысы   бойыншаайырмашылықтары  ...  ...  Ямал   ...   ақ   ...   ...  ұзындығы  Орал   тауының   орманды   далаларындағы   ... 2 есе  ...  Бұл  ...  ...  ...  ... азықтардың мөлшеріне байланысты.Тіршілік  орталарының  айырмашылықтарынеғұрлым  көп  және  ...  ...  ...  ...   болса,   соғұрлымпопуляциялардың    бір-бірінен    өзгешеліктері    көп    ... және  ...  ...  ...  ...  панмиктикалық(айқас ұрықтану),  клонды  және  клонды-панмиктикалық  (мысалы,  шіркейлердепартеногенетикалық ұрпақ жынысгы ұрпақпен алмасады) болып бөлінеді.Популяцияның жыныстық ... ... ... ... ара  ...  жыныстардың   ара   қатынасы   генетикалық   заңдар   бойыншаанықталады және ... орта әсер ... ... ...  ...  особьтыңжынысы   ұрықтану   кезінде   хромосомдардың    ...    ... ... ...  ...  ...  ...  көбінеаталықтары мен аналықтарының морфологиялық, физиологиялық, экологиялық  ... ... ...   ...   ...   особьтардың   әртүрлі    дәрежедегігенетикалық әр түрлілігімен сипатталады. Популяция особьтарындағы  гендердіңжиынтығын генефонддеп, ал бір ... ...  ...  ... ... деп ... ... тұрғысынан,  популяция  –  генотиптержиынтығы.Популяцияның жастық құрылымы особьтардың барлық жас  топтарын,  оның  ...  ...  даму  ...  мен  ...   ...   ... үш  ...  жасты  бөледі:  репродуктив  алды  (өндіругедейінгі), репродуктивті (өндіруші) және репродуктив соңы ...  ... ... ... ... ... жастың ұзақтығы әр  түрде  әр  қалайболады. Адамдарда әрбір жас тобына бүкіл өмірінің үштен бір  ...  ... ... мен ... ... жас тобы ұзақ болып келеді.Жануарлар – тірі  организмдер  дүниесіндегі  негізгі  екі  ...  ......  жүруге  және  сезінуге  бейім   тіршілік   ...  ...  ...   ...   ...   ... ... құрылысына қарай бір жасушалы  организмдер  және  көпжасушалылар болып екі топқа бөлінеді.  Жер  ...  ...  ...   организмдер),   балдырлар,   саңырауқұлақтардан    кейін    пайдаболған.Палеонтологиялық зерттеулерге қарағанда  ...  жасы  –  0,8  ... ... (1998). Жануарлардың дамуы да  қоршаған  ортаның  эволюциялықдамуына  сәйкес   ...   ...   ...   ...   ...   организмдердің   бейімделуімен   ...    ...    ... арғы тегі су ... болып  саналады.  Ал  қоршаған  ортағабейімделе  алмаған  құрлық  жануарлары  бұрынғы  ...  ...   ...  ...   қазба   қалдықтарын   зерттеу   ...   ... ... ... мұхиттарда бұдан  1  –  1,5  млрд.  жыл  ...  ...  ...  амеба  тәрізді  талшықтылар  түрінде  пайдаболған деп  ...  ...  ...  Протерозой  эрасында  тіршілікеткен  жануарлар  қалдықтарынан  радиоляриялар,  ...  ...  ...  ...  ...   ...   моллюскілердіңбақалшақтары, тіпті буынаяқтылардың да қалдықтары ...  ...  ... қан ... жүйке жүйесі, сезім  және  жыныс]органдары,  тыныс  алу,зәр шығару жүйесі ... ... ...  ...  жануарлардың  1,6  млн-дайтүрі, 17 типі бар. Жануарлардың табиғаттағы және адам ... ...  ...  ...  ...  ...  табылады.  Азық-түлік,  әртүрлі   өнеркәсіпшикізатын: ет, май, сүт,  ...  жүн,  бал,  ...  ...  бақалшақ,  т.б.береді. Сондай-ақ, олар  –  ауыл  ...  ...  ... ... басқа жануарларға азық  қорлары,  органикалық  заттардыңыдыратушылары болып табылады.  Жануарлардың  өнімділігін  ...  ...  және  ...  қорын  сақтауды  зоология  ғылымы  мен  оныңсалалары зерттейді.Жануарлар анатомиясы(грекше anatome –  кесу,  бөлшектеу)  –  ... ... ... ... және ... ...  ...  менқұрылысы  туралы  ғылым.  ...  ...  ...   –   тұқымдықанатомия;  органдардың  орналасуы  мен  ...  ...... ... ... ... –  жүйелі  анатомия;  жануарлардыңдене құрылысы ерекшелігін жасына байланыстыра анықтауды  –  жас  ... ... ...  мен  ......  ...  ... және бір орында тұрған кезіндегі сыртқы пішінін –  мүсіндік  анатомиязерттейді.  Салыстырмалы  ...  ...  ...  мен  ...  ... органдарын салыстыра зерттеп, олардың ұқсастығы  мен  айырмашылығыболуының заңдылықтарын, жануарлар дүниесінің шығу  тегі  мен  ...  ... ... жөніндегі алғашқы жазба мәліметтер  біздің  заманымызданбұрынғы 6  –  5-ғасырларда  Мысырда,  Үндістанда,  Қытайда,  ...  ... ... Гиппократ жануарлардың қаңқасы  мен  ішкі  органдары  туралыжазса,  Аристотель  сүйек  ...  ...  ...  пен   қан   ... ... ... ... басқа мүшелерден ажырата  білген.  Герофил(біздің заманымыздан бұрынғы 304 ж.) өкпе артериясы,  ...  көз  ... ... ...  ...  дәуірінде  Леонардо  да  Винчи,  А.Везалийғылымға  әр  түрлі  ...   ...   ...   ...   ...  ...  анатомиясы  саласындағы   ғылыми-зерттеу   ... ... ... ... Қазақ  ұлттық  аграрлықуниверситеті) (1929) мен  Алматы  медициналық  институтының  ...  ... ... ... ...  ...  (1931)  басталды.Қазіргі  кезде  зерттеулермен  Қарағанды,  ...  ...  ...  ... академиялары,  Қазақ  ұлттық  университеті,  Қазақстан  ...  ... ... ... ғылыми-зерттеу институттары шұғылданады.Жануарлар физиологиясы(грекше physіs – табиғи) –  жануарлар  организмінің,оның  жеке  ...  ...  мен   ...   қызмет   жүйелерініңтіршілігі туралы ғылым. Оның негізгі мақсаты – ...  ...  ...   үй   ...   ...   ...   ...    олардыңөнімділігін, өнімінің  сапасын  арттыру.  Жануарлар  физиологиясы  негізіндемалдың  ...  ...   мен   ...   деген   мұқтаждығы   анықталып,нормативтер белгіленеді; төл өсіру мен ... ... ...  ...  мал  ...  ...  жолдары  анықталып  (қолдан  ұрықтандыру,ұрықты көшіру, т.б.) ...  ...  ...  қолдануға  жол  ашылады(мысалы,  сауу   қондырғылары);   малды   ...   ...   ... ... ... ... себептері айқындалып, малдың  өсуінжеделдететін түрлі  биологиялық  активті  заттар  –  витаминдер,  ...  ...  ...  қолданылады.  Жануарлар  физиологиясы   ... тек ... ... мен ... ... ... генетикасы(грекше genesіs – шығу, пайда болу, тек) –  жануарлардыңтұқым  қуалаушылық  және  ...  ...  ...  ...  ... мақсаты – шаруашылыққа тиімді  белгілердің  тұқым  қуалаушылығы  менөзгергіштігінің    заңдылықтарын    ашу,     ...     ...     ... ... қажетті жаңа тұқымдарын  өсіріп  шығару.  ...  ...  ...  мына  ...  ...  1)   тұқымқуалаушылықтың материялық негізі;  2)  ...  ...  ...  (геннің)ұрпақтан ұрпаққа берілу жолы мен заңдылықтары; 3)  нақтылы  бір  белгілердіңпайда  болып,  қалыптасып  даму  ...  4)   ...   ...   ... ... ... ... мен түрлері. Бұл мәселелер  жануарлардүниесі   құрылымының   әр   түрлі   деңгейінде   ...   ... ... ... ... аяғы ...  басындажануарлардың әр  түріне  тән  ...  ...  ...  ...  хромосомаларқұрылысының бұзылуы мен санының өзгеруіне байланысты әр  түрлі  аурулар  менәр түрлі жағымсыз  ауытқулар  ...  ...  ...  ... сұрыптауға негіз болды. Сұрыптау нәтижелілігіне  тікелей  ...  ... және ... ... заңдылықтары ашылды. Бұл сұрыптау  жүйесінеенген малдың биологиялық немесе шаруашылыққа тиімді белгілерін ...  ... және  ...  деп  екі  ...  бөлу  ...  ...  ...  жануарлар  генетикасы  ашқан  тұқым  қуалаушылық   заңдылықтарыоларды сұрыптау  тәжірибесінде  ...  ...  ...  өнімділігі  меншағылыстырғандағы нәсілдік  қасиеттерінің  үйлесімділігін  алдын-ала  болжауүшін кеңінен ... ... ... ......  сұрыптау)  –  малдың  жаңатұқымдарын шығару және оларды жақсарту  тәсілдері  туралы  ғылым;  ... ... ... малдың өнімділігін  және  түрлі  ауруға  төзімділігінарттыру,  тіршілік  мерзімін   ұзартып,   ...   ...   ... Қазақстанда өнімді аз беретін жергілікті мал тұқымдарын  сұрыптау,іріктеу, оларды мол  өнімді  ...  ...  ...  ...  ... ... іске ... Республика  селекционерлері  тұқым  таңдау,жұптастыру, аса бағалы генотиптерді іріктеп,  оларды  ...  ...  ...  ...  ортаға  бейімделуі,  алыстекті  будандастырумәселелерімен айналысты. Қазақтың ақбас ...  ...  ...  ...  биязы  жүнді  қойы,  Оңтүстік  Қазақ  мериносы,  ...   ... ... ... ... ... ...  арқар-мериносы,  Кеңес  жүндесешкісі, Қостанай, Көшім жылқылары,  жабы  ...  ...  ...  ... үйректің “Медеу”, тауықтың “Алатау” түрлері, т.б.  шығарылды.  ... ... ...  ...  ...  сиырларының  тұқымын  жақсартуәдістері  ұсынылды.  Айршир,  Қалмақ  сиырларының  таңдаулы  табындары   ...  ...  ...  ...  биязылау  жүнді  және  құйрықты  қойтиптері шығарылды.Жануарлардың   ...  –  жеке  ...   ...   үшін   ... ұрпақ қалдыруына көмектесетін морфологиялық, физиологиялық  жәнеэтиологиялық ерекшеліктері. Морфологиялық қорғаныш  бейімділігі  –  бүркенішреңнің барлық түрі, жануарлардың пішіні,  ...  ...  ...  т.б.Кейбір  организмдердің  лимфасы,  қаны,  ...  улы  ...  ...   ... ...  қоңыздар,  құндыз,  т.б.),  улы  зат  ...  ... зат ... ... ... ...  –  физиологиялық  бейімділігінкөрсетеді. Жануарлардың жауынан қашуы, жасырынуы, балаларын қорғауы,  жауынаұсталып қалған  ...  ...  ...  үзіп  ...  ...  ... ... не пішінін өзгертіп айбат шегуі –  этиологиялық  бейімділігінкөрсетеді.Жануарлар морфологиясы (грекше morphe – пішін)' –  денесінің  пішіні  ... ... ... және ... ...  дамуы  туралы  ғылым.  Бұланатомия, гистология, эмбриология, цитология ғылымдарымен тығыз  байланысты.Қазақстанда  ...  ...  ...  ...  даму  ...   кезіндежануарлардың төменгі сатыдағы қарапайым  түрінен  жоғарғы  сатыдағы  күрделіорганизмдерге  ...  ...  ...  ...   ...   ... ұқсастығы мен айырмашылығы  заңдылықтарын  салыстыра  зерттеу);мал тұқымдары  морфологиясы  (малдың  органдарының  ...  мал  ...  ...  ...   ...   ...   организміқұрылысының  ерекшеліктерін  қызметіне  байланысты  ...  ... кең өріс ... ... (олардың ішінде малдың), құс  пенбалықтың, бауырымен жорғалаушылардың, жәндіктердің  тыныс  алу,  ас  қорыту,жүйке, жүрек-қантамыр, сүйек-ет  ...  ...  ...  ... ... түраралық, тұқымаралық  ерекшеліктері  анықталды.Салқын  ...  ...  ...   ...   ...   ... Жүн мен  жүн  талшықтары,  тері  морфологиясы  жөнінде  көптегенқұнды мәліметтер алынды.Пайдаланылған әдебиеттер.1. Қазақстан энциклопедиясы, VII-том2.Биология: ... ... ... ... ...  ...  оқулық,  2-басылымы, өңделген/ М. Гильманов,  А.  Соловьева,  Л.  Әбшенова.  -  ... 2009.3.  ...  ...  [Текст]  :  5В120100-  Ветеринариялық  ... ... ... жинағы / А. С. Курбанов,  Ш.  А.  Абдыкаримова.  -Шымкент : 0ҚМУ, 2013. - 85 ... ...   ... және ... ... ... ... атындағы мемлекеттік университетіСРОТакырыбы: Киттер отряды. Ескек аяқтылар отряды. Жұптұяқтылар отряды.Орындаған: Есркенова ... ... ... С.М«Семей-2015»Жоспар:1.Киттер отряды2.Ескек аяқтылар отряды3.Жұптұяқтылар отрядыПайдаланылған әдебиеттер.Киттәрізділер (лат. Cetacea) – суда тіршілік  ...  ...  ... ... арғы тегі ... ...  еткен  ежелгі  тұяқтылар  неқарапайым жыртқыштар (креодонттар), ... бор  ...  ... ... мүмкін деген  болжам  айтады.  Бұлардың  қазба  қалдықтары  төменгіэоцен дәуірінен сақталған. Қазақстанда Маңғыстау  ...  ...  ... ... ... ... 2 ... тармағына  (тісті  киттержәне  мұртты  киттер)  жататын  38  туысы,  ...  ...  түрі  ... ... түрлері (дельфиндер) өзендерде таралған.Биологиялық сипаттамасы:Денесінің ұзындығы 1,1 – 33 м-ге дейін, салмағы 30  ...  150  т-ға  ... Дене ... ... қос  ...  ...  ...  жүзбеқанаты  көлбеубағытта орналасқан. Көпшілік түрінің басы ... ...  ...  ...  ...  ескекке  айналған.  Артқы  аяқтары  жойылған,  тек  жамбассүйектерінің (кей түрінде ортан жіліктің)  ...  ...  ... ... ... тері ... май қабаты жақсы жетілген (қалыңдығы  18– 50 см). Бұл дене  ...  ...  ...  май,  ... ... сүт  ...  жақсы  жетілген.Тыныс  алу  мүшесі  –  танаутесігі (1 не 2) төбесіне қарай орналасқан. Ол тек ...  ...  ... ... ...  құрамында  гемоглобиннің,  бұлшық  еттеріндеерекше ақуызды зат – миоглобиннің болуы су астында 30 – 40 мин  ...  ... ... ... алмай  тіршілік  етуіне  септігін  тигізеді.Барлық  киттердіңауыз ... өте ... ... тісі ең көп ...  ...  мысалы,  тістікиттің тісінің саны 272 болса, Амазонка дельфинінің бір ғана ...  ... алға ... 3 ... ...  ...  миы  ...  құрылыстыәрі жақсы дамыған.  Олардың  сезу  мүшесінің  ...  ...  ... Көзі су ...  су  ...  де  ...  ...  Киттердің  естумүшесі жақсы дамыған,  ...  ...  ...  ...  тұтастай  жұтады.Сілекей  бездері  болмайды.  Қарны  күрделі  құрылымды  (3  –  14   ... ...... Олар 2 – 6 ...  ...  ... Екі  жылда  бір  рет  балалайды.  ...  ...  10  –  12  ... ... саңылауының екі бүйірінде 2 емшегі  болады.  Арнайы  бұлшықеттердің жиырылып-жазылуынан сүт баласының аузына ... ...  ... ... ... дельфиндер) 1 жылға дейін (кашалоттар) емізеді.  Киттің  сүтіөте құнарлы: сиыр ... ... май 10 есе, ... 3 есе көп.  ... 450 л-ге ... сүт ... 4 см-ден астам өсіп,  90  кг-дай  салмаққосады.Табиғатта 30 – 50 жылдай  тіршілік  ...  ...  түрі  ... ... ... ... қоректенеді.Экологиялық  жағдайы:Киттердің  саны  жылдан-жылға  азаюда,   әсіресе,   ... ... ... ... кету ... бар. ...  кит  аулаукәсібін реттеу  мақсатында  Халықаралық  комиссия  (оған  ...  ...  ...  ...  ұйымдастырылған  (1946).  Киттердің  санын   сақтау   үшінқорғауға алынып, ... 18 түрі  мен  1  түр  ...  ...  табиғатқорғау одағының «Қызыл кітабына» енгізілген.Ескек аяқтылар-Ескек аяқтылар суда тіршілік етуге  бейімделген  жыртқыштарғажақын сүтқоректілер болып есептеледі.Биологиялық сипаттамасы:Суда олар ... және дем ...  ...  ...  ...  мұздың  үстінешағылысу, күшіктеу және түлеу үшін ғана шығады.  Құрлықпен  ...  ... ... ... ...  ...  ...  дене  құрылысындабірнеше  бейімделушіліктері  бар.  Жалпы  ...  ұзын  және  ...  ... ...  қысқа,  денесінен  айқын  айрылып  тұрмайды.  Аяқтары  ескексияқты болады. Денесінде түгі болмайды. ... ... ...  ...  ...  ...  сақтайтын  және  жануардың  меншікті  салмағыназайтатын  тері  астындағы  май  ...  ...  ...  М.   ... ...  кейбір  түрлерінің  терісінің  астыңғы  қабатындаөңешпен жалғасып жататын бір немесе екі ауа қапшығының болатыны  ... ... ... ... −организмнің меншікті  салмағын  кемітуі,екіншіден — суда ...  ...  ...  алуға  да  пайдаланылуы  мүмкін.Құлаққалқаны редукцияра ұшыраған, ... ... өте ...  ...  ...  Иіс  ... ... жетілген,  керісінше  көзі  нашар  көреді.  Тіс  системасы  жербетінде тіршілік ететін жыртқыштардың тісінің құрылысына ... ... ... үлкен кәсіптік маңызы  бар.  Олардың  майымен терісін пайдаланады. Кейбір түрлерінің терісіөте құнды болады.Жұптұяқтылар  (лат.  ......  ...  бір  ... қазба  қалдықтары  эоцен  дәуірінен  сақталған.  Арғы  тегі  ежелгітұяқтылар – кондилартрлар деп есептелінеді.  ...  Жер  ...  ... ... мен Жаңа Зеландияда да жерсіндірілген.  Бұлар  негізіненашық ... ...  ...  ...  ...  ... да, ... да өмір сүреде), тек құрлықта ғана тіршілік етеді.  Кейбіртүрлері  су  жағалауында,  таулы  ...  ...  да  ...  ... ... ...  мен  жыл  ...  сәйкес  қоныс  аударыпотыратын түрлері де (мысалы, ақ бөкен) бар.Жұптұяқтылардың 9 тұқымдасқа,  ... ...  ...  түрі  белгілі.  Жұптұяқтылар  2  отряд  ... 1) ... ...  ...  ...  3  ... ... пекарьлар), 134 туысы, 19 түрі бар; 2)  күйіс  қайыратындар(Rumіnantіa), бұлардың 6  тұқымдасы  ...  ...  ...  ... ... 255 ... 170-тей түрі белгілі.  Жұптұяқтылардың  денесініңұзындығы 52 см-ден 500 см-ге дейін, денесінің  шоқтығына  дейінгі  ... ... 350 ... ... салмағы  2  –  3  кг-нан  3  т-ға  ...  ... ... жануарлар, бірақ ішінде қорек  талғамайтын  түрлеріде бар (мысалы, жабайы шошқа). ... ... және ... ... 2  ... ... ...  осыған  байланысты  қойылған.  1-башайы  жойылған,  алүшінші  және  төртінші   башайлары   ұзын   әрі   ...   ...   ...   бұлардың   барлығы    ...  ...  ...  қой  мен  ...   қазақ   халқыашатұяқтылар деп те ...  ...  ...  ...  зор.  ... мен ... ... еті үшін жабайы жұптұяқтылар көп ауланады.  Сондықтанбұлардың саны жылдан-жылға азаюда. Қазір жұптұяқтылардың  21  түрі,  14  ... ... ... ... одағының  «Қызыл  кітабына»  енгізілген.  ... 4 түрі және 5 түр ... ... ... ... ...  ішінде  доңыз   тамақ   талғамайды.,   қалғандары   текөсімдікпен қоректенеді. Жұптұяқты  сүтқоректілер  ...  ...  ... ... ... күйіс қайырмайтын және күйіс  қайыратын  жануарлар.Күйісқайырмайтын жұптұяқты ... ... мен  ...  ... ... ұзын  және  азу  ...  бұдырлы  болып,  қорегін  толықшайнап жұтады.Қарыны қарапайым құрылысты  болғандықтан,  жұтқан  асы  ... ... ... ... асы ... ... , қарында  қорытылатынжануарлар  күйіс  қайырмайтын  жұптұяқтылар  деп   аталады.Күйіс   ... ... ... ... ұзын ... ,  шапшаң  жүгіреалады. Бұлардың  қарны  күрделі-үш  төрт  ...  ...  ...  ... ... ... рет шайнағаннан соң  ғана  қайтадан  жұтады.Күйіс қайыратын сүтқоректілердің көпшілігінде  мүйіз  ...  ол  ... ... ... ... болмайды. Бұлан, бұғы,  киік,  жираф,күдір,  арқарсияқты 180-ге тарта сүтқоректілер күйіс қайыратын жұптұяқты жануарлар  ... ... туа ... ... ... ... алатын  сергек  1-2  төлтуады. Шайнап жұтылған қоректі қарыннан  қайта  ауызға  лоқсып,  екінші  ... ... ғана ... ... ... ... ...  жұптұяқтылардеп аталады.Пайдаланылған әдебиеттер:1."Қазақ Энциклопедиясы"2.Акимушкин И., Мир животных. Млекопитающие или ... М., ... В.Е., ... мира. Млекопитающие. Справочник, М., 1990;4.Бекенов А., т.б., Қазақстан сүтқоректілері, А., 1995.5.Қ.Қайым,Б.Муханов,Р.Сәтімбекұлы,М.Шаймарданқызы,  "Жануартану"(1998),  248б., ISBN 5-625-03599-7  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антропогендік стрессордың әсері12 бет
Популяция экологиясы және популяция8 бет
"Қазақ жеріндегі исламның таралуы."96 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама.2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
«Жамбыл» ЖШС жері егістік алқаптарының пішіні және көлемін қайта орналастыруын анықтау60 бет
Адамның қоршаған ортаға биогеохимиялық адаптациясы. Биосфераның биогеохимиялық ұйымдастырылуы және популяцияның физиологиялық гетерогендігі19 бет
Азаматтық қорғаныс және жануарлардың жаппай қарулық зақымданудан қорғау60 бет
Айнымалы токтың таралуы, түрленуі10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь