Табиғи, ілеспе газдар және оларды өңдеу мен тазалау әдістері

Жер астынан өндірілетін мұнай газдары мен табиғи газдар көптеген көмірсутектер қоспасынан, атап айтқанда метаннан, этаннан, пропаннан, бутаннан, және басқа да көмірсутектерден тұрады. Кейбір газ құрамында көмірсутектерден басқа гелии, азот, көміртегінің қос тотығы, күкіртсутек болуы ықтимал. Газдардың құрамы көп жағдайда метаннан тұрады десек қателеспейміз.
Мұнай газы мен табиғи газ, мұнайхимия мен химия өнеркәсібінің ең негізгі шикізат көзі болып табылады, себебі осы аталған газ құрамынан химия өндірісіне қажетті шикізат этанды алады. Этанды өңдеу барысында этиленді алып, одан пласмасса, этилен оксидін, беттік – активті заттарды және басқа да бағалы затарды өндіреді.
АҚШ елінде этанды өндіру көлемі 40  құрайды. Осы аталған этан, пропан және бутан шикізатын Канаданың батыс өңірінен шығысқа, одан әрі АҚШ – қа тасмалдау үшін, онда 1977 ж. ұзындығы 3 мың километрге созылатын құбыр желісі іске қосылған. Этанның қымбат шикізат болуына байланысты оны мұнай және табиғи газ құрамынан бөліп алып, арнайы жер асты ұңғымаларына қор ретінде сақтап қою мәселесі бірінші орында тұр.
ГӨЗ – да мұнай және табиғи газды өңдеу нәтижесінде 65  пропан алынады. Пропан таза күйінде болсын, болмаса бутанмен қоспа күйінде болсын, кез – келген мұнайхимия өндірісінде, тұрмыстық мақсатта, қозғалтқыш отыны ретінде, ауылшаруашылық өнімдерін кептіруде және тағы басқа мақсаттарға көптеп қолданады. Этан мен пропанан басқа мұнай және табиғи газ құрамында синтетикалық кауучук өндірісі, тұрмыс және қозғалтқыш отыны үшін қажетті
қ- бутан, изобутан, қ – пентан, изопентан сияқты көмірсутектер болады.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, әрбір елдің жер қойнауында көп мөлшерде мұнай және табиғи газ қоры көп болса, онда ол әрбір елді тұрмысқа қажетті этан, сұйытылған пропан, бутан, қозғалтқыш отын, сонымен қоса одан басқа да көмірсутектер өндіру үшін ірі тонажды, әрі өте тиімді өндіріс орындарын ашыуға итермелейді. Алдағы уақытта Иран, Сауд – Арабиясы, Бахрейн елдері құны 33 млрд. т. болатын мұнай газын тасмалдауға арналған мемлекеттік бағдарламаны аяқтау үстінде. Олардың есебі бойынша осы бағдарлама көмегімен бұл мемлекеттер жылына сырт елдерге 46 млн. т. сұйытылған газ өнімдерін
        
        ТАБИҒИ, ІЛЕСПЕ ГАЗДАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ӨҢДЕУ
МЕН ТАЗАЛАУ ӘДІСТЕРІ
Жер астынан өндірілетін ... ... мен ... ... ... ... атап ... метаннан, этаннан, пропаннан,
бутаннан, және басқа да көмірсутектерден тұрады. ... газ ... ... гелии, азот, көміртегінің қос тотығы, күкіртсутек
болуы ықтимал. Газдардың ... көп ... ... ... ... газы мен табиғи газ, мұнайхимия мен химия өнеркәсібінің ең негізгі
шикізат көзі ... ... ... осы ... газ құрамынан химия
өндірісіне қажетті шикізат этанды алады. Этанды өңдеу барысында ... одан ... ... ... ...... ... және басқа
да бағалы затарды өндіреді.
АҚШ елінде этанды өндіру көлемі 40 ( ... Осы ... ... ... ... ... Канаданың батыс өңірінен шығысқа, одан әрі АҚШ – қа
тасмалдау ... онда 1977 ж. ... 3 мың ... ... ... іске ... Этанның қымбат шикізат болуына байланысты оны мұнай
және табиғи газ құрамынан бөліп алып, арнайы жер асты ... ... ... қою ... ... ... тұр.
ГӨЗ – да мұнай және табиғи газды өңдеу нәтижесінде 65 ( ... ... таза ... ... ... ... қоспа күйінде болсын,
кез – келген мұнайхимия өндірісінде, тұрмыстық мақсатта, қозғалтқыш отыны
ретінде, ауылшаруашылық өнімдерін кептіруде және тағы ... ... ... Этан мен ... ... ... және табиғи газ құрамында
синтетикалық кауучук өндірісі, тұрмыс және ... ... үшін ... ... ... қ – ... изопентан сияқты көмірсутектер болады.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, ... ... жер ... көп
мөлшерде мұнай және табиғи газ қоры көп болса, онда ол ... елді ... ... ... ... бутан, қозғалтқыш отын, сонымен қоса одан
басқа да көмірсутектер өндіру үшін ірі ... әрі өте ... ... ашыуға итермелейді. Алдағы уақытта Иран, Сауд – Арабиясы, Бахрейн
елдері құны 33 млрд. т. ... ... ... ... арналған
мемлекеттік бағдарламаны аяқтау үстінде. Олардың есебі бойынша ... ... бұл ... ... сырт ... 46 млн. ... газ ... экспорттамақшы. Бағдарламаның бір элементіне өте
үлкен қуаттағы этилен, полиэтилен, стирол және ... да ... ... ... өндіріс орындарын салу болып отыр.
Болашақта аталған шикізат көзінің қажеттілігі ...... ... ... ... ... ... мен мұнай химия өнімдеріне ... ... ... осы ... өңдеу үшін мұнайды өңдеудің екіншілік
процестерінің қажеттілігі туындайды.
Мұнай және табиғи газды өңдеу барысында тек қана газ өнімдерін ... ... ... ... емес ... ... және ... алуға
болады. Мысалыға, Канада елінде күкіртті газ өндірісінің жақсы дамуына
байланысты, күкірт ... ... бұл ел ... жүзі ... ... арасында екінші орын алса, ал АҚШ елі гелии өндірісі бойынша
дүние жүзі ... ... орын ... Гелиге деген қажетілік кез – келген
елде
жылдан – жылға артып келеді, себебі гелиді қолданбайтын өніріс орыны ... кем. ... ... ... салаларға аздап тоқталып өтейік:
Гелии ғарыштық техникада 19 ( , атмосфераны бақылауда 12 (, ... ... ... 6 ( , ... жұмыстарына 15 (, ғарыштық
дәнекерлеу жұмыстарына 18 (, криогендік техникада 6 (, хроматографияда 4 ... ... 7 (, ... ... 13 ( - ға ... ... – та жылдық қуаты 35 млн. т. құрайтын 12 – ге жуық гелии өндірісі
жұмыс істейді. Гелидің тұтынылуы 1980 ж. 35 млн. ... ал 1990 ж. ... т. ... ... ... мұнай газы мен табиғи газ шикізатының әрбір
ел үшін өте маңызды, әрі ... ... ... ... ... ... ел аталған шикізат көзін орынымен жұмысап, одан қымбат өнімдер алу
үшін комбинирленген ГӨЗ - ын іске ... ... ... ... ... ... № 1
Тақырыбы: «Кіріспе. Пәннің мақсаты мен міндеті, оның басқа ... ... ... мұнай – газ өнеркәсібінің даму тарихы»
Лекцияның түрі: Кіріспе және ақпараттық лекция
Мақсаты: ... ... соң ... ... ... ... ... сұрақтары:
1. «Табиғи, ілеспе газдар және оларды өңдеу мен тазалау әдістері» пәні
басқа қандай аттас пәндермен ... ... қай ... ... ... – газ өнеркәсібі дамыды?
Лекция № 2
Тақырыбы: «Мұнай және табиғи газдардың ірі шикізат ... ... ... ... Мұнай және табиғи газдардың ірі шикізат базаларын білу
«Мұнай және табиғи газдардың ірі шикізат базалары»
ТМД елдеріндегі ... газ ... 80 – 99,8 ( ... ... ... Өзбекстан және Орынбор елді мекенінде газ құрамындағы метан
көмірсутектерінің мөлшері 31,4 ( - дан 80 ( аралығын ... ... газ ... газ ... 12,4 – 54,4 ( ... ... қосылыстар
кездессе, Түркіменстан елінің (Гугуртли( газ ұңғымасы 23 ( шейін күкіртті
қосылыстардан тұратындығы байқалған.
Газ ұңғымаларымен ... газ ... ... да ... кездеседі.
Олар құрамы бойынша әрқалай болып келеді, мысалыға ... елді ... газ ... ұңғымасы, құрамы бойынша көп мөлшерде метанды
көмірсутектерден тұратын болса, Батыс Сібірдің (Уренгой( газ конденсатының
құрамы ...... ... тұрады. Осының барлығы газ және
газ конденсаттарының құрамы бойынша шыққан жеріне байланысты әртүрлі болып
келетіндігін айқындайды.
Біздің ... ірі газ және газ ... кен ... Батыс
Қазақстандағы Өзен, Жетібай және Қарашығанақ газ ... ... ... құрамы 83 ( шейін метаннан, 8,5 ( этаннан, 4,5 ( пропанан, 2
( қ- бутаннан,
1 ( изо – ... 0,3 ( ... 0,7 ( ... 2,6 ( ... газ кен ... өзінің қоры бойынша АҚШ пен Ресейден кейін
үшінші орынды иеленеді. Ғалымдардың есептеуі бойынша бұл кен ... ... т. жуық газ қоры бар ... ... ... ... ... да газ
кен орындарына Амангелді, Құлсары, және т. б. газ ұңғымалары жатады.
Осы ... ... және ... ... ... ... сәйкес, алдағы жылдары Батыс Қазақстан аумағында мұнай және
табиғи, сонымен қоса газ конденсатын өңдейтін ірі алты газ ... іске ... Онда тек газ ... алып қана ... ... одан әрі ... ... саласына өңдеп, нәтижесінде - шет елдерден
қымбат бағаға экспорттық жолмен келіп түсіп жатқан бояғыш ... ... ... және ... ... ... ... қойып отыр.
Барлық көмірсутек газдарын шығу тегі бойынша екі үлкен топқа ... ... ... ... – жер қойнауынан тікелей өнідірілетін
газдар. Жер қойнауында таралуы және құрамы бойынша олар ... ... ... газдар болып бөлінеді. Табиғи газдардарға таза газ кен
орындарының құрамы жеңіл газдары мен газконденсатты кен орындарының
газдары ... ... кен ... ... жер ... ... 200 – 300 0С дейін қайнайтын ауыр көмірсутектерді шығарады.
Серік газдар – ... кен ... ... ... өнірілетін газдар.
2) екіншілік көмірсутек газдары – мұнайды өңдеген кезде табиғи мұнай
көмірсутектерінің термокатализдік түрленуі ... ... ... Бұд ... ... әдетте, метананнан пентанға
дейінгі көмірсутектер болады, олар қаныққан немесе қанықпаған ... ... ... газдары – мұнайдың біріншілік дистиляциясы
және артық сутегі атмосферасында өтетін катализдік процестер ... ... ... риформинг) кезінде түзілетін құрамында
тек қаныққан көмірсутектер бар ... ... ... газдары – құрамында олефинді
көмірсутектер бар газдар, олар ... ... ... ... ... ... ... термиялық крекинг, кокстеу,
пиролиз) түзіледі.
Лекция № 3
Тақырыбы: «Біріншілік көмірсутек газдарының сипаттамасы»
Лекцияның түрі: ... ... ... ... газдарының сипаттамасын білу
«Біріншілік көмірсутек газдарының сипаттамасы»
Табиғи газдың ... ... қоры ... 90 ... м3 (60 – 70 ... т.)
бұл мұнайдан өндірілетін қорымен шамалас. Табиғи газдың жыл ... ... ... ... 1800 ... м3/ ж., ... ... шамамен 850
млрд. м3.
Табиғи газдың ірі кен орындары Батыс Сібірдің сотүстік ... ... ... және ... ... ... Шет
елдердегі ірі газ кен орындары АҚШ – та, Нидерландыда, Алжирде, Иранда және
Канганда ... ... ... ... ... ... алыс
аудандарда өндірілетін болғандықтан, газ өндіру көлемінің өсуімен бірге газ
құбырларының ... ... мен ... да ... ... 5000 км. ... 135 мың км. – ік газ ... бар.
Көптеген газ кен орындарында құрамында С5Н12 – ден С20Н42 ... бар газ ... ... ... кен ... ... деп ... Газ конденсаттары көп жағдайда 40 – 350 0С
аралығында қайнайды, ... олар – ауыр ... ... ... – 210 0С), кейде жеңіл (қайнаудың соңғы нүктесі 200 – 230 0С) ... ... ... ... ... және ... кен ... ерекшеленеді.
Газ конденсаттары – көмірсутек шикізатының негізгі ресурстарының
бірі. Олардың жалпы өндірілетін көлемі ... ... 22 – 28 млн. ... ... ...... пласт қысымын мұнайды дайындау
қондырғыларының сеператорларының қысымына дейін төмендету кезінде ... ... ... ... Мұнайға серік газдардың құрамы күрделі
болып келеді, олардың көпшілігі С6Н14 және одан жоғары көмірсутектерден
тұрады. ... ... ... ... ... ... да инертті
компоненттер - N2 және көмірқышқыл газы СО2, кейде ... Н2S ... және ... серік газдардан шығатын өнімдер тізімі:
1) тауарлы табиғи газ, ол өнеркәсіптік және тұрмыстық отын ... ... ... газ ... ... ... ... алынатын С3 – С6 жеңіл
көмірсутектердің кең ... ... ... газ – ЖККФ – тан ... алынған С3 және С4
көмірсутектерінің концентраты;
4) ... газ ... ...... газдың күкіртті қоспаларының құрамынан бөлініп
алынған тиолдардың (меркаптандардың) қоспасы.
Табиғи газдарды өңдеу поцесінде бөлінетін ЖККФ ... газ бен ... (С5Н12 және одан ... ... алу үшін ... ... табылады.
Коммуналдық – тұрмыстық пайдалану үшін сұйытылған көмірсутек газдарының 3
маркасы шығарылады:
1) ... ... ...... ... (ТҚПБҚ);
2) техникалық жазғы пропан – бутан қоспасы (ТЖПБҚ);
3) техникалық бутан (ТБ).
ЖККФ – ның қалдық фракциясы – ... ... оның ... ... ... одан ... көмірсутектер бар. Норма бойынша газды бензиннің
2 көрсеткіші бар: қайнаудың басталу нүктесі ( 30 0С ... емес ) және ... бар ... сипаттайтын қаныққан булардың қысымы ( жазда ... – дан, ал ... 93 кПа – дан ... ... ... ... одорант – жеңіл
меркаптандар концентратын алу көзі болып табылады. ... ... ... зауытынан шығатын бұл концентрант құрамында этантиол 33 (,
2 – пропантиол 42 (, 1 пропантиол 10 (, 2 – ... 14 ( ...... ... ... ... ... Ақпараттық лекция
Мақсаты: Өңдеу технологиясын меңгеру
«Газды өңдеуге дайындау»
Табиғи газ ... ... ... (газды конденсат, су) пен
тау жыныстарының ұсақ бөлшектерімен бірге ... яғни газ ... ... фазалары бар дисперсті жүйе болып табылады.
Газды өңдеуге дайындаудың міндетіне осы дисперсті ... ... ... ... ... бөлу кіреді.
Процестің ерекшелігі, сеперация барысында ылғал ... мен ... ... ... Мысалы, кіру учаскісінде газ ағынындағы
тамшылардың диаметрі 100 – 1000 мкм – ді ... 700 – 800 мкм) ... ... ... сұйық күйінде болады. Сеперацияның бірінші сатысынан соң
газда диаметрі 30 – 150 мкм ... ... ал ... ... соң ... 1 – 50 мкм – ге ... ең ұсақ ... қалады.
Газды кешенді дайындау құрылғыларының тазалау сатысынан шығарда
дисперсті сұйық фазаның жалпы мөлшері газда 350 мг / м3 ... ... ... құрамы мен оны тазалауға қойылатын талаптарға
байланысты құрылымы және ... ... ... ... Олар ... істеу принципі бойынша гравитациялық, инерциялық
типті, ортадан тартқыш және сүзгіш ... ... ... ... ... тік және шар
тәрізді болады. Оларға ... тән ...... аймағының болуы, яғни онда
дисперсті бөлшектер ауырлық күші әсерінен бөлінеді. Одан басқа газ енер
жерде ... үру ... ал газ ... ... ... торлы желім болады, ол инерциялық күштер әсерінен газдың ұсақ
тамшыларын айырады.
Сеператорлардың төменгі жағында бөлек немесе ... ... ... пен ... ... ... ... типті инерциялық сеператорлар – жанасушы меншікті беті үлкен
(10 – 500 м2 / м3) ... ... ... аппарат. Тамшылар
себет бетіне ұрылып , ... ... газ ... күрт ... ... Тамшыларды ұстау дәрежесі 99 (.
Ортадан тартқыш сеператорлар ... - ... бөлу ... ... – ала
құйындалған газ ағынында пайда болатын орталықтан тартқыш ... ... ... ... ... ... және құйындалған ағын
радиусы нұғұрлым кіші болған ... ... ... соғырлым жоғары
болады.
Ағынды айналдырудың құрылғы типіне байланысты орталықтан тартқыш
сеператорларың екі түрі бар: ... және тік ... ... ... газ
ағыны сеператор корпусына тенденциялы еніп, бағыттаушы пластина астындағы
орталық түтікті айнала қозғалады, нәтижесінде астығы жағынан тазаланған ... ... ... күш ... ... ... лақтырылған
сұйық тамшылары төмен қарай ағып, төменгі ... ... ... ... ... сеператорларда газды басқа сеператормен бөлуге болмайтын
диаметрі 0,5 – 10 мкм құрайтын сұйық бөлшектерді тазалау үшін ... ... жұқа шыны ... ... оның ... 50 – 100 мм.,
элементтер саны 30 – ...... ... ... ... көмегімен газ өңдеудің
технологиялық жүйесі»
Лекцияның түрі: Ақпараттық лекция
Мақсаты: Төмен температуралық конденсация көмегімен газ ... ... ... ... ... ... ... технологиялық жүйесі»
ТТК көмегімен газ өңдеу сеперациялаудағы ... ... ... беру ... ... ... ... өнімдердің түрімен
сыныпталынуы мүмкін. Сеперациялаудағы сатылар саны ... ... сай ... бір, екі және үш ... болуы мүмкін. Оның әр сатысында міндетті
түрде сұйық фаза бөлініп алынады. Салқындатуды беру ... ... ... ... ... қарастыруға болады; яғни сыртқы тоңазыту циклі, ішкі
тоңазыту циклі және кобинирленген тоңазыту циклі, мұнда ... ... ішкі ... ... ... жұмыс істейді.
Сыртқы тоңазыту циклі технологиялық жүйеден тәуелсіз болады және оның
өзінің жеке тоазытқыш агенті бар. ... ... ... ... ... ... көп ... болып келеді. Егер сыртқы
тоңазыту циклі бір немесе одан көп ... ... ... істесе, онда
оны касакдты тоңазыту циклі деп атаймыз.
Ішкі тоңазыту циклдерінде салқынды газ ... ... ... ... алады. Оны екі топқа бөлуге болады: ... ... ... ... атап ... салқынды
этансыздандыру және метансыздандыру рефлюксында жүретін конденсациялаудың
1 және 2 сатысындағы конденсаттарды ... ... ... ... көмегімен, яғни салқынды газдың изоэнтропийлі кеңею процесі
есебінен алады.
Мұнай газдарын, сыртқы пропанды тоңазыту ... ішкі ... ... ... жүйе ... ... Мұндай жүйелерде бірінші сатыда
газ -30º салқындау үшін сыртқы ... ... ... қолданады, төмен
температураны қамтамассыз ету үшін жүйенің екінші сатысында сұйық ... ... ... ... ... ... өнімге байланысты ТТК этаннан және ... ... алу ... ... № 6
Тақырыбы: «Ректифткациялық және абсорбциялық колонналар»
Лекцияның түрі: Ақпараттық лекция
Мақсаты: Ректифткациялық және абсорбциялық колонналарын ... және ... ... – да ... ... бөлу үшін ... ... колонналар пайдаланылады. Бұл колонналар тәрелкелі және
төсенішті табақшалармен жабдықталынған. Сонымен қоса онда ... ... ... қалпақты, клапанды, сеткелі, құбыр торлы табақшалар
қолданылады. Абсорбциялық және ректификациялық ... ... ... ерекшеліктеріне, табақшалардың геометриялық
өлшеміне, ... ... ... шартына, өзара әсерлесуші
фазалардың физикалық қасиетіне тікелей байланысты болады. Еліміздің алғашқы
ГӨЗ – ры қалпақшалы және желекті ... ... ... ... ... ... жабдықталған болатын. Ал 60 ж. бастап
шет елдің ГӨЗ клапанды табақшаларды ... ... ... ... ... өзінің жоғары өнімділігімен, кез келген жүктеменің ауытқуына
тәуелсіз, көмірсутектерді бөлудің ... ... ... ... ... ... табақшалардан 1,5 есе жеңіл, оны дайындау мен
колоннаға орнату оңай, әрі бұл аз ... ... ... Қалпақты
табақшаларға қарағанда клапанды табақшаларды жасап шығару бағасы 30 – 40 (
төмен. Сұйықтың және ... ... ... ... ... ...... ағынды, кесе – көлденең ағынды, тік ағынды етіп бөледі.
Практикалық тәжірибеге сәйкес қысым мен ... ... ... ... ... ... ... нәтижені көрсететіндігі анықталған. Оның ең
үлкен кемшілігі жұмыс жағдайында клапанның бірден ақаулыққа ... ... ... бөлігі газбен жетерліктей жақсы түйіспей,
көмірсутектердің ... ... ... процестің нақты жүруін
30 – 40 ( төмендетеді. Осыған байланысты 1968 ж. көп ... ... ... ... Ол ... МД ... атпен белгілі болды.
Ол массаалмасу аппараттарында үлкен өнімділікті қамтамассыз ете алатындығын
көрсетті. Оның құймалы ... ... ... ... аяқталатынықтан, ол абсорбциялық және ректификациялық колоннаның
көлбеу қимасын тиімді қолданудың ... ... МД ... ... ... ... барысында, бұл табақшалардың
төмендегідей артықшылықтары байқалды:
1) төмен гидравликалық кедергісі;
2) ... ... ... ... ... ... ... жүктеменің ауытқуына тұрақтылығы.
Бұл табақшалардың артықшылығы колонна диаметрінің және ... ... ... ... ... Корпорейшн фирмасы
мамандарының айтуы ... бұл ... 250 – 350 мм. ара – ... жөн. ... ... нәтижелігі 65 – 85 ( құрап, оған
жұмысалатын энергетикалық шығын шамасы төмендейді. Мысалыға,
МД ... ... ... ...... фракциясын бөлгенде, оған
жұмысалатын энергия шығыны 30 – 50 ( төмендеген.
Жоғарыда айтқандарымыздан ... ... МД ... колонна
тиімділігін 1,5 есе жоғарлатып, флегма санын 30 ( төмендетеді. Сондықтан
бұл типтегі табақшаларды қолдану өз ... ... ... типті табақшаларды - газдарды Н2S, СО2 ... ... және ... ... бөлетін колонналарды көптеп қолдануға
болады.
Лекция № 7
Тақырыбы: «Тығыздық»
Лекцияның түрі: Ақпараттық лекция
Мақсаты: Тығыздықты толық ... ... ... ... тығыздығы дегеніміз - ол бірлік көлемдегі заттың массасы болып
табылады. Өлшем бірлігі СИ бойынша кг/м3.
МӨЗ және ГӨЗ-да мұнай ... ... ... ... ... ... қолданады. Газдың 20 0С салыстырмалы
тығыздығын төменгі теңдік көмегімен есептеп шығарамыз:
d4 20 = (()n
Парафинді мұнай үшін: ( = 0,736, n = 0,13, ... газ ... ( = 0,722, n
= 0,159. ... есептеу жүгізгенде көбнесе бір тығыздықты екінші бір
тығыздыққа ауыстырып есептеу кең етек алған. Ол үшін Д. И. ... ... 150 0С-ға ... ... есептеу жүргізетін теңдігін
қолданамыз:
d4 t = d4 20 – а ( t – 20 )
d4 20 – ... ... ... ...... – бір ... мұнай өнімінің салыстырмалы
тығыздығы;
а – бір градустық ауытқуға орташа температралық ... ... ... ... бір бірлік көлемде берілген
температура мен қысымдағы газ ... тура ... ... алып ... массасына қатынасын айтамыз. Ол келесі теңдіктің көмегімен анықталады:
Р = ;
Абсалютті температура мен ... ... ... теңдік көмегімен
анықтайды:
273 ... = ... ( ... ... ... ... ... Ақпараттық лекция
Мақсаты: Молекулалық массаны меңгеру
«Молекулалық масса»
Молекулалық масса мұнай өнімінің ең ... ... ... Ол Б. М. ... ... ... анықталады:
М = 60 + 0,3t + 0,001t2
Бірнеше компоненттен тұратын ... ... ... массасы төмендегі
теңдіктің көмегімен анықталады:
m1 + m2 +…….
+ mn
Мор = _______________________
m1 +
m2 + ….. + ... ...... «Қаныққан бу қысымы»
Лекцияның түрі: Ақпараттық лекция
Мақсаты: Бу қысымын меңгеру
Қаныққан бу ... бу ... ... ... ... бу ... мен
сұйық фазаның теңелуінен пайда болатын қысымды айтамыз. Жеке ... ... бу ... тек ... ... Ал ... қоспалар үшін қаныққан бу қысымы тек температураға ғана ... қоса бу және ... ... құрамы мен олардың бір-біріне
қатынасынада тәуелді болады.
Лекция № ... «Газ ... ... бөлгіш аппараттары. Сеператорлар»
Лекцияның түрі: Ақпараттық лекция
Мақсаты: Бөлгіш аппараттарды түсініп, меңгеру
«Газ өңдеу процестерінің бөлгіш аппараттары.Сеператорлар»
Табиғи және ілеспе ... ... ... және ... ... ... үшін газдарды ГӨЗ – на енгізбестен бұрын оларды тазалау
мақсатында гидромеханикалық процестерді қолданады.Сонымен қоса газ құрамын
компрессордан ... ... ... ... адсобентке сіңген газды қайта
бөліп алу үшін, тоңазытқыштан ... ... – газ ... бір – ... үшін және ... ретінде қолданатын гликольді регенерациялау
блогында сұйық пен гликольді бір – ... ... бөлу ... ... - да ... ... ... бөлу әдістері қолданады,
яғни ондағы газ – ... газ – ... дене ... ... рөлін
атқарса, ал дисперсті ортаның қызметін сұйық ... ... дене ... – ың ... үш ... бөлуге болады:
1) Газдарды компрессорда сықпастан бұрын ГӨЗ – ның ... ... ол ... ... қоспалар мен сұйық тозаңды
тамшылардан тазалайды.
2) Аралық сеператорлар – ГӨЗ – ың ішінде ... ол ... ... ... одан әрі газ ... бағытталады.
3) Негізгі технологиялық сеператорлар, ол мақсатты өнімдер, газ – сұйық
қоспасын (төмен температуралық ... және ... ... ... ... бөлу алу үшін ... ... жұмыс қысымы 0,1 - 0,3 Мпа аспайды. Сондықтан
оларға гидравликалық кедергі шамасы бойынша қатаң ... ... Ал ... ... ... жоғары қысымда жұмыс істейді, ол
сәйкесінше 3 – 4 Мпа құрайды. ... ... ... ... ... кептіру жүйелерінің май бөлгіш сеператорларына және үш
фазалы сеператорларға жоғары талап қойылады.
Бөлгіш сеператорларды, ... бөлу ... ... – массалық
көрсеткіштері және гидравликалық кедергісіне байланысты таңдайды.
Сеператциялау деңгейін терең, ... және ... ... деп үшке ... ... пәрменділгі көп сеператорға тән, бірақ барлық
сыныптағы сеператорларға сәкес келе ... ... ... ... газ ... ... ... мөлшері 0,5 – 0, 2 мг /
кг асып кетуіне жол берілмейді, бұл ... ... аса ... көрсетіп отыр.
Қазіргі кезде ГӨЗ – ның ... ... ... ... және ... ... типтегі түрлері қолданылады.
Гравитациалы және инерционды сеператорлардың бөлу тереңдігі 20 – 40 ... ... ... ... тепкіш сеператорлардың бөлу тереңдігі
Кр ( 50 – 100 ( құрайды.
Лекция № 11
Тақырыбы: «Компрессорлар»
Лекцияның түрі: Ақпараттық лекция
Мақсаты: ... ... ... ... – да поршенді - роторлы және ортадан тартқыш компрессорлар
қолданлады. Қазіргі ... шет ел мен ... ГӨЗ – да ... ортадан
тартқыш компрессорлар қолданылады, алайда поршенді және ортадан тартқыш
компрессорлардың ... ... бар. ... ... оның ... ... ... ПӘК
жоғарлығы, сығылуға түсетін газдардың тығыздығы мен ... ... ... ... ... ... ... Ал кемшіліктеріне
үлкен қайтымды – қозғалмалы массасы, габариді және салмағының жоғарлығы,
бөлшектерінің тез ... ... ... жөндеу жұмыстарына
шығынның көп кететіндігі жатады.
Бұл кемшіліктердің ешқайсысы ... ... ... ... ол газ көлемі мен оның тығыздығының ауытқуына тәуелді ... ... ... ... компрессорлар көбнесе әртүрлі жетек түрін
қолданумен жұмыс істейді.
Жетек түрінде электрлі қозғалтқыштарды ... ... ... ... ауытқуы аз шаманы құрауы керек. Егер жетек түрінде
турбокомпрессорларға газ турбинасын қолданатын ... онда ... ... қолдану аймағы кеңейер еді. ... газ ... ПӘК газ ... ... ПӘК – нен ... ... Поршенді компрессорлардың ПӘК ( 0,9 ... ал көп ... ПӘК ( 0,72 – 0,75 ... ... ... ... міндетті түрде техника – экономикалық есептеулер жүргізу
керек.
Қазіргі ... ГӨЗ – да 10 ГК ... ... ... газ ... ... Сонымен қоса толығымен автоматтандырылған 10
ГКМА,
10 ГКМА типті компрессорлар да ... ... газ ... ... МК – 8, ГМ – 8, К – 380 ... ... ... – экономикалық көрсеткіштер бойынша, газды
компрессорларда газдарды сығудың ең ... ... ... ... блок ... теңелген кезде байқалатындығы анықталған.
Негізінде табиғи және ілеспе газдарды бөлу үшін 1,2 – 2,0 Мпа қысым
керек. Ал егер газ ... ... ... ... бөлу ... ... онда 6
– 8 Мпа қысым ... ... ... ... газ ... ... қысымы 4,0 – 6,5 Мпа құрайды.
Копрессор тудыратын соңғы қысымның алғашқы қысымға қатынасын газдың
сығылу деңгейі деп ... ... ... бойынша компрессорларды төрт
түрге бөледі:
1) желдеткішті компрессорлар, қысымы 1,1 Мпа ... газ ... ... ... 1,1 ( 3,0 Мпа ... Технологиялық компрессорлар, қысымы ( 3,0 Мпа ... ... ... компрессор, қысымы атмосфералық қысымнан төмен.
Ең жоғары қысымды негізінде поршенді ... ... Оның ... – 8 Мпа құрайды. Газдардың сығылуы жылу бөлумен жүреді, бұл жылу
газдардың өзін қыздыру үшін қолданады.
Газдарды ... екі түрі ... ... - яғни ... ... ... - ... өзгеруімен жүретін процесс;
Егер газды сығуды изотермиялық жағдайда жүргізсе, онда газды сығуға
энергия аз жұмысалады, бірақ бұл ... ... ... ... ... де, ... ... жиі суытып отыру керек болады.
Суыту ... ... ... ... компрессорлық машинаның ішкі
қабырғасындағы майлармен ... ... ... ... ... нашарлатады. Сондықтан компрессорларды суыту салқын сумен
жүргізіледі, ... ... 60 0С ... ... Егер газ құрамында
қанықпаған көмірсутектер бар ... сығу ... бұл ... ... полимеризацияланып, компрессордың жұмыс істеуін
нашарлатады, сондықтан сығылатын газдардың температурасы
100 – 110 0С ... ... ... ... ... ... ... тиімді
қолдану үшін, көп сатылы компрессорлық машиналар қолданылады. Оның саны
6 – дан 8 – ге дейін жетуі ...... ... машиналар»
Лекцияның түрі: Ақпараттық лекция
Мақсаты: Бөлгіш аппараттарды түсініп, меңгеру
Тоңазытқыш ... ... ... тоңазыту әдістері өндірісте өте кең қолданысқа
ие болып жүр. ... ... ... ... поршенді және
ортадан тартқыш тоңазыту аппараттары қолданылады. Отандық ГӨЗ – ... АО, АУ, 10 ГКН ... ... ... машиналары
қолданылады. Жаңадан іске қосылған ГӨЗ – да тек чехтар ... ... ... ... ... ГӨЗ – да ... ... тоңазыту агенті ретінде NH3, С3Н8, С2Н6 пайдалынылады. Бұл
реагенттерді қолданудың себебі, ... ... ... әрі сол ... өндіріледі. ГӨЗ – да АТКП 435 – 1600 типті пропанмен жұмыс ... ... ... жүр. Ол газ ... – 47 0С ... ...... «Сораптар»
Лекцияның түрі: Ақпараттық лекция
Мақсаты: Бөлгіш аппараттарды ... ... – да ... тұрақты және тұрақсыз бензиндерді, сұйытылған
пропан, этан, бутан, пентандарды, суды, сілтіні, ... және т. ... ... ... ... ... түрлі тегеурін мен
температурада жұмыс істейді. ... ... ... ... ... ... ТТК ... метанды бөлу колоннасының метанды қайта
бүркуге арналған сорабы 3138 кПа ... ... ГӨЗ – ның ... ... өте ... ... ... істен шығуы қондырғының
технологиялық режимінің ауытқуына, атап айтқанда авариялық ... әкеп ... ... ... негізгі талаптар, ... ұзақ ... ... ... ... ... ... ГӨЗ – да электр жетекті ортадан тартқыш сораптар, плунжерлі,
поршенді сораптар ... ... ... ... ... ... қолданылады. Соңғы кезде ең көп ... ие ... ол ... ... ... сораптар. Оның артықшылықтыры: толықтай
бекемділігі, қоршаған ортаны мұнай өнімдерінің қалдықтарымен ластануына жол
бермеуі, жоғары қысым 10 Мпа жұмыс ... ... ... және – 270 0С ... 450 0С ... жұмыс істеуге қабілеті.
Лекция № 14
Тақырыбы: «Газдарды механикалық қоспалардан тазалау»
Лекцияның түрі: Ақпараттық лекция
Мақсаты: ... ... ... білу
«Газдарды механикалық қоспалардан тазалау»
ГӨЗ – на түсетін газ шикізаты ... ... және ... ... Ескі ГӨЗ – да газды тек ылғалдан тазалайтын ... ... ... – ды ... сол ... қоса ... қоспалардан да тазалайды.
Осыған байланысты ГӨЗ – да ... ... ... ... сүзгіш
қондырғылары орнатылған.
Негізінде газдарды тазалаудың келесі ... ... ... тазалау – циклонды апараттар
б) Ылғалды тазалау - соққымалы инерционды сеператор
в) Сүзгілер
Газдарды механикалық қоспалардан тазалау ... ... ... яғни ол қондырғы, газ құрамындағы түрлі өлшемдегі қатты
бөлшектерді неғұрлым терең тазалау керек. Газдрды тазалау үшін ... ... ... ол - ... қоспалардың фракциялық
қоспалары мен қатты бөлшектердің физика – химиялық қасиеттері. Механикалық
қоспалардың өлшемі кішірейген сайын және ол ... ... ... ... ... оған ... шығын шамасы жоғарлай береді.
Газдарды механикалық қоспалардан тазалаудың ең қарапайым ...... ... Осы үшін ГӨЗ – да қолдануға циклонды аппараттар ұсынылған.
Циклонды аппараттар өдерінің үлкен ... ... ... ... істеу принципі бірдей және ... ... ... ... ... ... ортадан тартқыш күштің көмегімен
пайда болатын шеңберлі – ... ... ... ... ... қабырғасына ұрылып, нәтижесінде бункерге отырады. Негізінде
газдардың шамалы ... ... ... ол ... ... арылып
болған соң циклонға қайта көтеріледі де, басқа газдармен қосылып түтікше
арқылы ... ... ... пәрменділігі 60 – 90 ( құрайды.
Ылғалды тазалау ... ... ... ... өте ... ... ... қолдану нәтижесінде газ құрамындағы тозаң
ылғалдан қоймалжың күйге енеді де ... ... ... ... ... немесе бензинді қолданады. Бұл сұйықтарды газ құбырлары
жолдарында орналастырылған форсунка көмегімен ... ... үшін газ ... ... ... Сұйық шығыны 1 м3 газға 300 ... ... ГӨЗ ...... ... газ ... ... бастады. Бұл аппараттардың төменгі бөлігі сұйықпен
толтырылған
1 – ... ... ... ... бар газ кіреді. Газ ... ... ... ... да 1800 ... кері қайтады,
нәтижесінде қатты бөлшек сұйықта қалады, ал тазаланған газ 2 – ші ... ... ... 3 – ші ... ... таза сұйық беріледі, ал 4 – ... ... газ ... ... ... ... газ ... 20 мкм дейінгі қатты бөлшектерді тазалай алады.
Газдарды механикалық қоспалардан тазалау үшін ... ... ГӨЗ – да ... ... ... ... бастады. Газдарды сүзгі
көмегімен тазалағанда сүзгілер тозаңмен тез тозып қалады да, оны қайта
қалпына ... ... ... ... ... алдына қосымша тазалағыш
аппарат орнату ұсынылып отыр. Бұл аппараттарда сүзілудің инерциялық ... ... ... мен ... ... ... жүзеге
асады.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұрғын үйді газбен қамту жүйесі32 бет
ҚазМұнайГаз Ұлттық компаниясы11 бет
Ілеспе аудармашының міндеттері10 бет
Аударма түрлері23 бет
Аударманың жасалу түрлері10 бет
Аударманың түрлері. Аударма мәдениетаралық қарым-қатынас құралы21 бет
Мұнай және газ4 бет
Мұнай-химия - шикізат шырмауынан шығу жолы6 бет
Толық анықталмаған функцияларды минимизациялау Компьютерлік схемотехниканың тізбекті (жинақтаушы) түйіндері: регистрлер, санауыштар9 бет
ХХ ғасырдағы ауызша аударманың өркендеуі7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь