Қарым-қатынастың бала дамуындағы орны жайлы

1. Қарым.қатынас мәселесінің әдебиеттерде қарастырылуы
2. Қарым.қатынас түрлері
3. Қарым.қатынас функциялары
Қарым-қатынас адам психикасының және оның мінез-кұлкының мәдени, саналы түрде қалыптасуы мен дамуында үлкен роль атқарады. Қарым-қатынас арқылы адам жоғары қабілеттері мен қасиеттерін аша алады. Дамыған адамдармен белсенді қарым-қатынасқа түсе отырып, ол өзі тұлға болып қалыптаса алады. Егер туғаннан бастап, адам басқа адамдармен қарым-қатынасқа түсу мүмкіндігінен айрылса,ол ешқашан мәдениетті, адамгершілігі бар адам болмас еді, тек ғана аяғына дейін жартылай жануар болып яғни сыртқы жағынан адамға ұқсас болар еді. Оған әдебиеттерде көптеген мысалдар, зерттеулер дәлел бола алады. Әсіресе баланың психикалық дамуына үлкен әсер ететін, оның онтогенездің алғашқы этабындағы үлкендермен қарым-қатынасы. Ол осы уақытта өзінін барлық адамгершілік, психикалық мінез-кұлық қасиеттерін қарым-қатынас арқылы қалыптастырады. Баланың дамуы қарым-қатынастан басталады. Бұл әлеуметтік белсенділіктің бірінші түрі және бұл онтогенезде пайда болады. Бала бұл кезде, өзінің жеке даралық дамуына керекті ақпарат алады [1, б. 516-518].
Л.С. Выготский, Б.Н. Ананьев еңбектерінде қарым-қатынасты өмір әрекетінің бір формасы, адам дамуының әлеуметтік жағдайы, жеке адамның қалыптасуының түрткісі деп қарастырды.
А.В. Петровский Қарым-қатынас біріккен іс-әрекет туғызатын, адамдар арасындағы қатынасты дамытатын көп жоспарлы үрдіс.
Р.С. Немов бойынша қарым-қатынас барлық тірі жанға тән, бірак адамда күрделі формада, саналы түрде болады.
Қарым-қатынасты адамның өмірлік іс-әрекетінің негізгі факторы десек қателеспейміз. Интеллект және ерік, эрудиция және эмоционалды мәдениет тәрбиелілік – осылардың барлығы; және басқа адамдарды түсіну, яғни психикалық дұрыс бағалау. Екіншіден олардың мінез-кұлық және жағдайына адекватты эмоционалды жауап бере алу, үшіншіден әр адамның өзінің жеке даралық ерекшеліктеріне байланысты стилін, әдіс-тәсілін, формасын таба білу. Қарым-қатынас мәдениетін көтеру үшін, ерте жастан бастап адамның басқа адамға жанашырлық, тілектестік, ортақтастық, мейірімділік қасиеттерін қалыптастыра білу керек. Қарым-қатынас ең алдымен, бір адамның екінші адамды өзара түсінушілігінен басталады. Немқұрайлық қатігездік тұрпайылық сыйламсыздық қарым-қатынасты бұзады. Ал, егер тілек, өзара сұрақтар, өзара келіспеушілік басым болса, онда достық қатынас, яғни ол жанұяға қажетті психологиялық атмосфера болып табылады. Біз білетіндей адамның өзара түсінушілігіне бөгет болатын жағдайлар; оның қайталанбастығы, жеке даралығы, бір-біріне ұксамайтындығы. Өзара түсінушіліктің тағы бір кедергісі қабылдаудың стереотиптілігі. Кейбір адамдар басқаларды терең білмей өз ойларын айта салады. Мысалы; ол – дәрігер, ол – сатушы, сонымен бәрі түсінікті, себебі олардың моделі, шаблоны бейнесі сол адамға беріледі. Адамның басқа адаммен қарым-қатынасы оның жеке күші мен әлсіздігі, өмірлік қайталанбас жеке даралық көріінісі, тәрбиелеу ерекшелігі сияқты мінез-құлқының ерекшелігіне байланысты. Адамға басқа адамдардың бағалауы мен бірге өзіндік ойы, әлеуметтік статусы ұжым да алатын орны сияқты қасиеттер әсер етеді.
1. Жарықбаев Қ. Жантану негіздері. – Алматы, 2002.
2. Зимняя И.А. Педагогикалық психология. Оқулық. – Алматы, 2005.
3. Намазбаева Ж.И. Психология. Оқулық. - Алматы, 2005.
4. Алдамұратов А. Жалпы психология. - Алматы, 1996.
5. Тәжібаев Т. Жалпы психология. – Алматы, 1993.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіБӨЖ №1Тақырыбы: «Қарым-қатынастың бала дамуындағы орны»Орындаған: Рапикова С.А. ... ... және ... ... Н.А. ... ... ... 2015Жоспары:Қарым-қатынас мәселесінің әдебиеттерде қарастырылуы1. Қарым-қатынас түрлері2. Қарым-қатынас функцияларыҚарым-қатынас  адам  психикасының  және  оның  ...  ... ... ... мен  ...  ...  роль  ...  Қарым-қатынасарқылы  адам  жоғары  қабілеттері  мен  қасиеттерін   аша   алады.   ...  ...  ...  түсе  отырып,  ол  өзі  тұлға   болыпқалыптаса  ...  Егер  ...  ...  адам  басқа  адамдармен   қарым-қатынасқа түсу мүмкіндігінен айрылса,ол  ешқашан  мәдениетті,  адамгершілігібар адам ... еді, тек  ғана  ...  ...  ...  жануар  болып  яғнисыртқы жағынан адамға ұқсас болар еді. Оған ... ...  ... ... бола ... ... ... психикалық дамуына  үлкен  әсерететін, оның онтогенездің алғашқы этабындағы үлкендермен қарым-қатынасы.  Олосы уақытта өзінін барлық адамгершілік, психикалық  ...  ...  ...   ...   ...   ...   қарым-қатынастанбасталады. Бұл әлеуметтік белсенділіктің бірінші түрі және  бұл  онтогенездепайда болады. Бала бұл кезде, өзінің жеке ...  ...  ...  ... [1, б. ...  Выготский,  Б.Н.  Ананьев  еңбектерінде   ...   ... бір ...  адам  ...  ...  ...  жеке  адамныңқалыптасуының түрткісі деп қарастырды.А.В. Петровский Қарым-қатынас біріккен  іс-әрекет  туғызатын,  ... ... ... көп ... ... ... бойынша қарым-қатынас барлық тірі жанға тән,  бірак  адамдакүрделі формада, саналы түрде болады.Қарым-қатынасты адамның өмірлік іс-әрекетінің  ...  ...  ... ...  және  ...  ...  және  ...  мәдениеттәрбиелілік  –  осылардың  барлығы;  және  басқа  адамдарды   ...   ... ...  ...  Екіншіден  олардың  мінез-кұлық  және  жағдайынаадекватты эмоционалды жауап бере  алу,  ...  әр  ...  ...  ...  ерекшеліктеріне  байланысты  стилін,  әдіс-тәсілін,  формасын  ... ... ...  көтеру  үшін,  ерте  жастан  бастап  адамныңбасқа адамға жанашырлық, тілектестік, ортақтастық, мейірімділік  қасиеттерінқалыптастыра білу  ...  ...  ең  ...  бір  адамның  екіншіадамды өзара түсінушілігінен басталады.  Немқұрайлық  қатігездік  тұрпайылықсыйламсыздық қарым-қатынасты бұзады. Ал, егер тілек, ...  ...  ... ... ... онда ...  ...  яғни  ол  жанұяға  қажеттіпсихологиялық  атмосфера  ...  ...  Біз  ...  адамның   өзаратүсінушілігіне  бөгет  ...   ...   оның   ...   ...  ...  ...   ...   түсінушіліктің   тағы   біркедергісі  ...  ...  ...  адамдар  басқаларды  тереңбілмей өз ойларын айта салады. Мысалы; ол – дәрігер, ол  –  ...  ... ... себебі олардың моделі, шаблоны бейнесі сол адамға  ... ... ... ... оның жеке күші мен  әлсіздігі,  өмірлікқайталанбас жеке  даралық  көріінісі,  ...  ...  ...  ... ...  ...  Адамға  басқа  адамдардың  бағалауы  менбірге ... ойы, ... ... ұжым да ... орны  ...  ... етеді. Қарым-қатынас басқа да іс-әрекет сияқты  белгілі  бір  нәтижеменаяқталады Қарым-қатынас ... оның  ...  ...  ...  ... әр ... ... Оның ішінде басты орын алатындары өзара қатынас  жәнеөзінің образы. ... ... ... ... ... әсерін  тигізеді.Адамдар арасындағы өзара қатынас таңдау ... ие ... Бұл ...  адамқажеттілігіне  байланыста  анықталады.  Баланың  өз   ...   ...   ... әр ... түрінде пайда болады: жеке  даралық  әрекет  тәжірибесіжәне ... ... бала ... ... фактор – баланың  өзінеқатынасы қоршаған ортаны  белсенді  өзгерту  және  ...  ...  ...  Өз  образын   біз   ......   ...   ... Оның ... ... өзін-өзі бағалау ал,  когнитивті  жағын,баланың өзі туралы ойы деп айтуға  болады.  Бала  өмірге  ...  ... одан ... ... қарым-қатынасқа  түсе  бастайды.Осының нәтижесінде жаратылысынан берілген адам болу ... іске  ... ... ...  ...  негізгі  факторы  және  жағдайы.Қарым-қатынаста  адамдар  өзін-өзі  және   басқаларды   тану   ...  ...  тану  және   ...   бір-бірімен   тығызбайланысты [2, б. 84-95].Қарым-қатынаста адамдардың әлеуметтік қатынасы  жүзеге  асады.  Қарым-қатынастың   ...   ...   үш   ...    ...    ...  ...  мұнда  –  қарым-қатынас  адамдар  арасындағы  ақпараталудан тұрады; интерактивті жағы  –  ...  ...  ...  әсер  ... ... ... жағы – қарым-қатынасқа түскен  адамдардыңбір-бірін қабылдау негізінде өзара түсінушіліктің ... ... ... ... ... екі  ...  ...  алмасу.«Коммуникация»  терминін  латын  тілінен  ...   ...   ... ... білдіреді. Егер өзара түсінушілік болмаса,  коммуникация  даболмайды. ... ... білу ...  кері  байланысты  білу  керек,яғни  адамдар  сізді  ...  ...  ...  ...  тағы   сол   сияқтысұрактарға жауап ... ... ... ......  ...  құру  және  ...  алу  қабілеттілігі.   Коммуникативтіқабілеттілік  адамның  ...  ...  ...  ...  ... ... және ... тәжірибесіне байланысты ерекшелінеді  [3,  б.393-401].Қарым-қатынас ол ортақ қажеттілгі  және  әрекеттері  бір  адамдар  арақатынасының көп ... даму ... ... қарым-қатынас деңгейлерін қарастырады:1)  Макродеңгей  –  ...  ...  ...  қалыптасқан  қоғамдағықатынастарға, дәстүрлерге, салтқа сәйкес қарым-қатынас жасауынан көрінеді.2) Мезодеңгей – тақырып мазмұнымен анықталады.3) ...... мен  ...  көрсеткіштері  арқылы  көрінетінконтактілік байланыс. [4, б. 124].Адамдардың бір-бірімен өзара әрекеттесуі  ...  ...  ... қарым-қатынас негізінде жүзеге  асады.  Объективті  қарым-қатынасжәне  байланыстар  (біреуге  тәуелді  болу,  ...  ...  ...  ... т.б.) ... ... ... мүмкін. Бұл  субъективті  жеке  ... ... Бұны ... ... ...  Ең  негізгіқарым-қатынас құралы -  тіл.  Ал  қарым-қатынастың  вербальді  емес  ... ... ... ... – адам сезімдері мен эмоциясының сыртқы көрінісін, мимикабеттің бұлшықеттерінің қозғалысын, жестика дененің әр бір  ...  ... ... дененің  барлық  моторикасын,  поза,  жүріс-тұрысын,иілуді зерттейді.2) ... ... ... жанасуды, қолды қысуды,  сүйісу,сипау, итеру және тағы басқалаларды зерттейді.3) Проксемика ... ... ... ... ... ... аралық кеңістікті көрсетеді; интимді зона  (15-45 см), өте жақын,  таныс  адамдар  қарым-қатынасынан  ...  ...  ... ... зона  (45-120  см),  ...  ...  істейтін  қызметкерлергеарналған кеңістік; әлеуметтік зона  (120-400  см)  көп  ...  емес  ...  ...  ...  ...  ...  (400  см   артық),адамдардың көп  тобымен  қарым-қатынаста  ...  ...  ...  ... ... ... түрлері:1) «Маска контактісі» – формальді қарым-қатынас, онда  ... ... ... ...  яғни  ...  ...  қолданылады(кішіпейілділік, салмақтылық, қатысушылық және тағы  ...  ... шын ... ... ... ... мимика қолданылады.2) «Жабайы қарым-қатынас» – басқа адамды керекті және  бөгет  жасайтынобъект  ...  ...  –  егер  ...  адам  ...  болса,  қарым-қатынасқа белсенді түрде түседі, ал егер бөгет жасаса,  агрессивті,  ұнамсызқылықтармен жауап ...  ...  ...  ...   ...   ... алдын-ала белгіленіп қойған, және де әңгімелесуші туралы ...  ... ... ... ... ... қарым-қатынас – онда әңгімелесушінін  мінезі,  жеке  ... ... ... оның ... күйі ... бірақ  іс  мәнді  болыпқала береді.5) Рухани, жеке адам аралық достық қарым-қатынас  –  мұнда  ... ... ... және  тек  ғана  ...  ...  ...  бетәлпеті, қозғалысы, интонациясы арқылы-ақ ұғады. Мұндай  қарым-қатынас  егер,қарым-қатынасқа түсушілер бір-бірінің көзқарасын, қызығушылығын жақсы  білсеғана ... ... ... ... – әр түрлі әдіс-тәсілдер қолдану арқылыәңгімелесушіден пайда табуға бағытталған  қарым-қатынас  турі  [2,  б.  ... көп ... және  көп  ...  Бұл  тұрғыдан  алыпқарайтын  болсақ,  қарым-қатынас  адамдардың  бір-біріне  қатынасы,  ақпараталмасуы. Жеке ... ... ... ...  –  бұл  құбылыстың  бір  ғанакомпоненті.  Адамдық  ...   ...   ... ең кең ... ...... ... Леонтьев өзінің бір  жұмысында  «Қарым-қатынасты  тек  ғана  жекедаралық  деп  түсінбеу  ...  оны   ...   ...   ...   оныңсубьектісін бөлек индивид емес, әлеуметтік топ және тұтастай  коғам  ретіндеқарастыру керек» ... ... ... ... отырып, Б.Ф.  Ломов  өз  көзқарасын  былайбілдірген: «Біздің ойымызша әлеуметтік және ...  ...  ... қою ... ... ... арасындағы қатынас –  жалпылық  пен  бірліктіңкөрінісі».Қарым-қатынас және жеке адам. Қарым-қатынас және  жеке  адам  ... ... ... Суретте көрсетілгендей 3 әр түрлі зона  туралыайтуымызға болады.А – ... емес ... ... - ... адамның коммуникативті іс-әрекеті менкоммуникативті жағдайы;В – психикалық қасиеттер, жеке адамның үрдісі мен күйі.Сурет 1. Қарым-қатынас және жеке ... ... ... ұғымы көлемінің ерекшелігі көрініп  тұр.  ...   адам   ...   ...   ...   ...   ... ... мысалы жекелік  емес  сипатта.  Бұл  жағдай  қарым-қатынасқа ... ... тек ғана ... ... ...  ... қабылдайды. Мысалы  автобустың  жүргіншілеріне  жүргізушінің  жеке  басқасиеттері, профессионалдығына қарағанда көп мәнді емес.Б зонасында қарым-қатынас ... мен жеке ... ...  ... дәл келіп тұр. Бул жерде карым-катынас бір  жағынан  ...  ...  және  ...  ...  ...  әрекет,  жеке  адам  аралық   формадакөрінеді. Ал  екінші  жагынан  алып  ...  жеке  ...  ...  әр  түрлі  формада  көрінеді  –  ...   ... ... ... ... ... күй  [8,  ... және іс-әрекет. Біріккен әрекетте адам  өзге  адамдарменқажет болғандыктан ғана бірігуі керек,  олармен  араласуы  керек,  яғни  ... ... ... жетуі  және  ақпарат  алмасуы  керек.  ...  ...  ...  бір  қыры  ...  көрінеді.   Бірақмұнымен шектелмей адам өзін өзге адамдар  орнына  қояды,  ерекшелігін,  жекедаралығын көрсетеді. Бұл  ...  пән.  Бір  жағы  ...  ...  ... ... ...  әлеуметтік  ортада  көрсету  құралы.  ...  ... ... бір қыры, ал сезіну іс-әрекеттің бір жағы,  бұлардыңбарлығы  бірлесе  барлық  жағдайда  үзілмес  бірлік  ...  ... ... психикалық құбылыс жоқ. Осы іс-әрекеттен  ажырамас  қарым-қатынастан индивид адамзат қалыптастырған тәжірибені игереді.Қарым-қатынас функцияларын 3 класқа бөлеміз:1) ... ... ... ... ... ... ... психологияда қарым-қатынастың үш жағын қарастырамыз:1) Ақпарат алмасу;2) Өзара түсінушілік;3) Өзара әрекеттестік.Осыларға жеке-жеке тоқтала кетейік. Ақпарат алмасу – коммуникация.  ... ... сөз ... бірлескен адамдардың көзқарасы,  идеясы,қызығушылығы, көңіл-күймен алмасу жайында  айта  кету  ...  ... ғана ... жіберу немесе оны қабылдау емес,  сонымен  қатар  онда  екіадам немесе екі индивид қатысады. ... ... ...  ...  ... атап өткеніміздей қарым-қатынассыз  кез-келген  психикалық  процесстоқырауға ұшырайды [9, б. ... ... ... ... А.А. ... и общение. - М., 1995.2. Бойко В.В. Энергия эмоций в общении: взгляд на себя и на других.- М: 1996.3. ... Ю.Б. ... с ... Как. -  М.,  ... Годфруа Ж. Что такое психология. - М., Мир. 19965. Дерябо С. Ясвин В. Гроссмейстер общения. - М., ... 1996.6. ... Б. ... на ... - ... ... ... БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіБӨЖ №2Тақырыбы: «Жеке тұлғаның психологиялық ерекшеліктері»Орындаған: Рапикова С.А. (магистрант,6М010300 –Педагогика және психология)Тексерген: ... Н.А. ... ... м.а.)Семей 2015ЖоспарыКіріспеТұлға мәселесін теориялық тұрғыдан шолуБалалар тұлғасының ... ... ... ... ... -  психологиядағы  ең  өзекті  мәселелерінің  біріболып саналады. Өйткені қоғамымыздың  қарқынды  әлеуметтік  ...  ... ... ... ... ...  ...  Ал  қоғамның  қазіргіжағдайында, елдің саяси, мәдени,  әлеуметтік-экономикалық  жақтарын  жаңартукезінде - жас ұрпақтың болашақта ізгі ... ...  ...  дамуына  олардыңтұлғасының  дұрыс  қалыптасу  ...  ...   ...   ...   ... да ... ...  зерттеулеріне,  жалпы  ұғымына  сарапталғанталдауларға зер ... - бұл ... ... ... ... ... ... алатын орны, оның орындайтын  іс-әрекеті  -  бұл  оның  ... ... ... ...  ...  ...  ... маңызды орын алады, яғни  оның  мінез-құлық  пен  іс-әрекетінің  жоғарысаналы формаларын қамтамасыз ... оның ...  ...  ...  ... бірлігін құрайды.Бұл көзқарас зерттеушілердің көпшілігіне негіз болып қаланды.  Алайда,көптеген   авторлар   ...   ...    ...    ...    ... ... мен ... бағдар және т.б.) түрліше қарастырады.Сонымен  тұлға  -  бұл  ...  ...  ...  пен   ... ... ... индивид.  Екіншіден,  бұл  индивидтің  жүйеліқасиеті, оның қоғамдық қатынасқа ... ... және де  ...  ... қарым-қатынаста қалыптасып отырады.Тұлға мәселесін теориялық тұрғыдан шолуПсихологтар  арасында  тұлғаға  байланысты   бірыңғай   ... 300 ...  ...  ...  ...  Тұлғаның  анықтамасысияқты оның құрылымдарында  да  ...  ...  жоқ.  Л.С.  ... рет психикалық қызметтерді жоғары - мәдени және төменгі -  табиғи  депбөлінуін ұсынды. Л.С. Выготский  ...  ...  ...  -  ... бағыттылығы деп атады. Бұл көзқарас зерттеушілердің көпшілігіне  негізболып қаланды (С.Л. ... 1957, Л.И.  ...  1968,  А.Н.  ... М.  3.  ...  1972  және  ...  ...  ...  тұлғабағыттылығының мазмұнын (мотивтер мен қажеттіліктер, ұмтылу  мен  талаптану.бағдар және т.б.) ... ... ... ...  ...  ...  ...  енген  қарым-қатынастарының кешенді әсерінің нәтижесінде дамиды.Тұлға - бұл қоғамдық-тарихи ... ... ... ... ... ... ... оның орындайтын  іс-әрекеті  -  бұл  оның  тұлғасыныңқалыптасуын ... ... ...  қалыптасуы  адамның  мінездемесіүшін маңызды орын ... яғни  оның  ...  пен  ...  ... ... ... ... оның ақиқатқа  байланысты  барлық  қарым-қатынастарының ... ...  ...  кез  ...  ...  және  ішкі  ... ... оның әлеуметтік тәжірибе  барысында  жинақталған  тұлғаныңерекшеліктерімен   анықталады.   ...   ...   ...    ...  ...  ...  ...  мәлім.  Сонымен  қатар  тұлғаныңдамуында  негізгі  болып  -  нақтылы  тарихи  орта   ...   ...  ...  -  ...  ...  көптеген  ішкі  және  сыртқыфакторларға тәуелді болып келеді.Л.С. ... ...  ...  ...  ...  ... пікірі осыған негізделеді. Л.С. Выготскийдің  айтуы  бойынша,  баланыңтұлғалық дамуы - оның ... ... ... ...  ...  -  бұл  біріншіден,  әлеуметтік  қатынас  пен   ... ... ... ...  ...  бұл  ...  жүйеліқасиеті, оның қоғамдық қатынасқа енуімен анықталып және де  біріккен  әрекетпен қарым-қатынаста ... ... ... ... ... деп - ...  субъектісі  ретіндеоның қарым-қатынасқа түсу жүйесін сипаттайды.Б.Г. Ананьев, А.Н. Леонтьев өз еңбектерінде объективті ... ... ... ... - ... ... өмір танымы, сана  сезіміменбірлестікте  іске  енетін  тұтастай  субъект  ретінде  көрініс  береді   ...  ...  ...  ...  бірлікте,  яғни   индивид   пенәлеуметтік ортаның шартымен бірлікте қарастырылуы да ... ... ... ... ...  ...  ...  өзеңбектерінде  сипаттаған.  Ол  тұлғаның  үрдістерін,  күйлерін,  қасиеттерінпсихофизиологиялық функциялармен және тұлғаның  бағдары  мен  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... түрінің көзқарасы бойынша, адамның онтегенезін индивид  ретінде,адамның дамуының тұлға ретінде қарастырады.А.Н.Леонтьевтің пікірі ... ...  -  бұл  адам  ...  қоғамдатуылуының  ерекше  түрінің  психологиялық  тұрғыда  ...  Әр  ...  ... ... ... - онтогенезде тұлғаның қалыптасу негізін  құрайды.Тұлғаның жүйелі қасиет ... ... ...  -  ...  ...  ... ... ақиқатты өзгертіп соның арқасында  өзінде  өзгертіп,тұлға дәрежесіне ... ... ... - ... сипатталынады, яғни  субъект  өзшектеуінен тыс шығу ынталығымен,  өз  ...  ...  ...  ...  жағдайлардың  шегінен  тыс  әрекет   жасаумен   ...  ...  ...  ету)  ...   Индивидтің   тұлғасыбағыттылықпен  бейнеленеді,  яғни  үстем  болып  табылатын  ...  ... ...  ...  -қызығушылықтар,  сенімдер,  көзқарас  және  т.б.жүйелермен бейнеленеді.Қатынастар  психологиясы  В.Н.Мясищевтің   ...   ...   ...   Ол   ...   ...   адамның   психикалық    үрдістерімен,қасиеттерімен, күйлерімен қатар ...  да  ...  В.Н.  ... ... тұлға — тек адамға тән толық  ...  ...  ... ...  ...  және  оның  ...  іс-әрекеті  менмінез-құлықтарын саналы тұрғыда реттеуші ретінде анықталады.  Сонымен  ... ... - ... және  ...  әлемге  байланысты  қатынас  жүйесіқұрайды деп қарастырған.Тұлға бағдар теориясының  аумағында  да  ...  (Д.Н.  ...  А.С.  ...  1975  және  т.б.).  ...  ...  иллюзияларды(елестерді)  экперименталды  тұрғыда  зерттеп,  олардың   ...   ...  ...  иллюзиялар  үшін  ортақ   нәрсеге   тиселі   ... Осы ... ... арқылы зерттеушілер бағдар ұғымын анықтады.  Д.Н.Узнадзенің  теориясына  сәйкес,  ішкі  ...  -  адам   үшін   ...  ...  ...  ...  болып,   адамның   алдына   онықанағаттандыру міндеттерін табыс  етеді.  Осы  ...  ...  ... нұсқау - адамды таңдамалы белсенді іс-әрекетке  бағдарлайтындықтан,  олтұлға психологиясының ... ... ... ... балалар тұғасының психологиялық  зерттеу  міндетінде  оныңқалыптасуы мен заңдылықтарын бақылау  және  қолайлы  ...  ...  ... ... ... және оның ...  ...  жас  шамасындағы  балалардыңтұлғасын қалыптастырудың қозғаушы күштерін қарастырады.Бірінші кезеңде оқушының оқу іс-әрекетімен тығыз байланысты  мотивтерізерттелді.  Олар  ...  ...  ...  оқу   ...   ...  ...  және  ...  әр  түрлі  жас  шамасындағы  арақатынастарының ерекшеліктерін анықтады.Л.И.Божович теориялық ...  ...  ...  ...  ... ... ... - деген болжам ұсынды. Тұлға  бағыттылығыныңнегізінде адам өмірі мен тәрбилеу үрдісінде ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ал  олардың  негізінде  жетекші  мотивтербасқаларын өздеріне ... ...  ...  ...  ... ... ... жүйелерінің иерархиялық тұрғыда  пайда  болуы  -тұлғаның жоғары тұрақтылығын қамтамасыз етеді.Зерттеулердің  нәтижесінде,  ...   ...   және   ...   ... бала ... қалыптасуында негізгі  фактор  болып  -  ересекадамның қалуы  анықталған.  Өйткені  ...  ...  ...   қоршағанортасы мен  эмоционалдық  сәттіліктерін  уайымдауының  "берікті"  қажеттілікжағдайын құрайды. Бұл жаста ... ...  ...  қолдауынаталаптануының күшеюі -  баланың  тікелей  ...  ...  ... ... ... да ... Қазақстанда тұлға мәселесі  Ж.И.Намазбаеваның  жетекшілігімен  жәнеоның шәкіртерінің, яғни Л.О.  Сәрсенбаева,  Р.Ш.  Сабірова,  Л.В.  ... ... Г.Т. ...  және  т.б.  ...  ...  ... ... дамуда.Ж. И. Намазбаева тұлға мәселесін зерттеуінде әр түрлі іс-әрекет (ойын,еңбек,  спорт,   оқу)   ...   жас   ...   ...   тұлғалықкомпоненттерінің  механизмдері  мен  функцияларын  белгілеуге   түйінделетінкешенді  көзқарастарды  жетілдірді.  Мұндай  ...  ...  асуы  ... ... ... ...  береді.  Адам  психикасының  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ой,  ... теориялық-әдіснамалықтың бағыты болып табылады.Балалар тұлғасының қалыптасуыБаланың алғашқы мектепке бару кезеңінде олардың әлеуметтік  жағдайыныңдамуында үлкен өзгерістер болады. Бала ...  бола  ...  соң,  ол  ... ... ала ... алғаш  рет  қоғамдық  мәнді  ...  яғни  ...  ...  ...  ...  қоршаған  ортаарасындағы  орны  мен  өзара  қатынастары  байланысты   ...   Бұл   ... ... - ... ...  балалардың  тұлғалық  ерекшеліктерініңқалыптасуын қамтамасыз етеді.Тұлғаның қалыптасуындағы орталық бөлім болып  -  ...  ...  яғни  оның  ...  ...   ...   жәнениеттерінің дамуы  саналады.  Қажеттіліктер  қанағаттанылуы  керек,  ал  бұлоларды қанағаттандыратын амалдарды ... және ...  ...  әдістермен құралдардың пайда болуын және оларды жетілдіруді қажет ...  ... ... дамуына байланысты  баланың  танымдық  қабілеттерінің,оның дағдыларының, қолынан ... ... ... мен  мінезінің  дамуыжүзеге асырылады.Адам  қажеттілігін  қанағаттандыру   үшін   ...   ...   ...  қана  ...  ...  қатынас   жасай   білуі   керек   Осындайбейімделудің  құралы  болып  -  ...  ...   ...   Олар   ... ... деңгейін  ерекше  әсерлі  түрде  көрсетеді.Уайымдар адамның қоршаған ортамен қарым-қатынастарға бейімделуінің  бастапкықұралы ... ... ... ... ие ...  және  адам  ... ... психологиялық шындық  түрінде  көрінеді.  Осылайша  адамныңпсихологиялық дамуына ... ...  ...  ...  көрінетінқажеттіліктер пайда болады. Тұлғаның  қалыптасуындағы  қажеттіліктерді  жететүсіну  үшін  баланың  өмір  үрдісінде  ...  ...  және  ...   ... қажеттіліктерді ескеру қажет.Бұл жаңа қажеттіліктер баланың мотивациялық сферасын толықтырады  ... Осы ... екі ... ... атап ...  ...  ... өмірдегі және оның қоршаған  ортамен  өзара  қатынастарындағы  орнынөзгерту жолы. Бұл әрбір жас кезеңіне сай ...  ...  ... кіші ... жасындағы балаларда  оқушының  жаңа  жағдайда  болуынабайланысты жеткіншектерде  -  ...  ...  ...  ... ... ... - ...  келешектегі  қоғам  мүшелері  ретіндегіорындарына қажеттіліктерін тұтас жүйесі ... ... ... ... ... жолы тек балаға ғана тән  емес.Ересек адамның қажеттіліктері де оның өмірінде және  өзіндегі  ...  ...   ...   ...   ...   ...  мінез-құлық   пен   іс-әрекеттің   жаңа   ...   ... ... Мұнын нақты мысалы  ретінде  әр  түрлі  әдеттерді,  соныңішінде, мәдени әдеттерді  де  ...  ...  ...  ...  ... ... ... оларды жүзеге асыруға  итермелейді.  Бірақ  адамныңмотивациялық сферасында  ...  ...  ...  ...  құрылысыбойынша жаңа, психологиялық кұрылымдардың  пайда  болуы  -  тұлға  ретіндегіадам үшін аса маңызды.  Оларға  ...  ...  ...  ...  ... ... шешімдер,  рухани  сезімдер  және  сенімдер  ...  ...  ...  ...  тек  қажеттіліктері  ғана   емес,олардың  ара-  қатынасы  да  ...  ...  ...   ...   ...  ...  бәрі  ...  Біртіндеп,  мінез-құлықтың  не   іс-әрекеттің тұрақты басым болып отыратын белгілі мотивтер пайда  болады,  ... ... ... ...  ...  Қандай  мотивтер  басымболғанына байланысты тұлғаның ... әр ... ... болады.  Өзінің  аман-саулығын қамтитын себептердің басым болуы -  өзімшілдік  бағытты,  ал  басқаадамдардың  ...  ...  ...  ...  ...   ... бағытты сипаттайды. Тұрақты басым  әдістер  тұлға  ...  ... ие ... ... ... ...  ...  құрылымы  белгілібір рухани құндылықтарды мінез-құлықтың басым себептері  ретінде  меңгереді.Осы ...  үшін  адам  ...  ...  ...  ...  бұл  ... ... мінезін  анықтайды.  Дұрыс  тәрбие  үрдісінде  меңгерілгенқұндылықтар   адамның   басқа қажеттіліктері мен  ...  ... ... күшіне ие болады. Мұндай адам өзіне төніп  тұрған  қауіптуралы ойламай, өзін тәуекелге ұшыратады. Нақ осы  жағдайда  ...  ... ... ... ... туралы және оның тұлғасының  үйлесімдіқұрылымы мен жоғары деңгейі туралы айтуға болады.Л.С.Выготскийдің ілімі  бойынша,  онтогенетикалық  даму  ...  ... ... ... өзгереді.  Осы  теориялық  пайымдауды  жалғастыраотырып,  біз  адам  тұлғасы  да  ...  ...  ...   тұрақтысалыстырмалы психологиялық жүйе екенін мойындауымыз ... Және бұл  ... ... даму ... мен заңдылықтары бар.Біртұтас қайшылықсыз тұлғаны қалыптастыру тек оның ... ...  ... ... ... ғана ... Бұл дамудың аса маңызды  қисыны,бірақ жалғыз ғана емес. Сонымен қатар  жоғарыда  айтылған  ...  ... де ... зор. Оларда  адамның  өзімен-өзі  күресуінсіз  қажеттімінез-құлықты қамтамасыз ететін мәжбүрлеуші күш болады. Ал бұл үшін  тұлғанықалыптастыру ... ... ... ...  және  ...  ...  ...  қандай  да  бір  ...  ...  ...  ...   ... қалыптасуы оның  қандай  да  бір  жағының  -  рационалдық,  ... ...... ... сипатталмайды, - деп есептеуге  негізбар.ҚорытындыТұлға - бұл ... ... ...  ...  біртұтас  жүйе.Тұлғаның  қалыптасуындағы  орталық  бөлім  болып  -   ...   ...  яғни  оның  ...  ...   ...   жәнениеттерінің дамуы  саналады.  ...  ...  ...  ал  бұлоларды қанағаттандыратын амалдарды іздеуге және табуға  бағытталған  ... ... ... ... және ... ... қажет етеді.  Сондықтанмотивациялық сфераның дамуына байланысты  баланың  танымдық  қабілеттерінің,оның дағдыларының, қолынан келетін ... ... мен  ...  ... ...  қажеттілігін  қанағаттандыру   үшін   шынайы   қоршаған   ...  қана  ...  ...  ...   жасай   білуі   керек   Осындайбейімделудің  құралы  болып  -  ...  ...   ...   Олар   ... ... деңгейін  ерекше  әсерлі  түрде  көрсетеді.Уайымдар адамның қоршаған ортамен ... ...  ... ... кейінірек өзіндік мағынаға ие болады  және  адам  ... ... ... шындық  түрінде  көрінеді.  Осылайша  адамныңпсихологиялық дамуына шексіз мүмкіндік  тудыратын  қанықпайтындай  көрінетінқажеттіліктер пайда ... ...  ...  ...  ...  үшін  ...  өмір  ...  пайда  болатын  және  дамитын   жаңаәлеуметтік қажеттіліктерді ескеру қажет.Л.С.Выготскийдің ...  ...  ...  даму  ...  ... ... ... өзгереді.  Осы  теориялық  пайымдауды  жалғастыраотырып,  біз  адам  тұлғасы  да  жоғары  ...  ...   ... ... жүйе ... ... ... Және бұл  жүйеніңде өзіндік даму кисыны мен заңдылықтары бар.Қолданылған әдебиеттер тізімі1. Жарықбаев Қ. Жантану негіздері. – Алматы, 2002.2. Зимняя И.А. ... ... ...... 2005.3. ... Ж.И. Психология. Оқулық. -  Алматы, 2005.4. Алдамұратов А. Жалпы психология. -  Алматы, 1996.5. Тәжібаев Т. Жалпы психология. – ... 1993.  
        
      

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қарым-қатынастың бала дамуындағы орны10 бет
Тілдік қатынастың ғылыми негіздері2 бет
Б. Эльконин бойынша тұлға дамуы18 бет
Мінез – құлық функциялары мен мінез – құлық дамуындағы үш саты15 бет
Мектеп психологының іс-қағаздары3 бет
Мектепке дейінгі мекемелердегі психолог қызметі5 бет
«жасанды интелект дамуындағы кибернетикалық рөлі: білім беру саласында »9 бет
Адамның тарихи дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар 16 бет
Азаматтық – құқықтық қатынастың мазмұны және түрлері6 бет
Азаматтық – құқықтық қатынастың мазмұны және түрлері туралы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь