Қышқылдық-негіздік титрлеу әдісінің индикаторлары

Титрлеудің соңғы нүктесін әртүрлі тәсілдермен анықтауға болады. Іс жүзінде жиі қолданылатын тәсілдердің бірі – индикаторлық тәсіл. Яғни, титрлеудің соңғы нүктесі индикатор түсінің өзгеруімен анықталады. Индикатор дегеніміз – эквиваленттік нүктеде немесе оған жақын нүктеде өзінің түсін өзгертетін әлсіз органикалық қышқылдар немесе негіздер. Индикаторды дұрыс таңдаған жағдайда, эквиваленттік нүкте титрлеудің соңғы нүктесіне сәйкес келеді. Қышқылдық-негіздік титрлеу әдісінде қышқылдық-негіздік немесе рН индикаторлар пайдаланылады, бұл индикаторлар ерітіндінің рН мәніне тәуелді түсін өзгертеді, мысалы: фенолфталеин, метил қызыл сарысы (метилоранж), лакмус, метилқызыл т.б.
Индикаторларға қойылатын шарттар:
1. Индикаторлар эквиваленттік нүктеде немесе оған жақын нүктеде өзінің түсін өзгертуі тиіс, осы жағдайда титрлеу қатесі төмен болады.
2. Индикатор титрантпен жоғары жылдамдықта әрекеттесуі тиіс. Индикаторларды сипаттайтын бірнеше теория бар:
1. Иондық теория немесе Оствальд теориясы. Бұл теория бойынша қышқылдық-негіздік титрлеуде пайдаланылатын индикаторлар ерітіндінің рН-ына байланысты өзінің түсін өзгертетін әлсіз органикалық қышқылдар немесе негіздер. Бұл тәсілде индикаторлардың молекула түрі мен ион түрінің түстерінде айырмашылық болады. Мысалы, индикатор лакмусты алсақ, қышқыл ортада түсі – қызыл (молекула түрі), сілтілік ортада түсі – көк (ион түрі).

HInd + Н2О ↔ H3О+ + Ind-
молекула түрі ион түрі

Егер ерітіндіде Н+ иондарының концентрациясы көбейсе (ерітіндінің рН мәні төмендейді), себебі Н+ + Ind- → НInd тепе-теңдік оңнан солға ығысады. Молекула түрі (HInd) түзіледі, ерітінді қызыл түске боялады (орта қышқылдық). Егер ерітіндіде ОН- иондарының концентрациясы көбейсе (ерітіндінің рН мәні жоғарылайды), себебі ОН- + H3О+ → 2Н2О тепе-теңдік солдан оңға ығысады, ерітіндіде Ind- концентрациясы көбейеді. Ион түрі (Ind-) түзіледі, ерітінді көк түске боялады (орта сілтілік).
2. Индикаторлардың хромофорлы теориясы. Қышқылдық-негіздік индикаторлардың, яғни органикалық қосылыстардың түстерінің болуы олардың құрамындағы белгілі топтардың болуына байланысты, бұл топтар хромофорлы топтар деп аталады. Хромофорлы топтарға: карбонил (>С=О), нитрозо (-N=O), азотобы (–N=N–), хиноид тобы жатады. Органикалық қосылыстардың құрамында хромофорлардан басқа түстерін қанықтыра түсетін ауксохромдар болады. Ауксохромдарға: - NH2, - OH, - OCH3 т.б. жатады. Бұл теория бойынша Н+ немесе ОН- иондарының әсерінен, молекулалардың құрылысы ішкі молекулалық топтасуға түседі, нәтижесінде индикатордың түсі өзгереді. Хромофорлы теория бойынша ерітіндінің рН өзгеруіне байланысты қышқылдық-негіздік индикатордың құрылысы өзгереді. Бұл құбылыс индикатордың ерітіндіде әртүрлі таутомерлі түрде болуына байланысты.
1. Цитович И.К. Курс аналитической химии. – М.: Высшая школа, 1985.
2. Шоқыбаев Ж.Ә. Анорганикалық және аналитикалық химия. – Алматы, 1992. – 288 б.
3. Чекотаева К.А., Мендалиева Д.К., Тегісбаев Е.Т. Сандық анализ тәсілдерінен практикалық оқу құралы. Алматы: Қазақ университеті, 1992,
4. Сағадиева К.Ж., Бадавамова Г.Л. Аналитикалық химияның теориялық негіздері. Алматы: Қазақ университеті, 1994. -213 б.
5. Өтелбаев Б.Т. Химия -3. Шымкент: М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті, 2000. -404 б.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы ... ... ... ... ... әдісінің индикаторлары. Орындаған: Сайдоллақызы Тоғжан Топ: МХМ-501                                               ... ... ... 2015 ... ... ... ...  соңғы  нүктесін  әртүрлі  тәсілдермен  анықтауға    ...  Іс ...  жиі  ...  ...  бірі   -   ...  ...  ... титрлеудің соңғы нүктесі индикатор түсінің өзгеруімен анықталады. Индикатор  ...   -   ...  ...  ...  оған  ... ... ... түсін өзгертетін әлсіз органикалық қышқылдар немесе негіздер. Индикаторды дұрыс таңдаған жағдайда, ... ... ... ... ...  ...  келеді.  Қышқылдық-негіздік  титрлеу  әдісінде  қышқылдық-негіздік немесе рН индикаторлар пайдаланылады, бұл ... ... рН ... тәуелді түсін өзгертеді, мысалы: фенолфталеин, метил қызыл сарысы (метилоранж), лакмус, метилқызыл т.б.  ... ... ... 1.  Индикаторлар  эквиваленттік  нүктеде  ...  оған  ...  ... ... ... ... ... осы жағдайда титрлеу қатесі төмен болады.  2.  Индикатор титрантпен жоғары жылдамдықта әрекеттесуі ...  ... ... ... ... бар: 1.  Иондық  теория  немесе  Оствальд  теориясы.  Бұл  ...  ... ... ... ... индикаторлар ерітіндінің рН-ына байланысты өзінің түсін өзгертетін әлсіз ... ... ... ...  Бұл  ...  индикаторлардың  молекула  түрі  мен  ион  ... ...  ...  ...  Мысалы,  индикатор  лакмусты  алсақ, қышқыл  ортада  түсі   -   ...  ...  ...  сілтілік  ортада  түсі   -   көк  (ион ...          HInd + Н2О  H3О+ + ... түрі                 ион ... ... Н+ иондарының концентрациясы көбейсе (ерітіндінің рН мәні төмендейді),  себебі  Н+ + Ind- --> НInd ... ... ... ... ...  түрі  (HInd)  түзіледі,  ...  ...  ...  ...  ... ...  Егер  ерітіндіде  ОН-  иондарының  концентрациясы  көбейсе (ерітіндінің  рН  мәні  ...  ...  ОН-  +  H3О+  -->  2Н2О  ... ... оңға ... ... Ind- ... көбейеді. Ион түрі (Ind-) түзіледі, ерітінді көк түске боялады ... ...  2. ...    хромофорлы  теориясы.  Қышқылдық-негіздік индикаторлардың, яғни органикалық қосылыстардың түстерінің болуы олардың құрамындағы белгілі топтардың ... ... бұл ... ... ... деп ... Хромофорлы топтарға: карбонил (>С=О), нитрозо (-N=O), азотобы  ( - N=N - ),  хиноид  тобы  ...  ... ... ... ... ... түстерін қанықтыра түсетін ауксохромдар  болады.  Ауксохромдарға:  - NH2,  - OH,  - OCH3  т.б.  ...  Бұл ...  ...  Н+  ...  ОН-  ...  әсерінен,  молекулалардың құрылысы ішкі молекулалық ... ... ... ... түсі өзгереді.  Хромофорлы  теория  бойынша  ерітіндінің  рН  өзгеруіне  ... ...  ...  ...  ...  Бұл  құбылыс индикатордың ерітіндіде әртүрлі ... ... ... ...  3. ... индикаторлардың ионды-хромофорлы теориясы.  Бұл  теория  алғашқы  екі  теорияны  біріктіреді.  Индикатордың  ... ...  ...  рН  ...  ...  ...  және  оған  сәйкес индикатордың  құрылысының  өзгеруімен  анықталады.  Мысалы, ... ...                                  Бұл  ...  ...  ...  рН  =  8  -  10  тең  ... ... Қазіргі кезде 200 жуық қышқылдық-негіздік индикаторлар белгілі.  Жиі  қолданылатын  ...  бірі   -   ...  ...  ... ...                    ... ортада сары, ал қышқыл ортада қызыл сары түсті, түсінің ауысу интервалы рН = 3,2  -  4,4 аралығында ... ...  ...  ...  ...  Индикатор  түсі  өзгеретін  рН ...  ...  ...  ауысу  интервалы  деп  атайды.  Индикатордың  түсі оның молекула және ион ... ... ...                       ... ...  ...  КНInd  мәнін  біле  тұрып,  оның түсі  өзгеретін  рН  ...  ...  ...  ... ... және ... түрлерінің қатынасы 110 немесе 101 тең болғанда индикатор түсінің өзгергендігін  адам  ...  ...  ...  ...  ... ... Осы мәліметтерді ескерсек, келесі түрде теңдеуді жазуға болады. Сонымен,  индикатор  түсінің  өзгеруін  көзбен  шолып  ...  ... рН  ...  келесі  теңдеумен  көрсетуге  болады:  рН = pKНind +-1.  ... ...  ...  ...  ...  рН  =  9+-1,  демек  8  -  10 аралығында болады.  Егер  индикатордың  KНInd  =  10-4,  онда  рН  =  4+-1,  ...  3  -  5 ... ... ...  титрлеу  көрсеткіші.  Индикатордың  түсі  шұғыл өзгеретін рН мәнін индикатордың титрлеу көрсеткіші деп ... және рТ  деп ... ... ... ... - бұл [НІnd] = [Ind  - ] = 50 % тең ...  ...  рН  ... ...  рТ  индикатордың  ауысу  интервалының ... (дәл ... ... Кез ... ... рН = рТ ... ... тырысады, себебі осы нүктеде  индикатор  түсінің  өзгергенін  байқауға  болады.  Индикатордың  түсі оның ... ... ... оның өте көп ... ... түсінің  ұзақ  уақыт  өзгеруіне  әкеліп  соғады,  ...  ...  ... ... дәл ... ... Сонымен қатар, индикатор көрсеткішіне ерітіндінің табиғаты,  температура  т.б.  факторлар  әсер  ...  ...  жеке ...  қатар,  индикаторлардың  қоспасы  немесе  универсалды индикаторлар да ... ... ... және ... ... ... ... дұрыс  таңдау  үшін  титрлеу  қисығын  тұрғызады  немесе  ... ...  ...  ...  Индикаторлар  өзінің  түсін  өзгертетін  рН мәні  эквиваленттік  нүктеге  сәйкес  келе  ...  ...  ... ...  ...  ...  ...  титрленбей  қалады,  кейде  кішкене  артық титрленеді,  яғни  біршама  қателер  кетеді.  ...  ...  ... ...  әсер  ...  (температура,  концентрация,  бөгде  электролиттер, еріткіштің ... ... ... ... реті).  Индикаторлық қателердің түрлері. 1.  Сутектік  ...  ...  ...  ...  ...  ... иондарының болуымен анықталады.  2.  Гидроксидтік  қате.  Титрлеу  аяқталғанда  ерітіндіде  артық  ...  ... ... ...  3.  ... қате. Титрлеу аяқталғанда ерітіндіде толық титрленбеген әлсіз қышқыл молекулаларының болуымен анықталады.  4.  ... ... ... ... ... толық титрленбеген әлсіз негіз молекулаларының болуымен анықталады. Егер  индикатор  дұрыс  ...  ...  онда  ...  ... ... ... Кез келген титрлеуде индикаторлық қатенің шамасы   +-0,2%-дан  аспауы  тиіс.  Минус  таңбасы  ...  ...  ...  ... ... ... ... қателік және оны есептеу (Н+ қате).  Индикатордың титрлеу көрсеткіші - рТ,  Күшті ... ...  -  ...  ... ... көлемі  -  V1,  Титрлеу аяқталғандағы ерітіндінің көлемі  -  V2.  ... ... ... ... ... рН = рТ ... ... болса, онда титрленбей қалған сутек  иондарының  концентрациясы  келесі  ...  ... СН+ ...  V2  көлемдегі  сутек  ионының  мөлшеріҚатенің пайыздық ... (%): ...  ...  ...  сарысы  (рТ  =  4,0)  индикаторы  ...  ...  НСІ  ...  0,1  ...  NаОН  ерітіндісімен  титрленген.  Титрлеудің сутектік қатесін есептеу: Гидроксильдік қате және оны ... ...  ... титрлеу көрсеткіші - рТ,  Күшті сілтінің концентрациясы  -  Сэ(NaOH),   Күшті сілтінің көлемі  -  V1,  ... ... ... ...  -  V2.  ... ... гидроксил ионының мөлшеріТитрлеуді  рН=рТ  болғанда  ...  ...  онда  ...  ... гидроксил  иондарының  концентрациясы  келесі  теңдеумен  анықталады         онда V2 ... ... ... ... пайыздық шамасы (%):                  ...  ...  (рТ  =  9,0)  ...  ...  0,1  моль/л NаОН  ерітіндісі  0,1  ...  НСІ  ...  ...  ... ... ... есептеу:  Қышқылдық қате және оны есептеу. Бұл қате толық титрленбеген әлсіз қышқылдың мөлшерімен анықталады.                                [НАn] ... ... ... оның ... ... ... концентрациясына  тең, ал [Аn-] тұздың концентрациясына тең. Кез ... ... ... ... ...                                   ... ... ... ... (рТ= 4) ... қатысында 0,1 моль/л СН3СООН  ерітіндісі  0,1  ...  NаОН  ...  ...  ... қатені НАn қате анықтау қажет. рК (СН3СООН)= 4,76,   НАn қате = 10рК  -  рТ = 104,76-4 = 100,76 = 5,5. ...  1  ...  ...  молекуласына  5,5  титрленбеген СН3СООН молекуласы сәйкес келеді: Жалпы молекулалардың саны  (1+5,5) ол 100 % (1+5,5)  ----- 100 % 5,5       -----   х               х = 85 % ...  ...  ...  ...  ...  сарысын  пайдаланған жағдайда  85 %  ...  ...  ...  ...  бұл  ... ...  болмайды.  Жақсы  нәтижелер  алу  үшін  келесі  ережені  пайдалану қажет: рТ >= рК+3. ... ... ... үшін ... ... ... бұл жағдайда фенолфталеин индикаторын рТ=9 пайдалану қажет. ...  қате  және  оны  ...  Бұл  қате  ...  титрленбеген  әлсіз негіздің  мөлшерімен  ...  KtOH  Kt+  +  ... [НАn] ... ... болғандықтан, оның концентрациясы қышқылдың жалпы концентрациясына  тең, ал [Аn-] ... ... тең.                                      Кез ... ... рН=рТ аяқталатын болса,                                      ...  ...  ...  ...  (рТ  =  4)  ...  0,1  ...  NН4ОН ... 0,1 моль/л НСІ ерітіндісімен титрленген негіздік қате анықтау қажет. рК(NН4ОН) = 4,74. Сонымен  1  ...  NН4ОН  ...  ...  моль/л титрленбеген молекула сәйкес келеді. Жалпы молекуланың саны       ... ол 100 % ... ------- 100 % ...    -------  х               х = ... % ... ... алу үшін ... ережені пайдалану қажет: рК+рТ-14  
        
      

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қышқылдық-негіздік титрлеу әдісінің мәні5 бет
Аналитикалық химия пәнінен дәрістер жинағы59 бет
Тотығу-тотықсыздану титрлеу әдісін талдауда қолдану21 бет
Алгебралық теңдеулер жүйесін шешу56 бет
Ең кіші квадраттар әдісінің мағынасы8 бет
Зерттеудің эмпирикалық әдістері6 бет
Операцияны зерттеу процесі6 бет
Симметриясыз көлденең қимасы бар бұйымдарды экструзиялауға арналған бүркегіштер4 бет
Статистикалық сынақтар әдісі Монте-Карло әдісі13 бет
Тәрбие беру4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь