Тышқантектес кеміргіштердің биалогиялық зиянды фазасы таралуы есептеу әдістері

Кіріспе
1.Тышқантектес кеміргіштердің биалогиялық зиянды фазасы таралуы есептеу әдістері
1.1 Тышқантектес кеміргіштер және түрлері
1.2 Дала тышқаны Apodemus agrarius Pall
1.3 Тоқалтістілер немесе Сұртышқандар
Қортынды
Пайдаланған Әдебиеттер
Тышқандар(лат Mus) - ұсақ кеміргіштер тұқымдасы.
Дене ұзындығы 12,5 см дейін, құйрығы, 10,5 см. Тышқандардың пайда болған жері негізінен – Азия, кейбір түрлері бүкіл дүниежүзіне таралған. Африкада (Сахараныесептемегенде),Евразияда Малаи кейбір аралдарында, Филипинде 40 түрі таралған.Бір қатар түрлері - синантропты. ТМД-да космополотитті синантропты 1 түрі, үй тышқаны, жабайы табиғатта үнемі өмір сүретін 2-3 түрі бар. Дәнді дақылдармен, астықпен, тамырлармен, жидектермен, шөппен және басқа да жәндіктермен қоректенеді, түнде белсенді Оңтүстік аудандарда және үйлерде жыл бойы көбейе береді.Саны шұғыл ауытқуы мүмкін.
1.1 Тышқантектес кеміргіштер және түрлері
Тышқаның жеті түрі кездеседі оның ішінде.
Қазақыстанда тараған төрт түрінің біреуі ауылшаруашылғына зиянын тигізеді олар: қаптесер,дала және орман тышқандары.Бұлардың тіршілік етіу жағыдайда,дене құрлысыда бір-біріне ұқсас.Құйрығы, артқы саусағы, құлақ қалқаны үлкендеу және тұмсығы аздап сүйірлеу келеді, жақсы жүгіреді секіреді.
Қаптесер-мus musuius I.Бұл түрді үй тышқаны деп атайды.Дене тұрқы 10-11 см,құйрығы 9см жетеді.Арқа жүнінің түсі күл тәрізді сұрғылт, кейде қызғылт-сары, ал бауыр жағы ақ немесе жылтыр сұры. Жоғарғы күрек тісінің артқы жағы шошақтау келеді. Осы белгісі арқылы оның басқа тышқандардан оңай ажыратуға болады.
Қаптесер Қазақстанның барлық жерінде таралған. Ол теңіз деңгейінен 1500-2000 метрге дейін биіктікте де кездеседі. Далалық аймақтарда тереңдігі 25-40см келетін ін қазып алып сонда тұрады. Ескі құрлыстарды мекендейтін Қаптесерлердің азық қорын жинайтын қоймасы да болады. Тышқан негізінен дәнді дақылдар, бұршақ тұқымдас және күрделігүлділер сияқты өсімдіктердің дәндері және жапырақтарымен қоектенеді. Қорегінің құрамында насикомдардың қалдығы жиі кездесіп отырады. Өсімдіктердің дәнімен олар жыл бойы қоректенетін болса, жапырағымен көнесе күзде, ал қабығы және тамырымен қараш-желтоқсан айларында да қоректенеді. Қаптесерлер көбінесе қараңғы түскен кезде әрекет етеді.
Күннің жылы кездерін де жарықта да жер бетіне шығып жүреді. Олар қыста ұйқыға кетпецді. Ауа райы жағдайына байланысты жылына 1-5 рет балалайды. Әр жолы 5-10, орта есеппен 6-7 бала табады. Баласын 20күндей көтереді. Үйлер де және шөп маяларында тіршілік ететін қаптесерлер жыл бойы көбейе береді.
Қаптесерлер тек азық түлік өнімдерін ғана емес, тіпті жеуге жарамайтын әр түрлі заттарды, материалдарды да кеміріп көп зиян тигізеді. Ол көбінесе дәнді дақылдарға, пішенге, сабанға әуес келеді.
Сондай -ақ бақша мен көкеніс дақылдарын және теплица мен парниктер де өсірілетін өсімдіктерді зақымдайды.
Бей-Биенко Г.Я Общая энтомология. М., 1980
Биологические методы защиты сельсокохозяйственных культур в Казахстане Сб. Науч. трудов.Алма-Ата, 1983
Бондаренко Н.В Биологическая защита растений, М., 1986
Бондаренко Н.В Поспелов С.М Персов М.П Общая и сельскохозяственная энтомология.М., 1983
Гулий В.В Микробиологическая борьба с вредными оршанизми. М., 1988
Добровольский Б.В Фенология насекомых. М., 1969
Кравцов А.А., Гольшин Н.М Химические и биологические средтства защита растений (справочник) М., 1989
Қыдырбаев Х., Төлебаев А., Әлімбаев Р Зиянкес кеміргіштер және оларға қарсы күрес. Алматы Қайнар 1970
Матпаева Б.Б Ауылшаруашылық дақылдарының зиянкестерімен биологиялық күрес тәсілдері Алматы. Қайнар. 1983
Матпаева Б.Б тіленбаев.Ә.Т Ауыл шаруашылығына пайдалы жәндіктер. Алматы. Қайнар, 1973
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫММИНИСТРЛІГІ  СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМАТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТАграрлық факультетіБӨЖТақырыбы: Тышқантектес кеміргіштердің биалогиялық зиянды фазасы таралуы есептеу әдістеріОрындаған:Жырғау.АТексерген:Сагандыкова:С.НСемей ... ... ... зиянды фазасы таралуы есептеу әдістері1.1 Тышқантектес кеміргіштер және түрлері1.2 Дала ... Apodemus agrarius Pall1.3 ... ... ... ... ӘдебиеттерКіріспеТышқандар (лат Mus) - ұсақ кеміргіштер тұқымдасы.Дене ұзындығы 12,5 см дейін, құйрығы, 10,5 см. Тышқандардың пайда болған жері негізінен  -  ... ... ... ... ... ... ... Малаи  кейбір аралдарында, Филипинде 40 түрі таралған.Бір қатар түрлері - ... ... ... ... 1 ... үй ... ... табиғатта үнемі өмір сүретін 2-3 түрі бар.					Дәнді дақылдармен, астықпен, тамырлармен, жидектермен, шөппен және басқа да жәндіктермен қоректенеді, ... ... ... ... және үйлерде жыл бойы көбейе береді.Саны шұғыл ауытқуы мүмкін. 1.1 Тышқантектес кеміргіштер және ... жеті түрі ... оның ... ... ... төрт ... ... ауылшаруашылғына зиянын тигізеді олар: қаптесер,дала және орман тышқандары.Бұлардың тіршілік етіу жағыдай да,дене құрлысыда бір-біріне ұқсас.Құйрығы, ... ... ... ... ... және ... аздап сүйірлеу келеді, жақсы жүгіреді секіреді.Қаптесер-мus musuius I.Бұл  түрді үй тышқаны деп атайды.Дене тұрқы 10-11 ... 9см ... ... түсі күл ... ... ... ... ал бауыр жағы ақ немесе жылтыр сұры. Жоғарғы күрек тісінің артқы жағы ... ... Осы ... арқылы оның басқа тышқандардан оңай ажыратуға болады.Қаптесер Қазақстанның барлық жерінде таралған. Ол теңіз деңгейінен 1500-2000 ... ... ... де ... ... ... тереңдігі 25-40см келетін ін қазып алып сонда тұрады. Ескі құрлыстарды мекендейтін Қаптесерлердің азық қорын жинайтын қоймасы да ... ... ... ... ... бұршақ тұқымдас және күрделігүлділер сияқты өсімдіктердің дәндері және жапырақтарымен қоектенеді. Қорегінің құрамында насикомдардың қалдығы жиі кездесіп отырады. Өсімдіктердің дәнімен олар жыл бойы ... ... ... ... ... ал ... және ... қараш-желтоқсан айларында да қоректенеді. Қаптесерлер көбінесе қараңғы түскен кезде әрекет етеді. Күннің жылы кездерін де ... да жер ... ... ... Олар ... ... ... Ауа райы жағдайына байланысты жылына 1-5 рет балалайды. Әр жолы 5-10, орта есеппен 6-7 бала табады. ... ... ... ... де және шөп ... тіршілік ететін қаптесерлер жыл бойы көбейе береді. Қаптесерлер тек азық түлік өнімдерін ғана емес, тіпті жеуге жарамайтын әр түрлі ... ... да ... көп зиян ...  Ол ... дәнді дақылдарға, пішенге, сабанға әуес келеді. Сондай -ақ бақша мен көкеніс дақылдарын және теплица мен парниктер де өсірілетін өсімдіктерді ... 1.2 Дала ... Apodemus agrarius Pall. Дене ... 11-12, ... 9-10см. Арқсының жүні ұзын ойына созылған. Қара жолағы бар қызғылт ... ... жағы ... ақ, құлағы қысқалау, көзі орман тышқанына қарағанда кшілеу келеді. Тышқанның бұл түрі ... ... ... және ... ... ... кең ... Әсіресе, Шығыс Қазақстан, Талдықорған және Алматы обылыстарының таулы аудандарында көбінесе кездеседі. Іле Алатауының төменгі етектерінде ол бидай, жүгері, күнбағыс, беде ... ... ... ... жерлерде пішен шөмелелерінде, ал далалық жер де тал, итмұрын, сора сияқты өсімдіктердің ... ... ... ... ... ол жеміс бақтарында және екпе ағаштардың арасында да кездеседі. Дала тышқанының Қаптесер сияқты тереңдігі 30-40см ... ... ... ... Інінде жататын ұясы және сырқа шығатын 2-3жолы болады. ... ... 70см ... Інді ... өзннің немесе арықтың баурайынан, ағаш бұталардың түбінен қазады. Көбінесе түнде әрекет етеді. Қаптесер сияқты бұл да қысқы ұзақ ұйқыға ... Ауа райы ... ... ... 3-5 рет ... Әр жолы 4-10, ... 6-7 ... туады. Дала тышқаны әр түрлі өсімдіктердің, солардың ... ... ... ... ... ... дәндері және басқа мүшелерімен қоректеніп, едәуір зиян келтіреді. Көкеніс және бақша дақылдарынан қияр, сәбіз, ... ... және ... бен ... ... ...  Жас талдың, қара ағаш, үйіңкі, алма сияқты ағаштардың қабымен де қоректенеді. Орман тышқаны -- Apodemus sulvaticus L  ... ... ұзын ... ... Дене тұрқы 12-14см, ал құйрығы 9-11см. Арқа жүні қара немесе сұрғылт-бурыл, ал бауыр жағы біріңғай ақ түсті ... Дала ... ... ... ... және көзі ... ... Қазақстанда кең таралған. Республиканың орталық және оңтүстік бөлігіндегі шөлді аймақтардан басқа жнрлнрдің бәрінде кездеседі. Көбінесе ормандарда, егіс қорғау алқаптарында, ... және ... ... ... ... ... биік шөптердің арасында, егістік және шабындық жерлерде бау-бақшаларда да ... ... Олар ... үшін қараңғы түсе өреді де, таңсәріде қайтадан ішіне кіреді. Негізінен түрлі өсімдіктердің дәнін және жеміс ... ... ... ... Әр жолы 2-8, ... 6 ... табады. Жаппай өсіп-өніп көбейген жылдары ауыл шаруашылығыа едәуір зиян ... ... ... ... ... ... тасып, өскінін жойып, зиянын тигізеді. Егіс тышқаны  --  басқа тышқандардан азу тісінің құрылысындағы ерекшелігімен және құйрығының қысқа ... ... ...  --  ... ... ... ... деген бір түрі кездөседі. Олардың кейбіреулері кыс-қа қарай түсін аққа өзгертеді.Шөлді жерлерде құм тышқан-дары кездеседі.Бұлардың басқаларына қарағанда ірі, сүйретілген ұзын ... ... ... ... ... қарағанда тоқалтістілердің құйрығы келтелеу келеді. 			Денесі жіңішкелеу, жатаған, алдыңғы және артқы аяқтарының ... ... ... ... ... шұнақ болады. Олардың ең негізгі айырмашылығы -- күрек тістерінің жоғарғы күйсеу беті жалпақ және ... тісі ... ... ... ... териториясында тоқалтістілердің 18 түрі кездеседі. Олардың ішінде 5-6 түрі ауылшаруашылығына зиян келтіреді. Кәдімгі тоқалтіс -- Microtus Arvatis Pall. Дене ... ... ... 4-5 см ... кеміргіш. Ересектерінің орташа салмағы 40 грамнан аспайды. Арқа жүнінің түсі қара немесе бурыл, ... жағы ... Бұл ... ... көптеген аймақтарында тараған. Ол әсіресе Орал, ақтөбе, Қостанай обылыстарында өте көп болады. Көбінесе шабындық жерлерде өсіп-өніп, сонда ін қазып, семьясымен өмір ... ... ... ... ... 4-5 жолы болады. Жататын ұясы жер бетінен 20-25 см тереңтікте орналасқан.  Ұясының ені 15 -- 18, ... 10 -- 12 см ұяны ... ... ... басқа жұмсақ материалдардан жасайды. Тұрақты інінің маңында уақытша паналайтын тағы да 2 -- 4 іні ...  ... ... ұзақ ... ... ... 2 -- 3 рет, ал ауа райы ... болған жағдайда 4 -- 6 ретке дейін балалайды. Әр жолы 2 -- 8, ... 4 ... ... Дала ... -- Mcrotus socialis Pall. ... ... түрі ... тоқалтіске ұқсайды, бірақ одан айырмашылығы  арқасының түсі сарғыш сұр, ал бауыры ақшыл сұр, жүні ... ... Дене ... 8 -- 10 см, ... 2 ... тоқалтісі Қазақстанның кейбір аудандарын да ғана тараған. Ол жайық өзенінің сағасында, Жамбыл обылысының жуалы ауданында және Шымкент обылысында кездеседі. Көбінесе қуаң ... ... ... ... жерде, сирек өскен шт, тобылғы мен қараған арасында және ұсақ ... ... ... ... ... көбінесе бетегемен көде және әр түрлі шөп ... ... ... ... ... ... бірге егіндікпен шабындықта, ал қыс айларында маяланған сабан сабан мен пішен ... ... ... ... те ... ... ... іні 30-60шаршы метір жерді алып жатады.Інінің құрлысы басқа тоқал тістілер ініне өте ұқсас келеді,яғнй жататын ... және ... ... ұзақ ... ... жыл бойы ... ... етеді.Олардың әрекеті кешкі және ертенгі уақытта күшейеді.Көбінесе астық тұқымдас өсімдіктермен қоректенеді.Әсіресе боз ... ... ... ... ... азық ... ... алады.Қоймаларына жабай өсімдіктердің сабағы мен дәнін тасиды.Бір тоқалтіс күніне 5кг дән жейді.Дала алақоржыны-Lagurus lagurus pall.Жүні сары қоңыр кейде ... ... әрі ... болып келеді.Бүйірінің жүні сары.Дене тұрқы 9-11см, құйрығы 0,7-1,4см.Көзі кішкентай.Соқыр тышқан деген атының өзі содан шығуы ықтимал.Соқыртышқан Қазақыстаның барлық ... кең ... ең жиі ... ... ... оңтүстік аудандары.Кеміргіштердің бұл тұрі жер астында тіршілік етеді.Әр семьясы ... одақ іні ... және оның ... ... ... метір жерді алып жатыр.Осы індерде оншақты соқыртышқан тіршілік етеді.Олар жер астынан қабат-қабат жерді ... ... ... ал барлық жолдарының ұзындығы 100-150метірге дейін жетеді.жол қазған кезде жер бетіне топырақ үйіндісін шығарып тастайды.Осы ... оның ... ... оңай ... ... ... ... 60жуық мәдени өсімдіктің 20астам түрімен қоректенеді.Інінің ішіндегі қоймаларға қысқы азық қорын жинайды.Күзде бір ... ... 2-3кг, ал ... одан ... көп азық-қорын кездестіруге болады.Азық қорлары көбіне өсімдіктер тамыры мен жуашықтармен тұрады.Ол күніне орта ... ... ... шөп ... ... ... балалап,көбінесе жазғтұрым және жаз айларында өсіп-өнеді.Баласын 3жетідей ... ... жаз ... ... ... көтереді.Қазақыстаның оңтүстік-шығыс аудандарында әр жолы 1-5,көбінесе 2-3,баладан ал орталық аудандарда 3-8 орта ... ... ... ... келе ... тектес кеміргіштердің зияандылғы ауыл-шаруашылық дақылдарына зияан келтіріп қана қоймай үй және қоймаға сақталған дәндергеде көп ... ... бұл түрі ... Солтүстік Шығыс және Оңтүстік Шығыс бөлігінде кең таралған. Әсіресе, Шығыс Қазақстан, ... және ... ... таулы аудандарында көбінесе кездеседі. Іле Алатауының төменгі етектерінде ол бидай, жүгері, күнбағыс, беде егілген жерлерді мекендейді. Шалғынды жерлерде пішен шөмелелерінде, ал ... жер де тал, ... сора ... ... арасында тіршілік етеді. Сонымен қатар ол жеміс бақтарында және екпе ағаштардың ... да ... Дала ... ... ... ... 30-40см келетін індерде тіршілік етеді. Інінде жататын ұясы және сырқа шығатын 2-3жолы болады. Ұясының ұзындығы 70см жетеді. Інді көбінесе ... ... ... баурайынан, ағаш бұталардың түбінен қазады. Көбінесе түнде әрекет етеді. Қаптесер сияқты бұл да қысқы ұзақ ұйқыға кетпейді. Ауа райы ... ... ... 3-5 рет ... Әр жолы 4-10, ... 6-7 ... ... Дала тышқаны әр түрлі өсімдіктердің, солардың ішінде бидай, арпа, тары, жүгері дақылдарының дәндері және ... ... ... едәуір зиян келтіреді. Көкеніс және бақша дақылдарынан қияр, сәбіз, памиор, епртопты және ... бен ... ... ...  Жас ... қара ағаш, үйіңкі, алма сияқты ағаштардың қабымен де қоректенедіПайдаланған ӘдебиеттерБей-Биенко Г.Я Общая энтомология. М., ... ... ... сельсокохозяйственных культур в Казахстане Сб. Науч. трудов.Алма-Ата, 1983Бондаренко Н.В Биологическая защита растений, М., 1986Бондаренко Н.В Поспелов С.М ... М.П ... и ... ... ... В.В Микробиологическая борьба с вредными оршанизми. М., 1988Добровольский Б.В Фенология насекомых. М., 1969Кравцов А.А., Гольшин Н.М  Химические и ... ... ... ... ... М., 1989Қыдырбаев Х., Төлебаев А., Әлімбаев Р Зиянкес кеміргіштер және оларға қарсы күрес. Алматы Қайнар 1970Матпаева Б.Б ... ... ... ... ... тәсілдері Алматы. Қайнар. 1983Матпаева Б.Б тіленбаев.Ә.Т Ауыл шаруашылығына пайдалы жәндіктер. Алматы. Қайнар, 1973  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тышқантектес кеміргіштер: биологиясы, есептеу әдістемесі5 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет
"Қазақ жеріндегі исламның таралуы."96 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама.2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
«Зиянды әдеттерден аулақ бол!». Тәрбие сағаты7 бет
Айнымалы токтың таралуы, түрленуі10 бет
Айқышты саяқ шегіртке.Биологиясы,зияны,зиянды фазасы,таралуы,есептеу әдістемесі10 бет
Алма жемісіне зиян келтіретін бунақденелердің таралуы, биологиясы, зияндылығы және оларға қарсы қолданатын кешенді қорғау шаралық жүйесі12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь