Экономикалық жүйе типтері(дәстүрлі, әкімшіл-әміршілдік, нарықтық, аралас). Меншік қатынастары. ҚР-дағы жекешелендіру процесі

Экономикалық жүйе - бұл экономикалық процестердің жиынтығы. Ол қалыптасқан мүліктік қатынастар мен ұйымдық түрлер негізінде қоғамда жүзеге асады.
Әлемдік экономикалық әдебиеттерде экономикалық жүйені топтаудың кең таралған екі фактор негізінде жүргізіледі:
1. Меншік типтері бойынша;
2. Экономиканы ұйымдастыру типтері бойынша;
Осындай әдістер негізінде экономикалық жүйені төмендегідей типтерге бөледі:
а) дәстүрлі экономика;
ә) еркін бәсекелестік (таза капитализм) нарықтық эконмика;
б) әкімшілдік - әміршілдік экономика;
в) қазіргі нарықтық экономика (қазіргі капитализм) немесе аралас экономик
Енді осы типтерге толығырақ тоқталайық:
а) Дәстүрлі экономика - тұйық, оқшау шаруашылыққа негізделелі. Ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырған дәстүр мен салт, қандай тауарды қалай, кім үшін өндіру арқылы анықталады. Экономиканың осы түрі бұрынғы заманға қарағанда, Азия, Латын Америкасы мен Африка елдерінде қазір өте сирек кездеседі.
ә) Еркін бәсекелестік нарықтық экономика - ресурстарға жеке меншіктік және тауар өндірушінің еркін бәсекелік механизмімен сипатталады. «Тұлға өзінің барлық материалдық және рухани мүмкіндіктерін өз пайдалығы үшін қолдануға тырысады. Ол күнделікті өмірде қоғам үшін пайда келтіруді ойламайды. Адам тек өзінің мүддесін көздейді, бірақ бұл жағдайда көптеген басқа кездегідей, ол көрінбейтін қолмен, мақсатқа қарай бағыттайды және оның ойында бұл боғандай емес. Өзінің ойлаған мүддесін тіпті саналы түрде көздегенмен де, ол қоғам мүддесіне батымды – ақ жиі қызмет жасайды».
Мұндай экономика ең идеалды экономика ретінде қарастырылады. Еркін (либералды) нарықтық экономиканың негізін қалаушы А.Смит болды. Ол нарықтық экономикаға барынша еркіндік беру қажет деп есептеді. Алайда еркін нарықтық экономиканың нақты қызмет атқаруы көрсеткеніндей, оның бөлінбес серігі – артық өндіру экономикалық дағдарысының үнемі туындауы болып келеді. Экономикалық дағдарыстар тарихын зерттеуі көрсеткендей, олар 1825 жылдан бастап үнемі әрбір 8 – 10 жылда қайталанып отырады. Дағдарыс кезінде саудада тоқырау басталады, нарыққа өтпейтін өнімдер мөлшері көбейіп кетеді, қолма – қол ақшалар айналымнан жойылады, зауыт пен фабрикалар тоқтатылады және жұмысшылар жұмыссыз қалады. Тоқырау жылдарға созылады және экономика бүлінеді.
б) Әкімшілдік - әміршілдік экономика- нарықтық экономикадағы еркін бәсеке және оны тереңірек талдау құбылысы әкімшілдік - әміршілдік экономика теориясының пайда болуына ықпал етті. Әміршілдік экономика теориясының ұраны: «Қазіргі өндіргіш күштермен олардың ұғыну бейнесінде, тіпті табиғатымен қарау байқалады. Өндірістегі қоғамдық анархия өндірісті қоғамдық – жоспарлы реттеумен алмастырылады».
1) Интернет сайт WWW.WFIN.KZ.

2) Қазақстан Республикасының “Инвестиция туралы” заңы. 2003 жыл және 2005, 2006 жылдардағы енгізілген өзгертулермен.

3) Экономикалық теория негіздері. Я.Әубәкіров, М.Есқалиев, Е.Жатқанбаев, Е.Байжұмаев. Оқулық. – Алматы. 2004. -480 бет.
        
        Қазақстан Республикасы Шәкәрім атындағы Семей Мемлекеттік УниверситетіСӨЖТақырыбы: Экономикалық жүйе типтері(дәстүрлі, әкімшіл-әміршілдік, нарықтық, аралас). Меншік қатынастары. ҚР-дағы ... ... ... А.С    Топ: ТК  -  421	Орындаған: ... ... ... 2015 ... жүйе ... әкімшіл-әміршілдік, нарықтық, аралас).Экономикалық жүйе  - бұл экономикалық процестердің жиынтығы. Ол қалыптасқан ... ... мен ... ... ... ... ...  асады.Әлемдік экономикалық әдебиеттерде экономикалық жүйені топтаудың кең	таралған	екі	фактор	негізінде	жүргізіледі:1. Меншік	типтері	бойынша;2. ... ... ... экономикалық жүйені төмендегідей типтерге бөледі:а) дәстүрлі	экономика;ә) еркін ... ... ... ... эконмика; б) әкімшілдік - әміршілдік	экономика;в) қазіргі нарықтық экономика (қазіргі капитализм) немесе аралас экономик	Енді	осы	типтерге  ...  ... ... ... - ... ... шаруашылыққа негізделелі. Ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырған дәстүр мен салт, қандай тауарды қалай, кім үшін ... ... ... ... осы түрі ... заманға қарағанда, Азия, Латын Америкасы мен Африка елдерінде қазір өте сирек	 ... ... ... ... ... - ... жеке меншіктік және тауар өндірушінің еркін бәсекелік механизмімен сипатталады. .Мұндай экономика ең ... ... ... ... ... (либералды) нарықтық экономиканың негізін қалаушы А.Смит болды. Ол нарықтық экономикаға барынша ... беру ... деп ... ... ... нарықтық экономиканың нақты қызмет атқаруы көрсеткеніндей, оның бөлінбес серігі  -  артық өндіру ... ... ... ... ... ... ... дағдарыстар тарихын зерттеуі көрсеткендей, олар 1825 жылдан бастап үнемі әрбір 8  -  10 жылда ... ... ... ... ... ... басталады, нарыққа өтпейтін өнімдер мөлшері көбейіп кетеді, ...  -  қол ... ... ... зауыт пен фабрикалар тоқтатылады және жұмысшылар жұмыссыз қалады. Тоқырау жылдарға созылады және экономика бүлінеді. б) Әкімшілдік - әміршілдік экономика- нарықтық ... ... ... және оны ... ... ... ... - әміршілдік экономика теориясының пайда болуына ықпал ... ... ... теориясының ұраны: .Әкімшілдік - әміршілдік экономиканың нарықтық экономикаға қарағанда артықшылығы мынада: ол ашқ ... ... ... тым құлдырауын болдырмайды. Ал қиын шешуші кезеңде елдің материалдық, еңбектік және ақша қорларын ірі ... ... ... мен бағдарламасын жүзеге асыруға шоғырландырады және жұмылдырады. Сондықтанда жоспарлау жүйесін қоғамдық меншікке негізделген социалистік елдер ғана ... жеке ... ... ... ... ... қолданады. Айталық, екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде бұл гитлерлік Германияда байқалды. Әкімшілдік - әміршілік ... ... ... ... барлық шаруашылық сауалдарын көп сатылы бюрократ  -  тық ... ... шешу ... болды. Олардың келісімін алуға көп уақыттың кетуі  -  ... ... ... ... ... басты мақсат  -  жаңа өнімді шығару қажеттілігі, жаңа техника мен технологияны ендіру болмақ. Ал келісімге кеткен уақыт ... ... ... ... ... орындалуы туралы тұтынушы алдында емес, жғары жақтағы орталық ұйымдар алдында есеп береді. Кәсіпорын есебі бұрыстау, боямалы ақпараттан ... ... да ... ... экономика және тұтынушылардың қажеттілігі туралы көбіне нақты көзқараста	бола	алмайды. Осының барлығы әкімшілдік - әміршілдік экономиканы тиімсіз етеді және оны әртүрлі ... алып ... ... ... ... немесе аралас экономика. Аралас нарықтық экономика дегеніміз не? Американ экономисі Пол ... ... ... , әрі ... ол:  - ... ... ... теориясының түп тұлғасы болып  теориясы (авторы  -  Нидерланд экономикалық мектебінің ...  -  ... Ян ... және  ... ...  -  Гарвард институтының профессор  -  экономисі Джон Кеннет Гэлбрейт) жатады. Дж.Гэлбрейт  аралас ... ... бір типі ... ... оның ... және жоспарлы жүйеден тұратынын айтқан.Аралас экономикада  - деп жазған болатын Пол ... ... ... ... ... ... ... герман экономисі, Фрайбург университетінің профессоры Ойкен Вальтер (1891  -  1950 жж.) ... ... Оның ... ... ... ... қорғаудың толығырақ жүйесін мүмкіндігі келгенше нарықтық экономикаға қол ... ... ... ... Бұл ... ... мынау: . Аралас әлеуметтік бағытталған экономикалық саясатқа емес экономикаға мысал ...  ... ... барлық негізгі қордың 4% - ы мемлекеттің қолдануында болады, ал барлық мемлекеттік ... ... ... мақсатқа бағытталады.Іргелі әлеуметтендіру қорытындысы мынада: .Қазақстан Республикасы қалыптасуы мен дамуының стратегиялық мақсаты аралас әлеуметтік бағытталған нарықтық экономика болып ... Ол ... ... ... ... ... араластыра - өзара іс - әрекетке негізделеді. Олардың әрқайсысы жалпы экономикалық және әлеуметік өзара байланыс жүйесінде өз қызметтерін атқарады.Қандай да бір ... ... ... ... ... ... қандай боолу керек? ХІХ  -  шы ғасырдың ІІ  -  ші ... ... өмір ... ... ... ... дәуірінде (монополистік капитализмге дейінгі жүйе), ұсақ жеке меншік артығырақ сипатқа ие ... Ұсақ ... ... ... ... Бұл еркін бәсеке дәуірі еді. ХІХ  -  шы ... ІІ  -  ші ... ... ҒТР  -  ның ... ... ... ... түрі қалыптаса бастады. Ал, ХХ  -  шы ғасырдың басынан мемлекеттік меншік үлесі ... өсе ... ... ... ... емес) бәсеке жағдайында, нарықты реттеу дәуірінде меншік түрлерінің құрылымы кәдімгідей өзгерді: жеке меншік 30  -  35 % ... ... ... ... көптеген бөлігін, яғни 50%  -  ын және мемлекеттік меншік 15  -  20% - ды ... ... ... ... ... ... даму ерекшелігімен	анықталады. 2.Меншік қатынастары. Меншік - күрделі де көпжақты құрылым. Ол экономикалық жүйенің негізі болып табылады.Меншікті қарастырудың 2 тәсілдемесін ажырату ... ... ... ... ... ретінде қарастыру. Меншік деген адамдар арасындағы өндіріс құралдары мен өндіріс нәтижелерін ... ... ... ... ... ... ... жүйесін сараптау арқылы сипаттайды.Меншіктік қатынастардың келесідей түрлері ... ... ... ... ... ... ... меншікті экономикалық өткізу қатынастары.Меншіктің экономикалық мазмұны мынадай түсініктер арқылы сипатталады:а) екі жұп ... ... ... иемдеу-жатсыну;ә) жекелену  - қоғамдану сияқты категориялардың өзара байланысы;б) өндірістің жеке және заттық факторларын біріктіру тәсілі;в) табыстарды ... ... ... талдау.Меншіктің заңдық мазмұны құқықтық өкілдікрермен сипатталады. Меншік құқықтары бұл адамдар арасындағы экономикалық пайдалануына байланысты қалыптасқан санкцияланған тәртіп қатынастарының жиынтығы.Меншік құқықтарын ... ... үшін ... құқықтарының айрықшалануы өте маңызды.Меншік құқықтарының айрықшалануы-бұл меншіктің объектісін, субъектісін және меншікке өкілдіктерін анықтау.Меншік ... 3 ... ... бар:а) иелік етуә) пайдалану;б) билік ету.Меншік- тарихи категория. Нақты бір өндіріс тәсіліне тән өндірістік қатынастар сипатына сәйкес, айрықша қасиеттеріне ие ... ... ... ... жүр.Қоғамдық еңбек бөлінісі дамуының түрлі сатыларындағы қандай да бір меншік типінің шеңбәрінде иемдену тәсілдерінің айырмашылықтары бар ... ... ... нысандары немесе меншік нысандары ажыратылады. Оларға:1.            жеке ... ...            ... ... ...            ... ... нысандары.Өтпелі экономика жағдайында меншік қатынастары түрлі өзгерістерге ұшырайды. Бұл өзгерістер ... ... алу, ... ... байланысты.Мемлекет иелігінен алу-мемлекеттік меншікті өзгертуге байланысты мемлекеттің экономикадағы шектен тыс ролін ... ... ... жиынтығы.Жекешелендіру-мемлекет қарамағындағы кәсіпорындарды жеке меншік компанияларға айналдыру.Жекешелендіру формалары:а) мемлекеттік кәсіпорын мүліктерін жалға беру;ә) жалға берілген мемлекеттік кәсіпорындарды сатып ... ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындарды акционерлік қоғамдарға айналдыру;г) еңбек ұжымының мүшелеріне сату;д) адамдарға аукциондық және ... әдіс ... ... заң жағынан алып қарағанда, мүліктік қатынастарға жатады. Құқық нормалар мен актілерде материалдық байлық әр ... ... ... ... ... және ... анықталады. Экономикалық теорияда жеке меншік құқықтың мынадай түрлерінде даму алады. (Оноре тізімі бойынша):1.Иемдену құқығы, яғни игіліктерге ... ... (күш ... ... құқығы.2.Пайдалану құқығы, яғни игіліктің пайдалы қасиетін өзі үшін қолдану құқығы.3.Басқару құқығы, яғни ... ... кім және ... ... ... шешу ... ... құқық, яғни игіліктерді пайдалану нәтижесіне ие болу құқығы.5.Егемендік ... яғни ... ... өзгерту, тұтыну немесе жойып жіберу құқығы.6.Қауіпсіздік құқығы, яғни игіліктерді сыртқы ортаның зияндылығынан қорғау құқығы.7.Игіліктерді мұрагерлікке беру құқығы8.Игіліктерді иеленудегі мерзімсіздік құқығы.9.Сыртқы ... ... ... әдістерді қолдануға тыйым салау құқығы.10.Өндіріп алуға жауапкершілік құқығы, яғни қарыз үшін игіліктерді өндіріп алу құқығы11.Қалдық сипатты құқық, яғни ... ... ... ... ... ... институттардың әрекет ету құқығы.Жеке меншік туралы мәселе  -  қоғамдағы өндірістік қатнастарды зерттеудің негізгі көзі ... ... Жеке ... ... ... бірнеше жылдан бері созылып келеді. Әсіресе, адамзат қалыптасқан дәстүрді бұзып-жарып, қоғамдық меншікті қалыптастыруға алғашқы ... ... олар ... ... ... ... ие ... пайдалану және заттардың, объектінің белгілі бір жиынтығын билеу тұрғысынан қарастырады. Заң түсінігі меншік құқығын объективті және субъективті мәнде қарастырады. ... ... заң ... арқылы түрлі меншік субъектілеріне тиісті, иеболуға, пайдалануға және мүлікті билеуге байланысты адамдар арасындағы ... ... ... ... ... ... мағынадағы техникалық, технологиялық ғылыми және зияткерлік әлеуеттің, шығарылған материалдық және рухани игіліктердің өндірістік қатынастарын көрсетеді. Бұл ... ... ... бөлу ... ... ... және әлеуметтік сұраныстарын қанағаттандыру дәрежесі мен сипаттарында қалыптасады. ... ... ... бір-біріннің тең ерекшеленген меншік иелерін мойындайды.	Иемдену қоғамдық өндірістің мәнін білдіреді. Иеліктен айыру  -  сол немесе ... ... ... қоғамдық қатынастардағы субъектінің өзінің өмірлік қызметінің игіліктерін иемдену үрдісі және мүмкіндігі.Меншік  -  тарихи дамудың нәтижесі. Ол ... ... және оған тән ... ... ... орай нысанын өзгертеде.3.Қазақстан Республикасындағы жекешелендіру процесі Жекешелендіру  --  меншік қатынастарын реформалау арқылы мемлекеттік меншікті меншіктің басқа ... ... ... Ол ... ... ... нарықтық экономикаға көшудің өзекті шарты болып табылады, шаруашылық субъектілерінің іс белсенділігін күрт арттыру үшін, ... ... ... үшін жүргізіледі. Мемлекеттік өндіріс орындарын жекешелендіру  --  күрделі мәселе, ол әсіресе халықтың менталитетіне тура байланысты болғандықтан ... ... ... ... ... ... оның қазба байлықтарын жекешелендіру ұзақ уақытты талап етеді. Сол сияқты кейбір стратегиялық маңызды салаларда (қару-жарақ, ядролық заттар, тағы басқа өндірістер), не ... ... ... әлі ... ... болмаған жағдайларда (іргелі ғылым, кейбір білім,мәдениет, өнер, тағы басқа орталықтар) ... ... ... ... ... 10 жылдағы мемлекет иелігінен алу, жекешелендіру процесін 4 кезеңге бөліп қарауға болады:І-ші кезең. 1991-1992 жылдар арлығын қамтиды. Бұл кезеңде ... ...  - ... ... ... экономикаға өту үшін жағдай жасау мақсатында кең ауқымды реформалау болды. Ол кәсіпорындарды олардың еңбек ұжымдарының ұжымдық немесе ... ... ... ... беру және ... мен ... ... объектілерін сату.ІІ-ші кезең. 1993-1995 жылдарды қамтиды. Жекешелендірудің 2-ші кезеңінің негізгі мақсаты- ... ... ... ... ... ... ... мен басқа да мемлекетке тиесілі материалдық және материалдық емс активтерді өтеусіз және өтеуімн өткізіп беру жолымен қайтаруды ... ... ... ... ... орталықтандырылған жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтуге қажетті жағдай жасау болып табылады.ІІІ-ші кезеңі. 1996-1998 аралығын қамтыды және ... ... ... 1996 ... 2 ... 246 ... ... "Қазақстан Республикасындағы 1996-1998 жылдарға арналған жекешелендіру мен қайта құрылымдау ... ... ... асырылады.  Бағдарламасының басты мақсаты жекшелендіру процесін аяқтау жолымен Қазақстан Республикасының экономикасында жеке меншік ... ... қол ... және оны ... ... ... ... 1999-2000 жылдар аралығын қамтиды және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 ... 1 ... 683 ... ... ... ... ... жекешелендіру және мемлекеттік мүлікті басқарудың тиімділігін арттыру Бағдарламасына" сәйкес жүзеге асырылды.Бұл кезеңнің негізгі ... ... мен ... ... ... құқықтық негіздерін жетілдіру, есепке алуды жақсарту, басқарудың тиімділігін жоғарылату және мемлекеттік мүлікті конкурстық және транспаранттық негізде жекешелендіруді қамтамасыз ... ... ... сайт ... Қазақстан Республикасының "Инвестиция туралы" заңы. 2003 жыл және 2005, 2006 жылдардағы енгізілген өзгертулермен.3) ... ... ... ... ... Е.Жатқанбаев, Е.Байжұмаев. Оқулық.  -  Алматы. 2004. -480 бет.  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша қаражаттарының есебі,талдауы32 бет
ҚР-дағы жекешелендіру кезендері және жетілдіру жолдары26 бет
ҚР-дағы жекешелендіру мәні, кезеңдері және оны жүргізу әдістері3 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
''Дәстүрлі мәдениеттегі кикілжің жағдайларды шешу тәсілдерін психологиялық талдау”56 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
1990 жылдан бастап Қазақстанның әкімшілік-аймақтық даму тарихы5 бет
8-сынып оқушыларына сәндік-қолданбалы өнерді оқытуда дәстүрлі мәдениетке баулу77 бет
Autocad графикалық редакторы, оның ерекшеліктері мен артықшылықтары. графикалық редактордың сипаттамасы, меню типтері6 бет
IT технологиялар. оның PR-дағы орны3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь