Детерминизм, индотерминизм, сциентизм, антисциентизм, синергетика, синкретизм терминдерінің анықтамалары

XX ғасыр – ғылыми – техникалық революция дәуірі. Рационализм мен иррационализм арақатынасын ғылыми техникалық прогреске көзқарастан да байқауға болады. Біріншісін сциентизм деп атайды. Ол бағыт, ғылымға ғылыми техникалық прогреске сенеді. Ғылым адамға қызмет етеді, оның өмірін жеңілдетіп, жақсартады. Бұл бағыт XX ғасырдың екінші жартысында дүниеге келді. Оған көптеген жаңа ғылымдардың, жаңа техникалардың, технологиялық әдістердің, компьютердің, т.б. дүниеге келуі себеп болды. Екіншісі антисциентизм деп аталады. Ол ғылымға сенбейді. Ғылыми – техникалық прогресс адамға тек қиындық әкеліп, зиян келтіреді, қоғамды басқарудың тоталитарлық жүйесін туғызды, ал адамдардың санасын ол қаспақтай ұстайды, ойлау жұйесінде шектеу саласы деп есептейді. Сөйтіп, иррационализм сайып келгенде мистикаға, жоққа сенуге де, ғылыми ізденістерге де жеткізеді. Сондықтан оған сыңаржақты қарап, жақтауға, не даттауға болмайды. Сциентизм таным теориясында ақыл-ойға, оның негізіндегі дәлелденген білімге сүйенеді. Рационализмнің қызметі екі сатыдан тұрады дейді: - ойлау қызметі тәжірбиеге сүйенеді, яғни ойлау дегеніміз–ақылға салу, дәлелдеу; - ойдың қызметі тәжірибеден де жоғары.
Антисциентизм - иррационалдық (ақыл жетпейтін) құбылыстарды мойындап, логикалық тәсілді жоққа шығарады. Ғылыми адамды шынайы біліммен қамтамасыз ете алмайды, болмыстың бүтіндігі, үзіліссіздігі туралы ұғымды бөлшектеп жібереді дейді. Логиканың орнына интуициялық әдісті ұсынады, шындықты тікелей тәжірибенің көмегінсіз ашуға болады деп санайды. «Адам ұрпағымен мың жасайды» - дейді халқымыз. Ұрпақ жалғастығымен адамзат баласы мың емес миллиондаған жылдар жасап келеді. Жақсылыққа бастайтын жарық жұлдыз-оқу. «Надан жұрттың күні –қараң, келешегі тұман» ,-деп М.Дулатов айтқандай, егеменді еліміздің тірегі-білімді ұрпақ. Сусыз, құрғақ, таса көлеңке жерге дән ексең өнбейтіні сияқты, жас ұрпақтарымызды тәрбиелемесек өспейді, өнбейді. Технология үғымының өрісі жыл сайын кеңейе түсуде. Оны біз өндірісте ғана емес, коғамның басқа салаларында да қолданып жүрміз. Адамзат дамуының жаңа кезеңі XXI ғасыр – бұл ақпараттық қоғам дәуірі, оның негізін компьютерлік технология құрайды. Сол себепті де бүкіл дүниежүзінде ең алдымен ақпараттық жаһандану үрдісі жаппай етек алуда. Оның таңғажайып көрінісі болса, «адам - компьютер - Интернет» байланыс жүйесі деп атап айтар едік. ҚР-сында осы ақпараттық өркениет үрдісінен шығу үшін «Қазақстан 2030» стратегиясынан бастап, Елбасының дәстүрлі Жолдаулары бойынша барлық жағдайлар жасалып келеді. Әсіресе, білім беру саласы барынша ақпараттандыру (информатизация) мақсаты жүзеге асырылып отыр. Бұған қажетті заңнамалар мен бағдарламалар қабылданған. Әлемдік өркениет жолмен бағытталған Eлбасының 2007 жылғы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты жолдауында: «Біз бүкіл еліміз бойынша әлемдік стандарттар деңгейінде сапалы білім беру қызметін көрсетуге қол жеткізуіміз керек» десе, ол үшін жаңа ақпараттық технологияларды оқытуды міндет етеді. Бір сөзбен айтқанда, басты мақсат білім сапасын арттыру арқылы әлемдік білім кеңістігіне кіре білу болады. Міне, сондықтан да қазірден бастап, «Объектіге бағытталған тілдер және программалау технология» пәндерінде әлемдік деңгейге жеткізе оқыту талабы қойылып отыр.
1.Кішібеков, Сыдықов Философия. Алматы 1994 ж.
2.С.К.Мырзалы Философия әлеміне саяхат. Қостанай. 2003 ж.
3.Әбiшев К. Философия., Алматы, 2002.
4. Материалистическая диалектика. Т.т.1-5, М.1986-88 г.г.
5. Уәлиев Н. Фразеология және тілдік норма. – Алматы, 1998. - 128 б.
6. Кеңесбаев І. Қазақ тілінің фразеологиялық сөздігі. – Алматы: Ғылым, 1977. – 712 б.
7. Ақыжанова А. Қазіргі қазақ тіліндегі парцелляция құбылысы. Алматы, 1999,110 б.
8. Хакен Г. Синергетика. М., 1980 ж.
9. Пригожий И, От существующего к возникающему: время и сложность в физических науках. М., 1985 ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІСемей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік УниверситетіМӨЖТақырыбы: Детерминизм, индотерминизм, сциентизм, антисциентизм,синергетика, синкретизмтерминдерінің анықтамаларыОрындаған: Ахтанбердина А.С.Тексерген: Жаркимбаева Д.БСемей ... ... ... ... ... ... анықтамаларыXX ғасыр – ғылыми  –  техникалық  ...  ...  ...  ...  ...  ғылыми  техникалық  прогреске  көзқарастан   дабайқауға ... ... ... деп ... Ол ...  ...  ...  прогреске  сенеді.  Ғылым  адамға  қызмет  етеді,  оның   ... ... Бұл ...  XX  ғасырдың  екінші  жартысында  ... Оған ... жаңа  ...  жаңа  ...  ...  компьютердің,  т.б.  дүниеге  ...   ...   ...   ...  деп  ...  Ол  ғылымға  сенбейді.  Ғылыми  –   техникалықпрогресс адамға тек  қиындық  әкеліп,  зиян  ...  ...  ... ... ... ал адамдардың санасын  ол  қаспақтай  ұстайды,ойлау жұйесінде шектеу саласы деп  ...  ...  ...  ... ... жоққа  сенуге  де,  ғылыми  ізденістерге  де  жеткізеді.Сондықтан оған сыңаржақты ... ... не ...  ...  ... теориясында ақыл-ойға, оның негізіндегі дәлелденген білімге  ... ... екі ... ... ... - ... ...  тәжірбиегесүйенеді, яғни  ойлау  дегеніміз–ақылға  салу,  дәлелдеу;  -  ойдың  қызметітәжірибеден де ... - ... ... ... құбылыстарды  мойындап,логикалық тәсілді жоққа шығарады. Ғылыми адамды шынайы  ...  ... ... ...  ...  үзіліссіздігі  туралы  ұғымды  бөлшектепжібереді  дейді.  Логиканың  орнына  ...  ...  ...  ... ... көмегінсіз ашуға болады  деп  санайды.  «Адам  ұрпағыменмың жасайды» - ... ... ... жалғастығымен адамзат баласы  мың  емесмиллиондаған жылдар жасап келеді.  Жақсылыққа  бастайтын  жарық  жұлдыз-оқу.«Надан ... күні  ...  ...  ...  ,-деп  ...  ... еліміздің тірегі-білімді ұрпақ. Сусыз, құрғақ, таса  көлеңке  жергедән  ексең  ...  ...  жас  ...  ...  ...  ...  үғымының  өрісі  жыл  сайын  кеңейе  түсуде.  Оны  бізөндірісте ғана емес, коғамның басқа ... да ... ...  ... жаңа ... XXI ... – бұл ... қоғам дәуірі,  оның  негізінкомпьютерлік технология  құрайды.  Сол  себепті  де  бүкіл  ...  ... ... ...  ...  ...  етек  ...  Оның  таңғажайыпкөрінісі болса, «адам - ...  -  ...  ...  ...  деп  ... ... ҚР-сында осы ақпараттық өркениет үрдісінен шығу үшін  «Қазақстан2030» стратегиясынан бастап, Елбасының ...  ...  ...  ... ... келеді. Әсіресе, білім беру саласы барынша  ақпараттандыру(информатизация) мақсаты жүзеге асырылып ... ... ... ...  менбағдарламалар қабылданған. Әлемдік  өркениет  жолмен  бағытталған  Eлбасының2007 жылғы «Жаңа  ...  жаңа  ...  атты  ...  «Біз  ... бойынша әлемдік стандарттар деңгейінде  сапалы  білім  беру  ...  қол  ...   ...   десе,   ол   үшін   жаңа   ... ... ... етеді.  Бір  сөзбен  айтқанда,  басты  мақсатбілім сапасын арттыру арқылы ... ...  ...  кіре  білу  ... сондықтан да  қазірден  бастап,  ...  ...  ...  ... ... пәндерінде әлемдік деңгейге  жеткізе  оқыту  талабықойылып отыр. Осыған сай айта кету қажет, егер  «нені  ...  ...  ... ... ... стандарттары жауап  беретін  болса,  «қалай  оқытукерек?» деген мәселе мұғалімдер біліктілігімен  тікелей  байланысты.   ... ... ... беру жүйесінде «Borland C++ Builder программалау  тілі»атты жаңа бір пән  оқытыла  бастады.  Бірақ  та,  оны  ...  ... әлі ... ... жоқ. Әрі осы тіл ...  ...  жазылған  оқу-әдістемелік құралдары өте қанағатсыз көрінеді. Қазіргі кезде  ...  ... өз ... алу үшін ... ...  және  оқыту  процесінжетілдіру  жұмыстары  кең  жүрілуде.  ...  ...  ...   ... C++ Builder программалау тілін оқыту мақсаты «Объектіге  бағытталғантілдер  және  ...  ...  ...   ...   ...   ...  ...  жолы   болып   табылады.   Borland   C++   ... ... ... ... оқыту үшін шешімін ойластыратын  мынадайғылыми-практикалық мәселелер тұр. Олар: «Объектіге бағытталған  тілдер  жәнепрограммалау  технология»  мамандықтары  ...  ...   Borland   ... ...  ...  ...  ...  шешуде  заманауйстандартизация  және  синергетика  принциптерін  пайдалану   жаңа   көзқарастұрғысынан  алып  ...  ...  ...  ...  менқұралдарын программалау тілінің сипаттамасын беруде барынша терең  ...  ...  ...  ...   тілі   ...   ...   ... жасап шығару мәселесін жоспарлы түрде  жүзеге  асыру.  Бүгін  бізсаясатта   «пиар-технология»,   коғамдық   ...   ...    ...    ...    ...    беру    жүйесінде     ... ... неше ... ... те, ... те  ...  ... жасау үшін белгілі бір шикізатты әкелу (көлік), содан ... оны  ...  осы  ...  ...  күш-қуат  жұмсау  (энергия)  және  шешімқабылдау мен оның іске асуын  бақылау  (контроль)  ...  ...  ... оның бәрін де адамның өзі жасады. Бірақ, жүре ...  ... ... ... ... ... Үй салу ...  адам  неше  түрлітастарды жоғарыға көтеретін алғашқы дәнекерлерді жасайды  да,  ...  ... ... ... ... ...  ...  тудырады.  Содан  кейінгіүлкен  жаңалық  -адам  су  шығыршығын  ...  ...  ағыс  ...  ... су ... ... ...  Бұл  алғашқы  технологиялық  машинаныңдүниеге келуі еді. Онда қозғаушы күш, оны жеткізу, ... ...  ... ... Жүре ... ...  ...  олар  бір-бірінен  бөлініп,қозғаушы  механизмдер,  оны  жеткізу  және  ...  ...   ... 18-ғ.  аяғында  технологиялық  машиналарды  жасауда  нағыз  төңкерісболды: жіпті иіретін,  мата  тоқитын  ...  ...  ...  Бу  ...  ...  ...  болып,  мұның  өзі  алып   өндірістер   ... ... ... ...  ...  XX  ғ.  ...  ...  электркүшіне негізделген жеке  қозғалтқыштар  әрбір  машинаның  құрамдас  бөлігінеайналып, ... әрі ... ... ... ...  машиналар  жасалса  да,оларды бақылап басқаратын  адам  болды.  ...  ол  да  XX  ғ.  көп  ... ... ... ...  ...  Бүгінгі  таңдадамыған  елдерде  көп  өндіріс  ошақтарында  ...  ...  ... ...  автомобильдерді  шығаратын  зауыттарда,  машина  қорабынжасау, оны бояу, т.с.с. жұмыс түрлері автоматтар  мен  роботтарға  ... ...  ...  көп  ...  ...  ...  олар  ... алу, оларды бір   жүйеге  келтіру,  ...  ...  т.с.с  ... өндірістегі шешімдерге келуге, оларды іске  асыруға  көмектеседі.Сонымен тарихи адамның негізгі  еңбек  функциялары  ...  ... олар ... ... ... ... ие болды. Соңғы  жылдардағы  ғылыммен техниканың  дамуы  «үлкен  жарылысты»  еске  түсіреді.  Бүгінгі  ... ... ...  бүкіл  дүние  жүзін  қамтыған  интернетжүйесі, теледидар, ұялы телефондар, 2,5 дыбыс  жылдамдығына  жеткен  ... ... ... ... мен  жер  ...  ...  қазіргіғылым  жетістіктеріне  негізделген.  Осы  жетістіктерге  таңыркап,   ... ... ...  ...  ...  ...  ғылымның  дамунегізінде шешіледі деген көзқарас ұстады. Мұны біз сциентистік  (scientia  -лат. сөзі, ғылым), я болмаса ... ...  ...  ...  ... ... күз да  ...  ескеру  керек.  XX  ғ.  70  жж.  ...  ...  ...  теріс  жақтары  да  айқындалып,   (қоршаған   ортаның   ...  ...  ...  техника  кұлына  айналуы   ...   ... ... ... ... ...  ғалымдар  қазіргіғылымды «құмырадан шығып кеткен жынға» теңеп, «енді әрі карай  жаңа  өндіріскешендерін салуды тоқтату  ...  ...  ...  ...  оған  ... ... ... пікір айтты. «Аш бала тоқ баламен  ойнамайды,  тоқ  ... ... деп ... демекші,  жаңа  ғана  дамып  келе  жаткан  елдер  өзөндіріс ... ... ... ... көтергісі келеді,  Батысойшылдарының алаңдауын олар ескермейді.  ...  әрі  ...  не  ...  керекдеген заңды сұрақ туады. Кейбір  кезде,  мүмкін,  Табиғаттың  баласы  болып,оған қарсы ... ... өмір ...  ...  ...  бабаларымыз  дұрысістеген болар  деген  де  ...  ...  ...  ...  ол  ... ... күні инновациялық әдістермен оқытуды қолдану арқылы  білімалушының ойлау қабілетін  арттырып,  ізденушілігін  ...  ... ... ... ... ...  шынайы  дерек  көздеріненмәліметтерді жинақтау ең негізгі мақсат болып айқындалады.  «Қазақстан-2030»атты еліміздің стратегиялық бағдарламасында ең ...  ...  ...  жастарды  жан-жақтылыққа  тәрбиелеу,  олардың   потенциалдықдеңгейінің көтерілуіне үлес қосу. Бүгінгі ...  жас  ...  ...  ... бірі- жаңа технология негіздері  болып  ...  ...  ... ... ... ... ... білуіне назар аударған  жөн.Синергетика  –(грек,  synergtikos  -  ...  ...... ... ... XX ғ. 80  ж.ж.  ...  «синергетика»  ілімі  пайдаболды. Оның негізін қалаған И.Пригожин  мен  Г.Хакен  ...  ...  ... және ... ...  тең  емес  ...  ...  ұйымдасуы  менөзгеру,  даму  заңдылықтарын  зерттейтін  ілім.    ...   ... ... дамудың түрақсыз сипатын  білдіруінде.  Әр  түрлі  ...   ...   ...   күрделі   жүйелердегі   ...    ... ... жаңа пәнаралық  ғылыми  бағыт.  Ол  жүйенің  жекеерекшеліктерін ескерместен, жалпы  ...  ...  оның  ...  ... ашып ...  ...  ...  синергетика  әу  баста  пайдаболған  жаратылыстану   саласында   ғана   емес,   ...   ... ... гуманитарлық салаларда да жиі қолданылады.  Синергетикалықкөзқарас  көп  нұсқалы,  ықтималдығы  мол,  өздігінен  ұйымдасатын   ... ... ...  ...  ...  ...  болып  танылады.Синергетика жоғары білім беру жүйесінде ғана ...  ...  орта  ...  ... ... ... жүйесінде де үлкен  маңызға  ие  болып  ...  ... ... беру  ...  ол  адам  ...  ажырамас  екі  бөлігі  –жаратылыстану және ...  ...  ...  ...  ... біртұтас  көзқарасын  қалыптастыруға  ықпал  етеді.  ...  ...  ...  ...  ...  гөрі  ... амал ... оқытуға мүмкіндік береді. Ал  біліктілік  арттыружүйесіндегі ... ең ... әр  ...  ...  ...  ... ... тырысудан ақпараттарды контекстік қабылдау  арқылы  дүниегебіртұтас  көзқарас  ...  көшу  ...  ...   басталады.Келесі қадам білім сатысы оқуларын үш құрамдас бөліктен  тұратын  технологияарқылы  ...  ...  ...   ...   ...   ...  ... практикалық  жұмыстар;  б)кіріспе  және  жалпылаушысеминарлар. Біліктілік  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ұстанымдарын,  соның  ішінде  біліктілік  арттыруға   ... ... ... ала отырып, әдіскерлер мен  дәріскерлердің  бастықызметін  фасилитаторлыққа   ...   ...   ...   ...   оқуларынсинергетикалық  тұрғыдан  ұйымдастыру  болып  ...  ...  ...  ...  екі  ...  роль  атқарады:  бір   ...   ...  ...  ...  ...   ...   білімдер   оқытуүрдісінің   мазмұндық   жағын   ...   ...   ...   ...   ... практикумдар  барасында  синергетикалық  білімдерді  беру  менқалыптастыру  жүзеге  асарылып  қана  қоймай,  ...   ...   ... ... ... ... бірге дәріскердің  де  ынталылығынарттыратын оқыту үрдісінің  әдістемесін  де  құрайды.  ...  ... мен ...  өзекті  мәселелерді  түсінуге,  өздігінен  шешіміздеуге,  ...  ...  ...   ...   Бұл   ...   ... жүйе ... қалыптасып, хаостан реттілікке өте отырып,  жүйеліқызмет өрісі пайда ... ... және  ...  қабілеттері  артады.Мұның  бәрі  дәріскердің  негізгі  функциясы  өзгеріске  ұшырауы  қажеттігінкөрсетеді.Синергетика теориясы. Келісіп  ...  тон  ...  ...  ...  ...  ...  бірі  –   оның   ...  ...   Оның   ...   –   ғылымның   гуманитарлық   жәнежаратылыстанушылық бағыттарын ... ...  ол  ...  және   ...   ...   ...   байланыстыруменшектелмейді, оның жаңа жинақтаушылық (синтездеуші) қырлары мынадай:-  дүниетанымның  батыстық  ...  және  ...  ... ... ғылымның қатаң негіздері мен оның қолданбалы бағыттарын кіріктіру.- ғылымның нормативтік және дискриптивтік  қырларын,  яғни  ақпараттыңбүтіндігі  мен   оның   адам   ...   үшін   ...   ... ... функцияларының тағы  бірі  –  оның  ...  ...  ...  яғни  ...  ...   ...   қарастырылуы.Синергетика жаңа ғылыми  проблемаларды  шешуге  бағытталғандықтан,  зерттеу-ізденіс қызметінің негізгі әдісіне айналады. Егер күрделі  ...  ...  ...  оның  ...  мен  дамуы  туралы  болжамдаржасауға болады.  Демек  математикалық  ...  ...  ...  жоқжерде синергетиканы сапалық негіз ретінде қолдануға болады.Қазіргі  кезде  өздігінен  ...  ...  ...  ... ... басты назарда тұр. Синергетикалық  басқарудың  негізгіұстанымдары  ащықтық,  толықтырымдылық  және  субъектілік  болып   ... ... ... негізгі сипаттамасы – субъектілік,  яғниөзі  ...  ...  ...  ...  ...   ...  ҚР  “Білім  туралы”  Заңында,  12   жылдық   жалпы   ...   ...  ...  айтылған.  Демек  дүниетанымдық  көзқарас  білімдікқұндылық ретінде синергетикалық тұрғыдан  қарастырылған  кезде  ғана  ... ... ... ... ... ... өзінің  мәні  жағынан  алғанда,синергетикалық  құбылыс  болып  ...  Бұл  ...   ...   ...  ...  емес,   адами   тұрғыдан   қарастырылатын   өздігіненұйымдасып,  дамитын   ...   ...   ...   ...   ... ... ... тұлғаның дүниетанымының  өзіндік  ұйымдасуыныңішкі көздерінің ақыл-ой  белсенділігін  арттыруды  ...  ...  ...  ...  Сол  ...  ...  арттыру  барысында  даәдіскерлер   мен   дәріскерлердің   басты   ...   ...    ...  ...  бағытталуы  керектігі  айдан  анық.   Мұның   бәріберлескен әрекет негізінде ғана ... ... ...  –  ХХ  ...  ...  ширегінде  пайда  болған   ғылымикөзқарас. ... ... ... кез  ...  ұйымдасу  деңгейіндегіқұбылыстар  мен  үдерістердің  қасиеттері   ...   ...   ... ... ... ... ұйымдастырушылықтың қасиеті. Егер  өнермен  әдебиет  өз  заңдылықтарымен  дамитынын  ескерсек,   онда   ... бұл  ...  де  бар  ...  түсінікті.  Ғалымдар  синергетиканыңнегізгі ұғымдары  «тәртіп  өлшемі»  мен  ...  ...  ...  ... де ... ... бар ... анықтаған. Синергетика  бойыншадамудың өсу үдерістерінен айырмашылығы дамушы жүйенің  сапалық  ... ... ... біртіндеп, сабақтаса  жылжудың  орнына  ...  ...  ...  де,  нәтижесінде  жүріс-тұрыстың  жаңа  бір  формасы  пайдаболады. Мәселен, ... ... күрт ... сан ...  ... туындап жатады. Осы құбылысты ғылыми бағалау үшін  ғалымдар«тұрақтылық пен  тұрақсыздық»  ...  ...  Ол  ...  ... ... сонау фольклордағы көрінісінен бастап, осы  күнгедейінгі  көптеген  ...  ...  ...   ...   Олардағыәлеуметтік, саяси, адамгершілік тұрғысындағы тұрақсыздық түрлерін  жіктейді.Тұрақсыздық принциптері  ретінде  көркем  әдебиеттегі  ...  ...  ... ... ... құпияның өзі  табиғатынан  тұрақсыз.  Біреулер  оныжасырып, тұрақтылығын сақтап қалмақшы ... ... оны өз  ... ... ... ... ... драматизм дәл осы  құпияныашу мен оны құпия күйінде ... қалу ...  ...  ...  ... ... ... эпопеясында осы тәсілді  сәтті  қолданған.  «Қодар  менҚамқаны жазалаудың шынайы құпиясын Абай тек өсе келе  ...  Осы  ...  мен  ...  ...  тұрақсыздана  түседі.  Жазықсызжандардыжазалау эпизодының кейіпкер өмірінде  қайталана  түсуі,  Абай  мен  ... ... одан әрі ... ... ...  көзқарастарындағыалшақтыққа  әкеледі.  М.Әуезов  Абай  мен  оның   ...   ... ... ... ... көңілі қалушылық) тәсіліне  жүгінеотырып, Абай өмірінің ... ... ... – деп  ...  М.Әуезовқолданған  бір  тәсілді  анықтай  ...  өзге  де   ...   ...  ...  ...  анықтайды.  Ол  М.Жұмабаевтың   «Шолпанныңкүнәсі»,  «Тоқсанның   тобыры»,   ...   ...   ...   ...  ...  ...   Ж.Аймауытовтың   «Ақбілек»,   «Қартқожа»,Б.Майлиннің «Қара шелек», «Арыстанбайдың  Мұқышы»,  С.Мұқановтың  «Ботагөз»,Т.Ахтановтың ... ... ... ... «Қар  ...  «Атау-кере»,С.Сейфуллиннің «Даладағы қуғын», С.Жүнісовтің  «Аманай  мен  Заманай»,  т.б.көптеген шығармалардағы драмалық тартыстың туындау  ...  мен  ... ... тәсілдерін шебер  талдап  көрсетеді.  ...  қай  ... оны ...  тосын  қырынан  ашып,  мәтіннің  мағыналық  астарынаүңілуге  үйретеді.  Талдаулардың  адам  ...  ...  ...   ... жаңа бір ... ... оқып  шығуға  құлшындыратын  қасиетібар.  Адамның  өмір  мен  ...  ...   оның   ...   ... ...  ... жүйедегі  синергетикалық  ұғымдар.  Түсінуғылыми ұғымдар қақпасы арқылы өтеді. ( В.Занков.)Аттрактор – жүйенің, оған ... соң ... ... ...  қайтакеле алмайтын, шектік жағдайы. Мұны әлеуметтік жүйенің  жаңа  сапалық  күйгекөшуі ретінде түсіндіруге ...  ...  ...  беру  ...  ...   ...   ...   оны   шығармашылық    ізденіскеталпындырып,  ...  ...  ...   мәдениеті   мен   кәсібимүмкіндіктері жаңа сапалық деңгейге көтеріледі.Бифуркация – ашық сызықтық емес  ...  даму  ...  ... ... саладағы бифуркация – ескі сапаның белгілі бір  ... ... ... ...  Бұл  ...  беру  ...  менпедагогтардың өзін-өзі  ұйымдастыру  үрдісіне  стохастикалық  (әр  мағыналы)сипат береді.Детектор – тезаурус ... ... бір ... ...  ...  ...  оны   мүмкін   жағдайдан   нақты   жағдайға   айналдыру.   ...   ...   ...   ...   ...    ... болады.Диссипативтік құрылым – жүйеде оны тепе-теңдіктен  шығарып  жібергендепайда болатын жаңа құрылым ...  ...  жүйе  –  ...  ...  ...   кеми   ...   ...   энергияға   айналатынмеханикалық жүйелер.  Ал  ...  ...  ...  ...  ретінде  жүйеніңсыртқы ретсіздікті күшейте отырып, ішкі реттілігін ...  ...  ... болады.Келісім қағидасы – адамның  немесе  әлеуметтік  жүйенің  өзара  қарым-қатынас пен диалог  ...  ...  ...  ...  ... ... ... білім – білім емес.Қалыптасу қағидасы – негізгі форманың тыныштық пен  ...  ... ... пен жетілмегендік екендігі. Қалыптасу өзінің екі  қарама-қарсы  шектік  нүктесі   арқылы   айқындалады:   хаос   –   ...   ... және ... мен ... ... ... –  қарапайымдылықпен    қажеттіліктің    және    сұлулық    пен    ...    ... – грек ... ... ... әрекет  энергиясы,  синергия– бірлескен әрекет. ... ... ...  ...  ...  ретіндеадам өмірінің барлық саласындағы бірлесе еңбек  ету  түрінде  қарастырылады.Дүниедегі сан-қилы ... мен ... ... ... болып,бір-біріне өз әсерін тигізіп, өзара  өзгеруде.  Алайда,  біз  дүниеде  ... ... я ...  ...  жоқ  ...  байқаймыз  ба?Бүгінгі таңдағы деректерге сүйенсек, дүниеде бір жағынан  өзіндік  ... ... келу ... ...  ...  ...  жағынан  құлағызу,ыдырау, термодинамикалық теңдікке жету өзгерістері  де  бар.     ... ... ... – дүниедегі  заттар  мен  құбылыстардыңбелгілі бір заңдылықтардың  негізіндегі  байланыстары  мен  өзара  тигізетінықпалдарының ... ... ... ...  ілім  болып  саналады.Дүниеде бірде-бір  басқа  ...  ...  ...  зат,  я  ... жоқ. Ал ... дегеніміздің өзі  өзара  іс-әрекетке  әкелетіні  ... Олай ... ... ...  басқа  заттар  мен  құбылыстар  оған  өзәсерін  тигізіп,  оның  өмір  ...  ...   ...   ... даму ... уақыттың шеңберінде өткеннен кейін  бір  ...  ... зат ... - ... ... келген нәрсенің өз себептері  бар.  Дүниедесебепсіз ешнәрсе  жоқ,  ең  ...  ...  ...  шалынған  көзге  әзеркөрінетін шаңның өзінің себебі  бар.  ...  ...  ... ... детерминация болуы мүмкін,- деген пікір  бар.  ...  ...  ...  ...  ...  ...  (ақылға  сыймайтын)бағытқа сілтейтін салдарын да ұмытпағанымыз  жөн.  Заттардың  өзара  әрекетібелгілі бір  ...  ...  ...  іске  асады  –  бұл  дадетерминацияның ерекшеліктерінің бірі. Детерминизмге қарсы  ...  ...  ... (іn,- ... ... ... мағна береді), яғни  болмыстың  өзсебептілігін  мойындамайды.  ...  ...  ...  И.Кант)  себептілік  текбіздің дүние қабылдауымыздың қасиеті ғана, ал шын өмірде ол жоқ деген  пікірайтады. Үшінші ...  ...  ...  ...  ...  ...  адам  ырқы  оған  ...  өйткені,  ол  –   саналы   пенде,   оныңеріктілігімен  мен  ...  бар.  ...   ...   рухтың   дамуынсебептілік  арқылы  түсіну  мүмкін  емес  -  ...  ой  ...  ... ... ... – тек қана себептілікті талдаумен тең  ... ... ... ... ...  пен  шындық”,  қажеттілік  пенкездейсоқтық”, ... пен ... ... ... қана  оны  ... ... Енді ... тоқтала кетсек. “Себеп пен салдар”  –детерминизмкатегорияларының  негізгілеріне   жатады.   ...   деп   зат,   я   ... ... бір ...  ...  ...  негізіндегі  қажеттітүрде өзгеруі, я болмаса, екінші зат,  ...  ...  ...  ... белгілі бір себептердің негізінде пайда болған зат, я болмаса  құбылыстыайтамыз. Мысалы, студент  пен  оқытушының  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  оқытушы  да  өзгереді.  Микроәлемдегіэлектрон мен ... ... ... ...  де  жоғалып  екі  фотонғаайналуына әкеледі. Себеп ... зат, ... ...  ықпал  арқылыіске  асырады.  Екінші  бір  ...  ...  ...  пен  ...  ... болғаннан кейін  олар  бірбағыттылықтың  негізінде  ...  ... ... ... ешқашанда  шығып  кете  алмайды,  соңғы  әрқашанда  –алда. ... ... бір ... ...  екіншінің  келуі  –  себеп  пенсалдардың нәтижесінде болмауы да ... ...  күн  мен  ...  ...  ...  мен  кері  ...  ...  құбылыстар  бір-бірін  себептікбайланыс арқылы тудырмайды – олардың бір-біріне өтуі ... ...  ...  ...  ...  Философиялық  әдебиетте,  әсіресе,  дінифилософияда “бірінші себеп” (causa prіma),  ...  ...  (causa  ...  ...  ...  Дүние  іш  және  сырт  жағынан  да   ... ... ... я ... ... ... ... емес.  Оны  мойындауқажетті  түрде  осы  дүниені  ...  ...  ...  ...   ... ... телеологиялық  (teleos,-  грек  сөзі,  -  ... ... ... ... ...  Оны  қолдайтын  ойшылдар  ерекшетелеономдық себептер барын мойындайды. Ол “не үшін  туды?”,  “қандай  ... ... ... ... ... береді.  Яғни  алдын-ала  берілгенмақсат (соңғы себеп) сол заттың дамуына себеп ... ... сөз.  ...  ХХғ. өмір ... ұлы діни  ...  Теяр  де  ...  дүниенің  жаратылуы  мендамуында мақсатқа  ...  ...  ...  ...  ...  күш  ...  Физикалық  энергия  ыдырау  үстінде  болса,   рухани   күш   дүниенікүрделентіп,  ...  ...  ...  “Омега  нүктесіне”  (Құдайға)жақындатуда. Әрине, ...  ...  ...  ...  ...  берілген  “өмірбағдарламасының” негізінде дамиды.  Ал, қоғам  өміріне  келер  болсақ,  ... мен ... ... неше-түрлі бағдарламалар жасап,  солардыіске  асыруға  тырысады.  ...   пен   ...   ...   себептіліктітолықтырып даму барысын терең түсінуге мүмкіндік ... Кең  ...  ... ... өмір ... ... ғажап дүние  жатады.  Тар  мағынада  шындықдеп кеңістік пен уақыттың шеңберінде ... ... толы ...  ... жеке ...  айтамыз.  Мүмкіндік  пен  шындық  ...  ... ... болсақ, шындық дегеніміз – заттың актуальдық болмысы,  алмүмкіндік  –   ішкі   қайшылықтан   ...   ...   ...   ...  ...  ...  өз  даму  ...  біршама  мүмкіндіктердібойында сақтайды. Бірақ, оның  ...  ...  ...  –  ол  ...  ...   ...   ...   еместік    –    ...    ... ... ... ... ол ... ...  келмейді.Мысалы кәрінің балаусаға айналуы, я болмаса ... ... ...  ... ... Сонымен қатар, жағалай ортаны  жасанды  өзгертуде  адамзат  көпкелеңсіз ... де ... ... ... бір ғылыми жаңалықты  еңгізіп,оның пайдасын  табу  ...  оның  ...  ...  ...  ...  ... ... білмейді. Соңында оның пайдалы жағы теріс жағынан кем  ... жаңа  ...  ...  Оның  ...  ...  бүгінгі  таңдағыэкологиялық дағдарысты  келтірсе  де  ...  ...  пен  ... ... ... келсек, онда адами  фактордың  орны  ерекше.  Оладамдардың саналы ... ...  ...  ...  және  ...  пісіп-жетілгені, күш-қуаты, ұйымдасу деңгейімен  т.с.с.  байланысты.  Мүмкіндіктіңшындыққа   айналуы   ...   пен   ...   ...   ...  ...  іске  асады.   Өйткені,   дүниеде   бір   жағынанқажеттілік,  екінші  ...  ...  бар.  ...  ...   ...  мысалы  ретінде  мегаүрдістерді,  соның  ішінде  күн  жүйесінкелтіреді. Мысалы,  жер  мен  ...  ...  ...  есептеп,  1000жылдан кейін жердің неше градус ендігі мен бойлығының  түйісінде  қай  ... ... күн ... басталатынын айқындауға болады. Ал,  мұның  өзітаза табиғаттың қажеттілігін көрсетеді,- деп қорытады. Ал,  астрофизиктердіңайтуына қарағанда, айдың өзі  жыл  ...  ...  ...  ...  ... Олай  болса,  осы  фактордың  өзі  ғана  ...  ...  ... шығарады. Жоғарыдағы айтылған координатаның өзі де  өзгеріп,  сағатымен уақыты да  ...  ...  ...  сол  ...  қарамастан,  күнтұтынады, өйткені, ол табиғаттың ... ... күн ... өзінде  детаза  қажеттілік  жоқ,  оған  да  ...  ...  ...   ... ...  ...  ...  жастардың  уақыты  кегенде  үйленуі,  жанұяқұруы. Ол – табиғи қажеттілік. Бірақ, әр жас азамат ...  өмір  ... ... сүйеді, таңдайды – ол көп кездейсоқтықтарға байланысты.Синкретизм - ... ... біте ... сөз ...  ... ... бұл ұғым қандай да болсын құбылыстың  жетілмеген  дамымаған,өзара жіктеле қоймаған бастапқы күйін білдіреді. Бұл  ұғым  ...  ...  ...  ...  мәдени  кезеңге  байланысты  көп  ...  дәл  сол  ...  ...  ...  салаларының   жіктелмегендігінбайқаймыз. Синкретизмнің мәнін миф, мифологиялық сана өте  жақсы  анықтайды.Мифтердегі  субъект  -  ...  ...  ...  жеке   ... ... ... өзін айналасын  қоршаған  әлемнен  бөліп-жарыпқарамауы,   т.б.   ...   ...   ...   ...   ... ... өнер түрлері мен наным  сенімдердің  жіктелінбегенбастапқы  біртұтастық  күйі  ...   ...   ...   ... Сондықтан да  мәдениет  тарихында  зерттеушілер  алғашқы  қоғамдықсинкретизм деген үлкен кезеңді ... ...  ...  бұл  ... ... ...  ...  бір-бірімен  етене  тығысбайланыстылығымен  сипатталады.  Сол  мәдени  кезеңнің   ...   ...  ...   ...   ...   ...   ... анмизм,  тотемизм т.б.  айқын  көруге  ...  ......  мәдени  шығармашылық  түрлерінің,  яғни  ...  тек  пен   ... және  ...  ...  ...  о  ...  бөлінбей,  бірліктеболғанын  білдіреді.  Қазақ  тіл  білімінде   ...   ...   ... ... морфология тұрғысынан  академик  Ә.Т.Қайдар,  профессорЕ.З.Қажыбеков,   М.Т.Томанов   секілді   ғалымдар   ...    ...  ...  есім  сөздердің  де,  етістіктің  де  ...  ... ... ... зерттеу еңбектерінің  нысаны  етіп,  синкреттікөне түбірлердің бүкіл  түркі  тілдеріне  ...  ...  ...  дәлелдейді.  Біздің  саралауымызша,  синкретизм  тарихи   қалыптасубарысындағы құбылыс ... ...... ... ...  құбылыс,яғни  пайда  болуы  жағынан  синкретизм  ...  ...  ...  енді  ... ... ... сыйысу болса,  бірінде  мағыналық  сыйысу  басымтұратын  ...  Бұл  екі  ...  да  тіл  ...   ... яғни  ...  ...  ...  бар  екендігін  байқадық.Н.Уәлиұлы тіл біліміндегі  контаминация  құбылысын  фразеологиялық  нормаменбайланысты  ...  ...  ...   лексикалық   құрамынжаймалап қолданудағы ... бір ... – екі ... ...  кейбірсыңарларын, әсіресе, қайталанатындарын түсіру арқылы бір бүтін етіп  ... ... ... ... жан, қу жан  тәрізді  фразеологиялық  түйдеккейбір фразеологиялық орамдармен сыйыстырыла  жұмсалып,  фразеологиялық  бірбүтінге ... ... - деп оған ... мысал келтіреді:  Ей  Қыдырбай,жылаған мен жаны күйген бүгін кеп тұрған. Біз қу жанды шүберекке  түйіп  кептұрмыз, ... бе? Сен де  ...  аса  ...  ...  Бұл  ...  қу ... шүберекке түю  мынандай  екі  тұрақты  тіркестің  сыйысуыарқылы жасалған: қу ... ... жер ... +  шыбын  жанын  шүберекке  түю.Тілдегі синтаксистік, семантикалық және прагматикалық  ережелер  бір-біріменөте тығыз ... ... ... ... ...  білу  үшін  ...  ...   жеткіліксіз.   Тілдік   фактілерді   ...   ... ... ...  ...  ...  ...  қолданылуымен  тығызбайланысты. Жеке жалаң  тұрған  сөйлемді  емес,  сөйлеу  үстіндегі  сөйлемді(лебізді) зерттеу ... жаңа ... ... негіз болды.Қолданылған әдебиеттер тізімі1.Кішібеков, Сыдықов Философия. Алматы 1994 ж.2.С.К.Мырзалы  Философия әлеміне саяхат. Қостанай. 2003 ж.3.Әбiшев К. Философия., Алматы, 2002.4. ... ... ... ... г.г.5. ... Н. ... және тілдік норма. – Алматы, 1998. - 128 б.6. Кеңесбаев І. ... ... ... сөздігі. – Алматы: Ғылым,1977. – 712 б.7. Ақыжанова А. Қазіргі қазақ тіліндегі парцелляция құбылысы.  Алматы,1999,110 б.8. Хакен Г. Синергетика. М., 1980 ж.9. ... И, От ... к ... время  и  сложность  вфизических науках. М., 1985 ж.  
        
      

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Ақпарат» ұғымының қолданылуы29 бет
«Ақпарат» ұғымының қолданылуы. Қоғамды ақпараттандыру27 бет
Бейіндік оқыту5 бет
Киіз үйдің символикасы6 бет
Публицистикалық қағаздарды аудару21 бет
Синкреттік дәстүрлер және оның мектептері. Потебняның психологиялық әдісі. Психологиялық мектептердің туып, қалыптасуы10 бет
Тарих сабағында жаңа технологияларды қолдану32 бет
Ғылым туралы пікірталастар: сциентизм және антисциентизм7 бет
Қазақстанның атом энергетикасы22 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі туралы ақпарат6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь