Сілеусіндер. Бархатты мысық. Жанаттар Систематикасы. Құрылыс ерекшелігі. Таралуы. Көбеюі мен дамуы


1.Сілеусіндер. Систематикасы. Құрылыс ерекшелігі. Таралуы. Көбеюімен дамуы.
2.Бархатты мысық. Систематикасы. Құрылыс ерекшелігі. Таралуы. Көбеюімен дамуы.
3.Жанаттар. Систематикасы. Құрылыс ерекшелігі. Таралуы. Көбеюімен дамуы.
Сілеусін – (lynx lynx isabellinys Blyth, 1847) –сүтқоректілер класы жыртқыштар отрядының мысықтар тұқымдасына жататын жыртқыш аң. Оның Қазақстан аумағында 3 түр тармағы (еуропа, алтай және түркістан) кездеседі. Олардың таралу аумағы шағын алқапты қамтиды әрі саны да аз болғандықтан, Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының және Қазақстанның қызыл кітабына (2010) тіркелген. Сілеусіннің еуропа түр тармағы – Орталық Қазақстанда, алтай түр тармағы – Оңтүстік Алтай тау сілемдерінде, ал түркістан түр тармағы еліміздің оңтүстік және оңтүстік-шығыс алқаптарындағы тау тізбектерін мекендейді.
Сілеусін таулы алқаптардың қылқан және жалпақ жапырақты орман өскен белдеулерінде таралған. Оның тұрқының ұзындығы 87-104 см., салмағы 13,2-23,2 кг. дейін жетеді. Дене тұлғасы мығым әрі жұмырланып келеді.
Басының пішіні жұмыр, құлақ қалқаны үшбұрышты әрі үшкір. Құлақ қалқанының ұшындағы шоқ қылшықты ұзын шашағы қара түсті болып айқын байқалады. Екі ұрт тұсындағы ұзын қылшықты түгі денесіндегі басқа түктерінен ерекшеленіп тұрады. Үстіңгі етті ернінде ірі қылшықты ұзын мұртшалары бар. Жон арқа тұсының түктері қызғылт-қоңырқай, ал құрсақ тұсындағы түктері ақшыл-бозғылт түсті. Сілеусіннің түгі қалың әрі үлпілдеп тұрады. Аяқтары біршама жуан әрі ұзын. Арқа тұсындағы түктерінде қарақошқыл көптеген ұсақ дақтары бар. Құйрығы жуан, оның ұзындығы 20-31 см жұмырланып ұшы шорт кескен бөренедей болып көрінеді. Табандары жалпақ жүрген кезде тырнақтарының ізі жерге түспейді. Тырнақтары мен тістері жақсы дамыған әрі өткір болып келеді.
Көзі өте қырағы, есту қабілеті де жақсы дамыған. Жүрген кезде ешбір дыбыс байқалмайды. Ол ағаш басына және жартастарға жылдам өрмелеп шыға алады. Қатты секірген кезде 3,5-4 метр қашықтықты қамтиды. Қорек іздеген кезде тәулігіне 10-15 шақырым жерге бара алады.
Сілеусін екі жаста жыныстық жетіледі. Ақпан айының соңында бір айға жуық ұйығады. Буаздық мерзімі 67-74 тәулікке созылып, жылына бір рет 2-3 күшік туады. Күшіктері алғашында соқыр, әлжуаз болады. Екі айдай тек ана сүтімен қоректеніп тез жетіледі де, одан соң өз бетінше қоректене алады. Күшіктеріне аталығы да, аналығы да бірдей қамқорлық жасайды, қорек ұстауға үйретеді.
Сілеусін көбіне ағаш тамырларының қуыстарына немесе таса жерлерге жасырынып жататын орын (жатақ) әзірлейді. Жатағының ішіне қураған шөп, қауырсын, жүн қалдықтарын төсеп ыңғайлап алады. Өте сақ жыртқыш аң. Сәл қауіп төнген кезде иіс сезу арқылы бірден байқайды.
Ерте кездерде сілеусін Солтүстік ¬Ам嬬рика және Еуразия құрлығының сол-түс¬¬тік өңірлеріндегі таулы орманды алқап¬тарда кеңінен таралған. Терісі қымбат баға¬лан¬¬ғандықтан көптеп ауланып, соңғы кезде барлық алқаптарда саны азайып кеткен.
1. Б.Есжанов Қ.С.Мұсабеков “Териология” Алматы 2011
2. Б.Есжанов О.Беркінбай Қ.Нұрғазы “Жалпы терриология” Алматы 2010

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Мнистрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті

СӨЖ
Тақырыбы: Сілеусіндер. Бархатты мысық. Жанаттар Систематикасы. Құрылыс
ерекшелігі. Таралуы. Көбеюі мен дамуы.

Орындаған: Қапай.Г.Е
ТОП:БЛ-409
Тексерген: Тугамбаева С. М.

2015 жыл

Жоспар:

1.Сілеусіндер. Систематикасы. Құрылыс ерекшелігі. Таралуы. Көбеюімен
дамуы.
2.Бархатты мысық. Систематикасы. Құрылыс ерекшелігі. Таралуы. Көбеюімен
дамуы.
3.Жанаттар. Систематикасы. Құрылыс ерекшелігі. Таралуы. Көбеюімен дамуы.

Сілеусін – (lynx lynx isabellinys Blyth, 1847) –сүтқоректілер класы
жыртқыштар отрядының мысықтар тұқымдасына жататын жыртқыш аң. Оның
Қазақстан аумағында 3 түр тармағы (еуропа, алтай және түркістан) кездеседі.
Олардың таралу аумағы шағын алқапты қамтиды әрі саны да аз болғандықтан,
Халықаралық Табиғат Қорғау Одағының және Қазақстанның қызыл кітабына (2010)
тіркелген. Сілеусіннің еуропа түр тармағы – Орталық Қазақстанда, алтай түр
тармағы – Оңтүстік Алтай тау сілемдерінде, ал түркістан түр тармағы
еліміздің оңтүстік және оңтүстік-шығыс алқаптарындағы тау тізбектерін
мекендейді.
Сілеусін таулы алқаптардың қылқан және жалпақ жапырақты орман өскен
белдеулерінде таралған. Оның тұрқының ұзындығы 87-104 см., салмағы 13,2-
23,2 кг. дейін жетеді. Дене тұлғасы мығым әрі жұмырланып келеді.
Басының пішіні жұмыр, құлақ қалқаны үшбұрышты әрі үшкір. Құлақ қалқанының
ұшындағы шоқ қылшықты ұзын шашағы қара түсті болып айқын байқалады. Екі ұрт
тұсындағы ұзын қылшықты түгі денесіндегі басқа түктерінен ерекшеленіп
тұрады. Үстіңгі етті ернінде ірі қылшықты ұзын мұртшалары бар. Жон арқа
тұсының түктері қызғылт-қоңырқай, ал құрсақ тұсындағы түктері ақшыл-бозғылт
түсті. Сілеусіннің түгі қалың әрі үлпілдеп тұрады. Аяқтары біршама жуан әрі
ұзын. Арқа тұсындағы түктерінде қарақошқыл көптеген ұсақ дақтары бар.
Құйрығы жуан, оның ұзындығы 20-31 см жұмырланып ұшы шорт кескен бөренедей
болып көрінеді. Табандары жалпақ жүрген кезде тырнақтарының ізі жерге
түспейді. Тырнақтары мен тістері жақсы дамыған әрі өткір болып келеді.
Көзі өте қырағы, есту қабілеті де жақсы дамыған. Жүрген кезде ешбір дыбыс
байқалмайды. Ол ағаш басына және жартастарға жылдам өрмелеп шыға алады.
Қатты секірген кезде 3,5-4 метр қашықтықты қамтиды. Қорек іздеген кезде
тәулігіне 10-15 шақырым жерге бара алады.
Сілеусін екі жаста жыныстық жетіледі. Ақпан айының соңында бір айға жуық
ұйығады. Буаздық мерзімі 67-74 тәулікке созылып, жылына бір рет 2-3 күшік
туады. Күшіктері алғашында соқыр, әлжуаз болады. Екі айдай тек ана сүтімен
қоректеніп тез жетіледі де, одан соң өз бетінше қоректене алады.
Күшіктеріне аталығы да, аналығы да бірдей қамқорлық жасайды, қорек ұстауға
үйретеді.
Сілеусін көбіне ағаш тамырларының қуыстарына немесе таса жерлерге жасырынып
жататын орын (жатақ) әзірлейді. Жатағының ішіне қураған шөп, қауырсын, жүн
қалдықтарын төсеп ыңғайлап алады. Өте сақ жыртқыш аң. Сәл қауіп төнген
кезде иіс сезу арқылы бірден байқайды.
Ерте кездерде сілеусін Солтүстік Америка және Еуразия құрлығының солтүстік
өңірлеріндегі таулы орманды алқаптарда кеңінен таралған. Терісі қымбат
бағаланғандықтан көптеп ауланып, соңғы кезде барлық алқаптарда саны азайып
кеткен.
ХІХ ғасырдың бас кезіне дейін сілеусін Қазақстанның орталық, шығыс және
оңтүстік-шығыс аймақтарындағы таулы ормандарда көптеп кездесіп, үнемі
ауланып отырғандығы туралы тарихи деректер сақталған. ХХ ғасырдың 40-
жылдарына дейін сілеусін Сыр бойының Қаратау жоталарын да мекендеген.
Сілеусінге тікелей қатысты атаулар, сөз тіркестері де көптеп кездеседі.
Мысалы, көрнекті қоғам қайраткері, тіл зерттеуші әрі этнограф ғалым ағамыз
Жәрдем Салихұлы Кейкіннің (1925-2012) Қазақ атаулары мен байламдар атты
кітабында (2000 ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Сілеусіндер, бархытты мысық, жанаттар, ескекаяқтылар
Жануарлардың систематикасы, құрылыс ерекшелігі, таралуы
Қыналардың көбеюі. Қазақстанда таралуы, экологиясы
Жануарлар систематикасы
Күзендердің систематикасы
Ағзалардың көбеюі және дамуы
Көк-жасыл балдырлар бөлімінің морфологиясы, көбеюі, таралуы, экологоясы
Төменгі сатыдағы өсімдіктер систематикасы
Мысық тұқымдасы
Мысық тұқымдастар
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь