Көркем шығармалардағы эпитет, теңеу, метафоралардың қолданылуы, жасалу түрлерін мысалдар арқылы көрсету

I. Кіріспе бөлім
II. Негізі бөлім
1) Көркем шығарма туралы түсінік
2) Метафора, эпитет, теңеу мысалдары
III. Қорытынды
IV. Пайдаланған әдебиеттер
Көркем шығарма – нағыз суреткерлік әрекеттің нақты нәтижесі, әдеби еңбектің көзбен көріп, қолмен ұстауға болатын затты дерегі. Сәтті шыққан көркем шығарма – бір жазушы келесіндегі ғана емес, бүкіл әдебиет көлеміндегі кесек құбылыс, бүкіл өнер әлеміндегі тұрлаулы тұлға дейтін болсақ, образ – осынау өнер туындысындағы көп тұлғалардың бірі.
Көркемдік қасиеттің мол болуы әдебиетке қойылатын басты талаптың бірі көркем, әдемі тартымды болып келмесе, ешбір шығарма құнды, ұнамды болып танылмайды. Жалпы көркем әдебиетке қойылатын бірден-бір шарт-көркем туындылардың көңілге қонымды, шебер қиыстырылған, тапқыр, өткір болып келуінде сұлу сөз, сұлу тіркес, көркем ой прозада, өлеңде болсын эстетикалық ләззат беретін өрнегі жағынан сүйсіндіреді. Көркемдік, әдемілік – эстетикалық категория. Демек, шын мағынасындағы көркем шығарма шебер пішілген туынды сезімді оятып, көңілді сергітпек. Содан барып адамның рухани жағынан жаңғыруына, болмысына апармақ. Бұл нағыз жан тәрбиесі, көңіл қанағаты.
Әдеби шығармаға әділ сын айтар адам шығарманың тіліне, автордың сөз өрнегіне қарауы шарт. Жазушының шеберлік мәселесі бәрінен бұрын тілден басталатыны даусыз. Демек, көркем тіл жайы - әдебиет туралы ғылымның ең өзекті мәселелерінің бірі.Әдеби шығарма тіл арқылы жазылса, тіл сөзден құралады. Ал әр сөз о баста образдан туған. Келе – келе көп образдар ұмытылған да, олардан туған сөздер ғана қалған.
Жазушының тілі шұрайлы, сөздік қоры мол болуы керек. Бұл – қалам иесіне қойылар бұлжымас талап. Тіл байлығы сөз өнеріндегі мазмұн байлығына әкеледі. Ал халыққа қажет шығарма – мазмұнды шығарма.
Жазушының тілі бай болуға тиіс. Ол өзінің сөз қорының молықтыру үшін жалпы халықтық тілдің телегей – теңіз бай қазынасын, мүмкіндігінше, молырақ игеруі, оның қилы – қилы қиын әрі қызық құбылыстарын жете түсінуі, әр сөздің мәні мен мағынасындағы ұланғайыр өзгертулер мен өңдеулерді, ауысулар мен алмасуларды, құбылулар мен құлпыруларды дәл аңғара білуі қажет. Сонда ғана жазушы әр сөзді таңдап, талғап, тауып, ойды анық, сезімді нәзік жеткізер тың және тартымды суреттер жасай алады. Егер жазушы әр сөздің әр сипаттағы тура һәм туынды мағыналарын жіті айыра танып, әрқайсысын тек өз орнында ғана ұтымды қолдана алса, сөзбен жасалған суреттегі ой мен ұғым, сыр мен сезім дәлдігіне жетеді де, осы арқылы шығармаға әсерлі эмоциялық күш дарытады. Ал баяндау мен суреттеудегі дәлдік – жазушы шеберлігінің ең ірі қырларының бірі.
Белгілі жазушы, ғалым Зейнолла Қабдоловтың әдебиет теориясын зерттеуі бүгінгі күні біздің әдебиет ғылымына бет алуымызға жол ашып отыр. Ол сөздің халық қазынасы екенін ескере отырып, сөздік қорымыздағы әр сөздің бір-бір алтынға татитынын көрсетеді.
1) Қабдолов З. «Сөз өнері.» – Алматы, 1992.
2) Ахметов З. «Өлең сөздің теориясы.» – Алматы, 1973.
3) “ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы, 2010
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІCЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ  ШӘКӘРІМ ... ... ... ... ... ... ... метафоралардың қолданылуы,жасалу түрлерін мысалдар арқылы көрсету.»Орындаған: Жакижанова З.Р.ПД-305 тобыТексерген:  Секей Ж.С.Семей – 2015ЖоспарI. Кіріспе бөлімII. Негізі ... ... ... ... ... Метафора, эпитет, теңеу мысалдарыIII. ҚорытындыIV. Пайдаланған әдебиеттерКөркем шығарма – ... ... ... нақты нәтижесі, әдебиеңбектің көзбен көріп, қолмен ұстауға болатын ... ... ... ... ... – бір ... келесіндегі ғана емес, бүкіл әдебиеткөлеміндегі кесек құбылыс, бүкіл өнер әлеміндегі тұрлаулы ... ... ... – осынау өнер туындысындағы көп тұлғалардың бірі.Көркемдік қасиеттің мол болуы әдебиетке қойылатын ... ... ... әдемі тартымды болып келмесе, ешбір шығарма құнды, ұнамды болыптанылмайды. Жалпы көркем әдебиетке қойылатын ... ... ... ... ... қиыстырылған, тапқыр, өткір болыпкелуінде сұлу сөз, сұлу тіркес, көркем ой прозада, өлеңде ... ... ... ... жағынан сүйсіндіреді. Көркемдік, әдемілік– эстетикалық категория. Демек, шын мағынасындағы ... ... ... ... ... оятып, көңілді сергітпек. Содан барып адамныңрухани жағынан жаңғыруына, болмысына апармақ. Бұл нағыз жан тәрбиесі, ... ... әділ сын ... адам ...  тіліне,  автордың  сөзөрнегіне қарауы шарт. Жазушының   шеберлік  мәселесі  бәрінен  ...  ... ... Демек, көркем тіл жайы  -  әдебиет  туралы  ғылымның  ... ... ...  шығарма  тіл  арқылы  жазылса,  тіл  сөзденқұралады. Ал әр сөз о  баста  ...  ...  Келе  –  келе  көп  ... да, ... туған сөздер ғана қалған.Жазушының тілі шұрайлы, сөздік қоры  мол  ...  ...  Бұл  –  ... ... ... ... Тіл байлығы сөз өнеріндегі  мазмұн  байлығынаәкеледі. Ал халыққа қажет шығарма – мазмұнды шығарма.Жазушының тілі бай болуға тиіс.  Ол ... сөз ... ...  ... ... ... ... – теңіз бай қазынасын, мүмкіндігінше,  молырақигеруі,  оның қилы – қилы қиын  әрі  ...  ...  жете  ...  ... мәні мен мағынасындағы ұланғайыр өзгертулер мен өңдеулерді,  ... ... ... мен ... дәл ...  ...  қажет.  Сондағана жазушы әр  ...  ...  ...  ...  ойды  ...  сезімді  нәзікжеткізер тың және тартымды суреттер жасай алады. Егер жазушы  әр  сөздің  ... тура һәм ... ... жіті ... ...  ...  тек  өзорнында ғана ұтымды қолдана алса, сөзбен жасалған  суреттегі  ой  мен  ... мен ... ... ... де, осы  ...  шығармаға  әсерлі  эмоциялықкүш дарытады. Ал баяндау мен суреттеудегі дәлдік –  ...  ...  ... ... ...  ...  ғалым  Зейнолла  Қабдоловтың  әдебиет  теориясын  зерттеуібүгінгі күні біздің әдебиет ғылымына бет ... жол ашып ... Ол  ... қазынасы екенін ескере отырып, сөздік қорымыздағы  әр  сөздің  бір-біралтынға татитынын көрсетеді.Зерттеу жұмысының мақсатына ... ... ... ... ... мен ... троп пен фигура түрлерінің көркем бейне,образ жасауда қолданылуынан нақты мысалдар келтіре отырып, ана тіліміздіңсөздік қорының мол байлығын, бейнелілік, нақыштылық ... ... ... ... бар» - деп ... айтпақшы,тіліміздегі құбылтудың (троп) бір түрі болып саналатын метафора жайлы талайзерттеулер мен ғылыми еңбектер жазылған. Метафораға келесі сипаттамалар тән: ... ... тану мен ... метафора фундаментальды мәдени құндылықтарды көрсетеді немесемәдени-ұлттық дүниетанымға негізделеді.Метафора (ауыстыру) – ... ... не ... ... түсу үшіноларды сөздеріне ұқсас затқа не құбылысқа балау.Бұл шумақта Мағжан Жұмабаев метафораны (ауыстыру) шебер қолдана білген. Екінәрсенің бір-біріне ұқсастығына қарай ... ... айту ... ... ... күшейтеді. Сөзіміз дәлелді болсын:...Келші, көзім, күн бетіңді көрейін,Жет, жұлдызым, жылжып қана ... ... ... ... ... ... тағы І.Жансүгіров, «Әнші» өлеңінен метафораны көруге болады:Сөз – ... ...... әнім – ... ... аз ... не құбылыстың ерекше белгілерін басқа затпен не құбылыспенсалыстыра суреттеу.Ақын өлеңдеріндегі теңеулер оның ақындық қуаты, қаруы іспетті көпқолданысқа ие көркемдегіш құралдардың бірі. ... ... ... ... ... ... жатыр.Айбынды арыстандай құмды кезген...Күңіреніп қалың қалмақ елім жатыр...«Алпамыс батыр» жырынан мысал алатын болсақ:Келеді желдей зуылдап, Жеткізбейді Шұбар ат. Атқан оқтай зырылдап, Жал-құйрығы суылдап.Эпитет қандай да бір ... ... ... білдіретін  көркемдеуіш  құралболғандықтан оны айқындау деп те ... ... жан ... ...  ...  келбетін  суреттеуде  ерекшеқызмет атқарады. Портрет пен оның ...  ...  ...  ... кейіпкердің ішкі сезімдерін, көңіл-күйін  бейнелеу  үшін,  сөз  ажарынкөркейтіп, ойды кемел жеткізу үшін жазушы эпитеттерге ... жиі ... ...  ...  бірі  —  ...  ... ... — заттың құбылыстың айрықша сипатын, сапасын анықтайтын  ...... не ... ... ... ...  белгісінбілдіретін суретті сөз.Эпитеттер де   солай,   жиі   ...   ие.   ...   ...   ... өзгеше бейнесін оқушыларың көз алдына  елестету,  ой  қиялынаәсер ету мақсатында қолданған деп білеміз.Қанды ор боп ақын жолы ... ... ... ұқсайды Айға.Торғын ет, шапақтай бет, тісі – меруерт.Сұм сұлу анадайдан ағатайлап.Билеген асау жүрек, ... ... ... көз ... ...  ... ... қара жерді сағындым, Жан-жолдасым – жүйрік желді сағындым.С. Мәуленовтің  «Таңғы тыныштық» атты өлеңінен:Мөлдіреп ... ... ... ... алып ... ... тұрған қарауылғаКөз ілді ұйқы жеңіп балбыратып.Келеді алтын сағат көтеріліп,Бастауға кең әлемнің жұмыс күнін. Қорыта айтқанда, қандай да болсын ақын-жазушының шығармаларына тілдіктұрғыдан қойылар негізгі ... - ... ... ... Әдеби туындыныкөркем дүние деп атау, ал оның авторын шынайы қаламгер деп тану үшіншығарма белгілі бір ... ... ... беруге тиісті.Пайдаланылған әдебиеттер:1) Қабдолов З. «Сөз өнері.» – Алматы, 1992.2) Ахметов З. «Өлең сөздің теориясы.» – Алматы, 1973.3) “ Қазақ ... ... ...... 2010  
        
      

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ағылшын және қазақ тілінде тағамдық метафоралардың лингвомәдени аспектісін зерттеу69 бет
Метафора эквиваленттілігі64 бет
Әдеби тек.драма.эпос.лирика10 бет
Жалпыланған түрдегі технологиялық операцияларды жобалау мәселелері7 бет
Мезгіл бағыныңқылы сабақтас құрмаластың қолданыстағы көріністері мен жасалу жолдары51 бет
Несеп жүйесі26 бет
Сыртқа шығару процестерне жалпы сипаттама16 бет
Қазіргі қазақ тіліндегі жанасу байланысу формасы34 бет
Қазақ тіліндегі мезгіл пысықтауыштар6 бет
Қазақ халқының ұлттық тағамдарының зерттелуі21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь