Өсімдіктердің мерзімді дамуы және фитоценоздың ерекшеліктері

Кез келген өсімдік жылдық өсу кезеңінде сыртқы түрлерін өзгертіп отырады, демек жылдың әр уақытына тән өсімдіктің сыртқы түрімен белгіленеді. Сыртқы түрлерінің (аспектісі) өзгеруі белгілі бір фитоценоздың және оны құрайтын жеке өсімдіктердің (индивидум) өміріндегі мерзімдік өсудің көрсеткіші және әр өсімдіктің даму кезеңдерінің болмай қоймайтын нәтижесі. Өсімдіктің сыртқы түрінің жыл ішіндегі өзгерісі олардың жастарының өсуіне (артуына), кейбір түрлердің гүлдеуіне, жеміс және дәннің пайда болуына байланысты болады.
Өсімдіктің аспектісінің өзгеріп, алмасуы олардың табиғи жағдайының тарихи қалыптасқан ырғақты өзгерістері мен организмдердің бірігіп тіршілік етуіне өте маңызды және аса қажетті бейімделуі болып табылады. Тіршілікке бұлай бейімделудің нақты мысалы ретінде фитоценоз құрамындағы ең төменгі қабаттың өсімдіктерінің жоғарғы қабаттағы өсімдіктер өсіп, жетілмей жатқан кезде жарықты толық пайдалана отырып, органикалық заттардың жеткілікті қорларын жасап алу үшін тез өсіп, дамуын айта аламыз.
Аспектінің ауысуы өсімдіктер дүниесіне мекендейтін ареалын толық та қарқынды пайдалануға мүмкіндік береді.
Фитоценозда өсімдіктер биіктік бойынша бірнеше қабатта орналасады.Мысалы, орман ішіндегі өсімдіктер қауымдастығы мынандай қабаттарға бөлінеді: а) бірінші шамадағы ағаштар-биіктігі 30-40м (емен, қарағай ,шырша және т.б); б) екінші шамадағы ағаштар-бойы 15-20м (алма ,алмұрт және т.б); в)бұталар – бойы 4-6м; г)биік шөп өсімдіктері- бойы 50-150см; д)екінші шамадағы шөптер- бойы 15-50см; е) аласа шөптер - бойы 5-15 см; ж) мүктер,қыналар және биіктігі 1-5 см басқа өсімдіктер.
Фитоценоздың ішіндегі кейбір өсімдіктер өте жақсы өсіп дамиды, гүлдеп жемістерін береді, басқалары жақсы өскенімен гүлдемейді, ал үшінші түрлері нашар өседі, демек өсімдіктердің өміршендігі (тіршілік қабілеті) әр түрлі болады. Осыған байланысты өсімдіктердің өсу қабілетін төмендегіше бағалауға болады: а) жағдайы өте жақсы; б) жағдайы жақсы ; в) орташа; г) жағдайы нашар (бағалаудың бұл деңгейінде өсімдік гүлдей алмайды).
Өсімдіктердің өміршендігін фитоценоздың белгілі бір жер көлемінен жинап алынған жеке түрдің құрғақ биомассасын өлшеу арқылы да анықтауға болады.
Белгілі бір аумақта өсетін өсімдік түрлерінің жиынтығын флора деп атайды.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министірлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіСРОТакырыбы: Өсімдіктердің мерзімді дамуы және ... ... ... ... ... ... С.Д«Семей-2015»3.4  Өсімдіктердің  мерзімді  дамуы  және  фитоценоздың  ерекшеліктері.Кез    келген    ...   ...   өсу   ...   ...   ...  отырады,  демек  жылдың  әр   уақытына   тән   ...   ...  ... ...  ...  ...  өзгеруі  белгілі  бірфитоценоздың   және   оны    құрайтын    жеке    ...   ...   ...   ...   ...   және  әр   ...    дамукезеңдерінің  болмай  қоймайтын  нәтижесі. Өсімдіктің  сыртқы  түрінің   жылішіндегі   ...   ...   ...   ...    ...   ...  гүлдеуіне,  жеміс   және   дәннің   пайда   болуына    ...  ...  ... ...  ...  табиғи   жағдайыныңтарихи  қалыптасқан   ...   ...  мен   ...   бірігіптіршілік   етуіне   өте   маңызды  және   аса   ...   ...   ...  ...    ...    ...    нақты    мысалы    ретіндефитоценоз   ...   ең   ...   ...   ...   ...  ...   ...  жетілмей   жатқан   кезде    жарықты    толықпайдалана  ...   ...   ...   ...   қорларын   жасапалу  үшін тез  ... ... айта  ...  ...  ...  ...   мекендейтін  ареалын   толықта  ...  ...  ...  ...     ...   биіктік    бойынша    бірнеше     қабаттаорналасады.Мысалы,   орман   ...   ...   ...   ... ... а) ...   шамадағы  ағаштар-биіктігі  30-40м  (емен,қарағай ,шырша  және т.б); б) ...  ...   ...  15-20м  (алма,алмұрт және т.б);  в)бұталар –  бойы   4-6м;    ...   шөп   ... ...  ...  ...  ... бойы 15-50см;  е)  аласа  шөптер- бойы 5-15 см; ж) мүктер,қыналар  және  ... 1-5 см ...  ...  ...  ...  ... өте  жақсы өсіп   дамиды,  гүлдепжемістерін  береді, ...   ...   ...  гүлдемейді,   ал   үшіншітүрлері   нашар   ...   ...   ...    ...    ...    әр   түрлі  болады.   ...   ...   ...   ...  төмендегіше   бағалауға   болады:   а)  жағдайы   өте  жақсы;  б)жағдайы ... ;         в)  ...    г)  ...  ...  ...   бұлдеңгейінде  өсімдік гүлдей алмайды).Өсімдіктердің    ...    ...    ...    бір    ...  ...  ...  жеке  түрдің  құрғақ  биомассасын  өлшеу   ... ...  ...  бір  ...  ...   өсімдік   түрлерінің   жиынтығын   флорадеп  атайды.Фитоценоздарды  суреттеп,   ...   ...   ...   ...   ...   ...  ,әр   ...   жеке    санын    немесе    таралудәрежесін білу  қажет. Ол  үшін   ...   ...  жеке   бір   ...  ... ...  ...  жай  көзбен  бағалайды.  Бағалаудың   нәтижесін6-баллды  шкаламен  ...  жөн. ... 1 балл  ...   осы   ...  көп,  ...  вегетативті  органдары   (жер   бетіндегі)   бір-біріменараласып  ...  2  ...  ...   осы  түрі   көп  ...  ...  ...  бір-  ...   тимейді;  3  балл-өсімдіктіңосы  түрі  айтарлықтай мол;  4  балл-  өсімдіктің  осы  түрі   ...  ...  ...   оны   ...   ...   ...    жәнесапалық  ара  қатынасымен   де   ...   ...   ...   ...     осы     ...    ...   ...  тұратынын  және бетегеннің  ең  көп, одан соң   ...  ...  ... ...  ... Кез   ...   ...   қауымдастығындаөсімдіктердің  әр  қилы  ара қатынасы  кездесе   береді.Мұндай   ...   ...    ...    пайда   болады,    оларды    ...    ...  ...  ...  ...  ... (жер  ...   әртүрлі  мүктер  синузия  құрайды.Өсімдіктер мен  жануарлар   дүниесінің   ...   ...   ...  өзгерістерді  зерттейтін  ілімді  фенология  дейді.Өсімдіктердің  мерзімдік  ...  үш  ...  ...   ...  ...  өнім   және   ...   беру.  Әр    кезең    бірнеше   ... ...  ...  ...  ... өскін  кезі;б)жапырақ  шығу  кезі (жертаған  жапырақтар , түптену);в)сабақ  және  жоғарғы  жапырақтардың  өсу  ... ...... ...  ...  ...  гүлдеу  кезіг) гүлдеу кезінің  аяқталуы;III кезең-  өнім  және  ... ...  ...  ...  ... ...  шала  ... толық  піскен  өнім;г) тұқым  беру  ...  ...  ...  ...  ...   және   ...  ...  да  есепке  алынады.Аталған  мерзімдік   даму   кезеңдері   әр  түрлі   ...   ...  ...  ...  ...  әр  қилы ...    орталық    ендігіндегі    өсімдіктер    тамырсабақтардың,түйнектердің,  ...   мен   ...   ...   ...   ...  қорын  пайдалана  отырып,ала  қардан  ...  өсе  ...  ...   ...   жапырақтанып,   одан   біраз   уақыт   өткен   ...  ...  ...  ...  түзе  ...  ...  ...  ағаштар  күзге  қарай жапырақтарын   тастайды,бірақ  мұның алдында  ...  түсі  ...  ...   ...   ... қызғылт  сары,  шетенде –қызыл  және ...   ...   ...   ...   көп   ...    ...  айырылады,  бірақ  та жапырақтар  ...  ...  жеке  ...  ...  ...  ...  ...  бөлігін   келер   вегетациялықкезеңде  өсімдіктер  топырақтан  қайта  сіңіреді. Жапырақ  тастау   ...  үшін  ...  екі  ...  ...  ...   өсімдіктенқажетсіз  зиянды  заттар  бөлініп   шығады  (  мысалы,қымыздыққышқылды   ...   ...   -  ...  ...   үсіп   ...    ...  ...  тамыр  жүйесі  жерден  ылғал  сіңіре   ...   ...  ...  ...   ...  ...  ... береді.Өсімдіктердің   жапырақ  тастау   құбылысы   олардың   түріне    ...  ...  ... ...  ...  Мысалы,  ыстық   жерлерде   жапырақтастау  ауа  райының  ...  ...   ...   ...  ...   ... осылай  болады.).Қоңыр  салқын ендікте  өсімдіктер  қыс  айларында  тыныштық  кезеңіндеболады. Олардың  сабағы  мен  жуан  ...  ... аз  ...   ...    ткандарының     арқасында     су     ...      мен     ...  ... ...  ...  ...   ... (крахмалдың қантқа   айналуына   байланысты)   өсімдіктердің   суыққатөзімділігі   арта   түседі.   ...   ...   ,    ...    ...  ... ...  қорғауда   қар   жамылғысы  да    елеулі   ... ...  ...  ...  суық   басында   қарағай   ағашы   қаржамылғысының  ...  ... ...  өте  ... , ...   өседі,  бұлмысал  тау  аршасына да тән.Екі  жылдық  немесе көпжылдық  ...  ... жер   ...   ...  ...  ...   ...   бастайды  да,   ...   ...   ...  ...   түрі  ...   ...  ,   ...  айналады)  ғана  сақталып, келесі көктемде көктеп , өскін  береді.Бір жылдық  өсімдіктер дән  ... ...  спор ...  ... ...  ...  ...   дегеніміз-  жылы   жерде   ...  ...    ...    ...   ...   (нөлден    біршама   жоғары)беріктігі.Мысалы,  мақта , қияр ,  ... ...   ...  ...  жылудыұнататын  өсімдіктер температура   салқындығы  +3°С   ...  ...   ...  ... ал  ортаның  температурасы одан  да   төмен  болса   ...  ...  үсіп ...  кейбір  ғалымдар  организмдегі  сутепе-теңдігінің бұзылуымен  байланыстырса, екінші  топтағылар   жылы  жердеөсетін   ...   орта    ...    зат    ...    ...    ал     ...     ауа     ...     клеткадағыплазмалардың   қоюлығы   артып,  соның   салдарынан   коллоидтар   ...  ...  ...  ...  деп  ...   аязға    төзімділігі    деп   ...    ...    ...   ...    ...   ...   Нөлден   төмен     температурадаклеткалардың    араларында    мұз    ...   ...    ...   ...  цитоплазма   сусызданады   және  клетканың   ...  ...  ...  ...   ...  ...  )   ...  түрлі  өсімдіктердің  аязға  төзімділігі   және   ...   мұз   ... ...  ...  ...  ... ...  клеткада   мұз  пайдаболса картоп  тез  үсіп  ...  ...  мен  жуа   ...   ...  ...   ...   қант   көп   ...   сайын  протопластарүсікті  елемейді.Қыс  кезінде   клеткалардағы   ...   ...  ...  ...  ...  төзімділігі арта  түседі. Өсе  бастаған   өсімдіктергеқарағанда  қыстық  тыныштық   ...   ...    ...   ... ... ...  үсіктер  аса  қауіпті болып келеді.Салқын  ...   ...   ...   ...   ...    шыдамдығыжоғары   болады,  ал  жылы   ...   ...  ...   бидайлар  ондай  аязғашыдамай, үсіп кетеді. Егер  осындай  ...   2-3  апта  бойы   ... ... температурада  ұстап өсірсе ,онда олардың  үсікке   ...  ...  ...  әсер етуді шынықтыру  деп  атайды.Ағаштар  мен  бұталар күзде  ауа  ...   ...   ...  ,ақырындап шыныға бастайды  да, қыста  өте  қатты  аяздарға   шыдайды.Мысалы,салқын  ...  ...  ...   ...   ...   ...   ... суыққа  төзеді,ал  жылы уақытта  ауа 8°С –қа  суып   ...   ...  ...  ...  ...  ...  ...  жеткілікті болуы  шарт,себебі,  фотосинтез   құбылысы   ...   ...   ...  ...  ... Сондықтан  күзде  күн  бұлыңғыр  ,  жауын-шашынды   ...  ...  ...  шынығу  жұмыстары  дұрыс деңгейде   өткізе   алмайды,мұның  ...  ...  ...  ...  үсіп кету  ...  ...  ...    суық   жағдайға    күні    ...    ...   ...    ...    ...     және     ...  ... жұмыстарының  нәтижесі  болып табылады.Көптеген    бұршақ    тұқымдас   ...    және    ...    ...  ...   ...   қабілетін   бор,мырыш,  мыс,   молибденмикроэлементтерімен үстеп  ... ...  ... ...  ... мен  көпжылдық  шөптердің  егістігі өсімдікке  күзгі,қысқы-көктемгі  ...  ...  ...   ...  да  сыртқары  күштердіңәсерінен  зардап  ...  ...   ...   ...  орын  алуымүмкін: егістің борсуы, егістің  суда   тұншығуы,   ...   ...  ... мұз ...  ...  қар  жамылғысының  астында   үсіп  қалужәне т.бЕгер   өсімдіктер  қар   астында   ...  ...   ...  ... ... ... онда  ...  борсу  құбылысы  пайда болады. Бұл   кездеорганизмдегі   көмірсу   қоры   ...   ...   ...    қасиетінжоғалтады. Топырақ ылғал болса  өсімдіктің  ... ... ...  танаптарында  көктемгі  немес  қыс ...   ...   ...   ...  ...  тез ... , көп   ...   тұрып  қалса  ,  ол   ...  ...  мен  ...   ...   қалыпты  демалу   құбылысы   ...  ...  ...  күрт өсіп ... де,  ...   ... қырылып қалады.Көктемгі  еріген  қар  суы  топыраққа сіңіп  барып,қатып  қалса ,  мұнытопырақтың  ... деп ... ...  ...  ...   ...  болғанмұз қабаты  топырақты өсімдігімен  көтеріп  жібереді немесе   топырақ   ...  Бұл  ...  ...  ... ...  ...   ...   түптенубунағы (буыны)   ашық   қалудың   салдарынан   кеуіп   ...   және   ... үсіп ...  ...  бұл құбылысқа ұшырауы   балшықтытопырақта  көп  ...  мен   ...   ...   ...   көп   ...   ...  ...  күн  мен   желдің   әсерінен   суды  ...  ...  ...  ...  ...  ... су  сіңірілмейді.Өсімдіктердің  қыс  айларында  әр  түрлі   ...   ...   ... қасиетін  олардың  қысқы  беріктігі  деп ... Бұл   ұғым   ...  ...  ...  кең  мағынада  айтылады.Өсімдіктерге  жоғары  температураның  да  әсері  қолайсыз  келеді.  Әртүрлі  ... ...  ...  ... . ...  ,  көк  –  ...  ыстық  бұлақтарда  +70+80°С температурада 1-2   сағаттың   ішіндеөліп  қалады.Жалпы  ... ...  ...   ...   ...  ...  ...  транспирация  құбылысы  арқасында  ,   атап   ...   осы   ...  ...   ...  ...  ...   ...    буландыру    арқылыорганизмдегі  ыстықты реттеп  ...   ...   ...   ...   ...   ...    мақта,майкене  жатады.Суккуленттердің (кактустар) өте   ...   ...   ...   ...   ...   қоюлығымен   және  өсімдіктіңанатомиялық (сыртқы түрі)  ерекшеліктерімен  байланысты.Кейбір   өсімдіктер   жоғары   ...    ...    ...    ...  ...  болған  аммиакпен  улану  салдарынан  өліп  кетеді.Өсімдіктерді  қажетті  мөлшерде  ылғалмен  ...  ете   ...  ... (күштердің)  үйлесімін   құрғақшылық   деп  атайды,  алөсімдіктің құрғашылық  ...  ұзақ  ...  ...   ...   құрғашылықатөзімділік  деп атайды. Өсімдктердің  осы  ... ...  көп   ... орыс  ... К.А ... Н.А ... және  басқалар болды.Құрғақшылық     атмосфералық    және    топырақтық    деп    ... ...  ... , оған   ...   шығындалатынсу  мөлшерін  топырақтан  сіңірілген  су   мөлшерімен   толықтыруға   ...   ,    ...     өсіп    ...     ...     ...   жағдай   ау   өте   ыстық   және  ...  ...   ...  ...    ...    уақытта    өсімдіктегі    ылғал    жетіспеушілігітеңестіріліп,  ...  ...  ...   ...  ...  Ұзақ  ... , ыстық жел соққанда  өте   ...  ...   ...   ...  ...  ...  ткандары  өліп кетеді.Топырақ  құрғақшылығы  болған  кезде   өсімдік   жетіспейтін   ...   ...   де    ...    алмайды.    Мұндай    құрғақшылық   орнықсаөсімдіктің   фотосинтез   ...    ...    ...   ...  ...  ... ...  басталған   кезде   өсімдіктің  демалуқұбылысы  біршама   ...   ...  одан   соң   ...   ...  байланысты  күрт  әлсіреп кетеді.Астық   дақылдарына  түтіктенуден    бастап    ...    ...  ... ... ...   өте   зор   нұқсан   келтіреді,   бұлкезең ... ... деп  ... Масақтану  мен   гүлдену   басталуыаралығында  болған құрғақшылықтан  ...   дәні   аз   ...   жоқ   ...  немесе  дәні   толық  емес   бос   ...  және  т.б   ... ...  ...   деректерге    қарағанда,    құрғақшылыққа    ...    ...  ...    ...    ұсақ    ...    ... қарағанда  жапырақ  бетінің   бір   өлшеміне   ...   ...  ... саны  көп те ,  ...  аз  ,  ...  жиі  ...  көп ...  және   топырақ   құрғақшылықтарымен   өсімдіктерді   қолдансуару арқылы  ...  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Echinops туысының Echinops Sphaerocephalus l. және E.Chantavicus l. түрлерін фитохимиялық зерттеу4 бет
Биологиялық факторлардың микроорганизмдерге әсері4 бет
Гетерогенді биокомпозиттер негізінде эффективті таңғыш моделін жасау41 бет
Зертханалық жағдайда топырақтың мұнай және мұнай өнімдерімен (дизель жанармайы мысалында) ластануы жағдайындағы (Heliantus annuus L. және Avena sativa L) өсімдіктерінің вегетативтік мүшелерінің анатомиялық құрылымының өзгерістерін зерттеу жолдары50 бет
Кадмий. кадмийдің экологиялық аспекттілері. өсімдіктерге әсері26 бет
Пайдалы өсімдіктердің зерттелуі50 бет
Қонақ үйдегі фитодизайн.19 бет
ҚОРҒАСЫН МЕН КАДМИЙ ИОНДАРЫНЫҢ ТОПЫРАҚТАН ФИТОЭКСТРАКЦИЯЛАНУЫНА ЭДТА-ның ӘСЕРІ35 бет
Қылқан жапырақты өсімдіктер мен қылқан жапырақты ормандардың табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызы. Орманды қорғау11 бет
Үрмебұршақтың сорт үлгілерін белоктық мөлшері, аминқышқылдық құрамына қарай сипаттау және жоғары белсенді антиқоректендіруші компоненттері бар үлгілерді анықтау жолдары58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь