Радиоактивтілік бірлігі

1. Радиоактивтіліктің ашылу тарихы
2. Радиацияның ағзаға түсу жолдары және әсері мен жолдары
3. Радиоактивті заттардан қорғану
4. Қазақстандағы радиациялық жағдай
5. Қорытынды
Радиоактивтіліктің ашылу тарихы. М.Складовская-Кюри, Ирен және Фредерик Жолио-Кюри басқа да ғалымдардың радиоактивтілікке қосқан үлесі. Ядролық физиканың даму тарихына көз жүгіртсек, оның қайнар көзі 1886 жылы француз ғалымы А. Беккерель ашқан табиғи радиоактивтік құбылысынан басталады. Атомдардың тұрақты еместiгi ХIХ ғасырдың ақырында ашылған. 46 жыл өткен соң ядролык реактор жасалды. Радиоактивтiктiң - атом ядросының күрделi құрылысын дәлелдейтiн құбылыстың ашылуы сәттi кездейсоқтықтың жемiсi болды. Рентген сәулелерi алғаш рет шапшаң электрондар разрядтық түтiктiң шыны ыдысының кабырғаларының соқтығысуынан алынған. Олармен бiр мезгiлде түтiк қабырғаларының жарық шығаруы байкалған. Беккерель ұзақ уақыт осы тектес құбылысты - алдын ала күн жарығына сәулелендiрiлген заттардың соңынан сәуле шығаруын зерттеумен шұғылданған. Оның ойында мынадай сұрақ пайда болады: уран тұздарын сәулелендiргеннен кейiн көрiнетiн жарықпен қатар рентген сәулесi де пайда болмай ма? Беккерель фотопластинаны тығыз қара қағазға орап, үстiне уран тұзының қиыршықтарын сеуiп, ашық күн сәулесiне койды. Айқындағаннан кейiн пластинаның тұз жатқан бөлiктерi қарайғанын көрген. Ендеше, уран, рентген сәулесi сияқты, мөлдiр емес денелерден өтiп, фотопластинаға әсер ететiн белгiсiз сәуле шығарады екен. Беккерелъ бұл сәуле шығару күн сәулелерiнiң әсерінен пайда болады деп ойлады. Бiрақ 1896 ж. ақпанның бiр күнiнде ауа райы бұлтты болғандықтан, кезектi тәжiрибенi өткiзу сәтi түспедi де, Беккерель үстiне уранның тұзы себiлген мыс крест жатқан пластинаны үстелдiң суырмасына алып койған. Екi күн өткен соң пластинаны алып айқындаған кезде, онда крестiң айқын колеңкесi түрiнде дақ пайда болғанын байқаған. Бұл - уран тұздарының сыртқы факторлардың әсерiнсiз-ақ, өздiгiнен белгiсiз сәуле шығаратынын көрсетедi. Қауырт зерттеулер басталды. Рас, осы сәттi кездейсоқтық, болмаған күнде де, ерте ме, кеш пе радиоактивтi құбылыс ашылған болар едi. Кешiкпей Беккерель, уран тұздарының шығарған сәулесi, рентген сәулелерi сияқты, ауаны иондайтынын, соның салдарынан электроскоп разрядталатынын байқаған. Уранның түрлiше химиялық қосылыстарын тексерiп көріп, ол мынадай маңызды фактiнi анықтады: сәуле шығарудың интенсивтiгi тек препараттағы уранның мөлшерiмен анықталады, оның қандай қосылыстарға кiретiндiгiне мүлдем тәуелсiз болады. Ендеше, бұл қасиет қосылыстарға тән емес, химиялық элемент уранға, оның атомдарына тең. Ураннан басқа химиялық элементтердің өздiгiнен сәуле шығаруға қабiлетiн байқауға талпынып көру сөзсiз едi. 1898 ж. Францияда Мария Склодовская-Кюри және басқа да ғалымдар торийдiң сәуле шығаратынын байқаған.
1. Темірбеков Ж. «Радиацияның адам ағзасына әсері» «Ақиқат» - 2002 - №
2. Гриходько Н. «Безопасность жизнедеятельности» Алматы 1999ж.
3. Сагимбаев Г.К. «Экология и экономика» «Радиационная обстановка в Казакстане» Алматы 1997ж «Қаржы – қаражат».
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіМӨЖ : Радиоактивтілік бірлігіОрындаған:Балғабайқызы Ә Топ: МВС-401Тексерген: ... ... ... - ... ... ... тарихы* Радиацияның ағзаға түсу жолдары және әсері мен жолдары* Радиоактивті заттардан қорғану* Қазақстандағы радиациялық жағдай* ҚорытындыРадиоактивтіліктің ашылу тарихы. ... Ирен және ... ... ... да ғалымдардың радиоактивтілікке қосқан үлесі. Ядролық физиканың даму тарихына көз жүгіртсек, оның ... көзі 1886 жылы ... ... А. ... ... табиғи радиоактивтік құбылысынан басталады. Атомдардың тұрақты еместiгi ХIХ ғасырдың ақырында ашылған. 46 жыл өткен соң ядролык реактор жасалды. Радиоактивтiктiң - атом ... ... ... ... ... ашылуы сәттi кездейсоқтықтың жемiсi болды. Рентген сәулелерi алғаш рет шапшаң электрондар разрядтық ... шыны ... ... ... ... Олармен бiр мезгiлде түтiк қабырғаларының жарық шығаруы байкалған. Беккерель ұзақ уақыт осы тектес құбылысты - алдын ала күн жарығына сәулелендiрiлген ... ... ... ... ... ... Оның ... мынадай сұрақ пайда болады: уран тұздарын сәулелендiргеннен кейiн көрiнетiн жарықпен қатар рентген сәулесi де пайда ... ма? ... ... ... қара ... орап, үстiне уран тұзының қиыршықтарын сеуiп, ашық күн сәулесiне койды. Айқындағаннан кейiн пластинаның тұз жатқан бөлiктерi қарайғанын көрген. Ендеше, уран, ... ... ... ... емес ... өтiп, фотопластинаға әсер ететiн белгiсiз сәуле шығарады екен. Беккерелъ бұл сәуле ... күн ... ... ... болады деп ойлады. Бiрақ 1896 ж. ақпанның бiр күнiнде ауа райы ... ... ... ... ... сәтi түспедi де, Беккерель үстiне уранның тұзы себiлген мыс крест жатқан пластинаны үстелдiң суырмасына алып ... Екi күн ... соң ... алып ... ... онда ... айқын колеңкесi түрiнде дақ пайда болғанын байқаған. Бұл - уран тұздарының сыртқы факторлардың әсерiнсiз-ақ, өздiгiнен белгiсiз сәуле ... ... ... ... ... Рас, осы ... ... болмаған күнде де, ерте ме, кеш пе радиоактивтi құбылыс ашылған болар едi. Кешiкпей ... уран ... ... сәулесi, рентген сәулелерi сияқты, ауаны иондайтынын, соның салдарынан электроскоп разрядталатынын байқаған. Уранның түрлiше ... ... ... көріп, ол мынадай маңызды фактiнi анықтады: сәуле шығарудың интенсивтiгi тек ... ... ... ... оның ... қосылыстарға кiретiндiгiне мүлдем тәуелсiз болады. Ендеше, бұл қасиет қосылыстарға тән емес, химиялық ... ... оның ... тең. ... басқа химиялық элементтердің өздiгiнен сәуле шығаруға қабiлетiн байқауға талпынып көру сөзсiз едi. 1898 ж. ... ... ... және ... да ... торийдiң сәуле шығаратынын байқаған. Бұдан әрi жаңа элементтерi iздеуде негiзгi күш ... ... ... мен оның ерi Пьер Кюри ... Уран мен ... бар ... ... түрде зерттеу, олардың iшiнен бұрын белгiсiз, Мария Склодовская-Кюридің отаны - ... ... ... деп аталған, жаңа элементтi бөлiп алуға мүмкiндiк бердi. Ақырында өте ... ... ... тағы бiр ... ... Ол радий (яғни сәулелi) деп аталды. Өздiгiнен сәуле шығару құбылысының өзiн ... ... ... деп ... ... салыстырмалы атомның массасы 226-ға тең және Д.И. Менделеев кестесiндегi ... ... ... Кюри ... ... бұл торкөз бос болған. Өзiнiң химиялық қасиеттерi бойынша радий сілтiлiк жер элементтерiне жатады. Соңынан реттiк нөмiрi 83-тен жоғары химиялық ... бәрi де ... ... анықталды. А. Беккерель уран тұзының фотопластинаға әсерін зерттеген. Тәжірибелер барысында ол мына құбылысты байқаған: уран тұздары тығыз қара қағазбен оралған ... әсер ... оның ... ... ... ... белгісіз сәулелерді шығарады екен. Мұқият зерттеулер нәтижесінде Беккерель өтімділігі жоғары белгісіз сәулелерді уран атомының өзі, ешқандай сыртқы әсерсіз-ақ, өздігінен шығаратынын ... ... ... ... әрекеттескенде:1) фотопластинканы қарайтатыны, яғни химиялық әсерінің бары; 2) газдарды иондауы; 3) ... ... ... мен ... ... туғызатыны сияқты қасиеттері белгілі болды. Бұл құбылысты зерттеу жұмыстары бірден басталды. Францияда 1898 жылы ... мен П. Кюри ... (Th) ... ... ... шығаруын ашты. Өздігінен сәуле шығаратын химиялық элементті радиоактивті деп, ал сәуле шығару процесін радиоактивтік деп атауды М. Кюри ... еді. ... ... "radio" - ... шығару, "activus" - әрекетті деген сөздерінен алынған. Осы жылы ... ... ... уран ... ... ... радиоактивті екі жаңа химиялық элементті бөліп алады. Радиоактивтігі ураннан миллион есе қарқынды элементті (Ra) радий, екінші ... М. ... ... ... полоний (Po) деп атаған. 1908 жылы Резерфорд спектрлік анализ әдісімен ... газ - ... (Rn) ... ... ... ... Менделеев кестесіндегі қорғасыннан кейінгі ауыр элементтердің ядроларының бәрінде табиғи радиоактивтік бар екенін ... ... ... ... де, ... калийдің изотопы K,көміртегінің изотопы C және т.б. табиғи радиоактивтік қасиеттері ашылды. α, β, γ радиоактивтілік ыдыраутүрлерінің ... Э. ... пен П. Кюри ... ... ... шығарудың табиғатын зерттеу барысында оның құрамы күрделі екенін анықтайды. ... ... Ra ... ... ... қабатты ыдыстың ішінде орналасқан. Ыдыстың ортасында цилиндр пішінді арна бар. Ыдыстың түбіндегі радийден шыққан ... оған ... ... ... ... ... әсер ... Арнаның қарсысында фотопластина бар. Барлық қондырғы вакуумде орналастырылған. 1-суретте ... ... ... ... ағыны магнит өрісінен өткеннен кейін үш шоққа бөлінген. Шоқтардың осылайша бөлінуін фотопластинадағы қарайған заттардың орындары бойынша анықтайды. ... ... α ... β (бета)-сәуле және γ (гамма)-сәуле деп атаған. α-сәуле дегеніміз - оң арядталған бөлшектер ... ... ... ... - өте ... ... және ... бірдей емес теріс зарядталған бөлшектер (β-бөлшек) ағыны болып шықты. Магнит өрісінде ауытқу бұрышының әр ... ... ... пен ... массаларының бірдей емес екенін, әрі қарама-қарсы зарядталғанын көрсетеді. γ-сәулесі магнит өрісінде ауытқымайтын, жиілігі өте жоғары электромагниттік сәулелену кванты екен. Атом ... ... мен ... ... ... ... туралы мәліметтерге сүйене отырып, радиоактивті сәуле шығарудың табиғатын түсіндіру оңай. Құрамында нейтрон-дардан гөрі протондарының саны артық ... ядро ... ... өйткені кулондық әрекеттесудің энергиясы басымырақ.Рентген сәулесі - гамма- және ультракүлгін ... ... ... ... ... толқындар. Толқын ұзындығы 2 ангстремнен кіші рентген сәулесі шартты түрде қатаң, 2 ангстремнен үлкен рентген сәулесі жұмсақ рентген сәулесі деп ... ... ... 1895 ж. неміс физигі В.К. Рентген ашқан. Ол 1895 - 1897 ж. ... ... ... зерттей отырып, алғашқы рентген түтігін жасады. Рентген сәулесінің ... ... мен адам ... ... ... өтіп ... байқалған соң, оны медицинада кеңінен қолдана бастады. 1912 ж. рентген ... ... ... ... ... ... ... дәлелденді. 20 ғ-дың 20-жылдары рентгендік спектрлер материалдарға элементтік талдау жасауға, 30-жылдары заттың электрондық ... ... ... қолданыла бастады. Рентген сәулесі түзілу механизміне байланысты үздіксіз және сызықтық болады. ... ... ... ... ... бөлшектердің (мыс., катодтан ұшып шыққан электрондар) нысана атомдарының сыртқы электрондық қабаттармен әсерлесуі нәтижесінде, ал ... ... ... - ішкі электрондық қабаттармен әсерлесуі нәтижесінде пайда болады. Рентген сәулесінің ... ... ... рентген сәулесі жұтылады, шашырайды немесе фотоэффект құбылысы байқалады. Әлсіреу заттың рентген сәулесін жұтуынан не шашыратуынан болады. Спектрдің ұзын ... ... ... ... ... қысқа толқын аймағында - шашырауы басымырақ болады. Рентген сәулесінің жұтылу дәрежесі оның толқын ... және ... ... ... (Z) ... байланысты тез өседі. Рентген сәулесінің тірі организмдерге әсері оның тіндерін (ұлпаларын) иондау дәрежесіне қарай пайдалы ... ... ... ... Рентген сәулесінің жұтылуына байланысты болғандықтан, оның қарқындылығы рентген сәулесінің биологиялық әсерінің өлшемі бола алмайды. Рентген ... ... ... ... сандық шамасын есептеумен рентгенометрия айналысады, оның өлшем бірлігі Р (рентген). Рентген сәулесі рентгендік терапия мақсаттары үшін кеңінен қолданылады. ... ... ... ... ... әр ... ... жарықтарды, қуыстарды, пісіру жіктерін, т.б. анықтауға мүмкіндік береді. Рентген ... ... ... ... минерал атомдарының анорганикалық және органикалық қосылыстарының кеңістіктік орналасуын анықтайды. Рентген сәулесін қатты денелердің қасиеттерін ... ... ... ... ... ... спектроскопия заттардағы электрондардың күйлер тығыздығының энергия шамасы бойынша таралуын, химиялық байланыстың табиғатын зерттейді, қатты денелер мен ... ... ... ... ... Ғарыштан келетін рентген сәулесінің көмегімен ғарыштық денелердің химиялық құрамы мен ғарышта өтіп жатқан физикалық ... ... ... алынады (қ. Рентгендік астрономия). Рентген сәулесі, сондай-ақ тамақ өнеркәсібінде, криминалистикада, ... т.б. ... ... ... түсу ... және ... мен ... организмі радиация көзіне емес, радиацияға жауап береді. Радиоактивті заттар болып табылатын радиация көздері ішек жолдары арқылы сумен және ... ... өкпе ... ... алу ... аз ... тері ... сонымен қатар мадициналық радиоизотопты диагностика кезінде адам организміне түсе алады.Бұл жағдайда ішкі ... ... ... ... жануарлар мен өсімдіктерде де үлкен өзгерістер туғызады. әр организмнің радиосезімталдығы әр түрлі. Табиғатта радиосезімталдық ... ... ... көп жылдар бұрын Сахарада  атом бомбасы жарылғанда бүкіл жәндіктер, жануарлар арасында сарышаян радиациямен әсерленбеген. Сарышаяндар гамма сәулелердің жүз мың ... күші бар ... ... тіршілігін сақтап, өмір сүре берген. Ал адамға оның 700 рентген сәулесі қатерлі, неліктен сарышаяндардың радиосезімталдығының жоқ ... ... ол ... ... бірі ... ... көңіл бөлуде. Бұл мәселені зерттеп, шешу адамға радиацияның қаіпті әсерінен сақтау үшін көмектесетін жаңа заттар шығаруға ... еді. Ал, ... ... әсері жайлы сөз қозғасақ, радиацияның адамға әсерін сәулелену деп атайды. Бұл ... ... ... ... ағза жасушаларына берілуі құрайды. Сәулелену зат алмасуының бұзылуына, инфекциялық аруларға, майкөз, әр ... ісік ... ... күю ... ... әкеліп соқтырады.Сәулеленудің зардаптары бөліну үстіндегі жасушаларға қатты әсер ... ... ол ... ... гөрі жас ... үшін қауіптірек. Адамдардың денсаулығына химиялық және шойын ... ... ... ... ... есте ... ... ыдырау өнімдерінен басқа иондаушы радиацияға Жерге ғаламдық кеңістіктен келген ғарыш сәулелері мен ... ... ... ... ... ... жасанды көздері жатады (рентген аппараты, элементті бөлшектерді жылдамдатушылар және т.б.). Иондаушы сәулелердің әр түрлі ену ... ... ... әр ... жылдамдығымен байланысты болып шықты. Альфа бөлшектөр заттармен ықпалдаса отыра өз ... ... ... иондайды, сөйтіп энергиясын жылдам жоғалтады. Сондықтан альфа бөлшектердің ... ... ... үлкен емес - олар ауада 3 - 8 см ... ... - 10 ... ал ... ... қағаздың бір бет парағы да альфа бөлшекті толығынан ұстайды. Бета-бөлшектер үлкен ену қабілетіне ие, ауада олар 2 ... ... ... ... ал олардың металда жүтылуы үшін қалыңдығы бірнеше миллиметр қабат жеткілікті. Гамма-кванттар ауада жүтылмайды, ал олардың ағынының әлсіреуі ... ... пен жүту ... ... ... ... ... цезий - 137 гамма-сәулеленуін әлсірету үшін қалындығы 30 см алюминий немесе қалындығы 8 см қорғасын ... ... есе ... ... ... гамма-кванттар (альфа және бета-бөлшектер сияқты) барлық бағыт бойынша кең мүмкіндікті көз-дер ретінде шығады. Сондықтан да олардың жиілігі ... ... ... ... азаяды, яғни бір метр қашықтықтағы сәулелену жиілігі 10 см қашықтықтағыдан 100 есе аз болады. Геохимиялық процестердің ... ... ... жер қыртысында болуы, табиғи суларға түсуі, желдету процес-теріне қатысуы мүмкін. Көп жағдайда тау жыныстарындағы уран су ... ... оны ... ... ... ... табиғи суларда уранның қандай да бір мөлшері кездеседі. Егер судың жолында уранды жақсы бөлетін геологиялық ошақ ... ол ... ... және ... процестердің үлкен созымдылығын ескергөнде (ондаған және жүздегөн мың жылдар) бүл ... ... ... ... ... жетуі мүмкін. Уранның қайта жинақталуы туралы ғана бірнеше мысал келтіруге болады. Қазылған көне хайуанаттар сүйектері ... ... - ... он ... ... ... көмір өндіретін орындарда уран проценттің жүздеген үлесі ... ... ... учаскелерге түседі. Алайда уранның өзі организмге енгеннің өзінде үлкен радиациялық қауіп төндірмейді, өйткені оның үлөстік белсенділігі (яғни, белсенділігі бір ... ... көп ... ол ... тез ... және көп ... енген жағдайда (бір грамм шамасы) радиоактивтілікке байланысты химиялық улану басталуы мүмкін. Ураннан ыдыраған өнімдердің радиациялық қауіптілігі ... ... ... арасында радон бірінші орын алады. Радон - дәмі мен иісі жоқ түссіз газ, ауадан 7,5 есе ауыр, радийдың ... ... ... ... ... жер ... біртіндеп бөлінеді, алайда оның сырқы ауадағы жинақталуы көлемнің әр түрлі нүктелері үшін елеулі ерекшеліктерімен ... ... ... ... ... тектегі қүрылыс материалдары: қиыршық ақ тас, цемент, кірпіш және т.б. радон көздері бола алады. Барлық ... уран мен ... ... Ал кейбір жыныстарда, мысалы гранитте уран көбірек жинақталуы мүмкін. қүрылыс материалдарына радон радий ыдырағанда пайда ... ... ... ... бір ... ... ... тесік арқылы ғимаратқа түседі. Егер ғимарат нашар желдетілсе, ал қүрылыс материалдары мен ... уран мен ... ... ... ... ... ... онда радон үлкен мөлшерде жиналуы мүмкін. Адамның ғимаратта едәуір уақыт болатындығын ескергенде, ол ала ... ... ... дозасы кәсіпқойлар алатын доза жүктемесінен асып түсуі мүмкін. Көп жағдайда радонға ... ... ... ... азайтуға болады. Жертөбелерді қымтау мен желдету топырақтан радонның өтуін айтарлықтай азайтады. Табиғи радиоактивтік элементтер қабырғада көп ... ... ... ... ... ... сырлау және қатты желдету арқылы азайтуға болады. Радиацияның табиғи көздеріне космостық сәуле жатады. Олар ... ... ... ... ... жартысын қүрайды.Қазіргі кезеңнің өзекті мәселелерінің бірі  -  ... ... ... ... отыр. Радиактивті ластанумен күресу тек алдын алу сипатында ғана ... ... ... ортаның мұндай ластануын нейтралдайтын биологиялық ыдырату әдістері де, басқа да механизмдері де жоқ. ... ... ... ... отырып (өсімдіктерден жануарларға) радиоактивті заттар азық-түлік өңімдерімен бірге адам ағзасына түсіп, адам денсаулығына ... ... ... ... ... ластану  -  қоршаған ортаны өте қауіпті әсер әкелетін физикалық ластанудың түрі. Бұл ластану адам денсаулығы мен тірі ... ... ... арқылы зиянды әсер жасайды. Қазіргі уақытта дамыған елдерде ядролық энергетиканың дамуына байланысты қоршаған ортаның радиациялық ... ... ... ... Ластанудың бұл түрі химиялық кейін екінші ортаға шықты. Радиациялық ластанудың мынадай ... ... 1) ... заттардың бөлінуінің нәтижесінде пайда болатын альфа - (гелий ядросы), бетта  - (жылдам электрондар) бөлшектердің және ...  -  ... ... ... ... ластану (физикалық ластану түрі); 2) Қоршаған ортадағы радиоактивті заттардың мөлшерінің көбеюіне байланысты болатын ластану (химиялық ластану түрі). ... ... ... атом ... ... аз үлесін қосқан жоқ, ол радионуклидті жауын-шашынның түсуіне әкелді. Радионуклидтер  -  бұл ... ... ... ... ... ... ... оң және теріс йондар жұбын түзуімен қосаға қабілетті радиобелсенді сәулелену шығаратын изотоптары. Мұндай сәулеленуді иондаушы деп атайды. Кейбір заттарда ... ... ... ... ... Атап айтқанда. Оларға технеций, прометий, сондай-ақ Д.И.Менделеев ... ... ... ... ... ... ... жатады. Гелий ядроларының (альфа  - сәулелену) немесе жылдам электрондардан (бетта  -  ... ... ... ... корпускулалық сәулелену деп атайды. Электромагнитті иондаушы сәулелену  -  бұл гамма - сәулелену мен оған ... ... ... ... және ... ... ... тұрып та оған әсер ете алады. Иондаушы сәулелену жоғары ... ... ... ...  -  ... аса ... әсер етеді. Оған микроағзалар төзімдірек келеді. Эксперименттік зерттеулер белсенділігі 3,7-1014 Бк (10 мың Ки) гамма ... ... ... ... ... қасында жоғарғы топтағы бірде-бір өсімдік немесе жануар тірі қалмайтындығын көрсеткен. Түрлі ... ... ... аса сан ... ... әйтсе де жалпы алғанда, оларға мутагенді және бластомогенді эффект тән. Мысалы, 131-иодтың аз ... ... ... ... ... ал көп ...  -  ... ісіктер түзіледі. Радиациялық ластанудың көздері. Радиациялық қауіптердің әсерлері шыққан тегі бойынша ... және ... ... ... ... ... ... рудалары, жер қабаттарындағы радиоактивті элементтердің бөлінуі кезіндегі сәулелену және т.б. жатады. Радиациялық өндіруге және қолдануға, атом энергиясын өндіруге және ядер ... ... ... ... жатады. Сонымен адам өміріне өте қауіпті радиациялық антропогендік әсерлер адамзаттың мына іс-әрекетімен тығыз байланысты::: Атом ... :: ... ... ... ... :: ... мен ... Бұлар қоршаған ортаны радиоактивті элементтермен және радияциялық сәулелермен ластайды. Юұдан басқа атом өнеркәсібі радиоактивті ... көзі ... ... жаңа ... қауіп және әлі шешімін таппаған мәселені  -  оларды көму мен жою ... алып ... ... бір ... радинуклид  -  стронций-90, ол ядролық сынақтардың нәтижесінде ... ... ... ... 27,7 жыл). Ол ... ... ... , өкпе, тері жабыны арқылы түсіп, қаңқа мен жұмсақ ұлпаларға жиналады. Стронций қанда патологиялық құбылыстар тудырады, ішке ... ... ... кемігінің құрлысының бұзылуына әкеледі. Зақымданған соң ұзақ мерзімнен кейін (келесі ұрпақтарда) ісіктер, ақ қан ... ... ... ... гигиена ғылымының өзекті мəселесі адам өмір сүретін ортаның зиянды жəне қауіпті факторларын анықтау ғана емес, сонымен қатар олардың халық ... ... ... ... білу ... табылады. Қауіп-қатер туғызатын əртүрлі факторлар нақты елдің, аймақтың жағдайларына да тəуелді екенін ескеру қажет.Радиоактивті заттардан ... ... ... ... ... ... бар. ... физикалық, химиялық және биологиялық тәсілдері. Физикалық тәсіл. Бұл тәсілдің ұйғаруы бойынша, дер кезінде қол-аяқты денені жылы су мен жуып ... ... ... ... ... дайындалған перчаткаларды кию керек. Қатты радиоактивті элементтердің бөлшектерінің кішкентай түйіршіктері ішкі органдарға өтіп кетпеуін қадағалап отыруы керек. Екер кішкентай бөлшектер ішкі ... ... олар тез ... ... шыға ... ... радий, уран, плутоний, стронций, иттрий және цирконий бөлшектері ағзаларға өтсе қауіпті ісіктер туғызуы мүмкін. Олар радиоактивті сәулелер таратады. ... тез ... ... ... ... адам ағзаларының жұмсақ тканьдерінде жиналады да үнемі иондалған сәулеленуді таратады. Радиоактивті стронцийдің бөлшектерін адам ағзаларынан шығару оңай емес. Стронцийді ... ... ... болады. Тез еритің цезий  -  137 бөлшектерін ағзалардан ығыстырып шығару үшін көп мөлшерде су ішу ... ... ... ағзалардан шығару үшін қымыздық сірке қышқылы мен лимон қышқылынкөп мөлшерде пайдалану керек. С,Д ... ішу өте ... ... редис). Арақ-шарап ішуге болмайды. Олар радияцияның әрекетін күшейтіп жіберуі мүмкін. ... ... ... Уран ... ... істеп жүріп күніне азды- көпті арақ ішіп жүрген. Ол адам күні ... ... Ал арақ ... оның әріптестері жарық дүниемен баяғыда қоштасқаның ол жіпке тізгендей айтып беріп отырады. Біздіңше, азды-көпті арақ-шарап ішіп отырған жөн болғаны. Радияциядан ... ... және ... ... ... ... қолданатын препараттарды радиопротекторлар деп аталады. Олар радиоактивті элементтердің бөлшектері ағзалардан шығару үшін неше түрлі химиялық препараттарды пайдаланады. Олар ... ... ... қалады. Иондалған сәулеленуді ем-дом ретінде пайдалануға болады. Дерттерге диагностика қою үшін де таңбаланған атомды пайдаланады. Сәуле тератиясы мен қан, ... ... ... Қауіпті ісіктерді де емдеу үшін бета-сәулесін пайдаланады. Адамдарды Радияциядан қорғау Қазақстан Республикасының алдында тұрған аса күрделі мәселе. Қазақстан Республикасында адамдардың ... өте ... ... ... ... экологиялық аппатқа ұшыраған аймақтарда да тұратын халықтардың денсаулығы ... ... ... Осы ... ... келе, радияция (сәуле) дертіне шалдықпау үшін халыққа, әсіресе, жеткіншіктерге ... ... ... және тәрбие беру екенін естен шығармауымыз керек. Адамзат баласы осы ... ...  -  ... ... ... орасан көп ғылыми табыстарға жетіп, техника мен технологияны дамыта түсуде. Оларды төтенше түрде дамуы биология ... ... ... Ол ... ... ... ... бірі. Оның басты міндеттері жер бетіндегі тіршіліктің пайда ... оның ... ... дамуын зерттеу. Биология жердің тіршілік иелері адамдар мен жануарлар өсімдіктер мен неше түрлі көзге көрінбетін микроорганизмдер әлемін зерттейді. Алынған ... ... ... ... дәл ... ... ... мен механизмдер шығару жұмыстарын жүргізеді. Кейінгі кезде биологиялық ғылымдар орасан зор ілгерлеп, алға басты. Осы ... ... ... ... ... ... өсімдіктер әлемі туралы көптеген түсінігіміз бар. Тірі ... ... болу ... ... процестерін білеміз. Бірақ көптеген биологиялық көріністердің құпия сырлары әлі күнге дейін өз шешімін тапқан жоқ.Қазақстандағы радиациялық жағдай.Қазақстан территориясында ... ... ... ең көп ... ... ... полигонында 1949 жылдан 1989 жылға дейін 470 ядролық жарылыс, оның 90-ы ауада, 354-і жер астында және 26-ы жер ... ... Олар ... территориясының біраз бөлігінің радиациялық ластануына әкелді. Шығыс Қазақстан тұрғындары Хиросима-Нагасаки мен Чернобыльдан ... ең ... ... ... дозасын алған. Радияциялық әсерге байланысты туған аурулар туралы ... 1989 ... ... ... ... келді. Ресми емес көздердің мәліметтеріне сүйенсек лейкемиядан қайтыс болғандар саны ондаған мың адамды құрайды. Қазақстан территориясында радияциялық ластану ... ... ...  * ... ... ... жасалған жарылыстардың салдары  Радиоактивті материалдарды пайдаланылатын атомдық өнеркәсіп ...  * ... ... *  ... шаруашылық мәселелерін шешу мақсатында жасалған жер асты ядролық жарылыстар  * ... ... *  ... қалдықтар.Елімізде үкіметтік емес экологиялық ұйымдардың қызметін саяси, құқықтық негізде дамытуға да қолайлы жағдайлар жасалуда. , заңдарда жұртшылықтың қатысу ... ... ... ... қаланған. Республикамызда 200-ден аса үкіметтік емес ұйымдар қоршаған ортаны қорғау, экологиялық білім ... ... ... ... ... ... бағыттарда жұмыс істеді. Қаладағы ауаның ластануы, жердің тозуы мен ... ... және ... ... ... жер асты және үсті су ... ластануы, Ертіс, Жайық, Талас, Сырдария, Іле, Шу өзендерінің ластанған ... ... ... ... ... ... ... ластануы 15 қалада нормадан асып кеткен, Өскемен, Ленинагор, Алматы, Ақтөбе, Атырау, Ақтау, Теміртау, Шымкент, Тараз, Петропавл, ... т.б. ... ... ... ... ... болып отыр. Арал өнірінің 59,6 млн.-ға жері азған. Сонымен қатар көтерілген тұзды шұаңның ағындары 300 ... ара ... 500 ... дейін таралып жатыр. Республикамызда 20 млрд. тоннадан астам өндіріс және тұрмыс қалдықтары жиналып қалған. Жыл сайын 14 млн. Куб м ... және 700 млн. ... ... ... ... ... 84 млн. ... уландырғыш т.б. жиналады. Сонымен қатар зауыт, фабрикалар өндеген рудаларын өндіріс қалдықтарының 1-18 үйіндісі жалпы көлемі 56 млн. ... метр алып ... ... фоны 35 ... 3000 ... ... ... денсаулығын бұзуда. Қазақстанда АЭС құрлысын салу туралы әңгімен, сонау Кеңес Одағы ... жиі ... 1995 жылы бұл ... ... ... ... қаралып, Оңтүстік Қазақстан облысында Шардара АЭС-ін салу көзделген-ді. Ғалым-мамандардың айтуынша, тәуелсіз, егеменді ел ... ... ... бір ... ... Қазақстанда атом электр станциясының болуы қажет. Тіпті, Балқаш ... ...  атты елді ... салынады деген әңгіменің ұшы шығып жатыр. Бірақ, арнайы жұмыс жоспары жасалып, мамандар ірітелмеген. АЭС-тің қоршаған ортаны ластайтыны, өзен, көлдердің жағасында ... ... ... ... ... ... Францияда электр энергиясының 90 пайызын АЭС өндіргенімен, есесіне адам өміріне қауіпсіздігі жан-жақты қаралған. Демек,, АЭС құрлысын салмай-ақ, электр энергиясын ... ... ... қарастыру қажет. Бұған қосымша бас қосуға қатысушылар жалғыз ...  -  ... ... АЭС ... ... емес ... ... жасады. Қортынды:Табиғи ортаны ластаушы заттар әр түрлі болып келеді. Ол ... ... ... ... және адам ... әсер ету уақытына қарай әр түрлі жағымсыз нәтижелер туғызады. ... ... ... ... ... ... ... белгілі. Бұл заттар ауада күн сәулесінің әсерімен бір-бірімен реакцияға түсіп, жаңа ... ... ... ... баска ластанудан көп айырмашылығы бар. Қысқа толқынды ... ... ... мен ... бөлшектерді бөліп шығаратын тұрақсыз химиялық элементтердің ядросы - радиактивті нуклидтер. Міне, осы бөлшектер мен шығарылған сәулелер адамның организміне түскенде жасушаларды ... ... ... ... түрлі аурулар пайда болады. Радиациялык ластанудың негізгі көздері - альфа, гамма және бэта, сиякты радиоактивті сәулелер. Ионданған сәулелер адам, жануар ... ... ... жоне ... да заттардың өзгеруіне, яғни сәуле ауруының дамуына әкеліп соғады. Сәуле ауруы өзінен алынған сәуленің мөлшерше қарай ауыр және ... ... ... ... ... рет ... алғанда ауыр сәуле ауруына ұшырайды, ал аз мөлшерде адам ұзак ... ... ... ... Қабылданған мөлшеріне карай сәуле ауруы төрт түрлі дәрежеде болады: 1-дәрежесі жеңіл түрі - 100-200 ... ... 2-ші ... ... - 200-300 ... ... ауыр - 300-500 ... мөлшерінде:4-ші дәрежесі өте ауыр - 500 рентгеннен астам мөлшерде сәуле алған кезде болады. ... ... төрт ... ... бірінші кезең- сәуленің организмге әсері оның мөлшеріне карай болады. Оның ең алғашкы белгілері: әлсіздік, бас айналу, бас ауру, жүрек айну, ... іш өту, ... ... қан ... ... ... естен тануы. Екінші кезең - бірінші кезеннен кейін уакытша аурудың жағдайы жақсарады. Бұл кезеңді латентті кезен, яғни, жағдайдын жақсы ... ... ... деп атайды. Алған радиация мөлшері көп болса, бұл кезең қысқа болады да екі күннен үш жетіге дейін созылады. Әлсіздік, ... ... ... ... бұзылуы байкалады жәнс қанда өзгеріс болады. Үшінші кезең - өте жоғары мөлшерде сәуле алғанда сәуле ауруының асқыну ... ... ... ... ... ... қан ... жаралар пайда болады, бадамша безі асқынып, баспа ауруы пайда болады. Үш-төрт ... ... ... түседі, қан үюы бүзылады да жүқпалы аурулар дами ... ... ... дизентерия, іш өту, каннын бүзылуы, т.б.). Төртінші кезен - сәуле ауруыньщ жеңіл түрі, бұл осы ... ауру ... ... Ауыр түрі ... онда адам ... ... өліп ... Орташа және ауырлау түрінде адамның жазылуы бірнеше айға ... қан ... қан ... ... және ... ... байкалады. Радиактивтік ластану өткен ғасырдың 40-шы жылдары уранның ыдырау реакциясы ашылғаннан бастап пайда болған. Атом энергиясын ... ... ... ал 1945 ... ... ... ... оны бейбіт максатка пайдалана бастады. Атом энергиясын пайдалану кезінде сактандыру шаралары коса жүргізіледі. Өйткені, атом қондырғылары жұмыс істеу кезінде, адам ... ... ... шлак ... Ал оны ... оңай ... емес. Радиактивті калдықтарды теңізге, мұхитқа, өзенге тастауға рұксат етілмейді. Әрине, бұл ... ... ... елдерде сақталмайды. Мәселен, Ирландия жағалауы қазір ядролық үйіндіге айналған. Жыл сайын мүхит түбіне ... ... ... ... ... ... елдерде атом өнеркәсібі кәсіпорындарында белгіленген санитарлык нормаға дейін радиактивті заттардьң ... ... ... ... ... ... баллондарга салынып цементтеледі де, арнаулы жерлерге тасталады. Чернобыль апаты айналадағы орта мен ... ... ... әсер ... атом ... ... болмаған апат. Чернобыль апаты кезінде атмосфераға 50 МК радиактивті ... ... ... ... ... Ж.    - 2002 - № 2. ... Н.    ... 1999ж.3. Сагимбаев Г.К.       ...  1997ж  .  
        
      

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Радиоактивті және иондаушы сәулелердің өлшем бірлігі6 бет
Радиоактивтілік бірліктері8 бет
Атом қуатын бейбіт мақсатта пайдалану21 бет
Кинематиканың негізгі ұғымдары8 бет
Криминалистиканың жүйесі7 бет
Музыкалық білім және музыкалық ғылымның өзекті мәселелері5 бет
Солтүстік Қарамұрын кен орны106 бет
Халықаралық дербес құқық пәні бойынша дәрістер кешені334 бет
Халықтың радиациялық қауіпсіздігі саласында мемлекеттік бақылау жайлы15 бет
Хан шыңғыс флорасы және экологиялық сипаттамасы45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь