Ген түсінігі

Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Ген түсінігі
2. Геннің қызметі
3. Геннің қасиеттері
Қорытынды бөлім
Ген түсінігін генетика ғылымына 1909 жылы Иогансен енгізген. Т.Морганның 1926 жылы теориясы бойынша ген дегеніміз – бір белгінің жарыққа шығуына жауап беретін ары қарай бөлшектенбейтін хромосома бөлігі. Ген тұқым қуалау материалының, мутацияның, рекомбинацияның бірлігі. Қазіргі теория бойынша ген дегеніміз – бір полипептидтік тізбектің синтезіне жауапты белоктың 1-ші реттік құрылымы жайлы информация жазылған ДНҚ молекуласының кесіндісі. Гендер хромосома бойында орналасып, өз қызметін бір-біріне тәуелсіз, жеке атқарады. Ген нуклеотидтерден тұрады; нуклеотидтер саны, орналасу тәртібі әр геннің ерекшелігін сипаттайды. Әрбір геннің өзіне тән мөлшері, нуклеотидтер саны, молекулалық массасы бар.Барлық Гендер ДНҚ-дан тұрады және әрбір жеке жасушадағы мыңдаған осындай Гендер жеке ДНҚ молекуларының үзіндісі түрінде емес, хромосома деп аталатын, ірі құрылымдық бірлік құрамында болады. Жасушаның бөлінуі кезінде бұл хромосомалар екі еселенеді және жаңа түзілген жас жасушаалар осындай ата-аналық Гендер жиынтығының көшірмесін алады. Соның нәтижесінде жасушааның барлық белгілері (қасиеттері) ұрпақтан ұрпаққа беріледі, яғни тұқым қуалайды. Әртүрлі органимздердегі Геннің орташа ұзындығы 1000 нуклеотид негіздерінің жұбынан құралады деп есептеуге болады. Мыс., жануарларда кездесетін SV-40 вирусындағы ДНҚ-ның ұзындығы 5000 нуклеотид, яғни ол 5 геннен; Т4 бактериофагы — 200, ішек бактериясы — 4600, ал адамның гаплоидты жасушасы 100000 — 500000 Гендерден тұрады. 1865 жылы чех ғалымы Г. Мендел организм белгілерінің жеке тұқым қуалайтынын және шағылысу (будандастыру) кезінде ұрпақтарында жоғалмай сақталатынын анықтады. Будандардың бірінші ұрпағында ата-ананың біреуінің ғана белгісінің басым болуы доминанттық деп аталады. Генетикада Гендерді латын әліпбиінің әріптерімен белгілеу қалыптасқан, мыс., доминантты Генді бас әріппен (А), ал рецессивті (басылыңқы) Генді кіші (а) әріппен белгілейді. Микроорганизмдерде белгілі бір қосылыстар синтезіне жауапты Гендерді сол қосылыстар атауының алғашқы әріптерімен және “+” (қосу) белгісімен белгілейді, мыс., hіs+ — гистидин Гені, leu+ — лейцин Гені, тағыда басқа Гаметалардың түзілуі мен ұрықтану процестеріндегі әртүрлі Гендер бойынша белгілердің тәуелсіз ажырауы мен гомологтық емес хромосомалар әрекетінің арасындағы қатарластық (параллелизм), тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясының негізін қалады.
1. Сартаев А., Гильманов М. С22 Жалпы биология: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2006.
2. Алиханян С. И., Акифьев А. П., Чернин Л. С. Общая генетика. — М.: Высш. шк., 1985. — 446 с.
3.Гершензон С. М. Основы современной генетики. — Киев: Наук. думка, 1983. — 558 с.
4.Гершкович И. Генетика. — М.: Наука, 1968. — 698 с.
5. Дубинин Н. П. Генетика. — Кишинёв: Штииница, 1985. — 533 с.
        
        Қазақстан республикасы Білім және ғылым министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіЖаратылыстану-математика факультетіСӨЖ №1Орындаған: Камакова НұрЕ-313 тобыСемей 2015 жЖоспары:Кіріспе Негізгі бөлім * Ген ... ... ... Геннің қасиеттеріҚорытынды бөлімГеннің құрылымы және қызметі.Ген түсінігін генетика ғылымына 1909 жылы Иогансен енгізген. Т.Морганның 1926 жылы теориясы ... ген ...  -  бір ... ... шығуына жауап беретін ары қарай бөлшектенбейтін хромосома бөлігі. Ген тұқым қуалау материалының, ... ... ... ... ... бойынша ген дегеніміз  -  бір полипептидтік тізбектің ... ... ... 1-ші ... құрылымы жайлы информация жазылған ДНҚ молекуласының кесіндісі. Гендер хромосома бойында орналасып, өз қызметін бір-біріне тәуелсіз, жеке ... Ген ... ... ... ... ... тәртібі әр геннің ерекшелігін сипаттайды. Әрбір геннің өзіне тән ... ... ... молекулалық массасы бар.Барлық Гендер ДНҚ-дан тұрады және әрбір жеке жасушадағы мыңдаған осындай ... жеке ДНҚ ... ... түрінде емес, хромосома деп аталатын, ірі құрылымдық бірлік құрамында болады. Жасушаның бөлінуі кезінде бұл хромосомалар екі еселенеді және жаңа ... жас ... ... ... Гендер жиынтығының көшірмесін алады. Соның нәтижесінде жасушааның барлық белгілері ... ... ... беріледі, яғни тұқым қуалайды. Әртүрлі органимздердегі Геннің орташа ұзындығы 1000 ... ... ... ... деп ... ... Мыс., жануарларда кездесетін SV-40 вирусындағы ДНҚ-ның ұзындығы 5000 нуклеотид, яғни ол 5 геннен; Т4 бактериофагы  --  200, ішек ...  --  4600, ал ... ... ... 100000  --  500000 ... ... 1865 жылы чех ... Г. Мендел организм белгілерінің жеке тұқым қуалайтынын және шағылысу (будандастыру) кезінде ұрпақтарында жоғалмай сақталатынын анықтады.           ... ... ... ... ... ғана белгісінің басым болуы доминанттық деп аталады. Генетикада Гендерді ... ... ... белгілеу қалыптасқан, мыс., доминантты Генді бас әріппен (А), ал рецессивті (басылыңқы) Генді кіші (а) ... ... ... ... бір ... синтезіне жауапты Гендерді сол қосылыстар атауының алғашқы әріптерімен және "+" ... ... ... мыс., hіs+  --  ... ... leu+  --  ... Гені, тағыда басқа Гаметалардың түзілуі мен ұрықтану процестеріндегі әртүрлі Гендер бойынша белгілердің тәуелсіз ажырауы мен гомологтық емес хромосомалар әрекетінің арасындағы ... ... ... ... ... ... негізін қалады. Бұл теория бойынша Гендер хромосомаларда тізбектеле орналасады да, олар тұқым қуалаушылықтың материалдық негізін қалайды (қ. ... ... ... ... және ... ... ... ақпарат тек Гендерде болады, яғни әрбір Ген ... бір ... ... ... ... жауапты. Ақуыз синтезін бақылай отырып, Ген организмдегі барлық химиялық реакцияларды басқарады, яғни оның белгілерін (мысалы, шаштың түсін, ... ... ... және ... ... ... өзінде болатын ферменттер құрылымы және басқа жасушалық ақуыздар туралы ақпарат есебінен жасушалық ... ... ... Ал ... тірі ... ... ... химиялық реакцияларды басқаратын биокатализатор рөлін атқарады.Геннің құрылымы мен қызметін, Ген мен ферменттер ... ... ... әрі ... тереңдете зерттеудің нәтижесінде "бір ген  --  бір полипептид" деген ұғым ... ... ... қазіргі көзқарастың қалыптасуына Америка ғалымдары Д. Бидл, Э. Тейтем (Татум) және С. Бензер ... ... ... көп ... (1940  --  ... ... ... информациясын сақтайды2.Геннің екі еселенуі3.Белоктың биосинтезін басқаруы4.ДНҚ репарациясы  -  ДНҚ синтезіндегі бұзылыстардың қалпына келуі.Геннің қасиеттері:1.Геннің ... ... ... ... өлшемділігі5.Геннің бірнеше әртүрлі формада кездесуіДНҚ (ДезоксирибоНуклеин Қышқылы) - бұл біздің генетикалық мәліметтеріміздің жолсерігі және барлық ... ... ... отырады. Ағзамыздың қан жасушасынан өзге барлық жасушасы біздің ДНҚ- ... ие. Адам ... ... ... ... мен анасынан ДНҚ алады. Біздің әрқайсымызда 23 хромосома бар. Оның әрбір жұбының бірі әкесінен екіншісі анасынан ... Бұл 23 ... ... ДНҚ ... де ... ... ол әрбір жасушаның ядросында (қанның қызыл жасушасынан өзге) жатады. 23-ші хромосома  -  бұл ... ... ... - ... Х-хромосома алынады. Ал, Әкеден бала Х-хромосомасын немесе Y-хромосомасын ... ... ... алынған X-хромосома ол қиылыса отырып XX айналады да, әйел жынысына тән ... ... ол ... ...... да, ... ер ... беретін болады. Біз сонымен қатар, еркектен берілмей тек анадан ғана ... ... ДНҚ ... ... ... ... ДНҚ жасуша ядросының сыртында орналасқан.ДНҚ төрт негіздемеден тұрады: аденин (А), цитозин (C), тимин (T) және гуанин (G). Бұл ... реті ДНҚ ... деп ... Әркезде оның салалық негізі шиыршықтың бір жағында болғанда, оның қосымша негізі екінші жағында ... ... ... қосымша жұбы қалай болатындығы мысалда көрсетілген (суретті қараңыз). Гуанин (жасыл) әрқашан цитозинмен (қызыл), ал, тимин (сары) аденинмен (көк) жұп ... ... кез ... осы ... ДНҚ ... жаза ... Келтірілген мысалда бір жағы былай: A G T T C C A G, ал, ... жағы ... ... - T C A A G G T C деп ... ... не? ... ... Ген ... ... ...  -  бұл, ақуызды (РНҚ) кодтау ... ... ... ... белгілі бір бөлшектері. Гендер ағзада және сыртқы ... ... ... ... үдерістерге жауапты, көздің түсіне, мұрынның пішініне және т.б. Тіпті мінез-құлықта тұқым қуалай отырып  -  ... ... ... ДНҚ-ның көп бөлігінде ген жоқ болғандықтан, оны  деп атайды.Барлық хромосомалар араласуға (әрекеттенуге) ұшырайды  -  сондықтан бұл ... ... ... жұп ... ... ... ... айырбасталып отырғанда, мыңжылдықтардан мыңжылдықтарға еш өзгерместен ұрпақтан ұрпаққа берілетін бір ғана ... бар, ол,   -  ... Бұл ... ... және неге ол ... ... мұны ... кейінірек білесіздер.Неге Y-хромосома, а неге Z-хромосома емес?1, 2, 3, 4, 5 ... 21 және 22 деп, ... ... ... ... өзге екі  ... ... атауға ие. Көп уақыт бұрын, ғалымдар ер мен әйел ... ... ... ... іздегенде, өздері жұмыс жасаған және оны ұрықтың ұл не қыз болып дамуына жауапты санаған бір белгісіз хромосомаға  деп, ... ... ... ... ... ... атайтыны сияқты уақытша атау береді. Содан көп уақыт өтпей, әлгі хромосомаға олар басқа хромосомалармен салыстырғанда ... әрі ...  ... да, оның ... да ... көп қатырмай  жұбының  хромосомасы деп атай салады.Жалпылама алағанда Y-хромосомасы, адамның өзге хромосомалары сияқты иіннен және оларды қосақтайтын ... ... деп ... екі ... ... ... қажеттілігі, бөлінуі сәтінде хромосомалардың ыдырамай әрі жан-жаққа шашырамауы үшін және ол дәл ... ... ... ... бір иіні ... ... екіншісінен қысқа болып келеді. Ү-хромосомасының қарама-қарсы аяқ ... ... ... ... қатысатын кішірек бөліктер бар (псевдоаутосомалар ауданы - PAR), бірақ қалған бөлігі ұрпақтан ... ... күйі ... ... өзге хромосомалардың арасында Y-хромосомасы ең кішкентайы, адамның барлық геномының бар жоғы 1.6% және 51мб шамасындағы көлемді құрайды. Ү-хромосомасында ... SRY  ... ...  сперматогенезге қатысатын бірнеше гендермен ғана шектелген. Осы ... ... 156 ген бар ... оның 78-і ... ... (белок), хромосоманың қалған бөліктерін, генетикалық әртүрлілігі тек тектік өзгерістер (мутация) арқылы ғана анықталатын, ген табылмаған  (NRY) ...  ... ... ... А., ... М. С22 ... ... Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық.  --  Алматы: "Мектеп" ... 2006.2. ... С. И., ... А. П., ... Л. С. ... ...  --  М.: ... шк., 1985.  --  446 с.3.Гершензон С. М. Основы современной генетики.  --  ... ... ... 1983.  --  558 ... И. Генетика.  --  М.: Наука, 1968.  --  698 с.5.  Дубинин Н. П. Генетика.  --  ... ... 1985.  --  533 с.  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Азаматтық қоғам" түсінігінің генезисі33 бет
ҚР сот сараптамасы пәнінен лекциялар44 бет
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
"Мендельдік емес генетика"3 бет
1. Вирустардың нәсілдік қасиеттері,олардың өзгергіштігі.Мутация түрлері.Гендік инженерия 2.Вирустарды лабораториялық жағдайда өсіру ерекшеліктері, торша өсінділерін алу және олардың класификациясы7 бет
Aspergillus туысына жататын саңырауқұлақтардың эндоглюконаза гендерін прокариот жүйесінде экспрессиялау және клондау40 бет
«бизнес аңыздары (әлемнің бай адамдары)». "Генри Форд"4 бет
Автотербелмелі жүйе - Ван-дер-Поль генераторы5 бет
Адам генетикасы4 бет
Адам генетикасын зерттеу әдістері14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь