Экономикалық жүйе: мәні, элементтері және даму сипаты жайлы

1.Қоғам дамуың кезеңдерге бөлудегі негізгі көзқарастар
2.Экономикалық жүйе, оның элементтері
3.Экономикалық жүйелердің типтік үлгілері: дәстүрлі, жоспарлы, нарықты, аралас экономика
Қоғам дамуың кезеңдерге бөлудегі негізгі көзқарастар
Экономиканы ұйымдастыру мәселесі әрбір экономикалық жүйеде әртүрлі шешіледі. Жүйе заңдылықтардың, бір- бірмен байланысты құбылыстардың бірлігі. Экономикалық жүйе– бұл экономикалық процестер жиынтығы. Экономикалық жүйені топтау кең таралған екі фактор негізінде жүргізіледі.
1. Экономиканы ұйымдастыру бойынша:
1.1. Жабық экономика– барлық шаруашылық әрекеттер тек мемлекет шеңберінде жүргізіледі, ішкі тұтынумен шектеледі, шет елдермен қатынас болмайды.
1.2. Ашық экономикалық жүйе– халықаралық экономикалық қатынастар жүйесіне экономика белсенді түрде қатысады, ұлттық валюта мен қатар шетелдік валюта қолданылады.
2. Меншік қатынастарының формалары бойынша:
2.1. Дәстүрлі жүйе – ұрпақтан ұрпаққа жалғасып отырған дәстүр мен салт бойынша қатынастар қалыптасады.
2.2. Әкімшілік- әміршілік экономика- орталықтанған жоспарлау арқылы барлық ресурстар мен өндіріс факторлары мемлекеттің қолында болып, мемлекеттік меншіктің үстемділігі жүргізіледі.
2.3. Нарықтық экономика- жеке меншікке, бәсекеге негізделеді.
2.4. Аралас экономика– мемлекет пен нарық механизмдерінің араласуы арқылы экономиканы реттеу жүзеге асады.
3. Өнеркәсіп революциясы мен ҒТП даму деңгейі бойынша:
3.1. Индустриалды даму дәуіріне дейінгі жүйе– бұл жүйеде ауыл шаруашылығы, натуралдық шаруашылық және қол еңбегі басым орын алады.
3.2. Индустриалдық жүйе– бұл жүйе ірі машиналық өндіріске, дамыған тауар- ақша қатынастарына негізделеді.
3.3. Постиндустриалдық жүйе- бұл жүйеде негізгі ресурс ретінде ақпарат саналады, экономиканың бастаушы саласы – материалдық емес сала.
Қоғамның экономикалық жүйесінің басты элементтері мыналар:
1. Қоғамның өндіргіш күштері, атап айтқанда, оның материалдық-техникалық базасын құрайтын еңбек құралдары мен еңбек заттары, экономикалық қатынастың субъектілері (жеке қызметкерлері, еңбек коллективтері, т.б.).
2. Өндірістік қатынастар, қоғамның экономикалық заңдары мен мүдделері, осы экономикалық заңдар мен мүдделері пайдалану механизмі немесе шаруашылық механизмі;
3. Өндіргіш күштер мен өндірістік қатынастардың арасын байланыстырушы қоғамдық комбинация (шоғырландыру, мамандандыру, құрамдастыру) т.б.
Осы аталып отырған өндірістік қатынастар, экономикалық заңдар мен мүдделер экономикалық жүйенің маңызды элементтері ретінде бір- бірімен тығыз байланыстылықта болады, өндіргіш күштердің сипатымен, дәрежесі мен аралық қатынаста әрекет етеді.
1.А.Н.Доғалов; Н.С. Досмағанбетов «Экономикалық теория» 56-59 бет; Алматы,2014
2. «Жалпы экономикалық теория» оқулығы 241-252 бет; Қ.Жұбаенов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті,2004
        
        Қазақстан Республикасының  Білім және Ғылым  министрлігіСемей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік ... ... ... мәні, элементтері, даму сипатыТексерген: Готман Л.АОрындаған: Бейсеков Қ.АСемей 2015Жоспар1.Қоғам дамуың кезеңдерге бөлудегі негізгі көзқарастар2.Экономикалық жүйе, оның элементтері3.Экономикалық ... ... ... ... ... ... аралас экономикаҚоғам дамуың кезеңдерге бөлудегі негізгі көзқарастарЭкономиканы ұйымдастыру мәселесі әрбір экономикалық жүйеде әртүрлі шешіледі. Жүйе ... бір- ... ... ... ... ... жүйе -  бұл экономикалық процестер жиынтығы. Экономикалық жүйені топтау кең таралған екі фактор негізінде ... ... ... ... Жабық экономика -  барлық шаруашылық әрекеттер тек мемлекет шеңберінде жүргізіледі, ішкі тұтынумен шектеледі, шет ... ... ... Ашық ... жүйе -  ... экономикалық қатынастар жүйесіне экономика белсенді түрде қатысады, ұлттық валюта мен қатар шетелдік валюта қолданылады.2. ... ... ... ... ... жүйе  -  ... ұрпаққа жалғасып отырған дәстүр мен салт бойынша қатынастар қалыптасады.2.2. ... ... ... ... ... ... ... ресурстар мен өндіріс факторлары мемлекеттің қолында болып, мемлекеттік ... ... ... ... ... жеке ... бәсекеге негізделеді.2.4. Аралас экономика -  мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ... асады.3. Өнеркәсіп революциясы мен ҒТП даму деңгейі бойынша:3.1. ... даму ... ... жүйе -  бұл жүйеде ауыл шаруашылығы, натуралдық шаруашылық және қол еңбегі басым орын алады.3.2. Индустриалдық жүйе -  бұл жүйе ірі ... ... ... тауар- ақша қатынастарына негізделеді.3.3. Постиндустриалдық жүйе- бұл жүйеде негізгі ресурс ретінде ... ... ... ... саласы  -  материалдық емес сала.Қоғамның ... ... ... ... мыналар:1. Қоғамның өндіргіш күштері, атап айтқанда, оның материалдық-техникалық ... ... ... ... мен ... ... ... қатынастың субъектілері (жеке қызметкерлері, еңбек коллективтері, т.б.).2. Өндірістік ... ... ... ... мен ... осы ... заңдар мен мүдделері пайдалану механизмі немесе шаруашылық механизмі;3. ... ... мен ... ... ... ... ... комбинация (шоғырландыру, мамандандыру, құрамдастыру) т.б.Осы аталып отырған өндірістік қатынастар, экономикалық заңдар мен мүдделер экономикалық жүйенің маңызды элементтері ретінде бір- ... ... ... ... ... күштердің сипатымен, дәрежесі мен аралық қатынаста әрекет етеді.Сонымен, экономикалық жүйе ... -  ... ... мен ... ... өндірушілер мен тұтынушылар арасында ерекше түрде қалыптасқан байланыстар жүйесі.Экономикалық жүйе көптеген факторларға негізделеді. Оның дамуына ықпал ететін факторлар:- шарушылық ... ... ... елде ... ... ... ... құрылымы;- ақпараттар мен өзара үйлесімділікті қамтамасыз ету механизмі;- мақсаттарды белгілеу мен еңбек етуге жұмылдыру механизмі.Бұл факторлар шаруашылық, ... ... ... үш құрылымның төңірегінде топтасады.Шаруашылық құрылым деп -  шектеулі ресурстарды пайдалануға байланысты материалдық-техникалық база элементтерінің өзара ... ... ... ... деп -  ... ресурстарды басқару жөніндегі шаруашылық құрылымдарының жауапты қызметкерлерінің міндеттері мен ... тән ... ... ... ... айтады.Ақпараттық құрылым деп -  жоғарыда айтылған құрылымдардың қызметтері туралы дәлелді мәліметтерді жинақтау мен таратуды ... ... ... формасына байланысты-патриархалды, ұсақ тауарлы, мемлекеттік және т.б. укладтарды құрайды. Жекелеген елде бір ... бұл ... ... ... өмір ... ... Осындай жағдай экономикалық жүйенің қайшылықтарымен құбылмалы қозғалыстарын өмірге әкеледі. Сонымен, егер елде национализация мен ... ... ... ... онда ... ... күшейеді. Керісінше, жеке меншікке негізделген укладтар алдыңғы сатта болса, онда орталықтан басқару әлсірейді, яғни бұл ... ... ... ... зор ... ... келбеті -  терең тарихи дамудың нәтижесінде қалыптасқан, сан- қилы ... ... ... ... ... ... ... (белгілерді) негізге ала отырып, топтастыруға  -  яғни классификациялауға болады. Түрлі экономистер қоғамның тарихи даму ... ... ... критерилері арқылы түсіндіреді, сол себепті бұл мәселе ... ... ... бар. ... ... экономикалық жүйені классификациялаудың кейбір түрлеріне тоқталайық.І. Формациялық көзқарастар тек маркстік теорияға тән. ... үш ... ... ... ... ... ... формацияға  -  алғашқы қауымдық қоғам мен азиаттық өндіріс әдісі жатады.Бұлардың ішіндегі ең тартымдысы -  ... ... ... Оның ... -  ... меншік арқылы жерге иелік ететін және үй ... ... ... ... ... ... ... бұл оларға нарыкқа бармай- ақ патриархалды шарушылық шеңберінде ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруға мүмкіндіктер жасады.Табиғатты кеңінен түбегейлі меңгеру және елдің қорғаныс қабілетін күшейту үшін, өзара экономикалық оқшауланған ... ... ... ... өз ... ... және ... биліктерді жинақтаған, патшалы (деспоттық) мемлекеттер пайда болды: олар ... өз ... ... ... мен ... ... және т.б. иемденді.Азиаттық өндіріс көптеген халықтарда өмір сүрді, соның ... Азия ... ол ұзақ ... ... бас ... ... Оның ұзақ өмір ... себебі -  диқаншы қауымда алғашқы коммунистік принциптердің орнауына байланысты болды.Екінші,жеке меншікке ... құл ... ... ... ... ... формация деп атады.Үшіншісі,коммунистік формация деп  -  жеке меншікті жоюға ... және екі ... ... оның ... ...  -  ... өндіріс әдісін айтады.Формациялық көзқарастар экономикалық жүйелерді бес өндіріс әдісіне, яғни, ... ... құл ... феодалдық, капиталистік, коммунистік деп жіктеді.Өндіріс әдісідегеніміз өндіргіш күштер мен өндірістік қатынастардың сипатын қоғамда ... ... ... құрал-жабдықтарына меншік формасы анықтайды. Мұнда материалдық өндірістің даму деңгейіне баса назар аударылады, бір сатыдан екінші сатыға ұласатын  -  ... ... ... ... ... ондағы өндіріс тиімділігінің дәрежесіне байланысты болады.Бұл көзқарастың басқа көзқарастар сияқты жетістіктері де және ... де бар. ... ... ... адамзат тарихы ретсіз дәлелдеулерден үйлесімді ғылыми жүйеге айналды. Мұндай көзқарастың өрісі тар, өйткені оны тек Батыс Еуропа елдерінде қолдануға болады және оның ... ... ... ... ... ... (цивилизацияның) сатылап алмасуына негізделген адамзат тарихын біртұтас алып зерттейді.   -  ... сөзі ...  ... ... береді. Бұл термин мәдениеттің дәрежесі мен ауқымын (мысалы, ежелгі, азиаттық, еуропалық) анықтау үшін ... ... ... ... ... ... байланысы мен тәуелсіздігінің күшейе түсу фактілеріне, бүкіл адамзаттың ортақ мұраларына, яғни оларды -  ұлттық, таптық мүдделерден жоғары бағалауға негізделеді.Бұл ... өз ... ... баспалдақтарындағы міндеті- жүйені құрайтын белгілерді іздестіру болып табылады.Кейбір экономистер осыған орай еңбек өнімділігін арттырудың жаңа белестері ретінде ... ... ... ... алғашқы рет өркениет революциясы болды (ол 6 -  8 мың жыл бұрын болған). Бұдан кейін өнеркәсіпте болды (ол 20 ғ. ... ... Ол ... адам ... ... ... ... (сауда, қызмет көрсету, білім беру, ғылым, мәдениет, басқару және т.б) ауыстырады.Өркениетті көзқарастар басқалармен салыстырғанда топтық ... ... ... ... ... ... шектен тыс әуестенсе, егер түрлі елдер мен ... өз ... мен ... ... ... жалпы схемамен бағаласа, онда оның кемшілігі.III. Қоғамдық индустрияның даму ... ... ... ... үш ... жүйе ... индустриялы, постиндустриялы немесе неоиндустриялы (ақпараттық қоғам).IV. Өндіріс құрал -  жабдықтарына меншік ... ... ... қарай жіктеу негізінде экономикалық жүйенің төрт типі сараланады: дәстүрлі, нарықты, аралас, әкімшіл- әміршіл.Экономикалық мүдделер-өндірісті дамытудың, ... ... ... ... ... Экономикалық мүдделердің маңызды сипаты  -  оның ... Ол ... ... ... ... Әр ... экономикалық қатынастары ең алдымен мүдделер ретінде көрініс алады.Олай болса экономикалық мүдделер өндірістік қатынастар негізінде, ең алдымен меншік қатынасы ... даму ... ... сөз. Осы ... ... негізін қоғамның материалдық жағдайын қалайтын, осымен байланысты адамдар қатынасын бейнелейтін қоғамдық қажеттіліктер құрайды. Егер, қажеттілік бір жағынан өндірістің нәтижесі, екінші бір ... оның ... күші ... ал мүдделер тікелей өндірістің қозғаушы күші дер едік.Қазіргі ... ... ... ... ... ... және жеке адам мүдделерін қамтиды. Олай болса мүдделерді нақты білдіруші -  қоғам, әлеуметтік топтар, ұлттар, ... ... ... қоғам мүшелері.Мүдделер әлеуметтік -  экономикалық іс -  қимылдың негізгі қозғаушы күші объективті нақты қатынастарды сипаттайды. Оның ... ... ... ... анықталады, ал оның шешуші элементі меншік қатынасы екенін жоғарыда атап өттік. Дәлірек ... ...  -  ... прогрестің қуатты қозғаушы күші, олар экономикалық механизмі "серіппесі".Сонымен экономикалық мүдделер ... ... ... ... Бір қарағанда экономикалық мүдделер субъективті, адамдардың биологиялық табиғатынан туындайды. Онда ол экономикалық теорияның пәні болмас еді. Әрине, экономикалық қажеттіліктер адамнан ... одан тыс орын алуы да ... ... ... одан жеке бір ... ... ... субъективтік құбылыс деуге болмайды. Адамның өмірі, оның тұрмысы оның ... ... ... байланысты. Тұтыну үшін, өндіру керек. Ол үшін өндіріс құрал  -  жабдықтару ... Олай ... ... ...  -  ... мен тұтыну заттарына деген қажеттілік тұрақты экономикалық қажеттілік ... ... ... ... ... ... экономикалық қажеттіліктер қоғамдық сипатта болады. Адам қажеттілігін қанағаттандыру үшін өз еңбегінің өнімін ғана емес, басқалардың еңбегімен өндірілген ... де ... ... да қажеттіліктер адамдар арасындағы қатынастарды сипаттайды.Экономикалық қажеттіліктер түрінде қалыптасқан өндірістік қатынастар экономикалық ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру тұрғысынан туындайтын экономикалық мүдде адамдардан белгілі бір іс  -  қимылды ... ... ... ... ... ... ... қозғалысқа қосатын серіппе. Адамдардың мүдделері, олардың қажеттіліктері сияқты ... ... және ... ... болады. Экономиканың, мәдениеттің даму дәрежесі жоғары болған ... ... ... де әр ... ... ... ... топтардың, таптардың, жеке адамның экономикалық мүдделері бірдей емес. Ол олардың қоғамдағы ... ... ... ... ... ... анықталады.Экономикалық мүдделердің құрылымы күрделі. Өйткені, мүддені білдіретін адам әрі жеке дара, әрі ұжым ... әрі ... ... ... ... ... Осы ... қарастырғанда жеке, ұжымдық және қоғамдық мүдделер деп бөлуге болады. Әрбір экономикалық мүдденің дербестігі де, ... де бар. Олар бір  -  ... ... ... де ... ... ... алшақтық, қайшылық, дау  -  дамайлар орын ... Ол ... де, ... ... ... ... ... жұмысшының меншік иесінің жеке талғамдары мен талабының әрқилылығы, олардың мүдделерінің де әртүрлі болатындығын көрсетеді. Қайшылықтардың басын экономикадан, оның терең қатпарларынан ... ... ... күштердің жайы мен дәрежесінен, меншіктің әртүрлі формаларынан, әртүрлі еңбектің әлеуметтік -  ... ... ... ... ... қайшылықтарды шешу әдісі әртүрлі, ол экономикалық жүйенің ерекшелігімен ... Атап ... 1) ... ... ету ... ... ақы ... өзгерту, акцияларды жұмысшыларға сату; 2) моральды ынталандыру; 3) экономикалық мүдделерге әлеуметтік саясатты өзгерту арқылы ықпал ету т.б.Экономикалық жүйелердің типтік ... ... ... ... ... экономикаДәстүрлі экономиканың сипаттамасы:1. Өндіріс, бөлу және айырбас дәстүр, салтқа негізделеді.2. Өндірістің дамуы мен әлеуметтік  -  ... даму ең ... ... ... ... шектеулі.4. Халық санының дамуы өнеркәсіп өндірісінің өсуі деңгейінен тұрақты түрде артып отырады.5. Сыртқы қаржылық ... өте ... ... пен ... күштердің рөлі өте жоғары.Әкімшілік - әміршілік экономиканың сипаттамасы:1. Өндіріс құралдарына мемлекеттік меншік.2. Экономикада орталықтанған жоспарлау.3. Өндірушілердің монополист ретінде көрінуі.4. Орталықталынған ... ... ... ... ... әрбір өндіріске қатысушының жеке ынталылығының болмауы.Нарықтық экономиканың сипаттамасы:1. Өндіріс факторларына жекеменшік.2. Кәсіпкерлік пен таңдау еркіндігі.3. ... бел ... ... ... ... ... нәтижесіне қатысушылардың жеке ынталылығы  -  мотивациясы.5. Өндірушілер, тұтынушылар арасындағы бәсеке, сондықтан ешкім нақты (экономикалық) билікке ие ... ... Н.С. ...  56-59 бет; Алматы,20142.  оқулығы 241-252 бет; Қ.Жұбаенов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті,2004  
        
      

Пән: Экономикалық география
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық жүйе : мәні, элементтері, даму сипаты3 бет
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері , даму сипаты5 бет
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері және даму сипаты9 бет
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері, даму сипаты5 бет
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері, даму сипаты аралас экономикалық жүйе6 бет
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері, даму сипаты жайлы13 бет
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері, даму сипаты жайлы ақпарат7 бет
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері, даму сипаты жайлы мәлімет5 бет
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері, даму сипаты жайында11 бет
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері, даму сипаты туралы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь