Гаплоидтық технология туралы мәлімет


1. Гаплоидтык технология
2. Микроспоралардын іп vitro жағдайында дамуы және гаплоидтык регенерант өсімдіктердің пайда болуы
3. Будан ұрыктағы хромосомалардың селективті жойылуы әдісімен гаплоидтарды алу
4. Гаплоидтардың селекциядағы манызы
Гаплоидтық организмнін сомалык клеткаларыңда сынар хромосомалар жиынтығы (п) болады, яғни толык жиынтыктын (2п) тен жартысы. Гаплоидтарды дағдылы селекция әдістерімен шығару (түрішілік және түраралык тозандану, рентген сәулесін түсіру және баска стресс факторлармен ыкпал ету) онай емес және көп уакытты талап етеді. Ал аталык және аналык гаметофиттерді іп уііго жағдайында өсіріп гаплоидтарды тез шығарып, селекция процесін женілдетуге болады. Бүл әдістер апомиксис процесіне негізделген. Апомиксис - организмдердін жыныссыз жолмен көбеюі.Аталык гаметофитті (тозанкаптар мен тозан) іп УІІГО жағ-дайында өсіріп, гаплоидтык өсімдіктерді алу андрогенез деп аталады. Аналык гаметофитгі (үрык бүршіктер) өсіру аркылы гаплоидтык өсімдік алу гиногенез деп аталады.Сонымен катар гаплоидтарды, аталык немесе аналык хромосомалары жойылып кететін будан үрыкты іп УІГГО жағдайында өсіріп алуға болады. Кейде гаплоидтык өсімдік псевдогамия аркасында пайда болады, яғни үрыктанбаған жүмыртка клеткасынан үрык дамиды. Микроспоралардын іп \ііго жағдайында дамуы және гаплоидтык регенерант өсімдіктердін пайда болуы.Микроспоралардьщ іп УІГХО жағдайында дамуы бірнеше жолмен камтамасыз етілуі мүмкін. Бірлі-жарымы гаметофиттік даму жолынан ауысып эмбриоидты түзеді. Баскалары дедифференция-ланып, каллуска айналады. Тағы біреуілері микроспорогенез бен гаметогенез жолын жалғастырады, яғни пісіп жетілген тозанға айналады. Ал тағы бір тобы біртіндеп ыдырап күриды.Н. Сандерленд сасыкмендуананын микроспораларын іп ҮІГХО өсіріп, олардың бастапкы кездегі даму жолдарын зерттеп, табиғат-тағы іп УІУО даму жолынан айырмашылығын көрсеткен Б жолы - іп УІГГО жағдайында микроспора тепе-тен бірдей екі клеткаға бөлінуі мүмкін. Ал іп УІУО дағдылы жолмен бөлінгенде пайда болатын екі клетканың бірі генеративтік, бірі вегетативтік клеткалар. Ол екеуінің көлемі жағынан айырмашылығы бар. Бүндай гаметофиттік жолдан спорофиттік жолына ауысу БаШга іппохіа, №согіапа гаЪасшп түрлеріне тән.Ажолы - микросгюра көлемі бірдей емес екі клеткаға бөлініп, вегетативтік және генеративтік клеткаларды түзеді. Бүл табиғи жолға үксас. Генеративтік клетка бірінші митоздан кейін кері кетеді. Вегетативтік клетка көп бөлініп одан әрі зиготалык даму жолына түседі (А-В жолы). Бүндай даму жолы №согіапа ГаЪасшп, ОаШга іпеіеі, Ногдеит уи1§аге, Тгігісит аезгіуит т.б. өсімдіктерде байкалған.
1. Уәлиханова Г.Ж. Өсімдікбиотехнологиясы. Алматы, Қазақуниверситеті, 2001.
2. Уәлиханова Г.Ж., Есмағұлов Қ.Е. Өсімдіктербиотехнологиясыныңнегіздері. Алматы, Республикалықбаспакабинеті, 1999.
3. Биотехнология растений: культура клеток. М., ВО Агропромиздат, 1989.
4. Катаева Н.В., Бутенко Р.Г. Клональноемикроразмножение растений. М., Наука, 1983.
5. Глеба Ю.Ю. Сытник К.М. Клеточная инженерия растений. Киев, Наукова думка, 1984.
6. Полымбетова Ф.Ә., Сәрсенбаев Б.Ә. Өсімдіктерфизиологиясы мен биотехнологиясытерминдерініңорысша-қазақша түсіндірмес өздігі. Алматы, Сөздік-словарь, 1999.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

БАӨЖ
Тақырыбы: Гаплоидтық технология

Орындаған: Төкенқызы Аяулым
Тексерген: Жилкыбаева С.Д.

Семей-2015ж
Жоспар:

1. Гаплоидтык технология
2. Микроспоралардын іп vitro жағдайында дамуы және гаплоидтык регенерант
өсімдіктердің пайда болуы
3. Будан ұрыктағы хромосомалардың селективті жойылуы әдісімен
гаплоидтарды алу
4. Гаплоидтардың селекциядағы манызы

Гаплоидтық организмнін сомалык клеткаларыңда сынар хромосомалар жиынтығы
(п) болады, яғни толык жиынтыктын (2п) тен жартысы. Гаплоидтарды дағдылы
селекция әдістерімен шығару (түрішілік және түраралык тозандану, рентген
сәулесін түсіру және баска стресс факторлармен ыкпал ету) онай емес және
көп уакытты талап етеді. Ал аталык және аналык гаметофиттерді іп уііго
жағдайында өсіріп гаплоидтарды тез шығарып, селекция процесін женілдетуге
болады. Бүл әдістер апомиксис процесіне негізделген. Апомиксис -
организмдердін жыныссыз жолмен көбеюі.Аталык гаметофитті (тозанкаптар мен
тозан) іп уііго жағ-дайында өсіріп, гаплоидтык өсімдіктерді алу андрогенез
деп аталады. Аналык гаметофитгі (үрык бүршіктер) өсіру аркылы гаплоидтык
өсімдік алу гиногенез деп аталады.Сонымен катар гаплоидтарды, аталык немесе
аналык хромосомалары жойылып кететін будан үрыкты іп уігго жағдайында
өсіріп алуға болады. Кейде гаплоидтык өсімдік псевдогамия аркасында пайда
болады, яғни үрыктанбаған жүмыртка клеткасынан үрык дамиды.
Микроспоралардын іп \ііго жағдайында дамуы және гаплоидтык регенерант
өсімдіктердін пайда болуы.Микроспоралардьщ іп уігхо жағдайында дамуы
бірнеше жолмен камтамасыз етілуі мүмкін. Бірлі-жарымы гаметофиттік даму
жолынан ауысып эмбриоидты түзеді. Баскалары дедифференция-ланып, каллуска
айналады. Тағы біреуілері микроспорогенез бен гаметогенез жолын
жалғастырады, яғни пісіп жетілген тозанға айналады. Ал тағы бір тобы
біртіндеп ыдырап күриды.Н. Сандерленд сасыкмендуананын микроспораларын іп
үігхо өсіріп, олардың бастапкы кездегі даму жолдарын зерттеп, табиғат-тағы
іп уіуо даму жолынан айырмашылығын көрсеткен Б жолы - іп уігго жағдайында
микроспора тепе-тен бірдей екі клеткаға бөлінуі мүмкін. Ал іп уіуо дағдылы
жолмен бөлінгенде пайда болатын екі клетканың бірі генеративтік, бірі
вегетативтік клеткалар. Ол екеуінің көлемі жағынан айырмашылығы бар. Бүндай
гаметофиттік жолдан спорофиттік жолына ауысу БаШга іппохіа, №согіапа
гаЪасшп түрлеріне тән.Ажолы - микросгюра көлемі бірдей емес екі клеткаға
бөлініп, вегетативтік және генеративтік клеткаларды түзеді. Бүл табиғи
жолға үксас. Генеративтік клетка бірінші митоздан кейін кері кетеді.
Вегетативтік клетка көп бөлініп одан әрі зиготалык даму жолына түседі (А-В
жолы). Бүндай даму жолы №согіапа ГаЪасшп, ОаШга іпеіеі, Ногдеит уи1§аге,
Тгігісит аезгіуит т.б. өсімдіктерде байкалған. Кей кезде тек кана
генеративтік клетка бөліне бастайды (А-Г жолы), немесе екеуі де
(вегетативтік пен генеративтік клеткалары) бірдей бөлініп, спорофитті
түзеді (А-ГВ жолы). Микроспораның атап өткен бөліну бағыттары көпклеткалык
гаплоидтык күрылымдардын (глобула, эмбриоид) пайда болуына себеп болады.
Олардан гаплоидтык регенерант өсімдіктері шығады.Егерде вегетативтік
клетканын ядросы генеративтік клетканын ядросымен косылып кетсе (Ц жолы),
пайда болған диплоидтык клеткадан түзілген өсімдікте әрине диплоидтык
болады. Сонымен катар, диплоидтык өсімдіктер мейоз кезінде кейбір
кемістіктері пайда болған микроспоралардан және эндополиплоидия өтуі
салдарынан түзіледі. Микроспоралардын даму бағдарламасы гаметофиттік
жолынан спорофиттік жольша ауысуынын себептері белгісіз, және де бүл
процеске нормалы немесе кемістіктері бар микросгюралар катыса ма деген
сауалға әлі де жауап жок.[чЭлбетте, микроспоралардын даму бағытына әр турлі
факторлар әсер етеді. Сонын ішінде: 1) микроспораларға тән табиғи
полиморфизм; 2) микроспоралардың дамуындағы ауытку; 3) микроспоралардын
бөліну шүйкесінің орналасуы. Микроспоралардың гаметофиттік даму жолынан
спорофиттік жолына ауысуы генетикалык денгейінде аныкталады, біраконын
жүзеге асуы нактылы физиологиялык жағдайлар мен түрлі индук-циялау
факторларға байланысты. Микроспоранын даму бағыты ең алдымен онын даму
кезенімен белгіленеді, және өсіретін коректік органын гормондык күрамына
байланысты болады.Микроспорадан түзілген көпклеткалык күрылым дами келе
эмбриоидка айналса, одан шыккан регенерант өсімдік тікелей андрогенездің
нәтижесінде пайда болады. Ал егерде көпклеткалык күрылым каллуска айналса,
одан шыккан регенерант өсімдік жанама андрогенез нәтижесінде пайда болады
Тозанкаптағы мындаған микроспоралардын ішінде тек кана кейбіреулері ғана
эмбриоидты түзеді. Бүл күбылыс генетикалык деңгейде белгіленуі ыктимал.
Эмбриогендік микроспоралардын саны түрлі стресс ыкпалдарынан арта түседі.
Мысалы, төмен және жоғары температура, ионизация туғызатын сәулелер.
Тікелей андрогенез үшін донорлык өсімдіктін физиологиялык күйі, тозаннын
даму кезені, коректік ортанын күрамы және өсіру жағдайларынын манызы зор.
Көптеген өсімдіктерде микроспоранын спорофиттік жолмен дамуы ушін бір
ядролык кезені ен колайлы болады. Каллустан'шыккан өсімдіктердің бәрі
гаплоидтык бола бермейді, сондыктан гаплоидтарды жаппай алу ушін ен жақсысы
эмбриоидогенез аркылы өтетін тікелей андрогенез.Бірінші рет 1973 жылы
сасыкмендуананың тозанын өсіріп, оларда эмбриоидогенез процесі жүруін
байкаған К. Нич пен Б. Норел болды. Көбінесе тозанкапты өсіріп, регенерант
өсімдіктерін алу тиімді. Бірак астык түкымдастарында тозаңды тозаңкаптан
бөліп алу өте киын. Ол үшін тозаңкаптарды сүйык ортада калкытып, шайкап
өсіру әдісі колайлы. Тозанкаптар жарыльш ашылады да, тозан өздігінен
шашылып, калкып ортанын бетіне шығады. Сүйык ортада калкып жүрген
тозанкаптарды алып тастайды, ал олардан шыккан микроспораларды одан әрі
өсіре береді. Тозанкаптардан биологиялык активтігі бар заттар шайылып
шығып, коректік ортанын күнарлығы артады, яғни тозаннын өсуіне барынша
колайлы фиозиологиялык жағдай туады.Кейбір өсімдіктердің (соның ішінде
астык түкымдастары) тозанкаптарын суйык ортаға саларда оларды өткір
скальпелдін үшымен екіге бөліп жібереді. Ш.Тивари арпамен өткізген
тәжірибесінде бүтін тозаңкаптарды сүйык ортада үш тәулік бойы өсіргенде,
олардың 60-70 % микроспоралары өз бетімен ортаға шыккан. Ал кесілген
тозанкаптарды сүйык ортаға 4 сағат бойы шайкап өсіргенде, олардын 90 %
микроспоралары сыртка шыккан. Алдын ала тозанкаптарды кесіп тіліп сүйык
ортада өсірген соң, ортаны сүзіп жіберіп, центрифугадан өткізіп,
микроспоралары көп фракцияны алған.Іп үііго жағдайында эксперименттік
жолмен гаплоидтарды шығару әдісінін кен таралуына екі ірі кемшілік тегеурін
боладьг. 1) гаплоидтык өсімдіктерінің аз алынуы; 2) олардын арасында
(әсіресе астык тұкымдастарында) альбиностардын көп кездесуі. Айта кететін
жай, тозаңды өсіргенде алъбинос регенеранттардын саны арта түседі, мүмкін
ол тозаннын дамуынын дүрыс өтпеуіне байланысты болар. Жалпы алғанда
альбинизм себебі белгісіз. Бәлкім, ол микроспораларды өсірген кезде пайда
болатын мутациялардын салдары шығар.Іп үііго өтетін аңцрогвнезге әсер
ететін факторларІп уііго жағдайында андрогендік гаплоидтарды алу әдістері
және осы күбылыстын теориялык негіздері жете зерттелмеген. Осынын себебінен
гаплоидтык биотехнология жүйесін калыптастыру талай киыншылыктарға кездесіп
жүр. Микроспораның түрлі даму кезендерінде өтетін морфофизиологиялык
процестерінін ішкі және сырткы факторларымен калай реттелетіні,
микроспоранын тотипотенттігін жүзеге асыру үшін кандай жағдайлар кажет
екені т.с.с. мәселелер әзірше белгісіз болып отыр. Бүл жағдай
зерттеушілерді осы манызды істі эмпирикалык жолмен шешуге мәжбүр етеді,
яғни әрбір өсімдіктін түріне, сортына лайык жағдайды тәжірибе аркылы
іріктеп алу керек болады.Андрогенездің тиімділігі (көп гаплоид алу) бірімен
бірі өзара байланысты көп факторларға тәуелді: донорлык өсімдіктердін
генотипі; олардын өскен жағдайлары; микроспоралардын даму кезені;
эксплантты алдын ала өндеу; коректік ортаның күрамы; гул тозаңцарын өсіру
әдістері т.б.Іп уііго жағдайындағы андрогенезді шектейтін негізгі фактор -
донорлык өсімдікгін генотипі. Туыстар ішіндегі түрлер түрмак, тіпті бір
түрге жататын сорттардын регенерацияға кабілеті бірдей болмайды. Мысалы,
күріштін жапон түртармағынын сорттары тозаңкаптан регенерант өсімдіктерін
үнді түртармағымен салыс-тырғанда артык шығарады. Арпа мен бидайдын
көптеген гено-типтерінін андрогенездік кабілеті сыналғаң. Мүндай кабілет
арпада 0 мен 31,6 % арасында, бидайда - 0 мен 14,7 % дейін
байкалған.Көптеген зерттеулердін нәтижелері көрсеткендей, генотип пен іп
уііго жағдайында өтетін морфогенездің өзара байланысы өте күрделі, әсіресе
бүл даражарнакты өсімдіктерде байкалады. И. Василдің пікірінше экспланттың
морфогенезге кабілеті донорлык өсімдіктін генотипіне карағанда көбінесе
онын физиологиялык күйіне байланысты. Тіпті физиологиялык күйіне сәйкес
өсіру жағдайын жаксартып, генотиптің андрогенезге көрсететін ыкпалын
төмендетуге болады. Донорлык өсімдіктерді өсіру жағдайы андрогенездін
тиімділігіне әсері бар екендігі айкын аныкталған. Мысалы, егістік жерде
өскен өсімдіктердін тозанкаптары теплицада өскен өсімдіктермен
салыстырғанда регенерант өсімдіктерін артык шығара алады. Шамасы, бүл
сырткы факторлардың комплекстік әсерінін нәтижесі болар. Микроспоралардан
каллустар мен эмбриоидтар ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Гаплоидтық технология
Бидай тозаңқабынан гаплоидтық өсімдіктер алу
Ес туралы туралы мәлімет
Ақпаратттық технология
Азаматтық құқық туралы мәлімет
Компьютерлік вирустар туралы мәлімет
Интернет желісі туралы мәлімет
Ертегілер туралы мәлімет
Паскаль тілі туралы мәлімет
Қазақстан туралы жалпы мәлімет
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь