XVI-XVIII ғасыр лингвистикасы

1. Лингвистика
2. Лингвистиканың құрылымы және түрлері
Лингвистика (глоттология, тіл білімі; лат. lingua — тіл) — предлингвистикадан, микролингвистикадан және металингвистикадан құралатын тіл туралы ғылым. Әлем тілдерінің құрылымын, әлеуметтік қызметін, тарихи дамуын және оның жалпы заңдылықтарын зерттейтін ғылым саласы.Адамзаттың сөйлеу тілі Тіл білімінің негізгі зерттеу нысаны болып табылады. Адамдар арасындағы өзара түсінісу құралы саналатын кез келген тіл адамзат үшін, қоғам үшін қызмет етеді. 1980 жылғы мәліметтерге қарағанда дүние жүзінде 5661 тіл бар, олардың 1400-ден астамы бұл күнде өлі тілге айналған, 4200-і жеке, дербес тілдер. Тіл білімі күнделікті қолданыста жүрген тілдерді қарастырады. Адамзат баласы ерте заманнан-ақ өзіне ең қажетті құрал – тілдің ерекшеліктерін білуге, ұғуға тырысқан. Соның нәтижесінде тіл туралы ілім пайда болған. Адамның сөйлеу тілі Тіл білімінің ғана үлесі емес, ол – психология, физиология, логопедия, т.б. ғылымдардың қарастыратын саласы. Лингвистика тек бар (бұрын болған және болашақта пайда болуы мүмкін) тілдерді ғана емес, жалпы адамзат тілін зерттеумен айналысады. Лингвист тілді тікелей бақыламайды: тікелей бақылауға тек тілдің фактілері (немесе тілдік құбылыстар) ұшырайды, яғни тірі тілдің тасушыларының тілдік актілері және олардыің нәтижелері (мәтіндер) немесе тілдік материалдар (мысалы, қазіргі таңда ешкім негізгі тіл ретінде қолданбайтын өлі тілдерде жазылған жазбалардың шағын мөлшері). Гуманитарлық ғылымның шамалы білгілеріне ие лингвистика дисциплина ретінде зерттеу субъектісін (яғни, лингвистің психикасын) зерттеу объектісінен (зерттелініп тұрған тілден) үнемі ажырата бермейді, әсіресе лингвист өзінің ана тілін зерттейтін болса. Негізінен лингвист маман болып жіңішке тілдік интуицияны қайшыласқан тілдік рефлекциямен ұштастыра алатын адамдар (өзінің тілдік қабілеттерін зерделей білу қасиеті) болады. Тілге қатысты мағлұматтарды рефлекцияға негізделіп алу қасиетін интроспекция деп атайды. Тіл білімі жалпы және жеке болып бөлінеді, оны осылайша бөлу, зерттеудің мақсаты мен нәтижесінен туындайды. Нақты бір тілдің (мысалы: қазақ) немесе туыстас тілдердің (мысалы: алтай, түркі тілдері) мәселелерін зерттеу жеке Тіл білімінің үлесіне тиеді, ал жалпы адам баласының тілі, тіл элементтерінің өзара қатысы, тілдің даму себептері мен бағыттары, т.б. жайттар жалпы Тіл білімінің зерттеу нысаны болып табылады. Фундаменталды (іргелі) Тіл білімінің тілдің қазіргі жай-күйін, бұрынғы өткен тарихын зерттейді, негізгі мақсаты – тілге ғылыми талдау жасау емес, тілдің бүгінгі, кешегі күйін зерттеп, тәжірибе жүзінде бақылау. Нормативті Тіл білімі фундаменталды Тіл білімі жинақтаған зерттеулер негізінде жасалып, тілдің қоғамдық қызметі, стиль тармақтарының қолданылуы, тілдік нормалардың қалыптасуы мен өзгеруі, тілдің біркелкі қалыптасқан нормаларын қолдану шарты, т.б. мәселелерді қарастырады. Қолданбалы Тіл білімі тіл нормалары толық қалыптасқан жағдайда ғана жүзеге асады, ол тілдік нормаларды таратып қана қоймай, оны жетілдіре түседі, тұрақтандырады. Тіл білімі мен басқа да ғылымдардың тоғысуы нәтижесінде лингвистиканың жаңа салалары дүниеге келді. Тіл білімі мен әдебиеттанудың байланысы негізінде стилистика ғылымының негізі қаланды.
• Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
• Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігі — Алматы.«Сөздік-Словарь», 2005 жыл. ISBN 9965-409-88-9
• Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Ғылымтану. Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын-Павлодар: ҒӨФ «ЭКО», 2006. ISBN 9965-808-78-3
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ СЕМЕЙ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІФИЛОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІСӨОЖТақырыбы: XVI-XVIIIғасыр лингвистикасы Орындаған:Қамбарова А.Тобы: Қ-217АТексерген: ... ... ... ... ... және түрлеріЛингвистика (глоттология, тіл білімі; лат. lingua  --  тіл)  --  ... ... және ... ... тіл ... ... Әлем ... құрылымын, әлеуметтік қызметін, тарихи дамуын және оның жалпы заңдылықтарын зерттейтін ғылым саласы.Адамзаттың сөйлеу тілі Тіл білімінің негізгі зерттеу нысаны ... ... ... ... өзара түсінісу құралы саналатын кез келген тіл адамзат ... ... үшін ... ... 1980 ... мәліметтерге қарағанда дүние жүзінде 5661 тіл бар, олардың ... ... бұл ... өлі ... айналған, 4200-і жеке, дербес тілдер. Тіл білімі күнделікті қолданыста жүрген тілдерді қарастырады. Адамзат баласы ерте заманнан-ақ өзіне ең қажетті құрал  -  ... ... ... ұғуға тырысқан. Соның нәтижесінде тіл туралы ілім пайда болған. Адамның сөйлеу тілі Тіл ... ғана ... ... ол  -  ... ... ... т.б. ғылымдардың қарастыратын саласы. Лингвистика тек бар (бұрын болған және болашақта пайда болуы мүмкін) ... ғана ... ... адамзат тілін зерттеумен айналысады. Лингвист тілді тікелей бақыламайды: тікелей бақылауға тек тілдің ... ... ... ... ... яғни тірі ... ... тілдік актілері және олардыің нәтижелері (мәтіндер) немесе тілдік материалдар (мысалы, қазіргі таңда ешкім негізгі тіл ретінде қолданбайтын өлі ... ... ... ... ... ... ғылымның шамалы білгілеріне ие лингвистика дисциплина ретінде зерттеу субъектісін (яғни, лингвистің психикасын) зерттеу объектісінен (зерттелініп тұрған ... ... ... ... әсіресе лингвист өзінің ана тілін зерттейтін болса. ... ... ... ... ... ... ... қайшыласқан тілдік рефлекциямен ұштастыра алатын адамдар (өзінің тілдік қабілеттерін зерделей білу ... ... ... қатысты мағлұматтарды рефлекцияға негізделіп алу қасиетін интроспекция деп атайды. Тіл ... ... және жеке ... ... оны ... ... ... мақсаты мен нәтижесінен туындайды. Нақты бір тілдің (мысалы: қазақ) немесе туыстас тілдердің (мысалы: алтай, түркі тілдері) мәселелерін зерттеу жеке Тіл ... ... ... ал ... адам баласының тілі, тіл элементтерінің өзара қатысы, тілдің даму себептері мен бағыттары, т.б. жайттар жалпы Тіл ... ... ... ... табылады. Фундаменталды (іргелі) Тіл білімінің тілдің қазіргі жай-күйін, ... ... ... ... ... мақсаты  -  тілге ғылыми талдау жасау емес, тілдің бүгінгі, кешегі күйін зерттеп, тәжірибе жүзінде бақылау. Нормативті Тіл ... ... Тіл ... ... ... ... жасалып, тілдің қоғамдық қызметі, стиль тармақтарының қолданылуы, тілдік нормалардың қалыптасуы мен өзгеруі, тілдің біркелкі қалыптасқан нормаларын ... ... т.б. ... ... ... Тіл ... тіл нормалары толық қалыптасқан жағдайда ғана жүзеге асады, ол тілдік ... ... қана ... оны ... ... ... Тіл білімі мен басқа да ғылымдардың тоғысуы нәтижесінде лингвистиканың жаңа салалары дүниеге ... Тіл ... мен ... ... негізінде стилистика ғылымының негізі қаланды. Cыртқы лингвистика (Экстралингвистика) - ... ... ... ... және ... да факторларды тілді қалыптастыру мен дамытуды үзіліссіз байланыстыру ретінде жиынтықты зерттейтін тіл білімінің саласы. Ішкі ... ... ... - сыртқы лингвистикалық факторға қатысы жоқ тілдік бірліктің қатынас жүйесін зерттейтін тіл білімінің саласы.Контрастивтік лингвистика ... тіл ...  --  ... тіл ... саласында 1950 ж. бері қарқынды дамыған бағыт.Контрастивтік лингвистиканың мақсаты екі, кейде бірнеше тілді ... ... ... ... ... ... мен айырмашылығын айқындау. Контрастивтік лингвистиканың ертеректегі мәліметтері ана ... ... ... ... (шет) ... ... ... байланысты болды. Олар шет тілдерде жарияланған грамматикаларда (Батыс ... ... ... ... ... ... ... Контрастивтік лингвистика әдетте тілдің синхрондық материалдарына сүйенеді. Тілдің әр түрлі деңгейіне қатысты ... сан ... көбі ... грамматикаға, аз мөлшерде контрастивтік фонологияға, одан аз мөлшерде Контрастивтік лексика жүйесіне байланысты.Контрастивтік лингвистиканың құрылым көлемді салыстырмалы-салғастырмалы саладан ... ... ... ... ... ... ... рет 1968 ж. АҚШ-та) себеп болды. Контрастивтік лингвистиканың алуы 1957 ж. Р. Ладонның бегімен байланыстырылады. Бірақ 19 ғ. соңы мен 20 ғ. ... орыс тілі ... (Ф. Е. ... Е. Д. ... В. А. ... И. А. ... де ... Л. В. Щерба) енбектерінде контрастивтік лингвистика жөнінде бай материал сақталған. КСРО-да әр түрлі тілдердің мол болуы контрастивтік лингвистика ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен мазмұнмен байланысты формаларды талдауға және тіл жүйесіндегі жеке құбылыстардың функционалдық мәнін анықтауға назар аударылды. Дегенмен, контрастивтік лингвистиканың жалпы ... ... орны әлі де ... ... ... лингвистика (құрылымдык тіл білімі)  --  тілді құрылымдық элементтерден тұратын ... жүйе ... ... ... ... ... деп ... тілдік элементтері өзара қарым-қатынаста болатын тіл құрылымына ерекше көніл бөлуден шыққан. Структуралық лингвистикада тілдің сипатталуы қатаң ... ... ... ... ... ... мәтіндегі сөйлем, морфема, фонема желісінің жинақталған инварианттарын ажыратуға мүмкіндік береді. Осылайша тіл бірліктерінің сөйлеу кезінде түрлену ... яғни ... ... ... ... лингвистика негізінде тіл құрылымының статикалық күйін динамикалық тұрғыда зерттеу нәтижесінде тіл құрылымының ішкі заңдылықтарын ашуға бағытталған генеративтік грамматика ... ... ... болған. Құрылымдық талдау машиналық аудармаға байланысты міндеттерді шешуге ықпал етеді. Структуралық лингвистиканың типологиямен байланысы ... ... ... ... ... тәсілдерін тіл біліміне енгізуге кең жол ашты. Структуралық лингвистика 20 ғасырдың 20 -- 30 жылдарында ... ... ... ... ол тіл ... ... зор мән ... кез келген тілдің құрылымын латын және Еуропа ... ... ... ... ... тырысқан, 19 ғасырдың сонында үстемдік еткен жас грамматиктер бағытынан өзгеше болды. Әлеуметтік лингвистика орыс. социолингвистика ( лат. ... , фр. lingua - ... тіл ... ... әлеуметтік психология, этнография ғылымдарының түйіскен аралығында туып дамыған тіл ... ... Онын ... ...  --  ... ... жағын зерттеу.[1] Қарастыратын басты мәселелері: тілдің қоғамдык табиғаты, әлеуметтік кызметі, тіл болмысының қатынастық түрлері (әдеби тіл, ауыз екі ... ... ... ... ... пиджиндер), тілдің әлеуметтік сипаттағы түрлері (жаргон, арго, кәсіби тіл), билингвизм, диглоссия, пиджинделу, ... ... ... Әлеуметтік лингвистика үшін аса қажетті мәселелердің қатарында тілдің (тілдердің) өмір сұру формасынан ... ... ... тіл мен ... ... тіл ... тағы ... жатады. Тілдің әлеуметтік табиғатына алғаш көніл аударған 19 ғасырда П. Лафарг, А. Мейе, А. ... 20 ... ... ... ... ... ... тағы басқа анкета арқылы байқау, интервью алу, ... әдіс тағы ... ... ... зерттеулердің негізгі 20 ғасыр 20 -- 30 жылдарында салынған (Л. П. Якубинский, В. В. ... Б. А. ... В. М. ... Е. Д. ... тағы ... 60 -- 70 ... тіл ... мен онын практикалық мәселелерін қазіргі қоғам талабына сай шешудің өзектілігіне, қоғамдық құбылыс ретінде тіл табиғатың теренірек зерттеу ... ... ... ... ... қызығушылық арттыПайдаланылған әдебиеттер:  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, ... және ... ... ... Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3   Тіл ... ... ... сөздігі  --  Алматы., 2005 жыл. ISBN 9965-409-88-9   Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Ғылымтану. Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., ... Е. ... ҒӨФ , 2006. ISBN ...  
        
      

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XVI-XVIII ғасыр лингвистикасы. в.ф.гумбольдтың лингвистикалық көзқарастары12 бет
Балаларға арналған мәтіндердегі жай сөйлемдер құрылымының лингвостатистикалық сипаты20 бет
Ежелгі дәуір және орта ғасыр лингвистикасының қалыптасуы4 бет
Ежелгі дәуір және орта ғасыр лингвистикасының қалыптасуы жөнінде3 бет
Көркем мәтіндегі мәтінтүзуші фоносемантикалық және лексика-семантикалық факторлар354 бет
Лингвистикалық практика20 бет
Маркетингтегі жарнама168 бет
Тілдік қатынас негіздері пәнінің мақсаты, міндеті зерттеу нысаны10 бет
Қазақ тіл біліміндегі когнитивтік парадигма441 бет
Қазақ тілінің лексикалық, фонетикалық жүйесі туралы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь