Адам құқықтары мен бостандықтары

К І Р І С П Е

I БӨЛІМ. АДАМ ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚ
I.I. Адам құқығының түсінігі.
1.2. Халық және азаматтық туралы түсінік
1.3. Халықаралық құқықтағы босқындар мәселесі.
Баспана түсінігі.

II.БӨЛІМ. Халықаралық құқықтағы адамның негізгі құқықтары және оларды жүзеге асыру жолдары
2.1. Адамның әлеуметтік.экономикалық құқықтары мен бостандықтары
2.2. Адамдардың саяси құқықтары мен бостандықтары

Қ О Р Ы Т Ы Н Д Ы
К І Р І С П Е

Адам құқықтары мен бостандықтары тек қана бір мемлекеттің ісі емес, бүкіл халықаралық бірлестіктің субъектісі болып табылады. Адам құқығы облысы жөнінде жалпы танылған халықаралық нормалар қазір ұлттық заңдарды қалыптастырудың негізі болып табылады. Сондықтан да мемлекет ішіндегі адам құқын қорғау механизмі, халықаралық құқық нысандарымен қамтамасыз етілуімен тығыз байланысты. Адам құқығын қорғау жөнінде нормалар қабылдаған халықаралық ұйымдар, адам құқығының бұзылмауына жол бермеуге нақты механизмдер қарастырды. Егер мемлекет ішінде құқықтық көмек құралдары болмаған жағдайда, халықаралық құқық көзқарарасы бойынша, әрбір адам өзінің мемлекетінің халықаралық шарттары бойынша, адам құқығы мен бостандығын қорғау мемлекет аралық органдарынан көмек алуға болады. Адам құқықтары мен бостандықтары конституциялық құрылысты қорғау жайында, қоғамдық тәртіпті сақтауда, адам құқықтары мен бостандықтарын, адам денсаулығы мен ар абыройын қорғау негізінде заңда көрсетілген жағдайда ғана шектеледі. Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын саяси ниетпен шектеуге жол берілмейді.
Қоғамның демократиялық деңгейі, тек қана Конституцияда жарияланған қандай да бір құқықтар мен бостандықтардан көрінбейді, сонымен қатар қандай деңгейде азаматтар сол құқықтар мен бостандықтарды пайдалана алуында.
Өкінішке орай, зейнеткерлердің, кәмелетке жасы толмаған балалардың, тағы сол сияқты халықтың қорғаусыз қабатының қазіргі жағдайлары қиын. Әскерге шұғыл щақыру, әскери қызметкерлердің қорғау системасы дұрыс қамтамасыз етілмеген. Мектепке дейінгі балалар мекемелерінің жабылуы, мектептер, ауруханалардың және мәдени объектілердің қысқартулары, адамдардың дұрыс білім алу, дем алуға, емделуге мүмкіндіктерін шектеп тастады.
Көбінесе қазіргі кезде іс-тәжірибеде қылмыстық іс жүргізуде адам құқықтары мен бостандықтарының көп бұзылуының оқиғалары кездеседі. Адам ар абыройын қорлайтындай негізсіз ұстау, қамау оқиғалары аз емес. Адам құқық саласындағы әрекет ететін заңдарды білген жағдайда азамат өзінің Конституциялық құқықтарын қорғауға мүмкіндік алады.
Негізгі заңда көрсетілген Конституциялық қағидаларды өмірдің іс-тәжірибесіне араластыру үшін, республиканың әр азаматы өзінің құқықтары мен бостандықтарын қорғауда құқықтық көмек алуға, қосымша құқықтық механизмдер құру қажет. Қажетті түрде адам құқықтары мен бостандықтарына кепілдік беретін заңдардың жедел түрдегі билік басындағы саяси күштеріне тәуелсіз әрекет етуін қамтамасыз ету қажет.
Адамдардың әрбір ұрпағы өздерінің ұлы қазыналарын, яғни құқықтары мен бостандықтарын әрқашанда белсенді түрде қорғап, сендіру керек. Республикада адам әдет-ғұрпын, құқықтары мен бостандықтарын бағалау әлі де жеткіліксіз. Сондықтан да адам құқықтарын ұлы қазына ретінде тек қана сөз жүзінде ғана емес, іс жүзінде басшылыққа алуға әлі көп уақыт керек.
Осы дипломдық жұмысты таңдап алғандағы негізгі мақсатым, халықаралық құқықтағы адам құқығына терең үңіле отырып, қазіргі кезеңдегі айтулы келеңсіздіктер мен олқылықтардың орнын алу жолдарын қарастыра отырып, осы құқықтар мен бостандықтарды қорғауды жүйелі түрде ұйымдастыру үшін қандай мәселелер шешілуі керек екендігін талдадым.
НЕГІЗГІ ӘДЕБИЕТТЕР:

2.1. Конституция Республики Казахстан. Альбом схем. // Составители В.В.Мамонов, С.А.Табанов. - Алматы: Жеті Жарғы, 1996.
2.2. Амандыкова С.К. "Конституционное право Республики Казахстан". Караганда: - Болашак Баспа, 1998 г.
2.3. Назарбаев Н.А. Послание Президента страны народу Казахстана. Казахстан - 2030. Процветание, безопасность и улучшение.
2.4. Назарбаев Н.А. К обновленному Казахстану через углублению реформ, общенациональное согласие. - Алматы, 1994.
2.5. Назарбаев Н.А. Стратегия становления Казахстана как суверенного Казахстана. - Алматы. 1992.
2.6. Қазақстан Республикасының мемлекеттік сәйкестілігін қалыптастыру тұжырымдамасы. // Саясат. - 1996. N 9.
2.7. Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша түсіндірме сөздік. - Алматы: Жеті Жарғы, 1996.
2.8. Қазақстан: мемлекеттік кезеңдері. Конституциялық актілер. // құрастырған Ж.Бәйішев. - Алматы: Жеті Жарғы. 1997.
2.9. Абділдин С: Қазақстан Парламенті. Одақтан ордалы елге бет түзеп. - Алматы: Қазақстан. 1993.
2.10. Байтин М.Н. Государство и политическая власть. - Саратов. 1972.
2.11. Гражданство и свобода передвижения. - М. 1994.
2.12. Защита прав человека в современном мире. // Отв. ред. И.А.Ледях. - М.: ИГП РАН. 1993.
2.13. Исполнительная власть: Сравнительно-правовые исследования. - М: ИНИОН РАН. 1995.
2.14. Котов А.К. Суверенный Казахстан: гражданин, нация, народ. (вопросы Конституционного права). - Алматы.: Жеті Жарғы. 1996.
2.15. Лазарев Л.В. , Марышева Н.И., Пантелеева И.В. Иностранные граждани. "Правовое положение". - М: "Российское право". 1992.
2.16. Конституционное право (государственное право зарубежных стран). В 4-х томах. т- 1-2. Отв.ред. Б.А. Страшун. Изд-во 2 М: Изд-во: БЕК. 1996. с. 805.
2.17. Котов А.К. Суверенный Казахстан: гражданин, нация, народ. - Алматы, Жеті Жарғы, 1997. с.288.
2.18. Кубеев Е.К. Конституционный строй Республики Казахстан. Болашак-Баспа. Караганда. 1998. с.201.
2.19. Кудайбергенов У. Демократические государства и проблемы местной власти. // Советы Казахстана. - 1995 г. 7 апреля.
2.20. Қазақстан Республикасының Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. Елдегі жағдай - ішкі және сыртқы саясаты, негізгі бағыттары туралы: жаңа ғасырда қоғамды демократияландыру, экономикалық және саяси реформа. // Ақиқат- 1998. N 11.
2.21. Қазақстан Республикасының Конституциясының түсіндірме сөздігі. Алматы: Жеті Жарғы. - 1996. 398 б.
2.22. Мишин А. Конституционное право зарубежных стран. М.: Белые альби. с.404.
2.23. Мухамеджанов Е.Б. Парламент РК и законодательные органы зарубежных стран. - Алматы. Баспа. 1997 г. с.80.
2.24. Черников. Конституционное право Республики Казахстан: проблемы теории и практики. Алматы: Әділет- Пресс, 1997 г. с.163.
        
        К І Р І С П Е
Адам құқықтары мен бостандықтары тек қана бір мемлекеттің ісі емес,
бүкіл халықаралық ... ... ... табылады. Адам құқығы
облысы жөнінде жалпы танылған халықаралық ... ... ... заңдарды
қалыптастырудың негізі болып табылады. Сондықтан да мемлекет ішіндегі адам
құқын қорғау механизмі, халықаралық құқық нысандарымен ... ... ... Адам ... қорғау жөнінде нормалар қабылдаған
халықаралық ұйымдар, адам ... ... жол ... ... ... Егер ... ішінде құқықтық көмек құралдары
болмаған жағдайда, халықаралық ... ... ... ... адам өзінің
мемлекетінің халықаралық шарттары бойынша, адам құқығы мен бостандығын
қорғау мемлекет аралық органдарынан ... ... ... Адам ... ... ... ... қорғау жайында, қоғамдық тәртіпті
сақтауда, адам құқықтары мен ... адам ... мен ... қорғау негізінде заңда көрсетілген жағдайда ғана шектеледі.
Азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... жол
берілмейді.
Қоғамның демократиялық деңгейі, тек қана Конституцияда жарияланған
қандай да бір құқықтар мен ... ... ... қатар қандай
деңгейде азаматтар сол құқықтар мен бостандықтарды пайдалана алуында.
Өкінішке орай, зейнеткерлердің, кәмелетке жасы ... ... сол ... ... қорғаусыз қабатының қазіргі жағдайлары қиын.
Әскерге шұғыл ... ... ... қорғау системасы дұрыс
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ауруханалардың және мәдени объектілердің ... ... ... алу, дем ... ... ... ... қазіргі кезде іс-тәжірибеде қылмыстық іс жүргізуде адам
құқықтары мен бостандықтарының көп бұзылуының оқиғалары кездеседі. Адам ... ... ... ... ... ... аз емес. Адам құқық
саласындағы әрекет ... ... ... ... ... ... ... қорғауға мүмкіндік алады.
Негізгі заңда көрсетілген Конституциялық қағидаларды өмірдің іс-
тәжірибесіне араластыру үшін, республиканың әр азаматы ... ... ... ... құқықтық көмек алуға, қосымша құқықтық механизмдер
құру қажет. Қажетті түрде адам құқықтары мен ... ... ... ... ... билік басындағы саяси күштеріне тәуелсіз
әрекет етуін қамтамасыз ету қажет.
Адамдардың әрбір ұрпағы өздерінің ұлы қазыналарын, яғни ... ... ... ... ... ... сендіру керек.
Республикада адам ... ... мен ... ... әлі де
жеткіліксіз. Сондықтан да адам ... ұлы ... ... тек қана ... ғана ... іс жүзінде басшылыққа алуға әлі көп уақыт керек.
Осы дипломдық жұмысты таңдап алғандағы ... ... ... адам құқығына терең үңіле отырып, қазіргі кезеңдегі айтулы
келеңсіздіктер мен ... ... алу ... қарастыра отырып, осы
құқықтар мен бостандықтарды ... ... ... ... үшін қандай
мәселелер шешілуі керек екендігін талдадым.
I БӨЛІМ. АДАМ ЖӘНЕ ... ... Адам ... түсінігі.
Заң адам құқығын, оларды пайдаланушы жеке тұлғаны мемлекеттің теріс
пайдалануынан қорғауы тиіс деген қағида 1690 жылы Джон ... ... екі ... ... ... рет ... Локк ... табиғи тәртібіне байланысты бірінші орында
мемлекет құқығы ... адам ... ... тиіс деп ойлаған. Өз еңбегінде Джон
Локк ағылшындарға билікті сыйлаушы кезең 1688 жылғы Революция нәтижесінде
пайда болған ... ... Ұлы ... ... ... ... ... саясаткер философы Монтескье 1748 жылғы
"Заңдар жаны туралы" шығармашылығында өзара заң шығарушы, ... ... сот ... ... айрықша бөлінуін анықтады және
түсіндіріп берді. 1762 жылы Жан Жак ... адам ... ... ... ... ... болып туылады, бірақ бүкіл жерде ... ... ... ... ... ... революциялар
басталды. 1776 жылы 4 шілдеде Филодельфияда ... ... ... ... ... бұл құжатында Дж. Локк,
Монтескье және Руссоның интеллектуалды ... ... Адам ... ... ... міндетін салтанатты қабылдап, хабарлап, он үш
Америка Құрама Штаттарының делегаттары ... өз ... ... деп ... ... ... тең ... жаратушы мен бөлінбейтін құқықтар берілген, соның ішінде бостандық,
өмір сүру және бақытқа ұмтылу ... ... ... ... ету үшін адамдар үкімет құрады, әділетті
үкімет басқарылатындардың келісіміне негізделеді;
егер ... да бір ... ... осы ... бұзса, онда халық оны
өзгертуге немесе қысқартуғажәне жаңа құрылым орнатуға құқылы. Олар халықтың
игілік іс-әрекеттерін және ... өте ... ... ... ... ... Саяси қатынаста XVIII ғасырдың ... ... адам ... бекітуде қолайлы уақыт болды. Бастилияның
құлауынан кейін бірнеше апта өткен соң, 1789 жылы 27 ... ... ... ... ... адам және ... ... ретінде
қабылданды. Көбі оның ой-желісі философ ... және ... ... ... ... ... ... тәңір алдында және оның игілік еркімен
төмендегідей адам және азамат құқықтарын" растады және жариялады. [1]
1. ... ... және тең ... ... туылады және қалады.
Қоғамдық өзгешеліктер тек қоғам қажеттіліктерінің пайдасын ... ғана ... ... ... ... ... ... және бөлінбейтін адам
құқықтарын қамтамасыз ету. Мұндай бостандық, жеке ... және ... ... ... ... көзі ... тікелей байланысы бар.
Ешқандай да корпорация, бірде-бір жеке дара осы ... ... ... ... ... ... басқаға зиян келтірмейтін бүкіл нәрсе істеуге мүмкіндік
беруден ... ... да ... ... ... жүзеге асыру
шекарасы басқа да қоғам мүшелерінің дәл сол құқықтарды пайдалануды
қамтамасыз ететінділігі. ... тек ... ғана ... Заң тек ... ... ... тиым салады. Заңмен тиым
салынбаған нәрсенің бүкілі рұқсат етіледі және ... ... ... ... де мәжбүрленуі тиісті емес.
6. Заң - жалпы ерікті білдіруші. Бүкіл азаматтар оның ... ... ... ... арқылы қатысуға құқылы. Ол
барлығы үшін, өзінің қорғаушылығын ... не ... ... ... ... де ... қамауға немесе тұтқынға тартылмай, егер заңмен
көрсетілген және ... ... ... ... ... ... ... заңсыз бұйрықта шығарған, жүзеге асырған
оны орындау туралы бұйрық ... ... ... бірақ заң
күшіне сәйкес шақырылған немесе ұсталған әр азамат сөзсіз ... ... ... жағдайда ол жауаптылыққа тартылады.
8. Заң тек дәлме-дәл даусыз қажетті жазаларды орнатады. Заң ... ... ... және ... ... ... ... асырылса жазаланбайды.
9. Әр адамның кінәліліге белгілі болғанға дейін ... ... де өз ... ... ... ... діни пікірдің
өзінде де, өйткені мұның сипаты заңмен белгіленген қоғамдық
тәртіпті ... ... және ... ... ... ... ... бағалы
құқығының бірі.
12. Адам және азаматтар құқығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... және ... қаржымен қамтамасыз ету үшін
жалпы алымда қажет, ола бүкіл азаматтардың жағдайына ... ... ... ... ... өкілдері арқылы мемлекеттік алымдардың
қажеттілігін белгілеуге, оны алуға әркім келісім ьеруге, оның
шығындалуын бақылауға және оның ... ... ... ... және ... анықтауға құқықтары бар.
15. Қоғам әр лацуазымды тұлғадан оған сеніп тапсырған ... ... есеп ... ... ... ... ... пайдалануды қамтамасыз ту және билікті бөлу жүргізілмеген
әр қоғам конституциясына ие болмайды.
17. Меншік қасиетті әрі қол ... ... ... ... ... түрде орнын толтыру шартымен тек заңмен белгіленген ,
қоғамға аса қажетті реттерден басқа кезде ешкімді де ол ... ... ... және ... отырған бастамалар негізінде Франция
Конституциясын бекіте отырып Ұлттық ... ... ... ... зиян ... ... ... жояды. Американың
Тәуелсіздік Декларациясы, Францияның адам және азамат құқық ... ... ... және ... ... ... және ... ғасырда адам құқықтарын қорғау заңдылықтарын жүзеге асырды. ... адам ... ... кепілі кең ауқымда ... ... ... ... адам құқығын және негізгі бостандықтарын
1788 жылдан 1948 жылдар аралығында ... ... ... ... 1949 ... 1975 жылдар аралығында қабылданған ... 93 ... ... Бүгінгші таңда адам
құқықтарын қорғау қағидасы жүзден аса ұлттық ... ... ... ... ... және ... ... декларациясынан кейін
көптеген ел конституцияларында осы екі субъектілердің құқықтық жағдайына
байланысты нормалар пайда бола бастады.
Адам ... - бұл ... ... ... одан бөлінбейтін
құқықтар. Бодандық және ... ... үшін ... ... және ... ... ... құқықтарын
мойындауды талап етті. Ал қазіргі уақытта мұндай талаптар тоталитарлық және
авторитарлық мемлекеттерде ... ... ... ... ... қатарына әдетте - өмір
сүруге құқық, бостандыққа құқық, менщікке құқық, ... ... ... тағы ... ... жатады. Соңғы жылдары бұлардың ... ... және ... ұрпақ қосылып жүр. Мысалы, мәдениет жетістіктерін
қолдану құқығы, таза қоршаған ортада өмір сүруге ... және т.б. ... ... ... өз ... және өз ... бере де, ... алмайды деп есептеледі.
Азамат құқығы керісінше тұлғаның белгілі бір мемлекетке ... ... ... ... ... ... мүшесі
ретіндегі азаматтың құқықтары мемлекеттің актілері және әрекеттері арқылы
қамтамасыз етіледі және беріледі. Мысалы, ... ... ... саяси
партияға бірігу құқығы және тағы басқа құқықтар ... Тағы осы ... ... ... ... ... Олар ... алу құқығы, тегін медициналық біоім алу құқығы және т.б. құқықтар.
Бұл құқықтар азаматтарға мемлекеттердің ... ... ... ... даму ... ... ... байланысты
беріледі.
Адам құқығы мен азамат құқығының арасында бір ... ... ... ... ... тек жалпы теориялық деңгейде жүргізіледі. Екеуі де
Конституцияда жазылып мемлекетпен және оның ... ... ... ... және адам ... ... қалыптаспаған тоталитарлы-
социализм мемлекеттерінде құқықтары басқаша болуы орныққан. Ондай елдерде
азамат құқығы мен еңбекші құқығы деп бөлуге ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық құқықтар тек
еңбекшілерге ғана беріледі.
Адам құқықтары туралы ... ... ... ... ... ... көп ... мойындалып, қабылданғанымен тұлғаның
қоғамдағы нақты жағдайы сол елдегі құқықтық жүйеге байланысты болады.
Демократиялық құқықтық жүйе ... адам мен ... ... мен мемлекеттен тұлғаның жоғары тұруынан туындайтын жеке көзқарас
қалыптасқан. Мұндай жүйеде саяси және жеке құқықтар мен ... ... ... ... ... көп ... ... Бірақ
қазіргі уақыттағы жаңа конституцияларда (Бразилия, Италия, Перу және т.б.)
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... Үндістанда мұндай құқықтар үкімет ... ... ... ал ... мысалы, Америка Құрамам
Штатында көптеген ... ... ... ... ... ... ... шешімдер арқылы қорғау мүмкін емес
болғандықтан, олар нағыз мағынасында құқық деп қарастырылмайды.
Адам құқығы ... ... ... ұжымдық қағидадардан
бастау алады. Бұл тұжырымдама бойынша ... , ... ұжым ... тұрады. Тұл тұжырымдама қолдаушыларының айтуына қарағанда адам
қоғамда өмір сүреді және одан бос болу ... ... ... ... ... азаматтың құқықтары тек қауымдастықта ... ... ... ... ... тұжырымдама бойынша адамға
құқықтар мен бостандықтар тек мемлекетпен ғана беріледі, ал ... ... ... ... ... ... адамның әдеуметтік-экономикалық құқықтарына көп көңіл бөледі.
Мұсылмандық құқықтық жүйеде адам құқығына деген ... ... ... байланысты болады. Мұсылмандардың мұсылман
еместердің алдында артықшылықтары болады. ... ... ... ... болады. Мысалы, 1973 жылғы қабылданған Сирия ... ... ... тек мұсылман адам ғана бола алады.[3] Классикалық мұсылман
құқығы бойынша ер адам әйел ... ... ... ... ... елдерде әйелдерге сайлау құқығы берілмеген, әйел ... ... ... жартысын ғана алады, сотта екі әйел берген көрсетпе бір ер
адам берген көрсетпеге ... ... 1979 ... бастап
тәжірибелік түрде пайдаланып 1996 жылы ... ... ... Кодексі
бойынша әйел адам қоғамдық жерлерде бет пердесіз көрінсе, онда ол ... ... ... ... ... ... сенім сақатамағаны үшін
оны таспен соққылап тастауы мүмкін. Бірақ ол үшін үш ... ... ... ... адам ... көп тоқталмай, оның Алла
Тағаланың ... ... ... алдындағы міндеттеріне ерекше ... ... ... ... әйел ... да ... ... Мысалы, ерлі-зайыптылар ажырасқанда күйеуі балаларын ... ... ... ... қоса ... ... құқығы бойынша
ол тек мұсылман адамдары арасында ғана қолданылады. Классикалық ... ... ... ... ... ғана ... Қазіргі уақытта
көп елдерде оларға жалпы азаматтық нормалар мен ... ... ... ... ... өзгерістерге ұшырады. Бірақ барлық
мұсылмандық елдерде заң ... ... көзі ... шариғат
есептеледі.
Кәдімгі құқықтық жүйеде тұлғаның құқықтық мәртебесі оның белгілі
бір тайпа, руға тиістілігіне ... ... ... ... ... ... сақталып тек өз тайпаларының мүшелеріне
тарады.[4]
Құқық зерттеушілердің айтуан қарағанда тұлғаға ... ... ... ол тек қана өз ... ғана ... ... ... бір тайпаның бөлігі ретінде қарастырылады, ол адам тайпадан тыс
өмір сүре алмайды.
Адам құқықтары мен бостандықтары - ... ... ... ... және ... халықаралық құқықтық актілерде бекітілген және
заңдық жағынан қастамасыз етілген ... ... ... ... ... де ... ... немесе тиым сала алмайды. Адам ... ... мен ... қайнар көзі, сондықтан да оларда
шектелмеуі тиіс. Қазақстан Республикасы адам құқығы мен бостандығын қай ... ... ... ... ... ... ... әрі
қорғайды. Адам құқығы оның міндетімен байланысты. Сондықтан олардың жүзеге
асырылуы ... ... ... ... ... құқық оның мүмкін болған
мінез-құлық түрі мен өлшемінен ... ... Адам ... ... ... ... Ол оның еркінің нәтижесі.
Адам мен азаматтардың құқықтары ... ... ... ... мен бостандықтары Қазақстан мемлекеті мойындайтын
әрі кепілдік беретін өз ... ... ... заңдық
мүмкіндіктерін білдіреді. Адам құқықтары мен бостандықтары және азамат
құқықтары мен бостандықтары ... ... ... дәл ... ... және ... категгория, ал екіншісі, қоғам мен
мемлекеттік даму деңгейін ... ... ... ... мен бостандықтар атау Қазақстан Республикасының Конститиуциясының
басты категориясына жатады. ... ... ... ең ... ... ... бағытталған. Адам және азаматтар құқықтары мен
бостандықтары серпінді түрде ... ... ... мемлекеттердегі
адам мен азаматтардың құқықтары мен бостандықтары толық көлемде Республика
Конституциясында ... ... ... және ... ... түсінік
Азаматтылық тұлғаға экономикалық саяси, мәдениет және басқа да
қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... қатар
азаматтар мемлекет тәуелділігінде. Мемлекет өз азаматы қайда жүргеніне
қарамастан, ... ... ... де өз ... міндеттерін
орындауды талап ете алады.
Негізінде мемлекеттік билікті атқарғанда тек ... ... ... ... ... ... және ... заңдылық қатынаста
міндетті жағдай болуы керек. [6]
Мемлекеттік тәуелсіздік пен азаматтық арасындағы байланыс болып ... ... өз ... ... және ... ... мен ... өз анықтауы. Бұұ халықаралық құқықтық
нормалармен мойындалған сонымен ... 1930 жылы Гааг ... ... ... ... ... еске алуымыз қажет. Егемендік - ... ... ... және ... ... ... тәуелсіз,
азаматтарды біріктіретін біртұтас әлеуметтік, қауымдастық - халық. [7]
Басқа жағынан, егер мемлекет ... ... ... ... ... ... билік болмаса, азаматтылықтың мағынасы болмайды. Бұдан
мынадай қорытынды ... ... ... және ... ... өзара тығыз байланыста болатын немесе - өзара ... ... қоса ... ... ... шарт ... кезінде
мемлекеттер өз егемендігін жүзеге асырады.
Ішкі мемлекеттегі азаматтылық сұрақтарын тәуелсіз шешуде мемлекет өз
еркін ... ... ... нормаларды және ... ... ең ... адам ... сақтауды келістіруге
тырысады.
Азаматтылық бұл жеке тұлғаның бір мемлекет пен тұрақты саяси құқықтық
байланысы, сол ... ... ... ... ... ... ие болу және сол ... билігіне бағыну.
Мұнда түсінікті, 1991 жылғы 20 желтоқсан айындағы "Қазақстан
Республикасының ... ... Заңы ... Жоғарыда айтылғандарды
қорытындыласақ, жалпы әлем тәжірибесіндегі ... ... ... ... ... ... дамуына байланысты,
кейбір мемлекеттердің азаматтылық туралы заң шығарушылығының салыстырмалы
құқықтық анализ өткізсек.
Шет елдердің ... ... ... ... анық ашу ... алу және ... ... бөліп қарастыру қажет. Бұған
қоса шетел заң ... ... ... ... терминімен
бірге "бағыныштылық" термині қолданылатынын ... ... ... ... басқару үлгісіндегі елдердің заңына
тән ... ... ... ... 1978 ... 6 сәуірдегі "Дат
бағыныштылығы" туралы заңы.
Сонда да, ... ... ... үлгісіне ғана тән қасиет,
ал бағыныштылық монархиялық басқару үлгісіне жатады деу қателік болады.
Бағыныштылық ... ... ... және ол тек ... ... ... айтылғанға қоса, шет мемлекеттерде ... ... ... сот ... ... ескергенміз жөн. Мысалы,
Ұлыбританияда, Чехияда, Словакияда азаматтылықты алу не ... ... ... ... ... ... Францияда азаматтықты алу
қайта қалпына келтіру және жойылу туралы декреттері ... ... ... ... Ал ... Ішкі ... Министрінің
баяндамасымен бұл сұрақтарды үкімет ... Ал, ... ... ... беру оны жою және ... ... ... тек аймақтық соттар иеленеді.
Азаматтылық алу әдістері.
Шетелдерде азаматытлық тумасынан, натурализация жолымен ... ... және жиі ... келтіру, арзы беру арқылы алуға болады.
Көрсетілген азаматтылықты алу әдістерінің ішінде көбіне тумасынан алу кең
тараған. Өйткені, ... ... ... ... алып, оны өмір
бойы сақтайды. Азаматтылықты ... алу: ... ... ... актілерінде азамаматтылықты тумасынан алу екі ... ... ... құқ" және ... ... құқ" қағидасына сәйкес, тұлғаның азаматтылығы әке-шешесіне
байланысты, туылған жеріне байланысты болмайды. Қазіргі таңда бұл ... ... ... және ... араб ... сүйенеді. Оған
қоса Европаның, Австрияның, Норвегияның, Италияның, Финляндия мемлекеттері
сүйенеді.
"Жерлік құқық" ... ... ... ... азаматтылығын
анықтау кезінде ең бірінші оның туылған жеріне көңіл бөледі. Бұл қағидаға
20-дан астам ... ... ... ... ... ... сүйенеді. Мысалға, мексика Конституциясының 30-бабына сәйкес
Мексиканың тумасынан азаматы деп Республика ... ... ... әке-шешесінің азаматтылығынсыз. [9]
Үшінші мемлекетердің көбі жоғарыдағы екі ... да ... ... ... ... ... екінші қағида қосымша түрге ие болады. Жоғарыда
аталған ... ... ... басымдылығын басты негізде демографиялық
облыстағы саяси және басқа да себептерге ... ... ... ... ... ... Наполеонның басып алу саясатының мән-
жайларын айтуға болады. 1925 ... ... ... орай ... ... Кишкин С.С. былай деп жазған: "1804 жылы ... ... ... ... кезінде қай қағида қандық немесе
жерлік француз азаматтылығын алудың негізін ... ... ... ... ... ... ... жерлік қағиданы
ұстана отырып; оны былай деп түсіндірді: "Азаматтардың қаншалықты ... ... ... дамыған елдерде екі қағиданы қосып ұстамаған АҚШ, Англия, Франция
елдерінің азаматтары ... өз ... ... өз ... ... ... ... сондай-ақ өз территориясында дүниеге
келген шетел азаматтарының немесе ... жоқ ... ... ... жылы 16 шілдедегі Канада азаматтылығы туралы заңға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... немесе әке-шешесі Канада азаматы болып табылатын
территория сыртында дүниеге келген ... ... ... [12]
Азаматтылық сұрақтарын реттейтін ішкі мемлекеттік нормаларымен қоса
халықаралық құқықтық әдет нормалары бар ... ... ... ... ... заң ... ... құқыққа" негізделген
мемлекетте де, дипломат қызметімен жүрген шетел азаматының ... ... ... тиым ... ... ... ... беру (натурализация).
Бүкіл мемлекеттерде азаматтылықты алу әдісінің дүние жүзілік
тәжірибеде екі ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттік өкілетті органы азаматтығы жоқ
адамдар және шетел ... ... ... әртүрлі жағдайдың алдын-алу үшін, шетел азаматтарының
бұрынғы ... ... ... ... ... ие болады.
Азаматтылықты алатын сол мемлекеттің азаматтылығы бар, ... ... ... кезде немесе баланы ... ... ... ... мемлекеттікі болса, не ешқандай азаматтылығы жоқ адамдар
азаматтылықты натурализация тәртібімен алады. Бұл кезде 1957 жылғы "Күйеуге
шыққан ... ... ... ... ... ... ... осы
конвенцияның екінші бабында "әйел адам шетел азаматымен некеге тұрса ол өз
азаматтылығын сақтап қалуға немесе ... ... ... ... ... ... ... заңдары, азаматтылықты алудың әртүрлі
арнайы жағдайларын көрсетеді. Көбіне азаматтылықты қабылдағысы келген
тұлғаға мемлекет ... ... ... ... бойы тұрақты өмір
сүруіне талап қояды. Мысалы, ... ... ... ... - 5 жыл ... ... ... және Англияда - 7 жыл,
Испанияда - 10 жыл, Непалда - 12 жыл.
Азаматтылық ... бұл ... ... да ... ... ... қойылуы мүмкін. Мысалы, АҚШ-та натурализация үшін 15 жыл бойы
өмір сүруден ... да ... ... бар: 18 ... ... ... өтініш тапсыру, АҚШ-та тұрақты өмір сүру үшін ... ... ... ... және оқи білу, АҚШ-тың басқару формалары мен
қағидаларын және тарихи ... ... білу және ол адам ... ... ... ант ету және АҚШ өкіметіне немесе
басқа заң ... ... ... ... және ... ... (1983 жылғы қабылданған АҚШ азхаматтылығы ... ... мен ... ... ... ... анықтайтын азаматтық жөніндегі шетел заңдарының
түрлі талаптарын куәлайтын тағы бір мысал келтірейік.
1975 жылғы ... ... ... заң. Египет азаматтылығына
қабылданудың мынандай жағдайларын көрсетеді. Египетте он жылдан кем ... өмір ... ... ... жоқ, есі ... ... ... тиіс. Жақсы мінезді және жақсы қасиеттерге ие болуы тиіс, қылмыстық
іс-әрекеттері үшін сотталмаған, намысқа қарсы ... үшін ... ... араб ... ... ... өзінің өмір
сүруіне қажетті ... ... пен ... ие ... керек.
Азаматтылық сұрағын шешу мемлекеттің ішкі ... ... ... жөнінде жауап бермеу, келіспеушілік болатынын айта кеткен
жөн.
Бұл - мемлекеттің егеменділіік ... ... ... ... негізі ретінде мемлекет ... ... ... байланысы жоқтығы, осы елдің заңымен жоғары ... ... шет ... ... ... қызмет өтеуі болып табылады
(азаматтылық туралы Португалия заңының 9-бабы).
Жоғарыда айтылған ... ... шет ... ... қылмыс жасау, ал кейбір заңдарда ... ... ... ... азаматтығың жөніндегі Кодекстің 60-бабына сәйкес азаматтылық
алушы адам ... ауру ... ... ... ... ұжым ... және ... болса азаматтылыққа қабылданбайды делінген.[14]
Заңды азаматтылықты бермеудің бір ғана негізі азаматтылық бермеуді
жағдай бола алады. ... ... ... арыз ... ... бермейді. Егер оның бұрынғы мемлекетінің заң шығарушылығы ... жол ... ... келтіру (реинтеграция).
Азаматтылықты қалпына келтіру дегеніміз - белгілі бір мемлекеттің
азаматы болған және кейін жоғалтқан адамдар үшін ... ... ... Бұл әдіс кең ... ... ... кездеседі. Оны алу тәртібі
жеңілдетеді. Мысалы, шет елге ... ... әйел ... ... не
жарамсыз деп танылған жағдайда ол өзінің бұрынғы елінің өкілді органынан,
өзінің азаматтығын қалпына келтіруге ... бере ... Онда ол ... беру ... жеңілдетіледі (уақыты).
Азаматтылықты беру - бұл әдіс төмендегідей:
Мемлекет ... ... ... ... ... ... береді (сыйлайды), яғни, олардың алдында ерекше қызметі барларға
немесе басқа да мемлекеттік мүддеде ... ... ... ... ... мен бостандықтарын береді. Егер тұлға басқа ... ... онда оның ... ... ... 1955 жылғы Грек
азаматтылығы туралы Кодекстің 8-бабына сәйкес, натурализация үшін қажетті
негіздерсіз шетелдік ... ... ... мүмкін. Егер ол
Греция алдында үлкен қызмет атқарса, не қандай да бір құнды жаңалық ... ... ... ... егер ол ... дарынды ақылды бооса,
немесе мемлкеет мүдделеріне толығымен ... етсе оның ... ... ... беріледі.
"Қазақстан Республикасының азаматтылығы туралы" Заңның ... ... ... ... ... ... адамның өтініші
бойынша оның ... ... ... ... ... тұратын республика территориясын тастап шығуға
мәжбүр болған барлық қазақтардың олар азаматы ... ... ... ... келмейтін болса, Қазақстан Републикасының азаматтығын алу
құқығы танылады. Қазақстан көші-қон процестерін реттеп отырады. Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... кезеңдерінде
адамгершілікке жат өзге де саяси шаралар ... ... ... ... ... ... мен ... ұрпақтарының
сондай-ақ бұрынғы одақтас республикалар теоориториясында ... өз ... ... ... жағдай жасайды.
Қазақстан Республикасының азаматығын қалпына келтіру туралы өтініш
бойынша шешімді Қазақстан Республикасының Президенті қабылдайды.
Басқа ... бар ... ... жоқ ... үшін ... азаматтығынан шығуына немесе азаматтығынан айырылғанға
дейін және азаматтылығы ... ... ... ... ... не олардың республика аумағында болмауына оның
19-бабында көзделген мерзімінен аспаса Заңның 16-бабы бірінші ... ... ... ... ... ... ... етілмейді.
Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіру туралы
құжаттарды ... ... ... ... ... ... және осы
Ереженің 5-тармағында және осы Нұсқаулықтың 2,1-тармағында белгіленген
тәртіппен жүзеге асырылады.
Осы ... ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру туралы өтінімге өтініш
берушінің бұрын Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... ... (туу туралы куәлік, тұрғылықты
жерінен анықтама және т.б.) ... ... қоса ... ... ... мен ... жоқ адам олардың өтініштері
бойынша азаматтық туралы ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Республика аумағында кем
дегенде 5 жыл тұрақты тұратын, не оның ... ... ... ... ... ... ... Кәмелеттік жасқа
толмаған қабілтсіздер, Қазақстан Республикасына ерекше еңбек сіңіргендер,
саяси себептермен ... ... ... тастап кетуге мәжбүр
болғандар және ... ... ... ... Қазақстан
азаматтығына қабылданады. Қазақстан Республикасы ... 1993 ... ... Жарлығымен азаматтық туралы Заңға бірқатар өзгерістер
енгізді. Бұл Жарлық ... ... ... азаматтары арасындағы
қатынастардың ... ... ... ... КСРО ... ... екнішісіне еркін қатынады. Туыс ... әр ... ... мүмкіндік болды, тұрып жатты және бір-бірімен
ешқандай ... ... ... ... ... және ... құрылуының нәтижесінде жағдай өзгерді. Шекара белгіленді
және ... орай ... ... Бұл ... қатынасына,
мемлекетаралық қатынастарға әсер етті. ... КСРО ... ... ... ... одан әрі нығайту және
Қазақстан азаматтығын алудың жеңілдетілген тәртібін ... ... ... ... ... ... заңға өзгеріс енгізді.
Отбасылық қатынастарды қалпына келтіру үшін ... ... ... ... ... ... ... жұбайы, ата-аналары, апа-сіңлілері, ... ... ... ... Қазақстан азаматтығына қабылданатын болды. Жеңілдетілген
тәртіптің мәні мынада, Қазақстан Республикасының азаматтығын ... ... ... ... ... ... берген күннен 6 айдан
асырмай қаралатын болады. Сонымен бірге осы Жарлық азаматтық ... ... ... адамдардың азаматтық алуға қажетті он жылдық тұрақты
тұру мерзімін бес жылға дейін кемітті.
Азаматтық ... ... ... ... ... шешіледі. [15] Қазақстан ... ... ... ... Республикасы мен Ресей Федерациясы
арасындағы осы мемлекеттердің азаматтылығын алудың жеңілдетілген ... ... ... қол ... ... ... ... өздерінің азаматтығын жалпыға бірдей нормаларын, құқықтары
мен бостандықатырн сақтауға, адамдардың ... ... және ... ... сақтау мен нығайтудан туындайды. Келісімге сәйкес әр тарап
басқа елден өз ... ... ... ... бұрынғы КСРО азаматы
екендігін дәлелдеген азаматтарға азаматтық ... ... ... ... тәртіп төмендегідей шарттардың бірі орындалса:
1) егер өтініш білдіруші ... ... ... ... ... тұрған болса;
2) өтініш білдірушінің біреуі болса да ... ... ... тұрақты тұратын және жақын туыстары оның азаматтары болып
табылса қолданылады. Ішкі істер органдары тараптардың ... ... ... 3 ... ... ... ... жүзеге асырады.
Мысалға, Қазақстан және Ресей мемлекеттері арасындағы келісімде ата-
аналары ... ... ... ... ... ерекше тәртібі қарастырылған. Ата-аналарының азаматтығы өзгерген
кезде, соған орай екеуі де ... ... ... ... ... ... ... балаларының да азаматтығы өзгереді.
Әке-шешесінің бірі бір тараптың азаматы болған, ал екіншісі тараптың
азаматтығын алған ... ... ... ... ... анықталады, бұл келісім беретін өтініште білдірілуге тиіс.
Әке-шешелері бөлек тұратын ... егер бұл ... ... ... келісім болмаса, өздері тәрбиесінде болан әке-шешенің
азаматтығын сақтайды.
Кәмелетке толған балалардың ... ... ... ... бірі ... Республикасының азаматтығында, ал екінші Ресей
Ресей Федерациясының азаматтығында болса тараптардың заңдарына сәйкес
оңайлатылған ... ... ... ... айырылған әке-шешелердің азаматтығы өзгергенде
балалардың азаматтығы өзгермейді. Балалардың азаматтығын өзгертуге ата-ана
құқықтарынан айырылған әке-шешелердің келісімдері ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы Ерікті
қоныс аудару және еңбек шарты бойынша Қазақстан Республикасынан ... ... ... ... реттеу туралы шарт әрекет
етеді.
Онда еңбек шарты бойынша ... ... ... ... ... ... қасына ерген отбасы мүшелерін білдіреді. Ал "қоныс аударушы"
деген термин Монголия азаматтығынан ... ... ... және ... азаматы болуы үшін осында тұрақты ... ... ... шарты бойына Қазақстан ... ... ... туралы мәселе тараптардың ұлттық заңдарына және халықаралық
правоның жалпы жұрт таныған принциптеріне ... ... тек қана ... ... ... білдіруші бойынша шешіледі.
Қазақстанның билікті органдары Қазақстан ... ... ... ... ... Монголия азаматтығынан ... ... ... ... жөніндегі жазбаша өтініштерін.
қанағаттандыру туралы Монғолия тарапынан ресми хабарлма алған ... ... ... азаматтығына қабылдайды.
Бүгін де Монголиядан келген 63,5 мың ... 859 ... ... ... орай ... ... шығу ... өте
қиындап отыр. Соңғы 3-4 жылда Қазақстан бұл ... ... ... ... көтеріп отырса да, іске аспай отыр.[17]
Қазақстан азаматтығының болмауы себепті оралмандардың ... ... ... ... ... ... сайлауына қатысқысы келген
еді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... тәртібі кезінде қабылдауға қарсылық білдіру ... ... ... ... ... егер адам:
адамзатқа, Қазақстан Республикасының егемендігі мен тәуелсіздігіне
қарсы қылмыс жасаса;
Қазақстан Республикасы ... ... мен ... ... ... ... ... нұқсан келтіретін
заңа қарсы қызметті жүзеге асырса;
мемлекетаралық, ұлтаралық және діни ... ... ... ... ... ... ... әрекеті үшін сотталған болса;
сотпен аса қауіпті қылмыскер деп ... ... ... болып қабылданбайды.
Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдау туралы өтінішке мынадай
құжаттар қоса беріледі:
- бекітілген нысандағы екі дана сауалнама-өтініш;
- еркін ... ... екі дана ... ... бас ... ... ... түсірілген 3,5х5 көлемдегі ... ... ... ... ... ... 1-бабында
көзделген, белгілегне нысанда жасалған шарттарды сақтайтындығы
туралы міндеттеме;
- жұмыс орнынан лаузымы, ... - оқу орны ... екі ... ... баж төлегені немесе оны төлеуден босатылғаны туралы
құжат.
Сауалнама-өтініштер мен өмірбаяндардың барлығына өтініш ... ... ... көрсете отырып қол қоюға тиіс. Өтініш беруші
сауатсыздығын немесе кемтарлығы салдарынан ... қол коя ... ... оның ... ... ... ... қабылдайтын қызметкер кол
қояды.
Егер ... ... ... қабылдау туралы өтініш
білдірген ажам өтініш берген ... ... ... ... ... неке ... ... нотариат куәландырған көшірмесін
тапсырады.
Бұған қоса бұрынғы одақтық республика азаматының жақын туысқандарының
біреуі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... жұбайы (зайыбы), ата-аналарының біреуі (асырап алушы), әпкесі,
қарындасы, ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында
тұру мерзіміне қарамастан, Қазақстан ... ... ... ... (туу ... ... неке ... куәлік
және басқа) құжаттар, өз туысқандарының тұрақты тұратын жерлері туралы
мекен-жай бюросынан ... ... және оның ... ... ... растайтын құжаттар көшірмесін тапсырады.
Егер Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауға тілек білдірген
адам Қазақстан ... қос ... ... ... ... ... ... (шарт) жасасқан басқа мемлекеттің азаматы ... сол ... ... ... өтініш иесінің Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... ... ғана қабылданады.
Өтініштерді қабылдаған кезде ұлттық төлқұжатты, тұруға рұқсат
қағазын, ... жоқ ... ... ... ... ... ... қаралып, сауалнама-өтініштерде белгі қойылғаннан ... ... ... ... ... ... қағазына азаматтығы жоқ
адамдардың куәліктеріне ешқандай белгі қойылмайды.
Құзіретті органдар оралмандар шығатын мемлекеттермен оралмандардың
осы ... ... ... ... ... белгілеу
туралы мәселені шешу бойынша іс-әрекет етеді.
Халықаралық шарттарының нормаларына сәйкес азаматтылықты алу
Бұл ... ... ... ... ... яғни белгілі бір топ
тұлғаларының өзінің ұлты немесе тарихи отанына қайтып оралу репатриация
келісімдері.
"Репатрианттарға" ... ... ... ... ... ... ... шаралар және қудалану нәтижесінде тастап
кеткен адамдар, сондай-ақ өз отанынақайтып оралған әскери ... ... ... ... ... мен ... ... тең негізде:
репатрианттардың балалары (соның ішінде ... ... ... ... ... мен ... ... олардың ата тегі тамыры бойынша
қандас туыстары, ... мен ... және ... от ... ... балалары.
Аймақтық сұрақ бойынша келісімдер: Мысалы, ... ... ... ... ... ... не жаңа мемлекеттің қалыптасуы.
Аймақтық өзгерістер кезінде ... ... ... ... ... тәртіпте, ерікті негізде таңдайды.
Азаматтылықты тоқтату әдістері.
Көптеген ... ... ... заңдарында" азаматтылықты
тоқтатуының үш әдісін бөліп көрсетеді.
- өз еркімен шығу;
- азаматтықтан айыру;
- азаматтылықты жоғалту.
Азаматтылықтан өз еркімен шығу.
Шетел ... ... шығу ... ... бас ... аталады. Бұл жеке тұлғаның ерікті еркін білдіру бола отырып, әдетте
мемлекеттік мүдделерде шешілсе ... бір ... ... ... ... ... туралы Заңда
қарастырылған жағдайда тоқталады.
Оған Қазақстан республикасының азаматтығынан шығу жатады. Азаматтықтан
шығу Азаматтық ... ... ... ... ... ... ... етіледі. Азаматтықтан шығу жөнінде арыз Ішкі ... және ... ... ... ... ... ... Жасы 14-ке толмаған бала Қазақстанның азаматтығынан шығуға
өтініш берген кезде, ата-аналарының бірі ... ... ... осы ... ... Қазақстан азаматтығына шығуына өзінің
қатынасы білдірілген арызы берілуі тиіс.
Заңмен белгіленген ... ... ... ... ... мүмкін. Егер азамат мемлекет алдындағы міндетемесін немесе Қазақстан
аумағында орналасқан ... ... ... , ... ... ... байланысты мүліктік міндеттемелерін
орындамаған болса оған Қазақстан Республикасы азаматтығынан шығуға рұқсат
етілмейді. Сондай-ақ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... адам айыпталушы ретінде қылмыстық жауаптылыққа
тартылған немесе сот үкімімен ... өтеп ... егер ... шығу ... ... мемлекеттік қауіпсіздік
мүддесіне қайшы келсе де рұқсат етілмейді.
Ата-аналардың ... де ... ... ... орай ... азаматтығы да өзгереді.
Азаматтық мәселесі бойынша шешім шығарушы лауазымды тұлға Қазақстан
Республикасының Президенті. ... ... ... ... ... және ... жоқ адамдарды Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... туралы заңда қарастырылған, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... азаматтығынан
шығару; ерекше жағдайдарда басқа мемлекеттің азаматтарына Қазақстан
Республикасының ... беру ... ... ... ... ... ... шығу туралы өтінішке мынадай
құжаттар қоса беріледі:
- белгіленген нысандағы сауалнама-өтініш;
- еркін нысагда жазылған және осы ... 2.1 - ... ... толық өмірбаян;
- 3.5х5 көлемдегі үш фотосурет;
- балалардың тууы туралы және неке ... ... ... құжаттардағы мәліметтердің толық еместігін немесе ... ... ... олар тиісті толықтырулар мен өзгерістер енгізуі
үшін өтініш берушіге қайтарылуы тиіс.
Өтініш беруші осы ... ... ... құжаттарды берген
сәттен бастап өтінім орындауға ... деп ... ... ... ... ... берушінің тұрғылықты
жері бойынша ... ішкі ... ... ... аудандық ішкі істер органдарына жіберіледі.
Облыстардың және ... ... ... ішкі ... ... ... ... шығу туралы
материалдарды рәсімдеудің дұрыстығын тексереді, осы мәселелер ... ... ... ... ... ... ... шығу
жөніндегі материалдардан басқа) екі бөлікті жүргізеді, Ұлттық қауіпсіздік
органдарының пікірін сұратады.
Облыстардың және ... ... ... ішкі істер
басқармалары олар жөніндегі істі және өздерінің ... ... ішкі ... ... жібереді.
Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау, азаматтығын қалпына
келтіру және Қазақстан Республикасының ... шығу ... ... ... ... Республикасының Ішкі істер Министрлігінің
криминалдық ақпарат орталығының есебі бойынша ішкі ... ... ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу ... ... Ішкі ... ... Ішкі ... ... ... өтініш берушіні сипаттайтын тексерілген мәліметтер
толық баяндалуға ... ... Ішкі ... ... ... ... ... басқармаларының бастықтары немесе олардың ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік
комиттетімен келіскеннен кейін өздерінің қорытындыларын жасайды. ... ... ... ... ... ... және ... Республикасының азаматтығынан шығу туралы
материалдармен ... ... ... ... ... Өтініш берушіні Қазақстан Республикасының азаматтығына қарсы
болған жағдайда Ұлттық ... ... өз ... ... ... ... ... мәселелер жөніндегі
комиссияға баяндайды.
Азаматтық мәселелері ... ... ... Ішкі ... ... ... ... жағдайда өтініш иесіне
орындамау дәлелі көрсетілген анықтама беріледі. ... ... ... ... берушінің жеке іс-қағаз, қосып тіркеледі.
18-жасқа толмаған, сондай-ақ ... ... ... ... деп ... ... Қазақстан Республикасының азаматтығынан
шығу туралы өтініштері олардың заңды әкімдері арқылы ... Бұл ... ... 18 жасқа дейін кәмелетке томаған балалардың өздері қол қойғаны
және келісімі қажет. ... ... ... ... немесе өзге де заңды
өкілдері берген өтінішпен бір мезгілде ... ... ... ... және ... біреуінің
өтініміне қоса беріледі. Бұған қоса ата-аналарының өтінімдеріне сауалнама
- өтініштерде көрсетілген балалардың тууы туралы куәлігі ... ... қоса ... ... ... жергілікті Ішкі істер және ... ... ... ... Ішкі ... ... қауіпсіздік комитеттерінде және басқа мемлекеттік
органдарда осы ... ... бір ... ал ... - 6 ... ... ... айыру
Кейбір шет елдерде азаматтылықтан айыру заң нормаларында көрсетілген.
Азаматтықтан айыру азаматтың белгілі бір ... тиым ... ... ... ... ... ... халықаралық террористік акт;
- халық пен мемлекетке қауіп төндірсе.
Қазақстан Республикасында 1995 жылғы Конституциясының 10-бабының 2-
тармағына сәйкес Қазақстан ... ... ... ... де
құқығы жоқ деп танылады. [20]
Азаматтылықты жоғалту.
- ... ... ... қызметіне жұмысқа кірсе. ... ... ... және тағы ... ... ... тапсыруы арқылы азаматтылықты алса;
- бес жыл бойы шетелде тұрып, тиісті органдарға тіркеуге тұрмаса;
- халықаралық құжаттар арқылы.
Азаматтар ... ... ... ... өз ... қайда
жүргеніне қарамастан, өз міндеттерін орындауды талап ете алады.
1.3. Халықаралық құқықтағы босқындар мәселесі.
Баспана түсінігі.
"Босқын" - деген термин, ... ... ... ... Яғни ... ... халықаралық құқық қағидаларына негізделе отырып анықталады.
Күнделікті өмірде бұл ауқымды және шектеусіз түсінік. Ол өзіне шыдамсыз ... ... бір жеке ... ... басқа жағдайлардан құтқарылу
мақсатында қашқан адам. Адамның қайда қашып бара ... ... ... ... ... пен ... қашу туралы айтылады.
Қашудың себептері сан-алуан болуы мүмкін: өмірі мен бостандығына қауіп
төнгендіктен, қудалаудан, кемсітуден, қайыршылықтан, ... ... ... ... ... ... тағы ... деген сөз қашқан адамға көмек көрсету немесе керек
жағдайларда оның ... ... ... ... ... білдіреді.
Сондықтан босқындар категориясының заңды бұзып әділдіктен қашқан,
қылмыстық қудалаудан ... ... ... ... ... үшін ... ... түсінігінің мазмұнын
одан әрі шектеп тастады. Мысалы, оған экономикалық қашқындар кіргізілмеген
(бұл ермин көбіне ... ... ... шешу баспана
институтына қатысты болмай халықаралық көмек және даму ... ... ... ... ... ... мен ... топтық
немесе категориялық көзқарастар қолданылады. Кез келген тұлға
- өз туған ... тыс ... ... сол өз ... ... ... ... онда ол керекті және жеткілікті
негіз
болды. ... 1926 ... орыс ... ... ... ... ... қорғауын пайдаланбайтын және басқа ... ... ... ұлты орыс ... ... көзқарас 1936 жылы Германиядан қашқан
тұлғалар ... ... ... де ... ... 1938 ... ... бабында өз дамуын тапты. Бұл бап ... ... ... ... үкіметінің заңды және ... ... ... ... ... бар не ... және
басқа ел азаматтылығын алған тұлғаларға.
- Германия территориясына қоныстанып кейін тастап кеткен азаматтығы
жоқ ... ... бап бұл ... ... тек жеке ... ... шығарып тастады. Сол жылы Ливанда ... ... ... ... ісі жөнінде үкімет аралық комитет
құру туралы шешім қабылданды. Бұл ... ... ... ... қоса ... ... ... жеңілдету болар еді.
Сонымен бірге комитет ... ... ... ... діни ... ... ... мәжбүр болатындар және осы себептерге ... ... ... басқа мемлекеттерде орналаспаған тұлғалар кіреді.
1943 жылы сәуір айында Бермуд Конференциясында ... ... ... Европада болған оқиғалардың нәтижесінде саяси ... ... ... байланысты өміріне не болмаса ... ... ... тұрып жатқан елін тастап көшкен, не болмаса кететін
барлық тұлғаларға тарайды деп бекітті. ... 1938 жылы бұл ... ... бере ... ... әрқайсысында белгілі бір
кемшіліктер бар екенін көрсетті. Босқындар ісі жөніндегі халықаралық ұйым
Жарғысы ... ... ... тұлғалар тобын көрсете отырып, оған дейін
қабылданған құжаттардағы ережелері қайта көшірді. ... ... ... ... ... ... ұлтшылдық, фашистік тәртіптердің
құрбандары, кейбір еврей ұлтының тұлғалары ұлтшылдықтың қудалаудың құрбаны
болған шетелдіктер не ... жоқ ... ... қоса ... ... ... өзінің ұлтына, діни нанымына саяси көзқарасына
байланысты босқындар ... ... ... ... ... ... ... ұйымы Жарғысы босқындар қатарына
азаматы болып табылатын мемлекеттің не бұрын тұрған мемлекеттің ... ... не ... ... ... ... жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар халықаралық ұйымына ... ... ... ... ... ... құра бастады.
Бірнеше мемлекет кең көзқарасты дұрыс емес деп ... ... ... ... ... ... ... босқындар категориясын анықтау кректігін
өте маңызды деп тапты.
Америка ... ... ... ... жаңа ... құзіретінен
тарайтын тұлғалар категориясын шектеуді ұсынды. Басты мақсаты босқындардың
халықаралық қауымдастығы үшін ауыр ... ... жол ... ... ... ... халықты мәжбүрлі көшіру салдарынан пайда
болған, олар тұратын мемлекет ... ... ... ... ... олар халықаралық қорғауды қажет етпейді. ... ... ... мемлекеттердің ойын ескермегенде, мұндай категориялар халықаралық
қорғауды қажет ... Және ... ... ... ... ... табылмайды деген келісімге келді.
Біріккен Ұлттар Ұйымында босқындарға берілген анықтама.
Босқындар ісі жөніндегі Біріккен Ұлттар ұйымының ... ... ... ... ұйымының орнын басты. Босқындар Жоғарғы
комиссарының басқармасы, Біріккен Ұлттар ... Бас ... ... ... беру үшін ... ... іздеу үшін құрылды. Басқарманың ... ... оның ... ... болуы тиіс. Ол тек гуманитарлық және әлеуметтік сипатта ... ... ... рет ... ... шарттар мен келісімдердің күші
тараған босқындарды басқарма құзіретіне енгізді. ... ... ... ... ... ... тыс ... немесе азаматтығы жоқ болған
жағдайда бұрынғы үнемі ... тыс ... ... діни ... ... ... ... байланысты нақты қудалау қаупін
көрген болса, осы көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... алмаса, не пайдаланғысы келмесе,
белгілі бір азаматтығы жоқ болған жағдайда бұрынғы ... ... ... не бара ... ... ... ... тарайды.[21]
Босқындарға берілген бұл анықтама өзінің қолданылуы ахуалы ... ... онда ... не географиялық шектеулер жоқ.
Бірақ қанша айтқанмен, идеологиялық ... ... ... ... ... ... берілген анықтамада айтылғандай,
өздерінің қащқан себептерінің ... ... ... ... ... ... Ұйымының қорғауы мен көмегіне құқығы бар
адамдарды белгілегенде ең негізгі бастау ... ... ... ... өз
мемлекеті қамқорлығына алынбауы, оларды басқа шетелдіктерден ерекшелейді.
Осы кемшіліктерді жоюға тырыса ... ... ... ... адамдардың ең негізгі құқықтарын қорғауға ұмтылады.
Сонымен қоса қорғау шаралары белгілі бір босқынның нақты проблемаларын
шешуге ... ... ... ... ... және мандаттың кеңеюі
Қанша айтқанымен басқарма Жарғысында белгілі бір қайшылықтар болады.
Бір жағынан Басқарма әрекеті ... ... ... ... ... жағынан босқын категориясын анықтағанда әр нақты жағдайда
белгілі бір субъективті және объективті сәттерді бағалауды талап етеді.
Босқындардың ... ... әсер ... соңғы қырық бес жылдағы
дағдарыстар және кейбір саяси гуманитарлық идеялар. ... өз ... ... ... ... ... ... назарының
пәні болған босқындар тұжырымдамасында маңызды өзгерістер болды. Дамуда
маңызды роль ... ... ... Ұйымының Бас Құрылтайы және
Экономикалық- ... ... ... қоса ... ... ... ... комиссар.
Мың тоғыз жүз елу ... жылы ... ... ... ... өз ықпалын тигізді. Атқарушы Комитет
өкілеттілігіне ... ... өз ... ... оған ... беру ... ... босқындар проблемасын шешу үшін халықаралық көмек көрсету
дұрыстығы туралы есеп беру кіреді.
Мың ... жүз елу ... жылы Бас ... алғашқы рет Жоғарғы
Комиссарға Басқарма әрекеті толық тарамайтын бірақ ... ... ... ... ... ... көрсетуге рұқсат берді.
Жоғарғы Комиссар босқындар Басқармасықұрылған уақытынан бастап басқарманың
өкілеттілігі кеңейді, яғни оның ... ... ... ... ... қызметтермен көмек көрсетуге, ал содан кейін ... ... ... ... қозғалыс жүрді. Соған байланысты ... ... ... ... ... бұл ... Жарғымен анықталып
отырды, кейіннен Басқарма кілеттілігіне кірмейтін тұлғаларға қайырлы қызмет
көрсету ... ... ... Бұл ... Бас ... сәйкес анықталды. Ал, Басқарма айналысатын ... ... ... ... ... ... категориясы пайда болды. Бұл жерде тек
таза гумманитарлық идеялардан басқа Басқарма Жарғысында ... ... ... нақты қудалану қауіпінің бар екенін ... да әсер ... Бұл ... ... ... Бірақ
Басқарманың және басқа халықаралық ұйымдардың практикасымен дәлелденді.
Мысалға: Заирде, ... ... ... және бұрынғы Югославияда
көрінді.
Жалпы ... ... өз ... ... ... халықаралық
қауымдастықтың наразылығын туғызған жоқ.
Басқарманың құзіреті:
- айтылып кеткен нақты ... және ... ... ... ... өз елін ... ... тұлғаларға;
- дәл солай халықаралық шекарадан өтіп, өз ... ... ... ... ... алмайтын
тұлғаларға тарайды.
Босқындар мәртебесі ... 1951 ... ... және
1967 жылғы Протоколдағы босқын анықтамасы.
1951 жылғы Конвенцияға қосылған не оны ... ... ... ... ... келісімдерге сәйкес босқын деп саналған
тұлғаның кез - келгені;
- босқындар жоғарғы комиссия ... ... ... ... ... ... тұлғаларға қатысты қолданылуы керек.
Босқындар ... ... ... ... ... ... пікір таласты Америка Құрама Штатты
берілген наықтама ... дәл ... онда ол ... ... ... ... ... екендігін айтты.[22]
Сонымен қатар олар Конвенцияда берілетінтым тар ахуалды да болмауы
тиісті еді.АҚШ босқындары төрт категорияға бөлуді ... ... ... ... ... кейін қашқандар немесе болашақта осындай
себептерге байланысты өз елінен қашуға мәжбүр болатын тұлғалар кіруге
тиісті еді. ... ... ... ... ... ... ... Жарғының бірінші бөлімі сияқты Конвенцияны тек 1951 ... ... ... ... ... ... ... мәртебесіналған
тұлғаларға ғана қолдануға мүмкіндік берді. ... қоса ... ... ... ... тек ... ... Европада болған оқиғалар нәтижесінде пайда болған босқындар
алдында ғана міндетті етті.
Көптеген шектеулер болғандықтан Конвенция әрекеті барлық ... ... ... ... тұлғалардың
конференциясыныңқортынды актісінде мемлекеттерге Конвенцияның ... ... ... ғана әрекет етпей басқада босқындарға көмек көрсетуге
рұқсат ... ... ... ... ... ... ... келесі
ерекшеліктер тән тұлғалар болады:
- егер олар туған елінен тыс жерде болса;
- егер олар ол ... ... ... ... ... ... және қайтып оралғысы келмесе;
- егер ондай пайдалана ... ... ... ... қудалау қаупінен туындаса;
- қудалау себебі оның ұлттық діни нанымдық, азаматтық белгілеріне,
белгілі бір әлеуметтік ... ... ... ... көз-қарасына
байланысты болса.
Ұлттық құқықтағы босқындар мәселелері.
Ұлтық құқтағы саяси қылмыскерлерді қайтаруда бас тарту ... ... ... ... ... ... ... қайтарудан
қорғайтын қағидаларына жол салып берді.Халықаралық құқығындағы қайтарудан
бас тарту ... ... ... мен ... ... өз ... күмәнді. Бірақ соған қарамастан көптеген мемлекеттер босқын
дегеніміз - көмек пен қорғауға құқығы бар тұлға екенін ... ... ... ... беру қағидасы Конституциялық деңгейде
мойындалып, бекітілген. Ал басқа мемлекеттерде 1951 жылғы Конвенцияның
және 1967 ... ... ... ... құқыққа тікелей өз әсерін
тигізді, ал кейбір жағдайларда бұл құжаттарда бекіткен мемлекет ... ... ... ... босқындар туралы арнаулы заңдар
шығаруы мүмкін, немесе тиісті әкімшілік роцедуралар ... ... ... ... ... ... ... нормалар және сонымен бірге әрекет етуші заңды нормалар
бар. Екеуіде 1992-1993 жылдары ... 1949 ... ... ... ... ... ... баспана құқығымен қамтамасыз етіледі
делінген, ал, 1992 жылғы баспана беру жөніндегі заңда ... ... ... 1951 ... ... ... статусты алу құқығы
минимальды стандарт деп бекітілген. Бірақ жақында кіргізілген өзгертулер,
географиялық шектеулер енгізді. Ол бойынша ... ... ... немесе 1951 жылғы ... ... адам ... ... ... ... кепілдік беретін үшінші елден келсе
ондаондай тұлғаға баспана құқығы ... деп ... ... ... ... преамбуласында баспана қағидасы
бекітілді, ал 1952 жылғы босқындармен азаматтығы жоқтарды қорғау жөніндегі
Француз басқармасын тағайындау туралы заңда Басқарманың ... ... ... ... ... ... ... Крмитетінің
Басқармасының Мандаты атындағы босқындар және 1951 жылғы Конвенцияның
бірінші бабы әрекетіне жататын босқындар ... ... ... ... жөніндегі актісі босқындарға идеялогиялық және географиялық
критерилерге негізделіп берілген бұрынғы ... алып ... ... ... және ... ... анықтаманы енгізді.
Канада да 1976 жылғы көші-қон жөніндегі актісінде ... ... ... ... ... және ... ... қабылдау сұрақтарын
шешуде үкіметке өкілеттік берілген. Конвенция мен протокол вормальды түрде
Ұлыбританияның құқықтық жүйесіне кірмесе де, 1971 жылғы көші-қон жөніндегі
актісінің ... ... ... ... Конвенцияда берілген
анықтамаға сілтеме жасайды.
Швейцария өзінің баспана ... жаңа ... ... ... әрі қарай дамытты. Сол заңның үшінші бабында былай деп
көрсетілген:
- ... ... ... ... ... ... соңғы уақытқа дейін тұрған
ұлттық, діни ... ... ... ... бір ... ... немесе саяси көз-қарасына байланысты зиян келу қаупі ... ... зиян келу ... ... ... шетел азаматтары
болып табылады.
- Елеулі зиян дегеніміз - өмірге, жеке қауіпсіздігіне не бостандығына
қауіп төнуі, сондай-ақ психологиялық қысым көрсететін шараларды да ... ... ... ... ... және ... кәмелетке толмаған
балалары да есептеледі, егер белгілі бір кедергілер болмаса.
Айтылғанның барлығымемлекеттердің қаншалықты белсенді түрде босқындар
жөніндегі халықаралық ... ... ... заң ... және ... ... ... келгенде босқындар мәселесі халықаралық құқығында мемлекеттің
Егеменділік қағидасы мен территориялық басымшылық қағидасымен, ал екінші
жағынан ... ... ... және ... мен ... ... қағидасымен сипатталатын кеңістікті алып жатыр.
Бірақ қанша айтқаны мен босқындар жағдайын реттейтін халықаралық нормалар
әлі жүйелі ... ... жоқ, ... көп ... ... ... белгілі бір дәрежеде адам құқығы ... ... ... ... ... азаматтық
қақтығыстардан, не агрессиялардан зардап шеккен адамдардың жағдайын
жеңілдетеді.
Босқын мәртебесі бекітілуі міндетті ... ... бір ... ... Олардың ең негізгісі - мемлекеттерді (non - retoulement) қауіп
төніп тұрған жаққа босқынды күшпен қайтарудан бас тарту қағидасын ... ... ... ... ... ... үшін тек
құқықтықсалдар тудырмай сонымен қоса оларды қорғау ... ... ... ... мұндай міндет Біріккен Ұлттар Ұйымының
Босқындар Жоғарғы Комитетінің Басқармасына жүктелген, ... ... ... ... ... мен көмек қызметтерін атқара алады,
бірақ олар бұл мәселелермен құлшына айналысқысы келмейді.
Баспана ... бұл ... ... ... ... ... ... Егер ол саяси қудаланудан қорғануға, қоғамдық ... ... ... құқық, ережелер ... ... ... ... ... ... Тұлғаға баспана берілуі
адамгершілік актісіне жатады, алайда бұл ... өзге ... ... ... туындамайды. Баспана құқығы - бұл шетел азаматына ... ... ... мемлекет құқығы. Өзінің елінде саяси
қудалануда болған азаматты, ... ... ... Баспана
түсінігінің екі формасы бар: территориялық және дипломатиялық.
Территориялық баспана түсінігі азаматқа ... ... ... бұл жеке ... шет ел ... және ... ... баспана беру. Дипломатиялық
баспана беру Латын Америкасында кең ... ... бас ... себепті мәселелерге, адамның әскери қылмыс
жасауы, қылмыстық іс-әрекет жасаған болса, Біріккен ... ... мен ... ... келетін әрекеттер жасауы жатады.
1976 жылы БҰҰ-ның Бас Құрылтайының 22 сессиясында ... ... ... Осы ... ... мемлекеттер
кімге баспана беру керек екендігін өздері шешеді.
II-БӨЛІМ. Халықаралық құқықтағы адамның негізгі құқықтары және оларды
жүзеге асыру жолдары
2.1. Адамның әлеуметтік-экономикалық ... мен ... ... ... құқықтар мен бостандықтарды бір текті
бөлу қалыптаспаған. Мысалы, кейбір америка ... ... ... ... ... және қосалқы деп бөлуді ұсынды.
Неміс ғалымы Г.Маунц ... мен ... екі ... бөлуді
ұсынады. Екінші топтың бірінші топтан айырмашылығы ол позитивті ... ... ... болды. Сондықтан ол мемлекетпен емес жоғарыдан
берілген ... мен ... ... ... ... ... иық тірей отырып Маунц былай деп жазды:
"негізгі құқықтар мемлекет тудырмайды және оның мойындауын талап ... ... ... ... ... ... ... Олар барлық жеке адамға
тән".
Халықаралық құқықта бірінші, екінші, үшінші, төртінші ұрпақ құқықтары
деп сарапталады.
Біріншісіне- ... ... ... пайда болған жеке
және саяси құқықтарды ... ... - ... табының бас
көтеруіне және тоталитарлық социализм еліндегі конституциялық құрылым
тәжірибесіне ... ... ... тапқан әлеуметтік-
экономикалық құқықтар жатады, үшінші топқа - ... ... ... ... тобы ... ... ... өмір
сүруге құқығы, төртінші топқа - ғылыми-техникалық революция нәтижелеріне
байланысты құқықтар тобы құрайды, мысалы, таза ... ... өмір ... ... бұл ... барлығы да шартты түрде ғана екенін ескеру
керек. Бір ... ... ... ... ... Мысалы, мәдениет
жетістіктерін пайдалану құқығын әлеуметтік-экономикалық құқыққа, сонымен
бірге жеке құқық қатарына да жатқызуға болады.
Негізгі құқықтар мен ... ... өз ... 3 ... ... ... бір ... қоғам мүшесі ретінде әлеуметтік
-экономикалық құқықтар мен бостандықтары мен етіледі;
- тұлға белгілі бір саяси ... бір ... ... ... мен бостандықтарға ие болады;
- тұлға белгілі бір жеке құқықтар мен бостандықтармен қамтамасыз
етіледі;
Чиркин өз ... ... тағы ... тең құқылығын сипаттайтын
құқықтар деген топты қосады.[25]
Тең құқылық.
"Теңдік" пен "Тең құқылық" терминдерін ... ... жөн. ... ... ... ... ... өмір сүру деңгейі
бойынша, басқа да сипаттары бойынша тең емес және ешқандай құқық оларды
теңестіре алмайды. ... ... де ... мүмкін емес. Конституция
адамдарға тек тең құқықтар бере алады, осы құқықтарды қолдануға заңды
мүмкіндік жасай ... және ... ... ... ... ... барлық
адамлардың құқықтары мен міндеттері бірдей болмайды. Олар әртүрлі адамдар
тобына қатысты әртүрлі ... ... ... шетел азаматтарына қатысты
белгілі бір ... ... ... ... адамдарда сайлау құқығы бар
емес, бірақ сол топ адамдарына ... ... мен ... ... болуы қажет.
Тең құқылық әлеуметтік теңсіздік жағдайында жүзеге асуы мүмкін, бірақ
белгілі бір шекке дейін, себебі, әлеуемттік ... ... ... ... әсерін тигізеді (мысалы, шетел практикасында қолданылатын
айыптаушыны ... ... ... бас ... ... ал кедей түрмеде
қалады).
Заңда азаматтардың құқықтық ... ... ... деп
аталады. Фашистік Германияда афилік ұлты бар адамдар жағдайы бойынша ... ... ... деп ... ОАР 1994 жылы ... ... ... болды (ақ емес адамдар сол елдің азаматтары
болып ... ... ... ... Тең ... ... үш ... азаматтардың заң алдындағы теңдігі, ұлтына және тегіне
тәуелсіз тең құқылық, ... мен ... тең ... ... ... лауазымды, әлеуметтік жағдайына, білімділігіне тағы басқа
белгілеріне ... заң ... тең ... ... сөз. Ұлтына және тегіне
тәуелсіз тең құқылық дегеніміз азамат құқықтары оның ... және ... ... ... емес ... сөз. Кейбір елдерде айтылған белгілерге
байланысты кемсітулер болған және елі де бар . Мысалы, 1990 жылға ... ... ... ... ... ертеде АҚШ-та болған, ол ... Сот ... емес деп ... да АҚШ -та ... ... ... әлі де бар. ... аудандардағы үй тұрғындары ... ... ... ... ... ... ... жасауы мүмкін.
Әйелдер мен ерлер тең құқылығы дегеніміз қоғамдық өмірдің барлық
салаларында тең қатысудың заңдылық жағдайын ... ... әлі ... ... ... мұсылмандық елдерде көптеген құқықтардан айырылған (мысалы,
Кувейтте сайлау құқығынан айырылған). Заң шығарушы органдарда әйел ... өте аз. ... өте ... ... АҚШ-тың Парламентінің өзінде
Сенатта 21, төменгі Палатада 5 процент әйел адам бар. ... 10 ... ... де әйел ... да ... ... ... Филиппинде
әйел Президенттері болды, қазіргі ... ... ... ... әйел ... бар. ... қанша айтқанмен еңбекті қатынастарда,
тұрмыстық қатынастарда әйелді кемсіту әлі ... ... бар. ... ... ... ... тұлғаның азаматтық мүшесі ретіндегі
жағдайын анықтайды. Әр елде әлеуметтік-экономикалық құқықтарға деген
көзқарас әртүрлі ... ... ... ... ... ерекше
көңіл бөлінеді және Конституцияның 1-бөлімінде қарастырылады. Бұрынғы
социалистік елдер конституциясында олар кейінгі ... ... ... ... ... және дамушы елдердің конституциясында
олар басқа құқықтармен араласып келген.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа ... ... ... және ... әлеуметтік-экономикалық құқықтары туралы еш нәрсе
айтылмайды. Мұндай құқықтар Конституцияға ауқымды ... ... ... ... ... да тоталитарлық социализм елдерінің тәжірибесінен соң
басталады. ... ... ... ... азаматтардың әлеуметтік-
экономикалық құқықтары кампиталситік елдердің Конституциясында да ... (1946 ... ... 1947 жылы ... Италияндық). Бірақ
қазірдің өзінде ескі конституцияларға қоса жаңа ... ... ... ... ... ... ... алдымен әлеуметтік-экономикалық құқықтар қатарына меншік ... оны ... ... ... жатады. Бұл түп ... ... ... және ... ... ... қол ... барлық
заң құралдарымен қорғалған. Егер Конституцияларды жеке меншікке қол
сұқпаушылық ... ... ... жеткізіліп өз көрінісін қазіргі
заман ... ... ... ... 1831 ... ... былай делінді: "Ешкім қоғамдық пайдаға, ... ... және ... ... тәртіппен болмаса, өз меншігінен
айрылмайды". Жаңа Конституцияларда меншікті қоғамдық ... алу ... ... ... ... ... меншік құқығы
туралы белгілі бір көлемде кез-келген Конституцияда айтылады (уақытша,
негізгі ... ... ... тиым ... ... ... түрін
иеленуге болады. Бірақ кейбір мемлекеттерде ... жер асты ... жеке ... ... жоқ, ... қоса ... айналымнан алынған
заттар тұлға меншігінде бола алмайды (у , қару-жарақтардың ... ... ... ... бойынша төрт зат адам меншігінде бола алмайды
- жер, су, ауа, от. Олар ортақ ... ... ... ... Ал, ... ... мұсылман елдерінде жерге деген жеке ... ... ... соғыстан кейін Италия, Дания, Япония, Коста-
Рика, Бельгия, Марокко және тағы басқа елдердің ... ... ... ... конституцияларда еңбекке құқық мемлекет ұмтылатын
мақсат немесе арманы ретінде жарияланды. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... мен міндеті болып
табылады. Мемлекет әр ... әділ және ... ... ... ... ... делінеді. Кейбір соғыстан кейінгі ... ... үшін ... сый-ақы алу құқығын және демалу құқығын жариялады.
Мұндай құқықтар Италия Конституциясында ... ... ... ... ... ... және көлеміне қарай сый-ақы алуға ... ... ... және ... төленетін демалысқа құқығы бар" (86-бап).
2.2. Адамдардың саяси құқықтары мен бостандықтары
Саяси құқықтар мен бостандықтар мемлекет ... ... ... ... ... отырады. Олар мемлекеттік билікті жүзеге асыру
барысында туатын ... ... ... ... ... ... кездегі жаңа Конституциялар барлық азаматтарда бірдей
саяси мәртебе бар екендігін мойындайды, ол көрінісін "заң ... ... ... ... ... заң ... ауқымды саяси құқықтар мен бостандықтар
берілген.
Маңызды саяи құқық болып - белсенді және пассивті ... ... ... ... ... болып табылады. Ол азаматтарға өкілді
органдарға өз адамдарын сайлау арқылы мемлекетті ... ... ... ... және де ... сайлануына да жол ашады. Өз ойын ... ... ... ... тобы ... орын алады. Бұл топқа сөз еркіндігі,
баспасөз еркіндігі, мәлімет алу ... ... ... ... ... ... ... мемлекетте әр адам кез-келген ... өз ойын ... ... ... ... дейді. Карл Маркстің айтуы
бойынша адамның рухани әрекетіне ... қол ... ... ... Өз ойын ... айту ... ... ретінде қарастырылмайды. 1913
жылы АҚЩ-Ш-тың Жоғарғы Сотының Ниар ісі бойынша шығарған ... " ... және ... ... ... ... ... табылмайды және мемлекет
бұл құқықты шектен аса пайдаланғаны үшін жазалануы мүмкін" - делінген.
Баспасөз құралдары дамыған ... өз ойын ... айту ... ... ... көбеюде. Кейбір елдерде шығатын газеттерге,
журналдарға, киноларға цензуралар қойылуда.
Шет ел ... ... ... ... ... кез-кед-лген дінді ұстануға құқығын жатқызуға болады. Кейбір
елдерде, негізгі заңдарда діни бостандық ... оның ... ... ... басымдылығын бекіткен. Мысалы, 1973 ... ... ... ... 3-бабында: " ... ... діні ... табылады" делінген.
Еңбекшілердің ең бір қолы жеткен жетістіктері, ол Одақтасу бостандығы.
Қазіргі уақытта бұл құқық ... ... ... ... ... дегеніміз - азаматтар мүддесін ... ... ... әр ... ... құру ... бар ... Олар заңды тұлға болып табылады және мемлекеттік ... ... ... ... ... тағайындау
ерікті түрде жүзеге асады. Заңға сәйкес кәсіподақтарға тиісті мемлекеттік
органдарда тіркелу міндеті жүктеледі" - деп ... ... ... азаматы болуы-болмауына қарамастан адамға жеке тұлға
ретінде берілетін құқықтар. ... ... ... ... ... мен бостандықтар адамдарға мемлекетпен берілмейді, ол табиғат пен
не құдаймен беріледі.
Жалпы жеке адамдардың құқықтар мен ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың қол сұқпаушылығынан қорғайтын ... ... ... қол ... ... құқықтар мен бостандықтар;
Бірінші топтағы жеке құқықтар мен ... аса көп емес ... ... және жеке ... қол ... ... ... бар. Олардың қатарына өмір сүру қүқығы, тұлғаға
ешкім тиіспеушілік құқығы, зорлық-зомбылыққа қарсыласу ... және ... ... ... ... қосуға болады (мәдени ... ... және таза ... ... өмір сүру ... ... ... құқығы алады. Ол құқық құлдыққа және басқа ... ... тиым ... XIX ... ... ... ... пен
құлдарды сату кейбір елдерде әлі күнге дейін бар. ... ... ... ... ... ... әлі күнге дейін сақталып отыр.
Құқықтық мемлекет және құқықтық басқару идеялары бойынша ... ... ... ... ... ... қатар сол азаматтарға қатысты
ешқандай қол ... ... ... ... да ... ... азаматты мемлекеттің және оның органдарының қол сұғушылығынан
қорғайтын көптеген заңды кепілдіктер де көрініс тапты. ... ... ... үйге қол ... хат ... ... ... сөйлесу,
почта, телеграф арқылы және тағы басқа ... ... ... ... ... ... ... таңдау сияқты құқықтар
мен бостандықтар. Тұрғын үйге қол сұқпаушылық тек ... ... ... ... ғана ... ... ... жеке
тұлғалардың әрекетінен де қорғайды. Бұл жерде жеке кепілдіктерге қоса ... ... ... де ... болады.
Хат жазысу, телефон арқылы сөйлесу, почта, телеграф арқылы және тағы
басқа ... ... ... ... ... ... ... мұндай
әрекеттер жасау үшін арнаулы рұқсат алуға міндеттейтін заң баптары ... ... ең ... жеке ... бірі ... жүріп тұру және
тұрғылықты жерді таңдау бостандығы болып ... ... ... ... Декларациясы бұл бостандықты былай жариялайды: "Әр адам бір мемлекет
аумағында еркін жүріп-тұруға және ... ... ... таңдауға құқылы.
Әр адам өз елінің аумағынан шығып, оны ... ... және оған ... ... ... адам ... мен ... қорғау мәселесі
маңызды сипатқа ие. БҰҰ өзінің құрылу уақытынан бастап мемлекеттердің адам
құқықтарын қорғау мәселесі ... ... ... ... ... болды.
БҰҰ-ның 1945 жылғы 26 маусымда қабылданған ... 1-бап ... бір ... адам ... мен ... ... ... көтермелеу үстінде халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру болып
бекіткен". Жарғының 55-бабына байланысты БҰҰ ... ... ... тұрғындардың өмір деңгейі мен, жұмыс деңгейін көтеру;
- экономикалық-әлеуметтік, мәдени аймақтарда халықаралық ... ... ... ... ... ... ... тағы басқа
айырмашылықтарына қарамай адамдардың бостандықтары мен құқықтарын
сақтауға, құрметтеуге тиіс.
Қазіргі таңда халықаралық құқықта адам ... ... ... ... ... бар. Көпшілігі БҰҰ-ның шегінде
дайындалған болатын. Солардың ең ... 1948 жылы 10 ... ... ... адам ... ... ... бірдей адам құқығы туралы Декларация бірінші рет өмір сүру
құқығын, бүкіл адамдар теңдігін, ... және ... қол ... тұрғын үйді қорғау құқығын, саяси және азаматтылық ... ... міне ... мұның үлкен халықаралық маңыздылығы. ... ... ... азаптауға, оған зорлық-зомбылық ... ... ... адамдық қадір-қасиетін қорлайтындай жәбір көрсетуге не
жазалауға болмайды" деп көрсетілген. [28]
Өкінішке орай, ... ... және ... ... құқығы, соғысқа үгіттеуді тиым салу, онда ... ... мен ... сақтау мемлекет міндеті деген мәселелер
көрініс ... ... ... адам құқық кепілі және оның
жүзеге асыру жолдары мен әдістері ... жыл бойы ... ... адам ... ... ... Пактілер
дайындалды. 1966 жылы 19 желтоқсанда - ... ... ... құқығының пактісі және азаматтық және саяси құқық туралы
халықаралық пакт ... Олар ... ... ... және ... ... анықтау құқығы (экономикалық,
әлеуметтік және мәдени құқықтар мен ... ... 1-бап ... ету ... (экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтарының
халықаралық пактісі 6-бабы 1-тармағы).
Кәсіподақ ұйымдастыру құқығы (экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... 8-бап ... алу ... ... ... және мәдени құқықтарының
халықаралық пактісі, 13-бап 1-тармақ);
Ерлер мен ... ... ... және ... ... пактісі, 26-бап).
Бұл пактілердің маңыздылығы олар бірінші рет адам құқығын жинақы
реттеп ... О Р Ы Т Ы Н Д ... ... мен ... бірнеше мың жылдықтар ... ... ... ортасында болып келді.
Әрқашан жеке-даралар мен биліктің қарым-қатынасының түрлі жолдарын
іздестіруде болды. Адам құқығы ... ... ... ... ... ... ... Римде құл иеленушіліктің өмір сүргенін білеміз. Сонымен қатар
құлдарды адам деп ... ... құл ... ... адам құқығы деп
аталатындай ең алғашқы қадамдар басталды. Біздің дәуірімізге ... ... ... ... ... ... тұлға), Солон Конституция жасап
шығарды, бұл Конституцияда демократияның кейбір элементтері болды және
мемлекеттік ... ... ... белгіленді. Сонымен қатар Римдіктер
биліктің бөлінуін енгізді және табиғи құқықтың жобасын дайындап, қабылдады.
Тұлғаға қол сұқпаушылық кінәлі емес ... және ... ... ... ... ... ... жағдайларды 1679 жылы Хабебас корпусы
бекітті. Адам құқығының ... әрі ... 17 ... ... ... ... ... өз дамуын алды. Ол адамның өмір сүру құқығын:
"Әрбір адам өзін-өзі қорғауға ... деп ... 1689 жылы ... адам құқықтары жөнінде Билль қабылдады. Онда Парламентке ерікті
сайлау және сөз бостандығын белгіледі.
АҚШ демократиялық ... ... ... ең ... ... табылды. 1787 жылғы АҚШ-тың Конституциясы - ... ең ... ... ... ... көп ... ... әсер етті.
АҚШ-тың Конституциясы биліктің әсерінен адам құқықтарын ... ... Осы ... ... ұлы ... революциясы басталды. Бұл
революция бағалы құқықтық актінің жасалуына әсер етті. Бұл адам құқы және
Франция ... ... ... ... Бұл ... ... 1789 жылы ... жиналыспен қабылданды. 1789 жылғы Декларация адам
мен азаматтың табиғи құқықтарын ... ... ... ... "Адамдар тең болып туылады және тең болып қалады, себебі олар
бір текті шамада адам болып туылады".
1948 жылы 10 ... ... ... Бас Ассамблеясы бас қосқан
үлкен ... ... адам ... ... ... ... ... БҰҰ-ның өміріндегі, тіпті бүкіл адамзат ғұмырындағы деп айтса да
болғандай ұлы ... адам ... ... ... Декларацияның
бекітілуіне куә болғалы тұрмыз" - деп жалпақ әлемге жар ... еді. ... ... қағида жеке адамдарға, адамдар тобына немесе ... ... ... ... ... мен ... бұзатын
әс-әрекет жасау құқығын береді деп түсіндірілуі тиіс емес (30-бап)
тұжырымдаған соң ... мәні бар ... ... ... еш ... БҰҰ ... қуана қол соққан болатын. Бұл шындығында адам
құқығын әспеттеген ең бір ... ... ... Бір ... ... ... шыққан Адам құқығының жалпыға бірдей ... ... ойын ... ... сол ... БҰҰ Бас ... Президенті Герберт
Эватта: "Бар ғаламның миллиондаған жұртшылығы - үлкендері де, кішілері де
осы құжаттан ... ... ... ... болады" - деп айтқанды. Осыдан
жарты ... ... ... осы ... ... ... жатқанына әлем
халқы куә. Күні бүгінге дейін дүние жүзіндегі барлық елдер бұл ... ... ... ең ... эталоны ретінде бағалап, соны үлгі
ретінде пайдаланып келеді. Қазір ... ... ... ... 200 ... ... ... елдің Конституциясына
енгізілген.
Декларацияның басты мақсаты Қазақстан Конституциясынан да маңызды орын
алған. ... ... бет ашар ... ... адам ... құқылы және азат болып туылады. Барлық адамға ақыл-ой берілген,
сондықтан ... ... ... ... ... - ... елімізде мейлінше қолдау тапқандығының нақты көрінісі жүзден
астам ұлт өкілдерінің өзара тіл табысып ... өмір ... ... Сондай-ақ, Декларацияның негізгі өзегі саналатын 3 және ... "Әр ... жеке ... ісіне басқаны араластырмауға өмір
сүруге және еркіндікке құқығы бар, әр адамның әлеуметтік жағынан қамтамасыз
етілуге және жеке ... ... ... ... ... ... саларар бойынша қолдау табуға құқығы бар" деген тұжырымдарда
егемендікке қол жеткізген ... ... ... мұраты болып
табылады. Дегенімен бүгінгі таңда көптің көңіліне берік ұялаған аталмыш
Декларацияның қайта қарау керек ... де ... ... бөл ... бас хатшысы Кофи Аннан: "Інжіл мен құранды қайта жазу ... ... ... да ... ... еш ... жоқ. Жалпыға бірдей
Декларацияның мәтінінен гөрі оның ... ... ... жөн шығар" - дегенді айтты. Иә, гәп ... ... ... орындаушыларда жатса керек. Мұнда ең басты кемшілік, мемлекет
басшылары бұл мәселеге жалпы адами қарым-қатынас ретінде емес, ... ... ... ... ... адам ... жөніндегі шарттардың іске
аспай жататындығы да содан болса керек. Өйткені, олар үшін ... ... аса ... көрінеді. Және бір үлкен кедергі адам құқықтарын қорғау
механизмінің толық жұмыс істемей ... ... ... ... ... жатқан елдерде адам құқықтарын қорғауға деген ешқандай ынта
жігердің ықыластың жоқтығы ... ... ... ... ... ... ... бастауыда алаңдаушылық тудыруда. Жұмыс
орындарының ... ... жеке ... ... өтуі ... келісім шарттарына тәуелді етуде. Ал тәуелділік бар ... ... ... ... әрі ... ... ету мүмкін емес.
БҰҰ 1995-2004 жылдарды адам құқықтары саласындағы ... он ... ... болатын. Міне бұл үлкен бастама әрбір адам, әрбір мемлекет
осынау жақсы бастамаға өз ... ... ... нұр ... нұр. Өз ... міндеттерін жете білген адам еш уақытта жаңсақ баспайды. Ендеше әлем
мойындаған ... ... ... ... гөрі ... бұлжытпай орындауды дағдыға айналдырған жөн.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Нормативтік актілер:
1. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік егемендігі туралы Декларация. 25
қазан 1990 жыл. // ... ... ... ... - ... Жеті ... 1997 ... Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасының мемлекеттік
тәуелсіздігі туралы" Конституциялық заңы, 16 желтоқсан 1991 ... ... ... кезеңдер: конституциялық актілер. -
Алматы: Жеті Жарғы, 1997 ж.
4. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... туралы" Конституциялық заң күшіне ие
Жарлығы. // Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңес ... ... - N ... ... ... Президентінің "Қазақстан Республикасы
Үкіметі туралы" конституциялық заң ... ие ... ... ... ... ... ... 1995. N 23.
6. Қазақстан ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Парламент Жаршысы.
1999. N 9.
7. Қазақстан ... ... ... ... және атқарушы органдары туралы" заңы. 10
желтоқсан 1993 жыл. // Халық Кеңесі. 1993. 28 ... ... ... Парламентінің халықаралық шарттарын
жасалуы, орындалуы және олардың күшін жою туралы ... ... ... ... 1995 ж. N ... ... Республикасының "Қазақстан Республикасындағы тіл
туралы" заңы. 16 маусым 1997 ж. // Егемен Қазақстан. 1997 ж. ... ... ... ... ... азаматтығы
туралы" заңы. 20 желтоқсан 1991 ж. // Халық Кеңесі. 1992 ж. 8
қаңтар.
11. ... ... ... ... ... ... ... жағдайы туралы"
заң күшіне ие Жарлығы. // Егемен Қазақстан. 1994 24 маусым.
12. Қазақстан Республикасының Президентінің "Азаматтардың өтінішін
қарау ... ... заң ... ие ... // ... 1995 ж. 23 маусым.
13. Қазақстан Республикасының "Төтенше жағдайдың құқықтық тәртібі
туралы" заңы. 15 қазан 1993 жыл. // ... ... 1993 ж. ... Қазақстан Республикасындағы "Қоғамдық бірлестіктер туралы заңы"
31 мамыр 1996 ж. // ... ... 1996 ж. 6 ... ... ... ... ... Республикасының
халықаралық шарттарын жасау, орындау және күшін жою тәртібі
туралы" заң күшіне ие Жарлығы. // ... ... ... Жаршысы. 1995 ж. N 23.
16. Қазақстан Республикасының "Қазақстан ... ... ... ... ... // Қазақстан
Республикасы Парламентінің Жаршысы. 1997 ж. N 10.
17. Қазақстан Республикасы Президентінің "Жекешелендіру туралы" ... ие ... // ... ... ... Кеңес
Жаршысы. 1995 ж. N 24.
18. Ынтыкбаева Б.Б. Законодательство зарубежных стран о гражданстве.
НЕГІЗГІ ӘДЕБИЕТТЕР:
2.1. Конституция Республики Казахстан. ... ... // ... ... - Алматы: Жеті Жарғы, 1996.
2.2. Амандыкова С.К. "Конституционное право ... ... - ... ... 1998 ... Назарбаев Н.А. Послание Президента страны народу Казахстана.
Казахстан - 2030. Процветание, ... и ... ... Н.А. К ... ... через углублению реформ,
общенациональное согласие. - Алматы, 1994.
2.5. Назарбаев Н.А. Стратегия ... ... как ... - ... ... ... ... мемлекеттік сәйкестілігін
қалыптастыру тұжырымдамасы. // Саясат. - 1996. N 9.
2.7. Қазақстан ... ... ... ... - Алматы: Жеті Жарғы, 1996.
2.8. Қазақстан: мемлекеттік кезеңдері. Конституциялық актілер. //
құрастырған Ж.Бәйішев. - Алматы: Жеті Жарғы. ... ... С: ... Парламенті. Одақтан ордалы елге бет түзеп.
- Алматы: Қазақстан. 1993.
2.10. Байтин М.Н. Государство и политическая власть. - ... ... ... и ... ... - М. ... ... прав человека в современном ... // Отв. ... - М.: ИГП РАН. ... ... власть: Сравнительно-правовые исследования. - М:
ИНИОН РАН. 1995.
2.14. ... А.К. ... ... ... нация, народ.
(вопросы Конституционного права). - Алматы.: Жеті Жарғы. 1996.
2.15. Лазарев Л.В. , Марышева Н.И., ... И.В. ... ... ... - М: ... ... ... Конституционное право (государственное право зарубежных стран).
В 4-х ... т- 1-2. ... Б.А. ... ... 2 М: ... БЕК. ... ... Котов А.К. Суверенный Казахстан: гражданин, нация, ... ... Жеті ... 1997. с.288.
2.18. Кубеев Е.К. Конституционный строй Республики Казахстан. Болашак-
Баспа. Караганда. 1998. с.201.
2.19. Кудайбергенов У. ... ... и ... ... // ... Казахстана. - 1995 г. 7 апреля.
2.20. Қазақстан Республикасының Президентінің Қазақстан халқына
жолдауы. Елдегі жағдай - ішкі және ... ... ... ... жаңа ... ... демократияландыру, экономикалық және саяси
реформа. // Ақиқат- 1998. N 11.
2.21. Қазақстан Республикасының ... ... ... Жеті ... - 1996. 398 ... Мишин А. Конституционное право ... ... М.: ... ... ... Е.Б. Парламент РК и законодательные органы
зарубежных стран. - Алматы. ... 1997 г. ... ... ... ... Республики Казахстан: проблемы
теории и практики. Алматы: Әділет- Пресс, 1997 г. с.163.
-----------------------
[1] Международная ... прав и ... ... // ... международных
документов. М., Юридическая литература. 1990 г. с. 72.
[2] С.Жүрсембаев. "адам құқықтары мен бостандықтарының шығу тарихы" // Заң
және Заман. 1998, N 6, 10 ... ... ... ... зарубежных стран. М., 1996, с.96.
[4] В.С.Чиркин. Конституционное право зарубежных стран. М., Юрист., 1997,
с.56.
[5] Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... 1996 ж. 46 ... ... Вопросы теории. // Государственный суверенитет. М., Наука.
1979 г. с. ... ... Наше ... - ... ... // ... 1996 г.
с. 24.
[8] П.Г.Громушкин. Законодательные акты о гражданстве. // Страны ... ... 1993. 1 том, ... ... Законодательство зарубежных стран о гражданстве. //
Саясат, 1996. С. 69.
[10] М.А.Сарсембаев. Международное ... Жеті ... 1996, с. ... С.С.Кишкин. Советское государство. М., Изд-во НКЮ РСФСР. 1925 г.
[12] Законодательные акты о гражданстве. 2 том. С. 65.
[13] ... акты о ... 2 том. с. ... ... акты ... 4 том. с. 113.
[15] Г.Сапаргалиев. Қазақстан Республикасының конституциялық құқығы. //
Алматы. Жеті Жарғы, 1998 ж. 82,83 ... ... ... мен Ресей Федерациясы арасындағы осы
мемлекеттердің азаматтығын алудың жеңілдетілген тәртібі туралы келісім. ... // ... ... 1995. 20 қаңтар.
[17] Ерікті қоныс аудару және еңбек шарты бойынша Қазақстан Республикасына
келген ... ... ... ... ... ... шарт. 1-
4 бап. // Егеменді Қазақстан. 1994 ж. 10 қазан.
[18] Ғ.Сапарғалиев. Қазақстан Республикасының конституциялық құқығы. ... Жеті ... ... ... Республикасы Президентінің Жарлығы // Шетелдерде тұратын
отандастарды қолдаудың ... ... N 3308. ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, Жеті Жарғы. 1995 жыл.
[21] Г.С.Гудвин-Гилл. Статус беженца в ... ... М., ... 1997
г. с. 305.
[22] В.И. Потапов " Беженцы и международное право ". Москва, 1986. Стр. 157
[23] Л.А.Галенская " Права убежища". ... 1968 г. стр. ... ... ... ... ... ... М., Белые альвы.
1996 г. с. 162.
[25] В.С.Чиркин. Конституционное право зарубежных стран. М., Юрист. 1997 г.
с.132.
[26] Б.А.Страшун. Конституционное право ... ... М., ... ... г. с.56,84.
[27] Основные международные документы. М., Международные отношения. 1989 г.
с.156.
[28] Основные международные документы. М., Международные отношения. 1989 г.
с. 136, 152.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам және азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтары82 бет
Адам және азаматтың жеке құқықтары мен бостандықтары19 бет
Адам және азаматтың конституциялық және басқа да құқықтары мен бостандықтарына қарсы қылмыстар9 бет
Адам және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтары35 бет
Адам және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарының ұғымы39 бет
Адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау28 бет
Адам мен азаматтардың конституциялық құқықтары, бостандықтарына және міндеттері38 бет
Адам мен азаматтардың саяси және экономиккалық құқықтары мен бостандықтары20 бет
Адам мен азаматтың құқықтары, бостандықтары мен міндеттерінің конституциялық құқықтық қырлары59 бет
Адам құқықтары мен бостандықтарына қатысты мәселе34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь