Франклин Д. рузвельттің саяси портреті

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 Ф.РУЗВЕЛЬТ ЖӘНЕ САЯСИ ӘЛЕМГЕ БЕТ АЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.1 Ф.Рузвельт өмірінің басты кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Әскери.теңіз министрлігіндегі Рузвельтің қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
1.3 Рузвельт . Нью . Йорк штатының губернаторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

2 РУЗВЕЛЬТ : ҚҰРАМА ШТАТТАР ПРЕЗИДЕНТІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
2.1 «Жаңа бағыт» және билікке жол ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
2.2 Рузвельттің сыртқы саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі. Тарихта тұлғалардың тарихы ерекше орынды иеленді. Әсіресе, мемлекеттік және саяси қайраткерлігімен ерекшеленген ірі саяситұлғалар әрқашанда ел тарихында шешуші ролді атқара білген.
«Қырғи қабақ соғыс» жойылып, посткеңестік мемлекеттерде саяси идеологияның құрсауы тарих ғылымынан оқщауланғанан кейін, қазіргі заман тарихын зерттеуде, соның ішінде ірі саяси қайраткерлерді жаңаша тұрғыдан зерттеудің маңыздылығы туды. Осындай тарихи тұлғалардың бірі, есімі кеңес дәуірінде аса жоғары деңгейде айтылмай, айтыла қалса да тек сыни тұрғыда аталып келген Франклин Делано Рузвельт болды.
Ф.Д. Рузвельт (тарихи әдебиеттерде «Ф.Д.Р» деп атаған). Құрама Штаттардың тарихында өз орны бар, мемлекеттің экономикасы мен мәдениетінің дамуына, әскери өндірістік кешенімен әлеуметтік деңгейін, көтеруге өз елеулі үлесін қосқан ірі мемлекет қайраткері. Ол бастапқыда әртүрлі қызметтерде, кейін саяси қызметке араласып, АҚШ – тың жоғарғы мемлекеттік басқару жүйелерінде ұзақ жылдар бойы қызмет жасады. Ал, 1932 – 1945 жылдары АҚШ – тың президентігіне алғаш ел тарихында 4 рет қатарынан президент болып сайланды. Мұның өзі бұл аталмыш тұлғаның мемлекеттік бейнесін жоғарлата түседі.
Франклин Рузвельт АҚШ – тың президенті бола жүріп, сол уақыттағы елдегі күрделі әлеуметтік – экономикалық қиындықтарға тап келіп сол қиындықтарды шешумен ерекшеленді. 1924 – 1933 жылдардағы әлемдік экономикалық дағдарыстың салдарымен күресіп, «жаңа бағыт» саясатын жүргізді. Осы саясатының негізінде ол Құрама Штаттарда бірқатар реформалар жүргізіп, елді үлкен қауіп – қатерден аман алып қалды. Міне, осындай ірі мемлекеттік, саяси қайраткердің өмірі мен мемлекеттік қызметін қарастыру бүгінгі таңдағы қазіргі заман тарихы ғылымындағы өзекті мәселелері болып табылады.
Жұмыстың зерттелу дәрежесі. Жұмысты қарастыру барысында В.Л. Мальковтың «Новый курс» в США» [21], «Путь к императорству: Америка в первой половине XX века» [20] ғылыми еңбектері негізге алынып, қарастырылды.
Мұнда автор, Ф. Рузвельттің саяси портретін суреттей отырып, Құрама Штаттардың бүкіл саяси тарихын көрсетіп, жан – жақты талдауға тырысқан. Ф. Рузвельттің өмір баянын суреттеп, оның жан – жақты саяси қайраткер болып қалыптасуның алғы – шарттарын іздеуге тырысқандығы байқалады. Мұнда ол оның әкесінің жоғарғы саяси элиталармен байланысы болғандығының арқасында ғана жете алды деген көзқарастан таймайды. «Новый курс» в США» атты еңбегі кеңестік идеология тұрғысынан жазылып, ал келесі еңбегі «Путь к императорству: Америка в первой половине XX века» атты ғылыми жұмысы «қырғи – қабақ соғыстан» кейін де шықсада автор мұнда сло баяғы анти батыстық немесе анти американдық бағытынан таймаған. Керісінше Ф. Рузвельттің капитализмнің негізгі жетекшісі деп бағалайды.
Дегенмен, ғалым – тарихшы Ф. Рузвельттің саяси портреті мен мемлекеттік қызметін жан – жақты талдап, негізгі іс - әрекеттерін көрсете алған. Мұнда оның өмірінен кездесетін қызықты дипломатиялық оқиғалар да суреттелген.
Келесі ғылыми жұмыстарға А. И. Уткиннің «Рузвельт» [29] шығармасын жатқызамыз. Қарастырылып отырған жұмысқа осы автордың тұлға тарихына арналған бірнеше ғылыми мақалалары қолданысқа алынып, талдау жасалды.
Атап айтқанда А. И. Уткиннің «Рузвельт и белый Дом» [30] ( // Новая и новейшая история журналында, 1998 жыл. - № 5.), «Рузвельт: дорога к губернаторству» [31] (// Новая и новейшая история. 1999 жыл. - № 1.), сондай – ақ, «Новый курс» Рузвельта» [32] (// Новая и новейшая история. – 2006 жыл. - № 5.) атты ғылыми мақалалары ерекше қолдауға тұрарлық. Ғалым кең мұрағаттық және шет ел тілдерінде (ағылшын, неміс) шыққан деректер негізінде үлкен жұмыс жасаған. Дегенмен, А. И. Уткиннің мақалаларының мазмұнын түсіну қиынға соқты, өте күрделі жазылған.
Сонымен қатар, Н.Н. Яковлевтің «Франклин Рузвельт: человек и политик. Новое прочтение» [37, 38] 1975 және 1981 жылдары екі рет жарық көрген ғылыми монографиясын да атап кетуге болады. Н.Н. Яковлевтің бұл еңбектерінің тілі тартымды, әрі қызықты жазылған. Бір кемшілігі кеңестік заман идеологиясы өз іздерін көрсетіп қалып жатады.
Жұмысты қарастыру барысында бұданда басқа ғылыми мақалалар мен ғылыми монографиялар қолданысқа енгізілді.
Бітіру жұмысының мақсаты. Франклин Рузвельттің саяси портретін көрсетіп, мемлекеттік қызметіне талдау жасау. Аталған мақсатқа жету үшін төмендегі міндеттер қойылды:
- Ф.Рузвельт өмірінің басты кезеңдеріне: жастық шағын қарастыра отырып, болашағына әсер еткен алғы – шарттарды анықтау;
- Әскери-теңіз министрлігіндегі Рузвельтің қызметін қарастыра отырып, мұндағы атқарған қызметіне талдау жасап, қосқан үлестерін көрсету;
- Нью - Йорк штатының губернаторы болудағы саяси науқандарына, одан губернатор болғандағы іс - әрекеттерін көрсету;
- «Жаңа бағыт» арқылы АҚШ халқын қиындықтан алып шығудағы негізгі күрестеріне тоқталып, шынайы баға беру;
- Екінші дүние жүзілік соғыс қарсаңындағы және соғыс барысындағы Ф.Рузвельттің жүргізген сыртқы саясатына тоқталу.
Бітіру жұмысының әдістемелік негізі. Аталмыш жұмысты қарастыру барысында бірқатар ғылыми әдіс – тәсілдер қолданысқа алынды: нақты тарихи, тарихи – салыстырмалық, талдау, өткенге шолу (ретроспективті) және жүйелеу әдістері қолданылды.
Жұмыстың нысаны және мерзімдік шеңбері. Жұмыстың нысаны – Ф.Рузвельттің мемлекетік қызметі және саяси портреті. Мерзімі – дүниеге келген уақытынан бастап (1882 жыл), өмірінің соңғы уақыттарына (1945 жыл) дейінгі жылдар аралығын қамтиды.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы. Ф.Рузвельттің мемлекетік қызметі және саяси портретін ашуға арналған бұл жұмысты алғашқы жинақталған, жүйеленген жұмыстардың қатарына жатқызуға болады.
Жұмыстың тәжірибелік маңызы. Ф.Рузвельттің мемлекетік қызметіне арналған бұл жұмыста тұлғаның саяси сахнаға келу жолдары, оның «Жаңа бағыт» саясаты, АҚШ – тың ішкі және сыртқы саясатына қатысты іс - әрекеттері және тағыда басқа мәселелері қарастырылып, талдау жасалған. Сондықтан, зерттеу жұмысында жасалған қорытындылармен тұжырымдарды, ізденіс нәтижелерін қазіргі заман тарихы және басқа да тарихи пәндерде қосымша сабақтар жүргізуде пайдалануға болады.
Бітіру жұмысының құрылымы: Жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен құралған.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Асматов И. К. Рузвельт и Черчиль / И. К.Асматов // Эхо планеты. – 2000. - № 5. – С. 18 – 19.
2. Абдулатипов М. Л. Вашингтон и Лондон: вчера, сегодня, завтра / М. Л. Абдулатипов. – М.: РОСПЭН, 2005. – 325 с.
3. Великая Отечественная война. Вопросы и ответы. М.: Наука, 1990. – 226
4. Великая Отечественная война. Энциклопедический словарь. М.:Наука, 1979. – 556 с.
5. Виноградов В. М. Эпизоды из дипломатической практики / В. М. Виноградов. - М.: Наука, 1993. – 335 с.
6. Внешняя политика Советского Союза в годы Второй мировой войны. – М.: Наука, 1970. – Т. 2. – 562 с.
7. Внешняя политика Советского Союза в годы Отечественной войны. – М.: Наука, 1961. – Т. 1. – 682 с.
8. Дипломатический словарь. Т. I-III. - М.: Наука, 1985. - 685 с.
9. Земсков И. Дипломатическая история второго фронта / И.Земсков. – М.: Наука, 1989. – 345 с.
10. Зонова Т.В. Дипломатия иностранных государств / Т.В. Зонова. - М.: РОСПЭН, 2004. - 541 с.
11. Иванов Р.Ф. Д. Эйзенхауэр и советско-американские союзнические
отношения / Р.Ф. Иванов // США, экономика, политика, идеология – 1995. - №– С. 43 - 54.
12. История дипломатии / Под ред. А.А. Громыко. – М.: Политиздат, 1975. – 752 с.
13. История второй мировой войны 1939–1945. т. 1–12. М., 1973–1982.
14. Канатов А.А. Франклин Рузвельт / А.А. Канатов // Поиск. Серия гуманитарных наук. – 2005. - № 5. – С. 5 – 9.
15. Карягин В. Дипломатическая служба: вчера, сегодня, завтра / В. Карягин. //Международная жизнь. - № 10. - 1994. – С. 14 – 19.
16. Колосов Ю. М., Кривчикова Э. С. Международное право / Ю. М. Колосов, Э. С. Кривчикова. - М.: Международные отношения, 2001. – 245 с.
17. Кулиш В.М. История второго фронта / В.М.Кулиш. – М.: Просвещение, 1985. – 459 с.
18. Лидеры войны. Сталин, Рузвельт ,Черчиль, Гитлер, Муссолини. – М.:, Просвещение, 1995. – 645 с.
19. Макконнелл К.Р. Экономикс / К.Р. Макконнелл, С.Л. Брю. М.: Республика, 1992. – 470 с.
20. Мальков В.Л. Путь к императорству: Америка в первой половине XX века / В.Л. Мальков.–М.: Наука, 2004. – 249 с.
21. Мальков В.Л. «Новый курс» в США / В.Л. Мальков. – М.: Наука, 1973. – 232 с.
22. Мэтлофф М. Стратегическое планирование в коалиционной войне 1941 – 1942 гг. / М.Мэтлофф, Э. Снелл. – М.: Наука, 1979. – 455 с.
23. От первой мировой войны до современности / Под ред. С.Т. Подласова. – М.: Книгоиздат, 1999. – 129 с.
24. Паперно А.Х. О ленд-лизе и тихоокеанской транспортной эпопее / А.Х. Паперно // Отечественная история. – 1997. – № 5. – С. 17 – 19.
25. Тегеран – Ялта – Потсдам. Сборник документов. – М.: , 1971. – 554 с.
26. Торкунов А. В. Дипломатическая служба / А. В. Торкунов. Учебное пособие. - М.: РОСПЭН, 2002. – 235 с.
27. Урланис Б.Ц. История военных потерь / Б.Ц.Урланис. – СПб.: Фонд Сорос, 1998. – 359 с.
28. Урланис Б.Ц. История военных потерь / Б.Ц.Урланис. Дополн. издание. – СПб.: Фонд Сорос, 2005. – 594 с.
29. Уткин А. И. Рузвельт / А. И.Уткин. – СПб.: Фонд Сорос, 1998. – 259 с.
30. Уткин А. И. Рузвельт и белый Дом / А. И.Уткин // Новая и новейшая история. – 1998. № 5. – С. 15 – 19.
31. Уткин А. И. Рузвельт: дорога к губернаторству / А. И.Уткин // Новая и новейшая история. – 1999. - № 1. – С. 12 – 35.
32. Уткин А. И. «Новый курс» Рузвельта / А. И.Уткин // Новая и новейшая история. – 2006. - № 5. – С. 25 – 35.
33. Федоров В. А. Франклин Рузвельт / В. А. Федоров // Звезда. – 2000. - № 2. – С. 15 – 25.
34. Экономическая история: Учебное пособие/ В.Г. Сарычев, А.А. Успенский, В.Т. Чунтулов- М., Высшая школа, 1985. – 483 с.
35. Эрман Дж. Большая стратегия / Дж.Эрман. – М.: Наука, 1980. – 645 с.
36. Юнкер Д. Франклин Рузвельт и Гопкинс / Д. Юнкер, Дж. Смайлс. – Ростов на Дону: Книга, 1998. – 452 с.
37. Яковлев Н.Н. Франклин Рузвельт: человек и политик. Новое прочтение / Н.Н. Яковлев. – М.: Международные отношения, 1975. – 358 с.
38. Яковлев Н.Н. Франклин Рузвельт: человек и политик. Новое прочтение / Н.Н. Яковлев. Дополн. перераб. – М.: Международные отношения, 1981. – 416 с.
39. Шервуд Р. Л. Рузвельт и Гопкинс / Р.Шервуд. – М.: Наука, 1969. – 358 с.
40. Шемятина Л. Д. Америка между прошлым и будущем / Л. Д. Шемятина. – М.: Наука, 1989. – 478 с.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Тарих» мамандығы
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
тақырыбы: ФРАНКЛИН Д. РУЗВЕЛЬТТІҢ: ... ... ... және ... ... бет
алу.............................................7
1. ... ... ... Әскери-теңіз ... ... ... – Нью - Йорк ... ... : құрама штаттар
президенті...........................................32
2.1 «Жаңа бағыт» және билікке
жол......................................................................3
2
2.2 Рузвельттің сыртқы
саясаты.....................................................................
.......42
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
......................................48
ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ......................................................................
.......................51
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Тарихта тұлғалардың тарихы ... ... ... ... және ... ... ерекшеленген ірі
саяситұлғалар әрқашанда ел тарихында шешуші ролді атқара білген.
«Қырғи қабақ соғыс» ... ... ... ... ... ... ғылымынан оқщауланғанан кейін, қазіргі заман
тарихын зерттеуде, соның ішінде ірі саяси ... ... ... ... ... Осындай тарихи тұлғалардың бірі, есімі кеңес
дәуірінде аса ... ... ... ... қалса да тек сыни тұрғыда
аталып келген Франклин Делано Рузвельт болды.
Ф.Д. Рузвельт ... ... ... деп ... ... ... өз орны бар, ... экономикасы мен мәдениетінің
дамуына, әскери өндірістік ... ... ... ... ... ... қосқан ірі мемлекет қайраткері. Ол бастапқыда әртүрлі
қызметтерде, кейін саяси қызметке араласып, АҚШ – тың ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... Ал, 1932 – 1945 жылдары
АҚШ – тың президентігіне алғаш ел тарихында 4 рет ... ... ... ... өзі бұл ... тұлғаның мемлекеттік бейнесін жоғарлата
түседі.
Франклин Рузвельт АҚШ – тың ... бола ... сол ... ... әлеуметтік – экономикалық ... тап ... ... ... ерекшеленді. 1924 – 1933 жылдардағы әлемдік
экономикалық дағдарыстың ... ... ... ... ... Осы ... ... ол Құрама Штаттарда бірқатар реформалар
жүргізіп, елді ... ...... аман алып ... ... ... ірі
мемлекеттік, саяси қайраткердің өмірі мен ... ... ... ... ... ... ... ғылымындағы өзекті мәселелері болып
табылады.
Жұмыстың ... ... ... ... ... ... «Новый курс» в США» [21], «Путь к императорству: Америка в
первой ... XX ... [20] ... ... ... алынып,
қарастырылды.
Мұнда автор, Ф. Рузвельттің саяси портретін суреттей отырып, Құрама
Штаттардың бүкіл саяси тарихын көрсетіп, жан – жақты талдауға ... ... өмір ... ... оның жан – ... ... қайраткер болып
қалыптасуның алғы – шарттарын іздеуге тырысқандығы байқалады. Мұнда ол оның
әкесінің жоғарғы ... ... ... ... ... ғана
жете алды деген көзқарастан таймайды. «Новый курс» в США» атты ... ... ... ... ал ... еңбегі «Путь к
императорству: Америка в первой половине XX ... атты ... ...... ... кейін де шықсада автор мұнда сло баяғы ... ... анти ... бағытынан таймаған. Керісінше ... ... ... ... деп ... ғалым – тарихшы Ф. ... ... ... ... ... жан – жақты талдап, негізгі іс - ... ... ... оның ... ... қызықты дипломатиялық оқиғалар да
суреттелген.
Келесі ғылыми жұмыстарға А. И. Уткиннің «Рузвельт» [29] шығармасын
жатқызамыз. ... ... ... осы ... ... ... бірнеше ғылыми мақалалары қолданысқа алынып, талдау жасалды.
Атап айтқанда А. И. Уткиннің «Рузвельт и ... Дом» [30] ( // ... ... ... ... 1998 жыл. - № 5.), ... дорога к
губернаторству» [31] (// Новая и новейшая история. 1999 жыл. - № ... – ақ, ... ... Рузвельта» [32] (// Новая и новейшая история. –
2006 жыл. - № 5.) атты ғылыми мақалалары ... ... ... ... ... және шет ел ... (ағылшын, неміс) шыққан деректер
негізінде үлкен жұмыс жасаған. ... А. И. ... ... ... ... соқты, өте күрделі жазылған.
Сонымен қатар, Н.Н. Яковлевтің «Франклин Рузвельт: человек ... ... ... [37, 38] 1975 және 1981 ... екі рет ... ... ... да атап кетуге болады. Н.Н. Яковлевтің бұл
еңбектерінің тілі тартымды, әрі ... ... Бір ... ... ... өз ... ... қалып жатады.
Жұмысты қарастыру барысында бұданда басқа ғылыми мақалалар мен
ғылыми монографиялар қолданысқа енгізілді.
Бітіру ... ... ... Рузвельттің саяси портретін
көрсетіп, мемлекеттік қызметіне талдау ... ... ... жету ... ... ... ... өмірінің басты кезеңдеріне: жастық шағын қарастыра
отырып, болашағына әсер еткен алғы – ... ... ... ... ... ... ... мұндағы атқарған қызметіне талдау жасап, қосқан үлестерін көрсету;
- Нью - Йорк штатының губернаторы ... ... ... одан
губернатор болғандағы іс - әрекеттерін көрсету;
- «Жаңа бағыт» арқылы АҚШ ... ... алып ... ... тоқталып, шынайы баға беру;
- Екінші дүние жүзілік соғыс қарсаңындағы және ... ... ... ... ... ... ... әдістемелік негізі. Аталмыш жұмысты қарастыру
барысында бірқатар ... әдіс – ... ... ... ... тарихи,
тарихи – салыстырмалық, талдау, өткенге шолу (ретроспективті) және жүйелеу
әдістері қолданылды.
Жұмыстың нысаны және ... ... ... ... ... ... қызметі және саяси портреті. Мерзімі – ... ... ... (1882 жыл), ... ... ... (1945 ... жылдар аралығын қамтиды.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы. Ф.Рузвельттің ... ... ... ... ... ... бұл ... алғашқы жинақталған, жүйеленген
жұмыстардың қатарына жатқызуға болады.
Жұмыстың тәжірибелік маңызы. ... ... ... бұл ... ... ... сахнаға келу жолдары, оның «Жаңа бағыт»
саясаты, АҚШ – тың ішкі және ... ... ... іс - ... және
тағыда басқа мәселелері қарастырылып, талдау жасалған. Сондықтан, зерттеу
жұмысында жасалған қорытындылармен ... ... ... ... тарихы және басқа да тарихи пәндерде қосымша сабақтар
жүргізуде пайдалануға ... ... ... ... ... екі тараудан,
қорытындыдан және ... ... ... құралған.
1 Ф.Рузвельт және саяси әлемге бет алу
1.1 Ф.Рузвельт өмірінің басты кезеңдері
Франклин Делано Рузвельт 1882 жылдың 30 ... Гайд – ... – Йорк ... ... жер ... және ... болып табылатын
отбасында дүниеге келген. Бұл отбасының солтүстік – ... ... ... ... болған. Олардың үйі Гудзон өзенінің
жағалауында Нью – Йорк пен ... ... ... жасыл алқапқа
бөленген жерде орналасқан. Франклин екінші некеден туған бала болды. ... ... 54 ... өзінен 26 жас кіші Сара ханымға үйленіп, онымен
қоса бір миллион АҚШ доллары бар ... ... [37, 12 ... Рузвельт жан – жақты адам ... ... ... ... ... адам болып шықты. Елді мекенінде, яғни ... ... ... ол ... ... өмірін кешті. Ол бір уақытта фермер, саудамен
айналысатын ірі саудагер және жоғарғы саяси қайраткерлермен кездесіп, ... адам да бола ... ... ... Дж.Рузвельт операмен театрды
жақсы көріп, әйелі Сарамен үнемі Нью – Йоркқа және Құрама Штаттардың басқа
қалаларына ... ... сол ... ... ... танысып,
операмен театрға үзбей барып отырған. Сондықтан кейбір адамдар оны фермер
немесе саудагер деуден аулақ ... ... ... ... бірі
екенін мойындайтын.
Джеймс пен Сара өздерінің тұңғыш ... бар ... ... ... Олар ... ... ... көріп, барын соған берді.
Олар шынымен де отбасы ... ... еді. ... сол ... және ... аса бай бола ... да, өз ... азаматтарының біріне сай байлығы да жетерлік еді. Міне, ... пен ... ... ... өсіп, тәрбиеленеді.
Ұлдары жеті жасқа жеткенде анасы Сара оны оқытуға бел буады. ... он төрт ... ... ... алғашқы сауатын ашқан. Дегенмен оның
балалық шағы байлыққа толы болса да, әке – ... ... ... ... мен ... төзімді бола білетін азамат тәрбиелеп шығу мақсатында,
оған арнап ... ... ... : ... ... ... ... сегізде таңғы ас,
түс мезгіліне дейін екі – үш пәндермен сабақ оқу. Сағат он ... ... дем алу, ал ... ... күндізгі асын ішіп, тағы да ... ... ... ... ... ... әке – ... ұлдарының жан – жануарды аялап өту үшін
арнайы шотландық пони мен асыл тұқымды сеттерді сатып берген. ... ...... ... ... ... ... әке – шешесі оған
бұларға өзі жауап беретіндігін және оларға өзі қарайтындығын тапсырған.
Франклин балалық шағында екі шет ... ... ... неміс және
француз. Неміс тілін Рейнхардт атты ... ал ... ... ... ... ... Әрине, Франклин бұл тілді жетік
меңгеріп шықты.
Жас жігітке пианино мен сурет салуды да ата – ... ... ... ... ... ... Франклиннің музыкаға деген
қызығушылығы болмай, ол үнемі пианинода ойнаудан қашумен болды.
Мұның барлығы ата – ... өз ... ... ... ... бизнесмен жасауды ойластырған болатын. Мұның барлығы өте қажет деп
шешкен.
Рузвельттер отбасы үнемі Еуропаға саяхатқа ... ... Олар ... ... алып, Парижге, Лондонға, Германияға барып отырған. Бірде
Германияға барғанда ұлдарының неміс тілін жаттықтыру үшін оны алты ... ... ... Мұнда барлық пәндер неміс ... ... оның ата – ... көп ... ... ол тіпті, бірде рейн өзені
бойымен жалғыз велосипед серуендеп те қайтқан. Сондықтан ... ол ... ... ... ... қазір ұнамаса да, ол Англия мен ... ... ... ... - деп өз ... бар ... ... жүріп, Рузвельттер отбасы бірқатар жоғарғы әлем
өкілдерімен : герцогтармен, ... ... ие ... ... ... ал, Франклин өзінің екі шет тілін, яғни неміс
және француз тілдерін іс – тәжірбиеден өткізіп отырған. Оның ... ... ... көп ... ... ... 1944 жылы ол АҚШ – ... ... беру ... ... сөз ... ... ... ерекшелей түскен.
Фанклин жастайынан кітапқа құмар болып өсті. Он жасында ол ... ... ... ... Тіпті, ол американдық журналдарға
жаудай тиіп, үнемі оқумен болады. Оның ұнатқан ... ... ... болды. Оның жасындағы құрбылары ол уақытта далада доп ... ... ... ... ... ... әкесі, Компобелла аралын ұлына
сатып әперіп, қосымша «Хаф мун» атты яхтасын ... Жас ... ... сыйлығына қатты қуанған. Ал, он алты жасында әкесі тағы 7 метрлі «Нью
мун» ... ... Бұл ... ... нағыз теңізшіге айналып,
теңізге қатысты барлық ақпаратпен қаруланған.
1896 – 1900 ... ... ... ... әке – ... ... елдегі ең беделді білімі жағынан сапалы, әрі ... үшін аса ... ... ... ... жеке ... ... мектеп оқушыларды 12 жасынан қабылдап, алты жыл оқытып,
18 жасында мектептің түлегі атанатын. Франклин мұнда 14 ... ... ... ... Бұл жеке ... ... ... ректоры
Эндикот Пибоди мырза болды. Ол өз ... ... ... және ... ... ... өз оқушыларын Американың болашақ саяси элиталары деп ... бұл ... ... тек ... С.Уэллес, Дж.Грю,
А.Гарриман сынды азаматтар ғана АҚШ – тың ... ... орын ала ... ... түлектері, әке – шешелерінің ісін жалғастырып іскер адамдарға
айналған.
Мұнда Ф.Рузвельт орташа балл «В» - ға, яғни ... оқып ... өзін ... ... бұл ... ... сынып оқушылардың
қаһарына ұшырау еді. Сондықтан Франклин олардың да таба білген.
Мектепте спортты басты ... деп ... ... ол ... сай ... ... осы салада өзін ерекше көрсетуге
тырысады. Алайда, ол ешқандай жетістіктерге қол жеткізе алмаған.
Мектеп ректоры Эндикот Пибоди ... ... ... ... да күнделікті шіркеуге барып Құдайға жалбарынды. Ф.Рузвельтте бұл
әдеттен қалмай, кейін өмірінің соңына дейін шіркеуге барып ... оқи ... ... ерекше қабілеттерге ие болды : пікір
талас жүргізу. Ол мектептегі соңғы жылында бұл іспен ... ... ... бері АҚШ – та басталған шовинистік ағымға қосылып кетті. Ол ... ... ... сыртқы саясатына қатысты тақырыптарда пікір
таластар өткізіп, нағыз шешенге айналды. Мәселен ол : «АҚШ өз ... ... ... ... ... «АҚШ – тың Гавй ... аннексиялап алуы
тиіс» және тағы да басқалар. Сөйтіп, мұнда да ол өзінің теңізге құштарлығын
көрсетті. Мұнда жүріп ол ... ... ... ... зерттеп
шықты. Елде соғыс басталғанда Франклин бірнеше жолдасымен Гротаннан қашып
кетіп, флотқа оқуға ... ... ... ойлаған ойлары жүзеге аспай
қалады.
1900 жылы ол Гротон мектебін аяқтап, көзілдірктің орнына ... ал ... ... ... үлкен азамат болғандығын елге ... ... ... Э.Пибоди, оның атестатына : «Он был честным
учеником и ... ... ... ... на ... ... - деп жазады.
Ал, 1900 – 1904 жылдары Гарвардтың ... ... жан – ... ... ... талпынысымен оқып шығады.
Кембридждегі Гарвардта АҚШ – тың ең танымал мектептерін бітірген
оқушылар оқыған. Мұнда оқи жүріп Ф.Рузвельт ... ... және ... латын тілін, геологияны, палитологияны және шешендік ... ... – ақ ол ... ... экономикаға да көңіл бөледі.
Франклин Гарвардтада ең алдымен оқу емес, спорт екендігін ... ... ол тағы да ... бар ... ... көреді. Алайда оның денсаулығы
бұған жол бермейді. Сөйтіп оған деген Гарвардтың ... атты ... ... ... ... жылы 7 ... ... екі жастағы әкесі қайтыс болып, өз
аманатында ұлын анасының қамқорлығына қалдырады. Ал, анасы ... ... ... ... келеді.
Шамасы футболға келмегенен кейін ол студенттік газет «Кримсонға»
жұмысқа тұрып, барлығы 68 студент – ... ... ... ... жылы президенттік сайлауға қатысты ... ... ... Бұл ... ... еді, ... одан оған дейін батыл кабинетіне кіріп
көрмеген. Франклинге ректор, өзінің ... ... ... ... ... ал ... вице – президенттіке
ұсынатындығын мәлімдеген. Бұл ... ... қала ... ... 1 курс
студенті Ф.Рузвельтті танымал журналистке айналдырған.
Колледжді 1904 жылы жақсы бітірген Рузвельт ... ... 1904 ... ... ... университетінің құқықтану факультетіне түсіп, заңгер
мамандығын таңдайды. Мұнда ол ... ... ... ... ... Американың және тағы басқа мемлекеттердің құқық
тарихын оқып, құқықтану саласындағы ірі қайраткерлердің ... ... ... көзқарастарының қалыптасуына жағдай жасайды [37, 59 б.].
Алайда, әке – шешесінің байлығы ма, әлде американдықтарға біткен
қасиет пе ... ол өз ... ... ... жол ... нью –
йорктік адвокаттар палатасында экзамен тапсырып, 1907 жылы ... нью ... ... контораға жұмысқа тұрады. Нью – йорктық ... ... ... Мұнда ол стажерге сай шығып жалақы алып отырған.
Бұл уақыттары оның ... ... ... жоғалып, тек
саясатқа деген назары ауа бастаған. Бұған негізгі зерттеушілердің ... ... ... ... ... ... ... бай
азматтардың бірі болды. Сондықтан, ол қолында қаржы болғанан кейін құқыққа
да, басқа жаққа да ... тек, ... ... ... ... ... себептерде жетерлік еді. Мәселен, оның алыс туысы ... ... ... ... ... ... және ... үнемі Ақ үйге
барып, онымен кездесіп отырған.
Бұл отбасы Франклинге өзіне деген сенімділікті, алдағы уақытқа ... және ... ... үйретті. Франклин басқа ауқатты американдық
отбасында тәрбиеленген ... ... ... ... мен ... екі ... берген тәрбиесін жылы қабылдаумен өсті.
Өз бойында сенімділікті қалыптастыра білген Рузвельтке бұл әке –
шешесінің тәрбиесі үлкен көмегін оның ... көп ... ... ол 1921 жылы ... ... ... ауырып, зардап шеккті, оны
ол мұзды суға ... деп ... ... ... 152 б.]. ... осы ... күрессе де түк шықпай, көптеген жылдар бойы ... ... ... ... ... ... Алайда, денсаулығы мұндай
жағдайына ол мойымай күрессе де ... ... ... ... таңылып, жүре алмай қалады. Болат шиналардың көмегімен ғана ... ... ... ол ... нық ... Оның ... да көп – көрім еді –
он фут шамасында болған. Тек, балдақ ағаш ... ... ғана ... ... Ол ... ... ... де ешқашанда сыртқа білдірмей,
тағдырға қанша налыса да ешкімге мұңын шақпаған. Франклин Рузвельт өз әке –
шешесінен алған ... ... пен ... басты күшіне алып, үнемі
өз денсаулығының тәуір болатынына сенумен болған.
Рузвельттің ауыруы әйелі Элеонордың және ... ... ... ... ... ... ... яғни өзінің алыс туысы
(Гудзон даласы аймағынан шыққан) және ... ... ... президенті
болған Теодор Рузвельттің (1858 – 1919) ... ... 1905 ... неке ... ... [29, 55 ... мен ... отбасында 1906 жылы алғашқы балалары ... ... ... ал келесі он жылдықта тағы 5 бала – ұлдары ... ... ... ... 8 айдан кейін қайтыс болған.
Бастапқыда Эленора Рузвельт қоғам алдында үнемі жасқаншақтау және үй
шаруасымен айналысатын әйел ... ... ... да, ... келе
Эленора үй шаруасындағы әйел мен ана бейнесінен біртіндеп «Эленор» ханым
қалыптасып ... Бұл ... ХХ ... 30 – 40 ... ... Штаттардың
халқы ерекше ықыласпен айта алатын адамдардың біріне айналды.
Эленора Рузвельт өз ... ... ... ... жан – ... ... Ол жан – жақты әлеуметтік – саяси ... ... ... ... әйел ... және ... қозғалысының
құқықтары үшін, тіпті, үстем тап өкілдеріне тапталушы азаматтардың, қорлық
көрген және американдық ... ... ... ... үшін жан алмай
күресіп, елдегі әлеуметтік – саяси істерге бас қойып ... ... ол ... әлеуметтік – саяси істерде жүріп, ол танымал ... ... ... ... ... яғни ... қызметті де атқарып
шықты. Шешен, әрі ... бола ... бір ... ... ... ... ол бірнеше алдыңғы қатарлы мақалалардың авторы болды. Атап
айтқанда «Күннің атауы», «Әйел – ... асыл ... ... ... ... ... «Әйел – ол адам», «Арыстан мен жолбарыс» және
тағы басқа теңдік пен әйел құқытарына қатысты бірқатар мақалалары ... ... ... ... атты ... 1922 ... бастап
1928 жылға қарай өзіне орынбасар етіп ... ... ... асыл ... ... ... бұл ... саяси жұмысшы
ынтымақтастығына айналғандай болды. Мұнда Элеонора християндық - ... ... ... ... ... ... ... бойына сіңіре білген. Элеонора ханым сөйтіп, өз беделін жылдан – жылға
өсіре білсе де ол Франклиннің алдында, яғни ... ... оның ... және ... ... екендігін мойындап отырған.
Ал, Франклин Рузвельт болса өз әйелі Элеонора сынды шын мәнінде
таза, әйнектей ... жан емес еді. Оны бір ... ... екінші
шетінен көру мүмкін емес еді. Бірінші дүниежүзілік ... ... ... да әдемі американдық азаматтардың бірі бола жүріп, өз ... ... ... ... ... барған болатын. Мұны бүкіл
Америка халқы ... олар ... ... ... ханым да өз күйеуін
ерекше жақсы көріп, бұл ісін ұмытуға тырысқан. Бірақ, ол Рузвельттен ... ... біле ... ... ... де, өз ... жақсы көрген
әйелі Элеонораға өз сырларын ашып айтып көрмеген.
Рузвельт беделді саяси қайраткерге айнала отырып, бұған ол ... ... ... ... ... – ақ ... тілдерімен адамдарды
тартып өзінің саяси амбициялары үшін ... ... ... білген.
Рузвельт Ақ үйге үнемі барып жүріп, тегін жатпай ... да ... ұлы адам ... ойлайды. Саяси олимпке көтерілуді ойлап, оған
шығудың жосапрын да сызып – ... ... ... партияға ыңғайлы жыл
болған уақытта осы партияның атынан Нью – Йорк ... ... ... ... одан оның ... ... Рузвельт сияқты тасы
жоғары өрлеуі тиіс ... ... ең ... ...... ... мемлекеттік хатшы, одан барып Нью – Йорк шататының
губернаторы болып, ал ... ... де қол ... ... ... ... оның сәті ... ол үлкен жетістіктерге
жетті. 1910 жылы қараша айының аяқ кезіне қарай Нью – Йорк ... ... ... Бұл ... ... үшін үлкен жетістікке қол
жеткізу еді. ... Нью – Йорк ... ... өз ... ... ... құра ... болатын. Мұнда Франклин
демократтық партияның көптеген ... ... ... өзі ... ... ... ... – қатынасқа түседі. Мемлекеттік хатшы
қызметін үш жыл бойы адал атқарып, көптеген алғыс хаттар мен ... ... ... ... ... жан – ... танысып,
олардың позицияларын қолдауға тырысады. Сөйтіп бұл қызметте Рузвельт ... ... ... ... ... жасап, демократтардың өкілдері
арқасында алғашқы саяси білімін ... оны жан – ... ... ... ... бағдарламалары мен еңбектерін оқып, саяси ақпараттанып шығады.
1913 жылы наурыз айының ортасына қарай, шамамен 14 – 15 – не ... ... ... ол әскери – теңіз флотының министірлігіне
мемлекеттік ... ... ... ... ол шамамен жеті жылдай
мемлекеттік хатшы атқарып, бұл жұмысын ерекше ықыласпен істеп, бұл ...... ... ... мақтан тұтатындығын айтып жүрген [37,
85 б.]. Бұл уақыттары мемлекеттің ... ... ... ... – теңіз флотының министірлігінде жүре отырып В.Вильсонның АҚШ теңіз
күштеріне қатысты саясатын қолдап шықты. Ол да ...... ... ... үшін жанталасып, бар күшімен қызмет жасады. Ол мұның келешекте
өзі ел президенті болғанда үлкен көмегі тиеді деп ... ... ол Нью ... ... ... ... ете ... ол саяси білім жинақтаса, ал
әскери – ... ... ... ол ... – теңіз күштеріне қатысты әскери
білімін тереңдетіп, болашақ ... ... ... ала ... Ф. ... беделді саясаткерге айналып, Демократиялық
партияның белсенді мүшесіне айналды. Ол Демократиялық ... ... ... жылы Демократиялық партияның мүшелері оны Құрама Штаттардың
вице – ... ... ... етіп ... ... ... Алайда, бұл жолы оның жолы болмай ... ... ... да ... жеке ... іс – тәжірбиесін ... ... ... әлемге аяқ басқан Франклинге әке – шешесі оған оның таңдаулы
екендігін айтып, американдық қоғамның ... ... ... құя ... ... шағында не ішем, не жеймін демей ата – анасының
қамқорлығымен барлығында көтеріп өсті. Ол ... кәрі ... ... қоғамның жоғарғы өкілдерімен танысты. Сондықтан болар ол өз
құрдастарымен сирек кездесіп ... ... ... 28 жас үлкен ... өз ... ... ... ұлы ... өзі ... ... болуға ұқсатуға тырысып,
оны жазда атпен серуендеуге, велосипед тебуге, ал қыста шаңғы ... ... ... ... да оны ... ... көріп, тіпті жиырма
жыл бойы арнайы күнделік бастап, оның әр қимылын ... ... ... бірде оны Ақ үйге алып барып, президент Г. Кливлендпен
таныстырған. Ал, ол оның ... ... ... тұрып : «Мой маленький мужчина.
Я выскажу тебе странное пожелание. ... ты ... не ... ... Штатов» - деп тілегін білдірген екен [40, 135 б.]. Бірақ, ... ... ... болған.
1932 жылы сайлаудан кейін анасы ... оның ұлы ... ... ... еді деп сұрағанда, ол «Ешқашан ... ... ... ... Оның саясатпен араласатынын да білген жоқ
едік», - деп ... ... ата – ... үшін ... сол ... ... ... өз балалары саясатпен айналысқаннан гөрі, өз бизнестерін жалғастырушы
азамат болуын қалаған. Бірде жас Франклин әкесіне өзінің ... ... ... және сол үшін әскери – ... ... ... айтқанда әкесі шошып кеткен. Сонда оның ұлына айтқаны, офицер
болып ... ... ... ... де оның ... ал, ... ... ақша толы бизнесменнің артықтығын мысалға келтірген.
1.2 Әскери-теңіз министрлігіндегі Рузвельтің қызметі
1913 жылы наурызда Франклин әскери-теңіз флоты министрінің орынбасы
болып, небәрі отыз ... ... Бұл ... ... ... ... испан-американдық бастапқы науқандарын жоспарлап, күндіз-түні жұмыс
істеген болатын. Мұнда ... ... ... ... ... ... сөз ... олардың ерекше әулет екендігін
көрсеткісі келіп, бұл жұмысқа шыға салысымен, сонымен қатар министрліктің
басшысының ... ... өз ... ... ... ... ... жоспары мен елдегі саяси ... ... ... Рузвельттің ізін басатынды айтты. Сөйтіп ол ... шыға ... өзін ... ... ... ... ... таныстыра бастады.
Вашингтонда Франклиннің отбасы келісімен өте жақсы үй ... ... өте ... көрінгенімен де, мұнда олардың отбасының жағдайы тым
ауқатты адам деңгейінен сәл төменірек болды. Франклин Рузвельт пен ... ... ... ... – 27 мың ... ... құрады. Оның
бес мың доллары әскери-теңіз ... ... ... ... ал 7,5 мың ... ... ... келген жасауын тиімді
салудың арқасында түскен ... ... 18 б.]. Ал, ... ... ... ... саяси мақалаларынан түскен және тағы да
басқа жағдайлармен ... ... ... ... ... ең ... ... адамдар тұратын ауданда орналасып, сонымен
қатар, үйлері де кең сарайдай болып, ал, ... ... ... табысы – 27
мың американ доллары мүлдем жетпеді. Кең-зәулім үйді алу бұл бір ... ... үшін ... ... ... онда ... ... министрінің орынбасарлығы да бос сөсз болған болар еді. ... ... ... сол ... Америкада әр мемлекеттік шенеуніктің
сыртқы иммиджі де талай нәрсені шешуге мүмкіндіктер беретін.
Сонымен қатар, олар өз ... ... ... үй ... ... мұнын барлығын қамтамасыз ету Рузвельттер отбасы үшін
бастапқы да оңай соқпады. Бұл ... да ... Сара улы ... ... ал, Франклин тіпті, түскі асын үйіне келіп, ішіп
жүрген. Сондай-ақ, министр ... ... ... ... ... мемлекеттік қайраткерлер Франклиннің бұл жұмысқа келісімен-
ақ, оның бұл министрлікте ұзаққа шыдамайтындығын айтып, көңіл білдірген.
Өйткені, бұл министрліктің ... Дж. ... ... тұрғыдағы адам болды:
мұнда ол Франклиннен жиырма жас үлкен болып, аса ... адам ... ... мен Дж. ... ақ пен ... яғни ... көзғарастағы адамдар болды. Дэниэлс қызмет баспалдығымен өсуге
үлкен қиындықтармен жетсе, ал Ф. ... бұл ... ... ... оны ... ... ... пуритандық-министрдің қол
астына Ф. Рузвельт барған.
Франклин Рузвельт жұмыста өз ... ... ... ... арасында мазаққа қалдырғысы келетін. Әсіресе, оның кмім кию
үлгісін («селолық фермер» деп), жүріс ... ... ... көшірмесін
жасап, елді ду күлкіге қалдыратын. Міне Ф. ... ... ... ... болған. Әрине, Дж. Дэниэлс мұның барлығын білген.
Дегенімен, министр мен оның орынбасары уақытөте келе әке мен ... ... ... ... ... оның ... ... таң қалдырып, мұнда ұзақ жылдар бойы қызмет жасады. ... ... ... ... флот – бұл ... үшін ең қол ... арманның
орындалуы еді. Оның жас кезінен көп оқып, ... бұл ... ... ... ... өсуіне алғы-шарттар жасап берген.
Флотқа келген Рузвельт АҚШ әскери-теңіз күштерінің байқап, оның саны
мен сапасының жоғарылуына көп ... ... ... ... ... ... белсенді қызмет жасай жүріп, 1913 жылы күз
айларында 30 әскери эсминецтердің, 15 ... ең асты ... ... ... күштеріне қоса алды. Мұны байқаған Дж. Дэниэлс
өзінің бұл жас азаматтың алдында әлзіздігін ... оның ... ... ... ... жалпы 1913-1914 жылдар аралығында АҚШ Әскери-теңіз
күштерінің 10пайызының, яғни ... ... ... ... ... ... ... кемелері мен оларды құрастыратын, жөндеу
жұмыстарын ... ... мен ... ... ... Сөйтіп, бұл
жылдары 270 ұсақ әскери-теңіз кемелерін жөңдеуден ... сол ... ... ... ... ... барысында АҚШ әскери-теңіз
күштерінде тек, оның әскери-техникалық және ... ... ... қана ... ... ... оның жұмысқа алу қабілеті де
жоғарылады.
Іс - әрекетке ... ... ... ... ... мен
бірнеше жүзден астам жоғары деңгейдегі әскери-теңіз күштерінің ... ... ... ... ... ... жылдарыдағы белсенді
қызметінің арқасында АҚШ әскери-теңіз күштеріне 2500 ... ... ... ... ... 478 әскери-теңіз офицерлері жұмысқа
қабылданды. Осылайша, Франклин Рузвельт ... ... ... ... ... теңізші-жауынгерден бастап, жоғары деңгейдегі
адмиралға ... ... ... ... жылы қаңтарда Ф. Рузвельт өз ... ... ... «Біздің ұлттық қорғанысымыз ... ... ... ... тиіс, оның зонасы ашық теңізге бірнеше мыңдаған мильге жетуі
тиіс. Ол өзіне американдық сауда кемелері баратын ... ... ... және барлық теңіздерді өзіне қосып алуы тиіс. Панама ... ... ... ... ... ... ... мен Филиппиндер аралдарын өз қолымызға ұстап тұру үшін линкорларды,
басқа да ... ... ... ... қажет. Өйтпеген жағдайда біз өз
жауап бер зоналарымызға қауіпсіздікті қамтамасыз ете ... Флот ... ... ... үшін ғана емес, сонымен қатар, ол біздің,
яғни АҚШ-тың ... ... ... шиеленісі туған жағдайда сауда
кемелерімізді, олар қайда болмасын қорғауды қажет, – деп Құрама Штаттардың
әскери-теңіз ... ... ... ... жасаған.
Әрине, Флотты күшейту қажет, алайда АҚШ-та Флот пен әскери-теңіз
әскерлерінің көлемінен халықта, тіпті мемлекеттік адамдарға шоши ... айту ... сол ... – 95 мың жеке ... болса, ол салық
төлеуші халықтың қалтасына 255 ... ... ... Бұл ... үшін, АҚШ-
тың әскери бюджеті үшін үлкен болып отыр. Дж. ... Ф. ... ... оңға ... да, оның ... арқасында жеткен теңіз -
күштерінің бұл мөлшеріне ерекше қауіппен қараған.
Теңіз офицерлерімен ... ... ... ерекше ықыласпен
қабылдағандардың қатарында АҚШ-тың Теңіз лигасы болды. Лига болат өндіруші
магнаттар мен кеме ... ... ... ... қорғаған Флот солардың ірі асыраушысы болатын. ... ... алып ... ... Бұл ... ... Р. ... ол Халықаралық никель өндірісі корпорациясының басшылар ... ... Р. ... ... ... орынбасары мен кездесіп, тіпті
тығыз байланыстар ... ... ... ... ... ... атқарды.
Осындай оқиғалардың өрбуі барасында 1914 жылдың 1 тамызы да ... ... ... ... ... ... Бастапқыда Франклин Рузвельт
бұл жағдайға көңіл ... өзі ... жүре ... ... айының
соңына дейін Құрама Штаттардың сенатына сайлауға ұсынды. Осыған байланысты
ол бірде Вашингтонда, бірде Нью-Йоркте ... ... ... ... әскери-теңіз флотындағы үлкен шаралары халық ... ... ... ... ... ... да, оның мұндағы жетістіктері
саяси ... ... ... апара алмады. Дегенмен, оның беделі
келешекте өз ... ... ... ол 1914 жылы ... ... ... сайлауға түсіп алайда
жеңілістерге ұшырап қайтадан әскери-теңіз министрлігіне ... ... ... ол тағы да әскери – теңіз флотын күшейту қажеттігі үшін
ұсыныс жасады. Алайда бұл жолы оның сәті ... ... оның ... одан жеңіліске ұшырауы – міне, осының барлығы оның ... пен ... ... сөзінің жүруіне кері әсерін тигізді.
Дегенмен Ф. Рузвельт мұнымен қоймай, ол 1915 жылы қаңтарда ... ... атап ... ... Г. ... сонымен қатар
қарсыласушы республикашылдарға АҚШ флоты, жайындағы құпия құжаттарды біріп
қояды. Бұлардың барлығы В. ... ... ... ... ... ол флотқа қатысты өз бағдарламаларын жүзеге асырғысы
келді.
1915 жылы 7 мамырда германдық сүңгуір қайық американдық ... ... ... ... ... шек ... Ол өз
позициясының ендігі жерде өсетіндігіне кәміл сенді. 7 ... ... Ақ ... өзі де ...... ... ... ойлана бастады. Ақ
үйдің шеңберінде әскери – теңіз күштерін ... және ... ... ... арнайы органы құрылды. 1916 жылдың тамызынан бастап бұл
орган Рузвельтпенде арнайы кездесіп, теңіз ... ... ... ... ... ... 1916 жылы жазда Әскери – теңіз
министрлігі шеңберінде теңіз күштерінің 50 ... ... ... ... ... жаттығуларына қатысты [21, 200 б.].
Осылайша Франклин өз беделін қайтадан ... ... ... қайта
кіре бастады. Ол үнемі әскери – теңіз күштері жайлы жалынды баяндамалар
жасап, ұлттық ... ... ... ... Оның сөздері газет
беттерінде жарық көріп, оны американдық халық ерекше ықыласпен қабылдады.
1916 жылы ... ... ... ... демократиялық
партияның арасында жікшілдікті жоюға басты адам болып ұсыныс жасап, ақыры
ол демократиялық партияның ... ... ... ... белсенді
қызметке тарта алды. Тіпті, Рузвельт Таммани өкілдерімен, жетекшілерімен
кездесіп, олардың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... АҚШ – тың ... партиясы ерекше күшке
айналып, республикашыл партияның үстінен жеңіске жетті. Ал, В. Вильсон тағы
да ... ... ... ... ... ... Оның жинаған
дауысы – 9 миллион 129 мың 606 адам болса, ал, республикандықтар жағынан
шыққан – Ч. ... ... 8 ... 538 мың 221 адам ... Бұл
демократиялық партияның жеңісі оларды одан ары біріктіре түсті.
1917 жылы 1 ақпанда Германия АҚШ – қа су асты ... ... ... ... ... АҚШ – тың 3 ... батырды. 20 наурызда Конгресс
Германиямен соғысу қажет деп шешіп, бірақ ол даулы мәселеге ... ... ... ... ... ... шешу ... деп президентке
ұсыныс тастады. Бірақ, ол жауапсыз қалып, мұхитта кемелері шайқасы жүріп
жатты. Тек, сәуірде ғана АҚШ ... ... ... Рузвельт министрліктің теңіз күштеріне тағы бірнеше
ондаған мың теңізшілерді қосып, ... ... ... ... ... ... ... Алайда, министрмен президент В. Вильсон
оның ведомстваға қажет екендігін айтып, сонымен қатар, оның ... ... ... ... ... Ф. ... ... Рузвельттің теңіз
соғыстарына қатысып, атағы шығып, президент болғанын білетін. Сондықтан, ол
осы жолды таңдамақшы болды. Алайда, президент тыйым ... ... ... кемелердің Атлант мұхитына шығы
алмас үшін Солтүстік теңіз арқылы – Англиядан Норвегияға дейін миллиондаған
миналар қойылды. Ол ... ... – 500 ... долларын шығаруға әкеп
соқты. Әрине, мұның барлығын орнату қиынға соқты. Мәселен, Ф. Рузвельт бұл
ақшаны алу үшін ... ... ... ... ... ... Сыртқы істер министрі де қарсы шығып, Норвегияның ... кіру – бұл ... ... қарсы деп өз ойын білдірді. Бұл
орайда Ф. ... ... ... өз ... ... әскери
кемелерін өткізіп, оны тоқтата алмаса, онда бұл істі біз ... ... деп, ... ... өз ... ... ... ақыры ол барлық
қиындықтарды жеңіп, ал ... ... ... орнатылған.
Миналар соғыста өз рөлін атқарды, олар германдық әскери кемелерді
жойып қана қоймай, Германиядағы ... ... ... ... ... германдық теңізшілер мұхитта өз сүйектерін шашшылып қалуын
қаламады. Бұл ... ... ... де ... ... қоса алды.
1918 жылдың жазында ғана Атлантиканың арғы ... ... ... Сөйтіп, оның арманы орындалады. Алайда, оның соғысты жүргізуде
тәжірибесі жоқ болатын. Сондықтан ол ... ... ... ... Бұл туралы, оның теңіз шайқастары жайлы ешкімде және ешқандай
тарихи деректер жазылмаған. Тарихшы – ... ... бұл ... ... ... ... осы кезеңге қатысты өмірінен
мәліметтер жоқ деп ... Ал, 1918 жылы 11 ... ... ... ... ... әлемді дүр сілкіндірген соғыс осылайша
Рузвельттің өмірінің маңызды сәттеріне әсерін ... ... ... туралы Гротандағы «мектеп түлектері соғысқа
қатысушылары» деген тақырыпта құрастырылған құрметті ... ... ... бас ... өз аты – жөнінің бірінші қатардан орын алуы үшін ... ... ... ... ... ... ... Ф. Рузвельт барса да, мұнда ол басқа шаруалармен айналысты. ... ... ... ... (В. ... және Әскери – теңіз
министрі). Парижде ол АҚШ – тың әскери кемелері мен ... да қару ... ... ... ... Осы маңызды шаруаларды бітіре жүріп,
ол Париж конференциясына ... ... оның ...... ... ... ... қызу –
қанды жұмыстармен өтті. Оның белсенділігі және ... ... АҚШ ... ...... ... ерекше дәрежеге жетті. АҚШ флоты әлемдегі мықты
теңіз күштеріне айналды. Әскери – ... ... ... ол ... – теңізшілерге ие болды. Әскери - өндірістік кешенде өз ... ... ... ...... ... ... шешілді.
Осылайша, Рузвельт Әскери – теңіз күштері министрлігінде министрдің
орынбасары бола ... ... ... ... ... – Нью - Йорк ... ... – 1865 жылдардағы азамат соғысынан ... АҚШ ... ... президент болмас бұрын Нью – Йорк губернаторы ... ... ... ... ... үшін Франклин Рузвельтте саяси шайқасқа
белсене араласып кетті. Қазан айында өз ол ... ... ... 1928 жылы ... ... жету мүмкін екендігін де жақсы
түсінді.
Рузвельт өзінің жақтастарымен үгіт – ... ... ... ... ... ... ... атқарды. Ол бұл іске берілгендігі
сонша, тіпті ол республикашылдарды қатты сынға ... ... ... мәселелерімен де айналысы, сөйтіп штаттан тыс сұрақтарды ... ... Үгіт – ... жұмысымен Рузвельт және оның көмекшілері
айналысқанына үш – төрт күн ... ... ... ... ... ... саясаттың аспанынан Нью – Йорк штатының
жеріне түсетіндей телеграмманы оның көмекшілеріне жіберді. Яғни, олар: ... ... – ол АҚШ – тың ... ... ... Нью – Йорк ... губернаторлығына сайланғалы жүр. Сондықтан, ол өз
үгіт – ... ... ... ... [37, 95 б.] – ... ... ... жағдайда Франклин Рузвельт басқа да істерді
бүлдіретін еді.
Франклин ... ... ... өз үгіт – ... сәл ... назарды өз қарсыласы, республикашылдар партиясының ұсынған кандидаты
– Оттингерге қарсы бағыттады. ... оңай ... ... ол ... мәселесін күйіп тұрғандығын пайдаланып, оны ... бар ... ... ... қарап жатпай, өз партиясының ұлттық
азшылдарға ерекше ... ... ... ... ... ... ... ол демократиялық партияның ... ... ... өз
орынбасары болып тағайындалады, деп Нью – Йорктағы басым еврейлердің
көңілін аулауға ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы, қаржы және тағы да ... ... ... ... ... ... ... факттермен
толықтырып, үлкен – ... ... ... Бұл ... ... аса ... ... түскен, ерекше заңгерлік білімімен
ерекшелене алған заңгер Самуил Розенман көмектесті. Дәл ... өзі ... ... ... жинастырып, Рузвельттің жалынды
баяндамасының жасалуына мүмкіндік берген.
Өз үгіт – ... ... ... ... қозғай отырып,
кандидат штаттық соттық, жергілікті әкімшілік қызметін ... ... ... ... – ақ, ... ... мен басқа да көмек
беруге тырысатындығын, штаттық су энергиясын биліктің қолына алатындығын
және тағы да ... ... ... мәселелерді шешуге тырысатындығын
жеткізген. Ол бұрынғы штат ... А. ... ... өз ... ... былай деп көрсетті: «Если его программа сокращения рабочей
недели женщин и детей является социалистической, тогда мы все ... его ... ... ... и ... ... является
социалистической, тогда мы все социалисты. И если его программа ... ... его ... ... ... образованию являются
социалистическими, тогда мы все социалисты и с ... ... об ... ... в ... жизни, кто идет вперед и отстаивает
улучшения, зовут радикалом. Демократическая ... в этом ... шла ... ... улучшения, и она заслужила название радикальной здесь и ... ... [39, 255 ... жағдайы шындығын айтқанда мүшкіл болды. Өйткені
Рузвельттің креслоға таңылуы оның үгіт – ... ... ... ... бұл оны ... алмады. Ол арнайы арендаға алынған ғимаратқа кіріп,
одан залға жету үшін үлкен қиындықтарды басынан кешіруі тиіс ... ... ол ... ... ... ... ... алдында «Мына мүгедек
бізді бақытқа жеткізе ала ма?!,» - деген сөздерді естімес үшін, ол ... ... ... ... ... ... ... шығарған),
сахнаға осылай жеткен. Мұндай іс - ... ... ... ... Ол штаттың барлық қалаларына барып, үгіт – насихат өткізген. ... оның ... ... Соған қарамастан, ол өз ісін жалғастыра
берді.
Дәл осы жылы елде ... ... ... ... партиядан Г. Гувер шыққан. Ол әр американдықтың отбасында
күнде тауық сорпасы, гаражында екі – үш авто ... ... деп ... ... ... ... Г. Гувер: «елде ... ... - ... ... ... А. Смит ... алайда, оның жүргізген саяси
науқаны ешқандай нәтиже бермеді. Рузвельттің жеткізген ... ... ... ауыз ... деп көрсетті. А. Смит Рузвельт
сынды материалдық құндылықтармен ... ... ... ... ... Бұл
оның үлкен кемшілігі болып, сәтсіздіктерге ұшырады.
Демократиялық партиямен күресте республикашылдар А. ... ... ... ... дінді басты қаруына алды. Олар Смитті, егер президент
болса, онда АҚШ – тағы ... ... ... ... қалады, ал, олардан
дүниеге келген ... ... ... ... – ақ, «Пана римский» елдің
жоғарғы ... ... ... ... – деп оны жазғырады. Сонымен
қатар, демократтар 1920 жылы ... ... ... ... ... болады. Яғни, ... ... ... ... ... қара күн ... – деп. Бұл АҚШ – тың ... ... ... апарады – деді.
Осындай елдегі саяси ойындардан кейін, ақыры 6 қарашада сайлау
болды. Мұнда Франклин ... ... ... көмекшілерімен дауыс
беру нәтижелерін күтті. ... ... ... ... ... Негізгі қаржылай көмекті Рузвельттің ауқатты достары демократиялық
партияның қоржынына салған. ... ... ... ... ... ... ... қарағанда Барук асыл жанды адам болып шығып, ол өзі тұратын
Оңтүстік Каролина штатынан келіп, Рузвельттің ... ... ... ... ... өз ... қарсыластарынан
2миллионға жоғары, яғни 9 миллион долларды үгіт – насихатқа ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Ел президенті демократтар өкілінен ... ... ... ... ... ... болсақ, Рузвельт американдық
губернаторды сайлаудағы ойындарды ... ... Ол ... әлі дауыс
санының қорытындылары келмей жатқанына наразы болып, олардың ісін тексеру
қажет деп тапты. Сөйтіп, ол көмекшілерін жиып ... ... ... ... ... неге ... ... сұрап, бұдан кейін олардың
жұмысын тексеретіндігін жариялады.
Тексеру ... ... ... дауыстардың дұрыс саналуы жүзеге асуы
үшін ұлттық гвардияның ... ... ... ... ... алып ... ... қайтадан санатты. Қайтадан санау
барысында қателіктер жіберілгені анықталып, бірақ ол ... ... ... ... ... ... берудің қортындысы бойынша
Франклин Рузвельтке – 2 130 193 дауыс беріліп, ал, оның ...... ... ... ... Ф. Рузвельт Нью – ... ... ... тағайындалды. Смит болса Гуверден аз дауыс
жинап, жеңіліс ... ... АҚШ ... ... сайланды. Бүкіл елде
республикашылар шулап, жеңісті мерекеледі. Демократтар президенттік
сайлауда ... де, ... бір ... ... – Франклиннің Нью – ... ... ... ... ... губернатор болуын Смит аса қауіппен қарап, өзінің төрт рет ... ... ... ... қиындықтары мен оған – қыруар
күштің қажеттігін айтты. Нью – Йорк ... 12 ... ... ... ал әкімшілік машинаның шарасыз болғаны соншалық, оған күнделікті
губернатордың өзі ... ... ... ... ... осы ... ... губернаторлыққа жалғастыра алса да,
онда ешқандай өзгерістер енгізе алмайды – ... ... ол көп ... ... ... Рузвельттің 1920 жылдарының аяғына қарай оның артында
әскери – теңіз министрлігіндегі жинаған қыруар әкімшілік тәжірибесі барлығы
ұмытылған болатын. Олар ... осы ... ... Рузвельт жұмысқа кірісе сала Смиттің ұсыныстарымен келісті де,
Смиттің тіректері болып табылған губернатор хатшысы Б. Московицті және ... ... ... хатшысын жұмыстрынан босатты. Бұған Смит қатты
ашуланды.
Губернаторлық креслоға Ф. Рузвельт ... алты ... ... ... уақытқа дейін ол нағыз саясаткер болып қалыптасып, мұны оның ... де ... ... Ол орнынан сыртқы көмексіз тұра алмаса да, ол
әлсіздігін көрсетпеді. Оның жеткен ұлы жеңісі оны одан ары ... Ол осы ... ... ... ... оның ... өзгеріп,
бұрынғы жағымсыз қасиеттерінен айрылғанын байқады. Яғни, ол ... өзім ғана ... ... ... ... деген қасиеттерден
арылды.
Ф. Рузвельт өзіне сайлау науқанында ... ... жора ... ... ... өзі де көмектесе бастады. Олбанидегі жолдастарын
өзіне көмекшілікке алды. С. Розенманды тек, ... ай ғана ... ... ... оны ... ... ... кеңесшісі етіп
тағайындады. Рузвельт оған өз ойын ашық айтты: «Мен ... аз ... ... ... тани ... ... ... зор, ұзақ уақыт
бойы... адамдарды зерттегенді жек көремін», - деп [37, 259 б.]. ... Ауыл ... ... шешетін кеңесші комитеттің
төрағасы ғылып ... ... ... ... үнемі Ф. Рузвельттің саяси
қайраткерлігін қаржылай қолдау көрсетумен болған. Ал, ... ... Э. Флин ... Ол ... кәсіпқой саясаткер болған.
Өнеркәсіп мәселесі ... іс - ... ... Комиссары болып,
Фрэнсис Перкинс тағайындалды. Сөйтіп, штаттық тарихында алғаш рет әйел адам
жауапты орынды иеленді. Бұл Ф. Рузвельттің әйел адам ... ... ... ... ... 1 ... ... Рузвельттің губернаторлық қызметі
күшіне енді. Ол ... өз ... ... ... ол ... тепе – ... үшін күресетіндігін, фермерлерге көмек көрсету,
парктерді жөндеу, сот қызметтері ... ... және тағы да ... ... Бұл оның бастапқы қызметіндегі алғашқы ұсыныстары болды.
Алғашқыда Ф. Рузвельт ... ... ... бола тұрып, ол
күніне 250 хат алып отырды. Оның 50 – ке өзі жауап беруі ... ... ... ... 1929 жылы 1 ... ... бағаланды. Ал,
жаңа құрылыстарға бөлінетін бюджеттен қаржы көлемі – 80 ... ... ... жаулық көзқараста болды. Бұл заңды болды.
Өйткені, мұндағы ... көп ... ... ... иеленген.
Дегенмен, олармен де тіл табысу қиынға соқпады. Олар бастапқыда Рузвельттің
«прогрессивті жаңашылдықтарына» қарсы ... ... ... ... Кейін
Рузвельттің штаттық болашағы үшін партиялық араздықты қою ... ... ... кейін барып қана олар өз қарсыласуын тоқтатты.
1929 жылы қаңтарда ... ...... ... ... ... – Йорк ... халқы саяси әлемнің ақпараттарын осы пресс – бюродан
тыңдайтын ... ... ... олар ... ақпаратты газет беттерінен
ізденумен, үнемі шұқшиумен болатын. Ал, Рузвельттің бұл ісі ... ... ... ... ... өз ... баяндамаларын радио арқылы жасайтын
болды. Нью – Йорк штатының ... ... жылы ... ... – ақ, ... ... қол жеткізетін болды. Бұл бюроға Франклин Рузвельттің өзі
де келіп, ... ... ... ... ... ... ... көзі ашылғандай болды. Мұның маңыздылығы зор ... ... штат ... тек, 5 ... ғана ... ... ... 50 пайызы
ақпараттанды.
Бюджет мәселесі де ... ... штат ... ... ... ... ... жерде Рузвельт бюджетке вето жариялап,
ертеден қалыптасқан ... ... ... Ал, ... қаржы мәселесін,
оның жағдайы туралы ақпаратты ол неді ашық халыққа жариялап есепке беру
қажет деп ... ... ол ... легистратура қарамағынан алып,
губернатор құзіретіне ... ... ... ... себебі – легислатурада
қай партия басымшылық танытса, сол партия бюджетті өз партиясының мүддесіне
қарай шешіп отырған. ... ... ... ... ... деп, ... легислатурадан тартып алды.
Губернатор штаттың игі жақсыларымен кездесу барысында ... ... ... ... ... ... ... партияняң өкілдеріне
де соқтықпады. Мұның ... ... ... ... ... Ол
беделді саяси қайраткерлермен сөз жүргізе отырып, ерекше сөз шеберлігін
көрсетті. ... сөз ... ... ... ... қожайыны
Рузвельт екендігін қалай мойындап шыққанын білмей қалатын.
Рузвельт штаттағы қала кедейлігі мәселесін ... де ... ... бос ... арзан бағаға кедей халыққа сату ісімен
айналысты. Сөйтіп, ол ... ... ... жолмен ығыстырып
шығармақшы болды. Алайда, халықтың кедей ... ... ... ... ... ... ұлттық құндылықтарымыз үшін күресуіміз қажет
деп, олардың қатарына – мемлекеттік құндылықтармен қатар, ... мен ... да ... Осы ... ол штат бюджетінен ... ... ... ... ... ... мәселелерін шешті.
Ауру – сырқау адамдарға арнайы ақшалай көмектер ұйымдастырды.
1929 – 1933 ... ... ... ... және басқа да
саяси қайраткерлер қатты соққы алғандай болды. 1929 ... ... нью ... биржадағы акциялар курсы күрт төмен түсіп кетіп, 24 қазанда,
яғни... қара ... бір ... ... – 12,9 миллион акциялар
сатылды, ал 29 қазанда – 16 миллион ... ... ... бір ай ... ... – 16 ... ... төмендеп кетті. Бұл өз кезегінде
көптеген мың ұсақ және орташа салымшылардың күйреуіне әкелді.
Дағдарыс тереңдей еніп, ... ... ... ... ... ... көбейтті. Осыған байланысты арнайы
комиссия құрылып(Рузвельттің ұсынысымен), ол жұмыссыздықты жоюдың әдіс ... ... ... ... ... жағдайға уақытша құбылыс деп
қараумен болды. Алайда, жағдай қиындап, Ф. Рузвельтте мұны түсіне бастады.
2 Рузвельт : ... ... ... ... бағыт» және билікке жол
1930 жылы Нью – Йорк штатының тарихында елеулі оқиға ... 725 ... ... ие ... Ф. ... тағы да ... жетіп, Нью – Йорк
штатының губернаторы болып сайланды. Ал, ... ... ... ... ... аз орындарға ие болды.
Қайтадан жұмысқа кірісімен – ақ, Рузвельт ... ... ... болды. Тіпті, ол өзінің сайлау құрметіне арналған кешке – 3500 ... ... ... 21 мың долларды кетірмей, қалған үнемделген
қаражатты қоғамдық жұмысқа ... ... ... ... ... ол
келе сала «үнемшіл» бола бастады. Әрине, елдегі жағдай мәз емес болатын.
1931 жылы наурызда губернатор легислатураға ... ... ... ... ... ... құру қажет деп
ұсыныс тастады. Осы ұсынысы үшін легислатурадағылар оны қатты сынға ... ... ... алушы» деп айып тақты.
1931 жылы 28 тамызда ФДР кезектен тыс ... ... ... оның ... ... ... көрсетілді. Ол
реформалардың қажеттігін айтып, жедел іс – ... ... ... деп өз ... «Что ... собой государство?» атты ... ... «Это ... ... ... ... представляющий
организованное общество человеческих существ, созданное ими для ... и ... ... или ... - это только
аппарат, посредством которого достигается такая взаимная помощь и ... ... ... за ... в ... условиях, когда другие
люди не только не ... ему, но даже ... ... ... ... ... ... гражданин нашего государства находится под защитой
всей мощи и силы своего правительства... Долг ... по ... ... является долгом слуги по отношению к своему хозяину...
Одна из обязанностей государства заключается в заботе о гражданах,
оказавшихся жертвами неблагоприятных ... ... их ... даже ... ... для ... без ... других. Эта
обязанность признается в каждой цивилизованной ... ... ... ... құру ... деп, оған 20 миллион доллар
бөлетіндігін жеткізді. Ол Нью – Йорк штатына көмектесуі ... ... ... ... ТЕRA ... ... Emer деп су
Relief Adminstration сөздерінен қысқартылған). Оның ... ... ... ... Бірақ ол кейін отставкаға кетіп, оның ... ... ... Ол ФДР – дің ... ... ... тиіс ... – ның арқасында Нью – Йорк штатының 10 пайызы халқы көмек алды.
Бірақ, оның бөлген қаражаты ... ... ... ... Әр ...... ... (айына). Дегенмен, бұл ақшалар оларды аштықтан құтқара
алды.
Алдынғы алты жылда ТЕRA ... 5 ... ... көмек көрсете
алып, 1155 миллион доллар жұмсады.
Осындай халыққа көмегі барысында ... ... ... ... Ол ... түрде өзін АҚШ халқына президенттікке ұсыну ... іс – ... және ... ұйымдастырып, артынан қозғап
отырды. Ал, сұрақ қою қалған жағдайда, ол: «Мен бұл мәселені әлі ... жоқ. Мен ... ... ... деп уәде ... осы міндетімді толық штаттың халқы үшін ... ... ... - деп ... ... ... ... жоқтығын көрсеткісі
келгендей болды. Бұған тіпті «Нью – Йорк таймсти» ... ... бұл ... бүкіл елде «Рузвельттің жолдастары» деген атпен
американдық саяси өмірде жаңа ұйымдар ... бола ... Оның ... ... Йорк штаты губернаторының қызметтерін мақтаумен іс – шаралар өткізді.
Олар Рузвельтті президент етіп сайлау ... деп үгіт – ... ... басшылығында Луи Хоу отырды. Ол бүкіл ... ... ... ... ... ... ... түсті. Оның кабинетке кірісімен
– ақ, ұйым қызметкерлерінің есі ... Ол ... ... ... ... ФДР ... жұмыс белсенді болу қажет деп ұйымның ... ... ... ... ол ... ... ... Рузвельтке де
айғайлап, оның белсенді қызмет жасамай ... ... ... ... ... ... Рузвельтке: «Бар, бар! Есуас. Мен Құдайдан тілеймін сол
түсіп, демалғалы отырған суыңа батып кет. Біз ... ... ... ал, ... суға ... жолдастары» ұйымына қаражат ауадай қажет болды. Олардың
жұмысы қыруар қаражатпен ... ... ... ... күштерге үнемі көп
ақша бөлу керек. ... ғана ... ... ... ... табыстарға
жетеді. Үлкен бизнестің көптеген өкілдері осы мақсатта ұйымды қаржыландырып
тұрды. 2 мың доллардан көбірек бергендердің ішінде Дж. Герард, Дж. ... ... Г. ... Л. ... Ф. ... У. ... ... азаматтар
болды.
1931 жылға қарай көптеген ірі саяси және ... ... ... ... ... ... көрсетуі үшін онымен тығыз
байланыстарға барып, басқа да ірі ... ФДР – ді ... ... шақырды. Полковник Хауз сынды тұлғалар өзінің ... ... ... жақтастарды тарта бастады. Наурызға қарай «Рузвельттің
жолдастарының» жанына ... ... ... ... дейінгі
аралықтағы 50 клуб келіп қосылды.
Л. ... ... ... ауырлағаннан кейін, ұйымдастырушылық
қызметтерді бірлесе атқару үшін Дж. ... мен Э. ... ... ... 1931 жылдың жазында бүкіл елді аралап шығып, ... ... ... ... ... Оның бұл саяхатында
жалпы Америка халқының ФДР – ге деген көзқарасы ерекше екендігі ... ... ... ... ал жергілікті демократиялық ұйымдарда
Рузвельтке үлкен ... ... оның ... ... олар үшін ... ... деп ... болды.
Рузвельттің қарсыластары да табылды. Кезінде 1928 ... ... ... ол ФДР – дің президенттіке кандидат екендігін ... өзі де ... ... қатысатындығын білдірді. Ол Рузаельт
губернатор бола тұрып, менімен ақылдасып, бірде – бір рет ... ... шешу ... кеңес сұраған жоқ – деп те тағы ашу шақырған.
Әрине, ол Рузвельт үшін ... ... ... да, ол ... ... ... ... алуы мүмкін болды. Оны қолдайтындар әлі
де бар болатын. Олар «Рузвельтті тоқтатыңдар!», - ... ... ... ... ... барысында Рузвельт 1932 жылы қаңтарда өзін
президенттік орынға ... ... ... Қаңтардың аяғында ол газет
магнаты ... ... ... ... ... Өйткені оның газетін
миллиондаған американдықтар оқып, оны ерекше пір ... У. ... ... ... ... ... ... Өйткені, ФДР 1919 –
1920 жылдары АҚШ – тың ... ... ... үшін ... ... ... Сондықтан, ол оған қарсы шыға отырып, АҚШ – тың президенті болатын
адам ең алдымен: «Америка прежде всего!», - деп ... ... ... ... ғана АҚШ – ты ұлы елге ...... мұны ... түсініп, Хёрстпен кездесіп, өзінің бұрынғы ойынан
айнығанын айтып, АҚШ – тың ... ... ... жол бермейтіндігін
жеткізді. Хёрст өз кезегінде «Нью – Йорк америкэн» газетінде: «Егер, мистер
Рузвельт халық алдында интернационалист еместігін, Ұлттар ... ... ... ... ... жасаса, онда ол президенттікке лайық.
Ал, егер ол өз ... ... ... онда ол ... бейшара
адам...», - деп газет беттеріне қатты – ... ... ... ... ... Оңтүстіктен шыққан Дж. Гаркер лайық. Ол өкілдер
палатасындағы демократтардың көсемі болған.
Хёрсті ... ... У. ... «Нью – Йорк ... ... ... шығып, Рузвельтті сынға алды. Оның ойынша ол жағымды
саясаткер, бірақ мемлекеттік істерге ... еніп кете ... ... тіл
табыса алады, бірақ бай мен кедейдің барлық мәселелерін шешіп бере ... деп ... ... ... ... шықты.
2 ақпанда Рузвельт Нью – Йорктағы ... ... ... ... ол ... ... Лигасына кіруге қарсылығын білдіріп, оның
атқарған қызметіне талдау жасап шықты. Ол одақтастық барысындағы АҚШ – ... ... әлі ... ... ... деп айып тақты. «Олар бізге
қарыз. Ал, біз оған қарыз емеспіз. Сондықтан біз ... ... бар ... ... өз ... шақыруымыз қажет. Біз,
оларды қарызды төлеуге көндіруіміз қажет. Америка ... ... ... ... ... және ... елдерге көмек жасап,
оларға жетекшілік етуіміз қажет», - деп сөзін аяқтады.
ФДР – дің сөзі көптеген электораттың ... ... ... ... ... одан ... бастады. Мұны ол да байқай
бастады. Сондықтан ендігі уақытта өз үгіт – ... ... ... ... ... ... ... Мұны байқаған республикандықтар да
байқап, оларда бұл сфераны өз ... алып ... ... ... болсақ, ол ендігі жерде Рузвельтті қолдай
бастады.Бұл демократтар мен ... ... үшін ... ... ... ... есептелді. Өйткені, енді Хёрсттің миллиондаған оқырмандары ФДР
жайында барлық жағымды ақппараттарды ала ... ... Бұл ... де ... ... ұсынысымен Рузвельт елдегі қиындықтардан құтылу үшін
университет профессорларымен ... ... ... ... ... ... мұнда ол бірқатар алдыңғы қатарлы профессорларды
білетін.
Бұл саладағы ұйымдастырушылық жұмысын ... мен О. ... ... ... ... қылмыстық құқықпен процесстің профессоры Р.
Моли топтың басқа мүшелері де өзі ... Ауыл ... ... ... бұл ... ... беруші Р. Тагвелл болды. Ақша
айналысы және ... ... ... ... А. Берли болды. Осы бес адам,
дегенмен олар басқа адамдарды да ... ... ... да, ... ... көмекшілеіне айналды.
Бұл интеллектуалдар күнделікті Рузвельтпен пікір – ... ... ... жағынан тағайындады. Рузвельт жақсы оқушысы да, прокурор да және
сот та бола білді. Ол ... ... ... отырып, ара – арасында
сөздерін бөліп, қарсы шығып, пікір – талас ... ... ...... кейін ол радиодан сөздер сөйлеуді әдетке
айналдырды. Ол бірде: «Бірде бір ұлт банкротқа ұшырағаннан кейін өмір сүре
алмайды.
Мейн – ... ... ... ... ... қалып, ал халық
жұмыссыздықтан ештеңе сатып ала алмайды. Сондықтан ... ... ... алу ... қалай да көтеру керек. Әсіресе, ауылды жерлерде
мекен ететін аудандардағы халықтың ... ... ... ... және
ұсақ кәсіпкерлерге несие беру. Тарифтерді төмендетіп, басқа ... ... ... ... ... өмір ... отырмыз. Жағдайымыз
соғысқа тең. Барлығымыз бірлесе қызмет жасауымыз қажет.
27 маусымда конвент ... ... ... ... ... ... ... 11 адамның кандидатурасы ұсынылды. Солардың ішінде
Рузвельт, Смит, Гаркер, Байкер болды. 1 ... ... 5 ... 1 – ші туры ... ... ... ФДР – 666 ... жинады. Бұдан
кейінде екі тур өткізілсе де ... сол ... ... ... оған ... ... небәрі – 200 дауыс қана болды.
Қалғандарында Рузвельттен сәл жоғары, одан да аздау болды. ... ... ... ... ... ... ... келесі
күні Хёрст Гарнерді Рузвельт жағына шығарып, оның президенттік сайлауға
қатыспауын, оның ... ... ... ... ал оған вице ... ұсынды. Гарнер билікке өз еркімен ұмтылмаған, сондықтан бұл
ұсынысқа келісіп, өз жинаған дауыстарын Рузвельтке беруге келісті.
Сөйтіп, 2 ... ... ... рет ... сайлау турынан
кейін Рузвельтті демократиялық партияның атынан 845 ... ... Бұл ... жетістік болды.
Бұдан кейін ол халық алдына ... ... үшін ... ... ... Ол үшін ... дауыс жиып беріңіздер !», - деп ... 1932 жылы 8 ... ... Ф. ... ... ... Ол –
22,8 миллион дауысқа ие болып, ал, Г. ... – 15,7 ... ... ... Сөйтіп, ол Американың президенті болвп сайланды. Оның қызметі төрт
айдан кейін, яғни 4 наурызда басталды. Презтдент ... ... жүз ... ... ... ... ... құрастыруды ұсынды. Ол
реформалардың жүргізілуі үшін бар күшін салды, реформалардың мәні Америка
мен ... әлем үшін кері ... ... әсер ... ... ... экономиканы мемлекеттік реттеуге алу қажеттілігі.
Рузвельт әкімшілігінің алғашқы шараларына уақытша ... ... ... ... ... жаба отырып, олардың қаржы
саласындағы қызметтерін ретке ... ... – ақ, ... ... ... толық танысып, шыққысы келді. Ол халықтың ендігі
уақытта банк жүйелеріне сенімді болуын қалады, ондағы бар ... ... ... ... шешу және ... ... әкімшілігінің ең радикальды шараларына Өнеркәсіптерді
қалпына ... ... ... ... құру ... ... ... сәйкес заңдық құжатты қабылдады. Ол НИРА деп аталды. Яғни, НИРА – ол
«өнеркәсіптерді қайтадан қалпына келтіру» ... ... ... қысқартылған түрі болып табылады. ... ... ФДР ... ... қабылдануына да жағдай жасады. ААА – ол ... ... – Ауыл ... ... ... ... деп
аталады. Бұл аббревиатуралардың барлығы әлемдік тарих ... ... ... ... ... ... ... Өнеркәсіптерді қалпына келтірумен
айналысатын Ұлттық әкімшілікті құрылды. НИРА – елдегі ... және ... ... ... ... ...
қатынастарды, пайда болған дау – жанжалдарды шешіп, тікелей араласа ... ие ... ... ... ... құжатқа сәйкес кәсіпкерлер (мейлі ол елдегі қой шаруашылығы
саласымен ... ... ... ... «өзара әділ
бәсекелестік те» қызмет жасау кодексі бойынша елде іс - ... ... Олар ... ... тең ... ... ... Барлық іс
- әрекетте бірлесе кәсіпкерліктің әділ саясатын ... ... ... олар ... ... келтірудің ісімен айналысатын Ұлттық
әкімшілікпен бірлесе қызмет жасап, кәсіакерлер бірдей, тең ... ... ... ... ... ... белгілі бір мөлшерде
шығару; өндірістегі жұмысшылардың жағдайын да келісе шешті, яғни, әр
жұмысшының ... ... ... жалақыларын барлық өндіріс бойынша
теңестірді; сонымен қатар, шығарған ... ... ... ... әр қайсысының өз өнімін ... ... және ... Бұл ... Ф. ... осы ... ұстана отырып, уақытша
бәсекелестікті тоқтатуға шақырды. Сөйтіп, ол елдегі мүшкіл ... ... ... енгізген жүйесі Құрама Штаттардың
өнеркәсіптерінің 95 ... ... ... ... мұндай түрінің тағы
бір себебі болып өндіріс өнімдерінің мөлшерін өткізудің, яғни ... ... ... ... ... ... екінші бөлігі еңбек пен капиталдың арасындағы
қайшылықты шешуді ... ... ... жұмысшыларға үлкен жеңілдіктер
берілді. Жұмысшылар кәсіподақтарды ұйымдастыруға ерекше жоғары құқықтарға
ие болды. Олар ұжымдық ...... да ... алды. Ал кәсіпкерлерге
жұмысшылар үшін «тиімсіз іс тәжірибелер» өткізіп ... ... ... ... кәсіподақтағы тым белсенділігі үшін артына түспейтін
болды.
Ауыл – шаруашылығындағы Рузвельттің ... да ... ... ... ... ауыл – ... ... қалайда бағасын
көтеруге тырысты. Белгіленген мөлшерде, белгіленген бағамен Дәнді Бюро
мекемесі азық – түліктің ... ... ала ... (олар біртіндеп
жойылуға ұшырады). Ал, өз ... егіс ... ... ... ... ... беріліп тұрды. Ауыл – шаруашылығындағы
жағдайды реттеу үшін фермерлерге ... ... ал, оның ... мерзімі
ұзақ уақытқа созылды.
Ал, мүлдем жұмыссыз жүрген АҚШ – тағы азаматтарға ақшалай көмек
көрсету және ... ... ... ... ... ... ... – 1933 жылдары елдегі 15 миллионға жеткен жұмыссыздар мәселесін
шешу үшін, оның 1,5 миллионы осы қоғамдық жұмыспен ... ... ... атқарып, аз – мәз көмектер ала алды.
Жастардың ұйымы құрылып, олар өз ... ФДР – ді ... ... жастар елдегі бірқатар жұмыстарды атқарды. Әсіресе, 1932 – 1933
жылдары жүз ... ... АҚШ – та ... егу үшін ағаштар екті,
көпірлерді жөндеп, жаңаларын да салды. Бұдан да басқа ... ... ел ... ... көлемде қаражат шығынын сақтап қалуға мүмкіндік
берді.
Дегенмен, елде бұқааралық халық қозғалыстары да орын алып ... ... ... ... құндылықтарына да зиянын да тигізді.
АҚШ – тағы ірі қозғалысқа «Панацея қозғалысын» ... ... ... ... ... ежелгі грек Құдайы – ағылшынша «Panakeia»
- ның атымен аталған. Негізгі мағынасы бойынша – «барлығын жазып емдеуші»
деп ... ... ... ... ... ... барлық емді
жазатын дәрі ойлап таппақшы болған. Осыған байланысты осы Панацеяныңда аты
пайда болған. Сондықтан, ... ... ... Олар ... ... ... жетекшілері американдық жазушы Э. Синклер болып, «Покончим с
бедностью в ... !» атты ... ... қозғалысқа шақырды. Олар
жабылып қалған өндірістерден кооперативті өндірістерлі ұйымдастыру арқылы
жұмыссыздық мәселесін шешуді ойластырды.
Ф. ... ... ... ... қозғалыста ерекше болды.
Олар капиталистерден пайдасының бір бөлігін тартып ... ... Ал, ... ...... қартаң тартқан адамдарға беруді ұсынды. ... ... – 20 ... адам мүше ... ... ... ... кәсіподақтардың көптеп өсуіне әкелді.
Жаппай өндіріс салаларында (автокөлік, болат балқыту және тағы да ... ... ... Консервативті Американдық еңбек федерациясымен
қатар, екінші кәсіподақ орталығы - ... ... ... ... ... сайлауға Рузвельтте қатысып, мұнда ерекше қарсыластарға
тап балды. Әсіресе, ірі бизнесмендерден. Олар ... ... ... ... шыққан. Сонымен қатар, ... ... ... консерваторлар, оңшыл саясаткерлер де
болды.
Ал, Рузвельт болса, оларға өзінің ... аман алып ... ... ... ... ... айтып ақталды. Бірақ, Рузвельт
мұнша қарсыластарға қарамастан – ақ, ол ... ... ... ... бірқатарн маңызды реформалар қабылданды. Солардың
ішінде «Еңбек қатынастары ... ... ... Ол ... кәсіподақтардың
пайда болуына әкелді. «Әлеуметтік сақтандыру жөніндегі» заң, «Жұмысшыларды
әділ ... ... ... ... Бұл заң ... жас ... тыйым салынды, минимум сағаттық ... ... ... жұмыс
аптасы енгізілді. Сонымен қатар, «Зейнеткерлік туралы» заң да қабылданды.
Сөйтіп, Ф. Рузвельттің «жаңа ... сол ... ... күш ... ... болды. Сол 30 – жылдары АҚШ – тың ... ... ... ... ... ... ... балды. Дәл
осы уақыттан бастап капитализмнің әлеуметтік салаға көңіл ... ... ... ... ... ... маңыздылығы осында болып отыр.
Ал, 30 – жылдары қару – жарақты өндірумен ... ... ... ... ... мемлекеттер әлеуметтік бағдардағы бұл ... тек, ... ... ... соғыстан кейін барып қана көшкен болатын.
2.2 Рузвельттің сыртқы ... ... ... қызметінде Рузвельттің сыртқы саяси
позициясы – изоляционистік бағытта болды. Сондықтан бастапқыда АҚШ ... ... тек, ... берумен шектеліп, көптеген
мемлекеттердің ... ... ... ... үндемей қалумен, кейде
бейтараптық ұстанумен ... ... ... ... ... ... халықаралық жағдай күрделі
болатын. Ол тоталитарлық режимдердің (Жапония, Германия және Италия) сыртқы
саясаттағы басқыншылық саясатымен ... 1931 жылы ... ... алып, Қытайға соққы берді. Келесі жылы бұл жерде ол
қуыршақ Маньчжоу – Го ... ... ... ... ... ... ... кеңейтті және 1935 – 1936 жылдары Эфиопияны басып алды.
Ал, Германияда А. Гитлер ұлттық – социалистік партияны ... Рейн ... ... ... қатар, Армиясын қайтадан кең масштабта қаруландыра
бастады. Осының барлығы екінші жағынан Америка халқының да ... ... ... ... ... тұсында өз бетінше саясат
ұстануға тырысты. Ол алғаш болып, КСРО – ға 1933 ... 10 ... ... ... мәлімдемесін жіберді. Мұнда ... АҚШ – қа ... ...... орнатуды талқылау үшін
өз өкілдерін жіберуді сұрады.
ФДР капитализм заманында КСРО мен ... ... оның ... ... ... ... ... жөн санады. Сондықтан,
оның мемлекеттілігін мойындауға бет бұрды.
Бұл саясатқа барудың екі себебі ... ... егер ... ... ... ... жағдай болса, екіншіден, американ –
жапондық қатынастары қиын жағдайға тап ... ... ... ... арта ... бұл елмен дипломатиялық қарым – қатынас орнатылсада, ... ... ... беру ісі дамымай қалды. АҚШ Тынық мұхиттық пактті
бекітуден бас ... ... ... КСРО – ға төтеп беру мүмкіндігін
шектеуге тиіс болатын.
1939 жылы ... ... ... ... – француз – кеңес
келіссөздері жүріп, ол тығырыққа тірелген ... ... ... әдейі созып, агрессияны Шығысқа, яғни, КСРО – ға қарай баруын
қалаған. Осы уақыттары АҚШ Англия мен ... ... ... ... болсада, ешқандай шара қолданбады. Оларды КСРО – ны ... ... ... ... ешқандай міндеттерді алмады. Де Голль
мұндай АҚШ – тың ... ... ... «АҚШ ... ... етуде өз алдына кетіп, тіпті Францияның жеңілісіне де жол беріп
қойды».
1935 – 1937 жылдары Рузвельт әкімшілігі жеке – жеке ... ... ... ... ... Бұл ... ... мемлекеттермен саудаласа алмады және оларға несие бермейтін болды.
Президент Рузвельт пен мемлекеттік хатшы Хэлл ... ... ... ... елдегі саяси элитаның көңілінде аулауға тырысқан. ... – Го ... ... ... ... достық қарым –
қатынастарын ғана орнатумен шектелеген.
1939 жылы фашистер Польшаны басп алғаннан ... ... ... ... басталсада АҚШ тырп етпеді. Бірақ, оқиғалардың барысы, ... ... ... ... ... ... енді
Құрама Штаттарға қауіп төндіру мүмкіндігі туды.
Франция жеңіліске ұшырағаннан кейін және 1940 ... ... әуе ... басталғаннан кейін Америкадағы негізгі элиталар
«одақтастарға көмектесе отырып, Американы қорғаймыз» деген шешімге келді.
Конгресс ... ... ... ... ... ... ... шақыра бастады. Рузвельттің бастамасымен Конгресс 1941 жылы ленд –
лиз бағдарламасын ... ... ... ... кез – ... ... қару ... қамтамасыз етуге құқы болды. Тек, әскери – техникалар ғана емес,
сондай – ақ, азық – түлік, ... және ... ... Ең ... ... Одағы және қытай осы бағдарлама шеңберінде көмек алып
тұрды. Жалпы американдықтардың ленд – лиз ... ... ... ... ... ... ... демдерін ішке тартып отырғанда, азияда да шиеленіс
болып жатты. Жапония өз стратегиялық ... ... ... ... ... ... өз үстемдігін орнатуға тырысты. Өзінде күші болмаған
Англия Шанхайды және уақытша Бирмадағы темір жолмен жүруін тоқтатуға мәжбүр
болды.
Ал, 1940 жылы ... ... ... ... үкіметінен француздық
Үндіқытайдағы аэродромдарды иеленуге құқықтарға ие болды. Токио Берлин –
Рим ... ... (1940 ... ... ал, ... АҚШ – тың
Жапонияға металл ломының сатылуына тыйым салды. ... ... ... ... ... өзіне қарсы соғыс ашып, қолдануы ... ... жылы ... Жапония Үндіқытайдың қалған бөлігін басып алғаннан
кейін, Ф. Рузвельт оның АҚШ банктеріндегі қаражаттарын жауып ... жылы ... ... ... – министрі болған Хидеки ... ... ... ... ... ... АҚШ одан Қытай мен
Үндіқытайдан өз әскерлерін шығаруын талап ... ... ... ... екі апта сұрап алып, алайда, 1 желтоқсанда бұл ұсыныстан бас
тартты.
Рузвельт қайтадан 6 желтоқсанда тікелей ... ... ... ... ... әуе ... АҚШ – тың Перл – Харбордағы (Гавай
аралдары) әскери базасына шабуыл жасады. Нәтижесінде – 19 ... ... ... 5 ... шамамен 150 ұшақ күйретілді. Ал, адам шығыны 2300 ... ... ... бұл ... ести сала ... бұл іс - ... деп ... 8 желтоқсанда Жапонияға соғыс жариялады. Ал, ... ... ... ... және ... Құрама Штаттарға соғыс жариялады.
9 желтоқсанда ФДР радиодан сөйлеп, бүкіл ... ... ... ... Сол үшін ол АҚШ – тың барлық ... ... ... ... ... ... арада адамдай және материалдық жағынан соғысқа
бейімделуіне жағдай жасады. 1942 жылы 8 қаңтарда Рузвельт 60 мың ... ... ... 20 мың ... ... және кеме ... ... салуы
туралы алдағы жылдың бағдарламасын бекітті.
ФДР – дің көмегі арқасында 15,1 миллион адам ... ... ... Ал, 1943 ... ... ... 65 миллион адам әскери – формамен
жүрді немесе армиямен флотта қызмет ... ... ... Рузвельттің
жеңісі еді.
Екінші дүние жүзілік соғыста АҚШ Ұлыбритания, КСРО сынды ... ... келе ... ... ... ... ... әскери ынтымақтастығы дами түсті.
Еуропалық соғыс театрына американдық әскери – техникалар мен қару –
жарақтар түсе ... ... ... Англияға және КСРО – ға өз әскери
– техникалық көмегін кешеуілдетіп, біресе ... ... ... ... Мәселен, Англияның өзі бірінші дүние жүзілік ... ... ескі ... өзін екі – үш жылдың ішінде әрең ... ... ... ... сияқты Германияның да және өз
одақтастарының әлсіреуін қалаған.
1942 жылы 7 ... АҚШ ... ... ... ... және германдық әскерлерге күйрете соққы берген. Ал, 1942 жылы
шілдеде ағылшындармен американдықтар Сицилия аралын ... ... ... ... 1943 жылдың ортасына қарай ... ... ... ... ... ... Одақтастар Италияда да әскери қимылдар
жасаған.
Соғыс барысындағы ең маңызды мәселе – ол Еуропадағы екіншщі ... ... ... ... ... әсіресе, Англия бұл мәселені 1944
жылдың 6 маусымына дейін, яғни, ... ... ... дейін созған
болатын.
Ал, Рузвельт өз тарапынан ... ... ... АҚШ - тада ... шаруаға қарсыларда кездескен. Дегенмен, президент бұл ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге
мүмкіндік береді деп шешті. Ф. Рузвельтке ... У. ... бұл ... ... деп, ... кері ... ... Құрама Штаттардың басшысы бұл мәселені ... ... ... ... Францияға) әскери операцияларды жүргізу қажет деп
шешті. Сөйтіп, ол бірлескен американ – ағылшын әскеріне Д. ... ... етіп ... екінші майданның ашылуына жағдай жасады. Генерал
Д. Эйзенхауэрдің әскері ... ... ... АҚШ – ... ... ... ... жеңістерге жетті. Ф. Рузвельт болмаса, бәлкім
бұл Еуропадағы майдан ашылмай қалуы да ... еді. ... дәл ... КСРО – ның ... ... Ал, У. ... ... бұл
мемлекетті ата жауындай санаған. Сондықтан, ФДР – дің ... ... ... ... өз ... қоса алды деуге толық негіз бар.
25 тамызда Д. Эйзенхауэр әскері ... ... ал, 1945 ... ... ... ... кірді. Ал, Шығыста неміс – фашистер
орыстардан соққылар алып жатты. 8 ... ... ... ... ... ... АҚШ ... мұхитта да шайқас ... 1942 ... АҚШ ... ... рет ... ... Ал, жаз айларында
оның Әуе күштері Жапонияның ...... ... ... соққы беріп,
Австралияға шабуылын тоқтатты.
Ал, келесі екі ... ... ... ... ... ... ... аралдарды иемденді. Осылайша олар үлкен
жетістіктерге жетті.
Одақтас ... ... ... ... ... келісім шарттарда жүзеге асырылған. Әсіресе, 1941 жылы ... пен ... ... Атлантикалық хартияны қабылдаған. Яғни,
соғыстың мақсаттары көрсетілген декларация ... 1941 жылы ... ... ... ... 10 ... астам мемлекеттердің басшылары, соның ішінде КСРО –
да Атлантикалық хартия принциптерімен келіскен. Бұдан кейін де ... ... ... ...... ... ... мәселелерін шешу
үшін Тегеранда (1943 ... ... ... 1945 жылы) және Берлинде
(Потсдам, 1945 жылы, бірақ мұнда Рузвельт болған жоқ) үш ірі ... ... ... ... ... ... ел басшылығына келген
уақытынан бері көптеген шиеленісті ... ... толы ... да, ... мемлекетін әрқашанда тығырықтан алып шыға алды. Ф. Рузвельт 1945 ... ... ... ... ... ... Рузвельттің өмірі мен мемлекеттік қызметіне арналған
бұл жұмыстың барысында, аталмыш тұлғаның ... ... ... ... ... ... – рухани өмірінде ерекше тұлға болғандығы
көрсетілді. ... ... ... ... ... табылады. Тарихи тұлға
дегеніміз – жағдайға байланысты және жеке басының сапасына орай ... ... ... ... белгілі. И.А. Ильиннің сөзімен айтқанда,
халық шашырап жатқан ұлы тобыр ал, күш қуаты ... өзін - өзі ... ... ... тұтас тануы қажет, құқы еркімен мемлекеттік рух
белегілі бір тарихи тұлғалар ... ... ... ... ... бір нөсер
жауынды аңсаған шөл дала ... дана ... ... да зәру ... Платон
айтқандай, дана тұлға болғанда дүние шырайнала түспек.
Құрама Штаттардың XX ... ... ... тарихы небір қым
– қуат оқиғаларға толы болды. Сол қым – қуат оқиғалардың барысында ... ... ... ... ... ... ... өзінің болмысымен,
яғни, іс - әрекетімен танылған Ф. Рузвельт алға шықты.
Рузвельттің балалық және жастық шағы әке – ... ... ... ... ешнәрседен таршылық көрмей өсіп ... ... ... жоғарғы американдық элитаға сәйкес білім ала
алады. Сөйтіп, ол әке – ... ... және ... да саяси элиталармен
тығыз байланысы арқасында ... ... ... ... ... кетті.
Әрине, тұлғада саясатқа деген ерекше ұмтылысы арқасында жетті. Өйтпеген
жағдайда оның ірі ... ... ... екі ... ... Рузвельтті өз идеялына айналдырған Франклин Делано Рузвельт
ел ... ... ... үшін ең ... АҚШ әскери – теңіз
күштерінде, яғни, оның ... ... ... болып қызмет
жасады. Жас кезінен теңізге деген құштарлықпен және оған қатысты білімімен
сусындап бұл білімі оның ... ... ... ... ... ... – теңіз министрлігіндегі қызметіне төмендегідей қортынды
жасауға болады: ол АҚШ – тың ...... ... ...... оның жаңа ...... техникалармен жабдықталуын қамтамасыз
етті; әскери - өндірістік кешенді ... ... ... ... ... өз ... ... (көптеген жұмыссыздар жаңадан ашылған
әскери – теңіз ... ... ... ...... болып
орналасты). Сөйтіп, ол АҚШ – тың ... ... ... ... ... оның тым асып кетуіне әкеліп, АҚШ – тың әскери бюджетіне үлкен шығындар
әкелсе де, оның ... ... ... ... жолы тура Ақ үйге ... еді. ... Американдық
дәстүрге сай бұл олинкке шығу үшін ең алдымен Нью – Йорк ... ... ... еді. ... ол осы бағытта ірі ... үгіт ... ... ... бола ... Губернаторлық қызметте Рeзвельт
келесі бағытта жұмыс атқарды. Штатың әкімшілік ... ... ... ... ... ... бюджетті тартып алды. Ендігі жерде
ол штат бюджетін өзі ... ... ... Штаттың соттық, қаржылық
салаларын ретке келтірді. Халықты саяси ақпараттандыру мәселесі шешілді.
Халықпен билік ... ... ... ... Штатағы кедейшілік
мәселесін шешуге ықпал жасалды (қала шетіндегі жерлерді арзан бағамен ... ... ... елге және ... ... ... қауіп –
қатермен күресуге көшті. Яғни, бүкіл ... ... ... орай штат губернаторы «жаңа бағыт», ... елде ...... ... ... қызметтері, өнеркәсіп, жұмысшылар
мәселесі, несие жүйелерін реттеу) реформалар жүргізді.Сөйтіп, елдегі пайда
болған әлеуметтік - экономикалық қиындықтарды шеше ... ... ... ... 1932 жылы ... ... сайланып,
бұдан кейін үш рет, жалпы қатарынан төрт рет АҚШ ... ... ... ... ... қалыптастырды. Яғни, 1932, 1936, 1940 және 1944
жылдары президенттік сайлауларда жеңіске жеткен.
Сыртқы саясатта елдегі саяси ... ... ... ұстансада Рузвельт Құрама Штаттардың ... ... ... үшін ... ... ... ... КСРО мен қарым –
қатынасты орнатты, ... ... ... ... ... антигитлерлік
коалицияның пайда болуына жағдай ... ... ...... ... етті. Оның арқасында Рузвельт 1945 жылы ... да, оның ... ... ... ... ... де көрініс
тапты. Яғни, АҚШ соғыстан ... ... ... ...
экономикалық жағынан әлсіреп шықпай керісінше, экономикалық ... ... ... ... айналды. Міне, Ф. Рузвельттің сыртқы саясаттағы
қызметі осындай.
Тарихи тұлғаның мемлекеттік ... ... ... ... ... оның әлі де ... қажет ететін тұстары ... ... ... көз ... КСРО мен ... ...
қатынастарын орнату, сыртқы саясаттағы басқа да маңызды мәселелермен қатар,
оның ... ... ... соғыс тұсындағы рөлін зерттеу маңызды. Бұл үлкен
жұмысты жүзеге асыру ... ... шет ... ... ... жаңа ... қолдану қажет. Осылардың нәтижесінде тарихи тұлғаның әлі де
ашылмаған тұстары анықталары белгілі.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Асматов И. К. ... и ... / И. ... // Эхо ...... № 5. – С. 18 – 19.
2. Абдулатипов М. Л. ... и ... ... ... ... / М. Л.
Абдулатипов. – М.: Роспэн, 2005. – 325 с.
3. ... ... ... Вопросы и ответы. М.: Наука, 1990. – 226
4. Великая Отечественная война. Энциклопедический словарь. М.:Наука, 1979.
– 556 ... ... В. М. ... из ... ... / В. М. ... М.: Наука, 1993. – 335 с.
6. Внешняя политика Советского ... в годы ... ... ...... 1970. – Т. 2. – 562 с.
7. ... ... ... ... в годы ... ...... 1961. – Т. 1. – 682 с.
8. Дипломатический словарь. Т. I-III. - М.: Наука, 1985. - 685 с.
9. Земсков И. ... ... ... ... / ... – М.:
Наука, 1989. – 345 с.
10. Зонова Т.В. Дипломатия ... ... / Т.В. ... - ... 2004. - 541 с.
11. Иванов Р.Ф. Д. Эйзенхауэр и советско-американские союзнические
отношения / Р.Ф. ... // США, ... ... ... ... - №– С. 43 - 54.
12. История дипломатии / Под ред. А.А. Громыко. – М.: Политиздат, 1975. ... ... ... ... ... ... 1939–1945. т. 1–12. М., 1973–1982.
14. Канатов А.А. ... ... / А.А. ... // ... ... ... – 2005. - № 5. – С. 5 – ... Карягин В. Дипломатическая служба: вчера, сегодня, завтра / В. Карягин.
//Международная жизнь. - № 10. - 1994. – С. 14 – ... ... Ю. М., ... Э. С. ... ... / Ю. М. Колосов, Э.
С. Кривчикова. - М.: Международные отношения, 2001. – 245 ... ... В.М. ... второго фронта / В.М.Кулиш. – М.: Просвещение, 1985.
– 459 с.
18. Лидеры войны. Сталин, Рузвельт ... ... ...... 1995. – 645 с.
19. Макконнелл К.Р. Экономикс / К.Р. Макконнелл, С.Л. Брю. М.: Республика,
1992. – 470 ... ... В.Л. Путь к ... ... в первой половине XX века /
В.Л. ... ... 2004. – 249 ... ... В.Л. ... курс» в США / В.Л. Мальков. – М.: Наука, 1973. –
232 с.
22. Мэтлофф М. Стратегическое планирование в ... ... 1941 – ... / ... Э. Снелл. – М.: Наука, 1979. – 455 с.
23. От первой мировой войны до ... / Под ред. С.Т. ... ... ... 1999. – 129 ... Паперно А.Х. О ленд-лизе и тихоокеанской ... ... / ... // ... история. – 1997. – № 5. – С. 17 – 19.
25. Тегеран – Ялта – ... ... ... – М.: , 1971. – 554 с.
26. Торкунов А. В. Дипломатическая служба / А. В. Торкунов. Учебное
пособие. - М.: ... 2002. – 235 ... ... Б.Ц. ... ... потерь / Б.Ц.Урланис. – СПб.: Фонд Сорос,
1998. – 359 с.
28. Урланис Б.Ц. История военных потерь / Б.Ц.Урланис. ... ... ... Фонд ... 2005. – 594 ... ... А. И. Рузвельт / А. И.Уткин. – СПб.: Фонд Сорос, 1998. – 259 ... ... А. И. ... и ... Дом / А. ... // ... и новейшая
история. – 1998. № 5. – С. 15 – ... ... А. И. ... ... к ... / А. ... // ... и
новейшая история. – 1999. - № 1. – С. 12 – ... ... А. И. ... курс» Рузвельта / А. И.Уткин // ... и ... – 2006. - № 5. – С. 25 – ... ... В. А. Франклин Рузвельт / В. А. Федоров // Звезда. – 2000. - №
2. – С. 15 – ... ... ... Учебное пособие/ В.Г. Сарычев, А.А. Успенский,
В.Т. Чунтулов- М., Высшая школа, 1985. – 483 с.
35. Эрман Дж. Большая ... / ... – М.: ... 1980. – 645 ... ... Д. Франклин Рузвельт и Гопкинс / Д. Юнкер, Дж. Смайлс. – ... ... ... 1998. – 452 ... ... Н.Н. Франклин Рузвельт: человек и политик. Новое прочтение ... ... – М.: ... ... 1975. – 358 ... ... Н.Н. ... Рузвельт: человек и политик. Новое ... ... ... Дополн. перераб. – М.: Международные отношения, 1981. –
416 с.
39. Шервуд Р. Л. ... и ... / ... – М.: ... 1969. – ... Шемятина Л. Д. Америка между прошлым и будущем / Л. Д. Шемятина. – ... 1989. – 478 с.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АҚШ-тың ішкі жағдайы және “жаңа бағыт”36 бет
Франклин Делано Рузвельт13 бет
ХІХ-ХХ ғасырлар шеңберіндегі халықаралық қатынастар14 бет
Соғыстан кейінгі бейбіт реттеу проблемасы23 бет
Абайдың махаббат лирикасы21 бет
АҚШ бүкіл дүниежүзілік экономикалық дағдарыстан кейін41 бет
И.в.сталин, ф.рузвельт, у.черчиль – саяси тарихи тұлғалар23 бет
Күн белсінділігін рекурренттік талдау әдісімен зерттеу нәтижелері11 бет
Хаос генераторлары17 бет
Ұлттық суретшілердің рухани әлемі26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь