Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 тарау. Міндеттемелік құқықтың ұғымы, негіздері және түрлері.
1.1. Міндеттемелік құқықтың ұғымы мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Міндеттеменің пайда болуының құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ...15

2 тарау. Міндеттемелерді орындау.
2.1. Міндеттемелерді орындаудың ұғымы мен принциптері ... ... ... ... .18
2.2. Міндеттемені орындау субъектілері және орындауға қатысты
мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.3. Міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... ...27

3 тарау. Міндеттеменің бұзылғандығы үшін жауапкершіліктің
жалпы мәселелері.
3.1. Міндеттеменің бұзылғандығы үшін азаматтық құқықтық
жауапкершіліктің ұғымы және негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37
3.2. Міндеттемелерді бұзғаны үшін азаматтық . құқықтық
жауапкершіліктің түрлері және мөлшері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...44
3.3. Міндеттемені тоқтатылудың түсінігі және құқықтық
реттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .46

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...51
К і р і с п е
Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының өзіндік мәні бар және қасиеті болғанымен, оларды міндеттемелер деп бөліп қарауға болмайды. Құқықтар мен бостандықтар міндеттермен өте тығыз байланысты. Азаматтар өздеріне жүктелген міндеттерді бұлжытпай орындағанда ғана құқықтары мен бостандықтарын толығынан жүзеге асыра алады. Сондықтан міндеттердің орындалуы жеке адамның, қоғамның және мемлекеттің мүдделерін қамтамасыз ету үшін қажет.
Қазақстан Республикасының Конституциясының 12 бабының 3 тармақшасында былай делінген: «Республиканың азаматы өзінің азаматтығына орай құқықтарға ие болып міндетгер атқарады».
Осы тармақта адам мен азаматтың құқықтық мәртебесі ерекшеленген. Егер адам құқығы тумысынан жазылған болса, азаматтың құқықтық кепілі пайда болады. Азаматтың құқықтық мәртебесінен табиғи түрде адам құқығы, сондай—ақ жеке адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғаудың кепілдігі негізіне қызмет ететін, азамат пен оның мемлекеті арасындағы ерекше билік қатынастарын қоғамдық шарттар түрінде белгілейтін саяси құқықтары мен міндеттер кешені кіреді. Азаматтың мәртебесі, осы аталғандарға қоса тек құқықтар ұғымын ғана емес міндеттер ұғымын қамтиды. Айталық азамат иеленген саяси биліьске деген құқығы. Осы адамға қатысты құқығының екінші жағы ретінде арнаулы міндетінің болуы қажеттігімен де ерекшеленеді.
Осыған орай азаматтық зандар Конституцияларға негізделіп қабылданады. Бұлар Қазақстан халқының ой — еркін білдіреді, мемлекетіміздің тәуелдсіздігінің негізін қалап, азаматтардың негізгі құқықтары мен бостандықтарын баянды етеді.
Құқықтық мемлекет құру барысында қоғамдық қатынастардың басым көпшілігі зандармен реттеледі, соның ішінде азаматтық заңдар мен мүліктік және мүліктік емес жеке қоғамдық қатынастары реттеледі. Соның бір институты ретінде міндеттемелер жатады.
Ғ.И.Төлеуғалиев міндеттемелік құқықты былай тұжырымдайды: "Міндеттелмелік қатынасты реттейтін азаматтық құқықтың қосалқы саласы болып табылатын, азаматтық-құқықтық норомалардың жиынтығы — деп аталады" — дейді.
Міндеттемелік құқық өте күрделі болып келеді, оны біз жүйелі түрде, зандарды, әдебиеттерді пайдалана отырып күрделі мәселелерді қарастырамыз. Біздің мақсатымыз осы азаматтық құқықтағы міндеттемелерді тереңірек талқылап, оның мән -мағынасын тану. Міндеттемілік құқықтың бір ерекшелігі, ол қоғамдағы қалыпты қатынастарда және де қандай да бір қарым қатынастың бұзылғанын реттейді. (Қорғалатын міндеттемелер, міндеттемелердің орындалмауына жауапкершілік, міндеттемені қамтамасыз ету).
Міндеттемелер, азаматтық қарым қатынастарда, қоғамда маңызды рөл атқарады. Олсыз құқықтық тәртіпте, даму да болмас еді, бір һауыс (тәртіпсіздік) орын алар еді.
Қазіргі уақыттағы Қазақстанда міңдеттемелік құқық тоқтаусыз ұлғаюда, қоғамдық қарым - қатынастың үлкен шеңберін реттеуде.
Нарықтық экономикаға өткенде, қаңдай — да болмасын барлық маңызды институтт ардың өзгеруіне әсер етуде, өмірге жаңа міндеттемелерді шақырады, бұрынғы бар, болған міндеттемелердің түбегейлі өзгеруіне ықпал жасайды.
Азаматгық құқыққа бүрын мәлім болған бір жақты шарт түрі, конкурс, мемлекеттік меншікті жекешелендіруде, жылжымайтын мүліктің ипотекасы, мемлекеттік тапсырыс ұсынуда, банкроттық жағдайда қолданылуын табуда. Біз міндеттемелердің теориялық мәселелерін және оның қолданылуын ашып көрсетеміз.
Азаматтық кодексте міндеттемелік құқық екі бөлімге бөлінген. а)"Міндеттемелік құқық" (екі бөлімшеден: "Міндеттеме туралы жалпы ережелер" және "шарт туралы жалпы ережелерден тұрады"). ә)"Міндеттемелердің жекеленген түрлері".
Сонымен міндеттемелік құқықтың қосалқы саласы азаматтық-құқықтық нормалардың белгілі - бір бөлігін құрайды. Міндеттемелік құқықтың қосалқы саласы азаматтық - құқықтық нормалардың белгі — бір бөлігін құрайды. Міндеттемелік құқықтың жалпы бөлімі бар, ол барлық немесе көптеген міндеттемелерге қолданылатын ережелерді бекітеді. Ерекше бөлімнің әр тарауы міндеттеменің жекеленген түрлерін реттейді. Міндеттемелік құқықтың ерекше бөлімінің нормалары қосалқы заң құжаттарынан тұрады. Оның өзі азаматтық кодекстің тиісті тараулар мен қаралмай қалған міндеттеменің бір қатар түрін реттейді.
Міндеттемелік құқықтың көптеген қатынастары азаматтық кодекске тәртіптелгенін айта кету керек.Осыңдай нормалардың саны мейлінше көп, олар меншік, мұрагерлік, авторлық және тағы басқа қатынастарды реттейтін азаматтық - құқықтық институттар құрамына енеді.
Біз міндеттемелік құқықтың ұғымын, негіздерін және түрлерін міндеттеменің орындалуын оның бұзылғандығы үшін жауапкершіліктің жалпы мәселелерін және міндеттеменің тоқтатылуын қарастырамыз.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы — Алматы, "Жеті — жарғы", 1998 ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, жалпы және ерекше бөлімдер, "Юрист" баспасы, 2001 ж.
3. "Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлығы 22-желтоқсан. 1995 ж.
4. "Банкроттық туралы " Қазақстан Республикасының заңы 21-қаңтар. 1997 ж.
5. Қазақстан Республикасының Конституциясына түсініктеме, ред. басқарған Сапарғалиев F. Аударған С.Бақтыгерейүлы — Алматы: Жеті — жарғы, 1999 ж.
6. Сапарғалиев F. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы: Оқулық- Алматы, Жеті — жарғы.1998ж.
7. Гражданский кодекс Республики Казахстан. общая часть, коментарии. Алматы, Жеті — жарғы, 1-2 том, 1998 г.
8. Мемлекет және құқық негіздері. Н.Дулатбеков, С. Амандықова, Астана. Фолиант. 2001ж.
9. Е.Баянов. Мемлекет және құқық негіздері, оқулық, Алматы, Жеті — жарғы, 2001 ж.
10. Шарттар жинағы, құрастырған Р.А.Темірғалиева. Алматы, Әділет, 2001 ж.
11. Алексеев С.С. Проблемы теорий права М. Ч.-І. 1992г.
12. Гражданское право, в 2-х том,уч для вуз, Е.А. Суханов 2-е изд. I перераб и доп. М. издателство БЕК, 2000г.
13. Төлеуғалиев Ғ.И. Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы-Алматы: Қаз МЗА, 2001ж.
14. Сапарғалиев F. Қазақстан мемлекеті мен құқығының негіздері-Алматы: Атамұра-Қазақстан, 1994ж.
15. Булгакова Д.А. Теория государства и права (уч.методичекое пособие)- Алматы, Дәнекер. 2001 г.
16. Лазарев В.В., Липеть С.В. Теория государстваи права: учебник для вуз. - М. "спарк" 1998г.
17. Мемлекет және құқық теориясы. Окулық. Қ.Д.Жоламан, А.Қ. Мұхтарұлы. Алматы, Қаз М.З.У. 1999 ж.
18. З.О.Ашитов Егемен Қазақстан құқығы, Алматы, жеті — жарғы, 1997ж.
19. Гражданское право, 1-том уч. для вуз: М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин. Алматы, КазГЮА 2000г.
20. Гражданско-правовая ответственность. Васькин В.В., Овчиников И.Н. 1998г.
21. Гражданское право. Под ред. доктора профессор юридических наук А.П. Сергеева. Санкт-Петербург 1996г.
22. Основы гражданского право. М.Г.Маркова.
23. Гражданский Кодекс РК коментарии. Общая часть. Алматы. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин.
24. Гражданское право. Е.А.Суханов.
25. Ответственность за нарушение гражданско-правового обязательства. Алматы, "Әділет- Пресс", 1997г.
26. Гражданское право. Учебник/Под ред. А.П.Сергеева, Ю.К.Толстого. М.,1997г.
27. Юридическая ответственность и законность. Братусь С.Н. Москва. Гражданское право, часть в*торая в вопросах и ответах. Москва юристь 2001г.
29. Алексеев С.С. Проблемы теории права- М., 1972г.
30. Гражданский Кодекс РК толкование и комментирование, Алматы, 1997 г.
31. Заң терминдерінің түсіндірме сөздігі. Ғ.Сапарғалиев. 1995ж.
32. Гражданская правовая ответственность за пречинение вреда. Теория и практика. Белякова М.А. 1996г.
        
        РЕЦЕНЗИЯ
Дипломант_____________________________________________________ жазған
дипломдық жұмысы «Азаматтық істер ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Дипломдық жұмыс тақырыбы қазіргі таңдағы ... ... ... табылады. Автор өз жұмысында міндеттемелік құқықтың ұғымын, негіздері
және түрлерін анықтаған.
Студент ... ... ... мен
принциптеріне баса назар аударған.
Дипломдық жұмыс жаңа арнайы әдебиеттерді пайдаланып міндеттеменің
бұзылғандығы үшін ... ... ... ... үшін ... жауапкершіліктің ұғымы және негіздерін
Қазақстан Республикасы заңдары мен нормативтік актілерін пайдаланып жазған.
Негізгі қарастырылып жатқан міндеттеменің ... ... ... ... ... ... айта кететін жеріне міндеттемені тоқтатылудың
түсінігі және құқықтық реттелуін анықтаған.
Дипломдық жұмыс ... ... ... пайдаланған және жақсы
деген бағамен бағаланады.
Студент __________________________ ... ... ... өз ... ... ... міндеттемелерді орындау негіздері» тақырыбына арнаған. Тақырып
аясында 3 тараудан тұратын ... ... ... ... міндеттемелік
құқықтың ұғымы, негіздері және түрлері қарастырылған. ... ... ... ... ... ... орындау ұғымы мен
принциптері, міндеттемені орындау субъектілері және орындауға ... ... ... қамтамасыз ету Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес нормативті заң ... ... Ал ... ... ... бұзылғандығы үшін
жауапкершіліктің жалпы мәселелері, міндеттемені бұзғаны үшін азаматтық-
құқықтық жауапкершіліктің ... және ... ... ... және ... ... жазылған.
Тақырып бойынша тәжірибелік мысалдар жеткілікті. Жалпы ... ... ... ... және ... ... ... Міндеттемелік құқықтың ұғымы, негіздері және түрлері.
1.1. ... ... ... ... Міндеттеменің ... ... ... тарау. Міндеттемелерді орындау.
2.1. Міндеттемелерді орындаудың ұғымы мен принциптері.................18
2.2. ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... бұзылғандығы үшін жауапкершіліктің
жалпы мәселелері.
3.1. Міндеттеменің бұзылғандығы үшін азаматтық ... ... ... ... бұзғаны үшін азаматтық - құқықтық
жауапкершіліктің ... ... ... ... ... және құқықтық
реттелуі....................................................................
.............................46
Қорытынды...................................................................
..............................48
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
.........51
К і р і с п е
Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының өзіндік мәні бар ... ... ... міндеттемелер деп бөліп қарауға ... мен ... ... өте тығыз байланысты. Азаматтар
өздеріне жүктелген міндеттерді бұлжытпай орындағанда ғана құқықтары ... ... ... ... ... Сондықтан міндеттердің
орындалуы жеке адамның, қоғамның және мемлекеттің мүдделерін қамтамасыз ... ... ... ... 12 ... 3 тармақшасында
былай делінген: «Республиканың азаматы өзінің азаматтығына орай құқықтарға
ие болып міндетгер атқарады».
Осы тармақта адам мен ... ... ... ... Егер
адам құқығы тумысынан жазылған болса, азаматтың құқықтық кепілі пайда
болады. ... ... ... табиғи түрде адам құқығы, сондай—ақ
жеке адамның құқықтары мен ... ... ... ... ... ... пен оның мемлекеті арасындағы ... ... ... ... ... ... саяси құқықтары мен
міндеттер кешені кіреді. Азаматтың мәртебесі, осы ... қоса ... ... ғана емес ... ұғымын қамтиды. Айталық азамат иеленген
саяси биліьске деген ... Осы ... ... ... ... ... арнаулы міндетінің болуы қажеттігімен де ерекшеленеді.
Осыған орай азаматтық ... ... ... қабылданады.
Бұлар Қазақстан халқының ой — ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен
бостандықтарын баянды етеді.
Құқықтық мемлекет құру ... ... ... ... ... ... соның ішінде азаматтық заңдар мен ... ... емес жеке ... қатынастары реттеледі. Соның бір институты
ретінде міндеттемелер жатады.
Ғ.И.Төлеуғалиев ... ... ... ... ... реттейтін азаматтық құқықтың қосалқы саласы болып
табылатын, азаматтық-құқықтық норомалардың жиынтығы — деп аталады" — дейді.
Міндеттемелік құқық өте ... ... ... оны біз ... ... ... ... отырып күрделі мәселелерді қарастырамыз.
Біздің мақсатымыз осы азаматтық құқықтағы ... ... оның мән ... ... ... құқықтың бір ерекшелігі,
ол қоғамдағы қалыпты қатынастарда және де қандай да бір ... ... ... ... ... ... жауапкершілік, міндеттемені қамтамасыз ету).
Міндеттемелер, азаматтық ... ... ... ... рөл
атқарады. Олсыз құқықтық тәртіпте, даму да болмас еді, бір ... орын алар ... ... Қазақстанда міңдеттемелік құқық тоқтаусыз ұлғаюда,
қоғамдық қарым - қатынастың үлкен шеңберін реттеуде.
Нарықтық экономикаға өткенде, қаңдай — да ... ... ... ... ... әсер етуде, өмірге жаңа міндеттемелерді шақырады,
бұрынғы бар, болған ... ... ... ... ... ... бүрын мәлім болған бір жақты шарт түрі, конкурс,
мемлекеттік меншікті ... ... ... ... тапсырыс ұсынуда, банкроттық жағдайда қолданылуын табуда. Біз
міндеттемелердің теориялық ... және оның ... ... ... ... құқық екі бөлімге бөлінген.
а)"Міндеттемелік құқық" (екі бөлімшеден: ... ... ... ... "шарт туралы жалпы ережелерден ... ... ... ... құқықтың қосалқы саласы азаматтық-құқықтық
нормалардың белгілі - бір бөлігін құрайды. Міндеттемелік ... ... ... - ... ... ... — бір бөлігін құрайды.
Міндеттемелік құқықтың жалпы ... бар, ол ... ... ... ... ережелерді бекітеді. Ерекше бөлімнің әр тарауы
міндеттеменің ... ... ... Міндеттемелік құқықтың ерекше
бөлімінің нормалары қосалқы заң құжаттарынан тұрады. Оның өзі азаматтық
кодекстің тиісті ... мен ... ... ... бір ... ... ... көптеген қатынастары азаматтық ... айта кету ... ... саны ... көп, олар
меншік, мұрагерлік, авторлық және тағы ... ... ... - ... ... ... ... міндеттемелік құқықтың ұғымын, негіздерін және түрлерін
міндеттеменің ... оның ... үшін ... ... және ... тоқтатылуын қарастырамыз.
I тарау. Міндеттемелік құқықтың ұғымы, негіздері және түрлері
1.1. Міндеттемелік құқықтың ұғымы мен түрлері
Міндеттеменің ұғымы. Міндеттеме ... ... ... ... не? Біз оны ... ... Бұл туралы Азаматтық кодексінің 268-
бабында: «Міндеттемеге сәйкес бір адам ... ... ... ... пайдасына мүлік беру, жұмыс орындау, ақша төлеу және т.б. сияқты
белгілі бір ... ... не ... ... ... ... ал несие беруші борышқордан аз міндеттерін орындауын талап етуге
құқылы. Несие беруші ... ... ... ... - ... ... Демек, міндеттеме — азаматтық құқықтық қатынастың бір түрі.
Ал, ... ... ... несие беруші мен борышқорғау өзара
жауапкершілік ... екі ... ... ... ... Екі жақты
құқықтық қатынас: несие беруші ... ...... ету ... борышқор жағынан алып қарағанда — міндеттемелік (бәсең жағы) ... ... ... ... құқық» деп атайды. Бұл — «екі
жақты құқықтық қатынас ақыр аяғына дейін жеткізілгенше құқылы» ... ... да ... ... ... ... міндеттеменің де өзіндік
құрамдас бөліктері болады: олар — субъект, мазмұн және объект.
Ал, енді ... ... ... Бұл ... ... тағы да сол 268 — ... тайға таңба басқандай: «Міндеттеменің
субъектілері: борышқор мен несие беруші» — деп жазылған. Осы екі ... ... ... болсақ, борышқор — белгілі бір ... ... ... ... ... жақ; ... ... — борышқордан
мойнындағы міндеттемесін орындауды талап ететін жақ. Егер заң құжаттарында
басқаша ... ...... ... ... және ... ... деген сияқты өзіндік атаулар мен нұсқаланады.
Азаматтық кодекстің 269 — ... ... ... беруші немесе борышқор
ретінде міндеттемеге бірмезгілге бірнеше адам ат салады. Мұның аты — ... ... ... ... Азаматтық кодексінің 286 — 288 ... ... ... ... субсидиялық (жәрдем берушілік)
міндеттеме пайда болады.
Бұл секілді міндеттемелермен, негізінен алғанда, ... жеке ... ... ... құқығындағы мүлікті сатқанда, бірнеше жеке тұлға
бірлесіп қарыз бергенде, бірнеше азамат кепілдеме жасағанда, ... ... ... зиян ... және т.б. осыған ... ... ... ... ... жағдайлардың бәрінде де сол мәмілеге
кіріскен адамдар немесе ... ... ... зиян ... ... ... ... міндеттемелік құқық қатынастарына түгелімен не борышқор,
не болмаса, несие беруші ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген болса,
міндеттемені орыңдау жауапкершілігі құжатқа сәйкес, үлесіне ... ... ... ... ... ... ... әрқайсысы тек өзі үшін жауап береді, ал
несие берушілердің әрқайсысы борышқордан тек өзіне тиесілі ғана ... ... ... Міндеттеме өзінің үлесіне ... ... ... үшін ... да, ... басқа борышқорлар күшін де қала
береді.
Несие берушілердің әрқайсысы, Азаматтық кодексін 287 — ... ... ... толық атқаруды талап етуге құқылы, ал
борышқорлардың әрқайсысы оны ... ... ... ... көп ... міңдеттемені — ортақтасқан міндеттеме деп атайды. Ортақтасқан
міндеттеменің үш түрі ... Бір ... ... мен ... ... ... — ортақтасқан
міндеттеме;
2) Бір борышқор мен бірнеше несие берушілер қатысқаны — ... ... ... ... ... мен ... ... қатысқаны - аралас
ортақтасу, - делінеді.
Егер шарттарда бұлар көзделмесе немесе заң ... ... ... ... ... мәні ... — жарып анық
нұсқаланбаса — ... ... ... ... ... ... ... қызыметпен байланысты міндеттеме бойынша бірнеше
борышқордың міндеттері, сол сияқты бірнеше несие берушінің ... ... ... ... ... ... ... көзделмесе,
ортақтасқан міндет болып табылады. Несие беруші ортақтасқан міндетті барлық
борышқорлардан да, жеке —жеке алғанда олардың кез келгеннен де, ... ... ... де, ... те ... ... ... құқылы. Ортақтас
борышқорлардың біріне толық қанағаттанбаған несие беруші алымдарын ... ... ... де ... бар. ... ... ... орындалғанға дейін міндетті болып қала береді. Борышқорлардың бірінің
ортақтас міндетті толық орындауы қалғандарын ... ... ... ... Талаптар ортақ болған жағдайда ортақтас несие
берушілердің кез келгені борышқорларға толық көлемінде талап қоюға ... ... ... ... ... толық орындау борышқорды
өзге несие берушілерге оны орындаудан босатады. Ортақтасқан ... ... ... несие берушінің талаптарына қарсы басқа борышқорлардың
осы борышқор қатыспайтын несие берушіге осынай қатынастарына ... ... ... жоқ. ... ... ... ... борышқордың
ортақтас несие берушілердің беруінің талабына қарсы осы ... ... ... ... ... ... ... осындай
қатынастарына негізделген қарсылық білдіруіне құқығы жоқ. ... 288 — ... ... негізгі борышқор несие берушінің міндеттемені
орындау туралы талабын қанағаттандырмаған жағдайда бұл талап орлындалмаған
бөлігінде басқа борышқорға ... ... ... ... заң құжаттарында немесе несие беруші мен борышқордың арасындағы
міндеттеме ережелерінде көзделуі мүмкін.
Сонымен ... ... ... түсіндіре кетелік, яғни борышқор
өзінің алған негізгі міндеттемесіне орай ... ... ... ... ... ... басқа борышқорға жүктейді. Мысалы,
субсидиялық міндеттемеде занды тұлға ... ... ... қарастырылады, мүлігінің жетімсіздігіне банкротқа ұшыраған
ондай заңды тұлғаның ауыртпалығын негізі қоғам ... ... ... ... асуы ... оның субъектілерінің құрамында өзгерістер
болуы мүмкін. Яғни құқықтық ... ... ... берушінің орнына жаңа
қатысушы келе алады, сондай-ақ бұрынғы ... ... ... ... ... жалпы құқық қабылдаушылық (әмбебап) негізінде жүзеге асады.
Мысалы, заңды тұлғаны қайта ... ... ... ... ... ... ... Құқық қабылдау кезінде бұрынғы тұлғаның барлық
құқықтары мен міндеттері кейінгісіне ... ... да ... ... нақты міндеттемесі де кіреді. Заң міндеттемедегі
тұлғаны ауыстыруға жеке құқық қабыддаушылық ... ... ... ... бір ... ... қандай да бір міндет еткен ... ... ... ... мүлкі сақталады. Міндеттемедегі тұлғаның ауысуы
мұндай жағдайда арнайы мәміле негізінде жүзеге асырылады, бұл талап ... ... мен ... ауысуы деп аталады.
Несие берушіге талап етуді басқа адамға беруіне жол ... ... ... ... ... ету ... келісім шарт арқылы жүзеге
асады. Мысалы, қарыз беруші өзі бір жаққа ұзақ уақытқа ... ... ... алған қарызды қайталауына талап ету құқығын қалдырады. Талап
етуді берге беру (мұны цессия деп атайды) ... ... ... ... ... тәртібі және т.б. белгіленеді. Ол сонымен бірге талап беруді
жүзеге асыру тәртібіне қатысты ... ... ... ... ... ... ... талап қоюы цессияның аясына кірмейді. Несие берушінің жеке
басына тығыз байланысты құқықтардың, атап айтқанда, алимент ... ... ... ... ... ... зиянның орнын толықтыру
жөніндегі талаптардың басқа адамға ... жол ... ... ... ... ... ауысуы үшін, егер заң
құжаттарында ... ... ... ... ... ... талап
етілмейді.
Дейтұрғанымен талап етуді беру шарты жасалғанда еске ... ... ... ... ... ... өзіне қолайсыз салдарға тәуекел етеді. ... ... ... ... міндеттеменің орындағанын тиісті несие
берушіге орындағаны болып танылады.
Егер заң құжаттарында немесе шартта ... ... ... ... құқығы жаңа несие берушіге құқықтың ауысуы кезінде болған көлемде
және сондай-ақ ... ... Атап ... жаңа ... берушіге
міндеттеменің орындауды қамтамасыз ететін, сондай-ақ ... да ... ... ... сый ақыға (мүддеге) құқықтар талап етуде байланысты
құқықтар ауысады. Борышқор ... осы ... ... дәлелдемелерді
өзіне табыс еткенше жаңа несие берушіге міндеттемелерді орындамауға құқылы.
Талап етуді басқа адамға берген ... ... оған ... ету ... ... ... және талапты жүзеге асыру үшін маңызы бар
мәліметтерді хабарлауға ... ... ... ... құқықтардың
жаңа несие берушіге ауысқаны туралы ... алар ... ... ... ... болған қарсылықтарын жаңа несие берушінің талаптарына
қарсы қоюға ... ... ... 344 ... ... ... ... берушінің құқықтары заң құжаттары және срларда көрсетілген
мынадай жағдайлардың болуы негізінде:
1. Несие берушінің ... ... ... ... Заң ... ... ауысу мүмкіндігі көзделсе, несие беруші
құқықтарының басқаға ауысуы туралы сот ... ... ... оның ... болушысы, тапсырушы немесе осы міндеттеме
бойынша борышқор болып табылмайтын ... зат ... ... ... сақтандыратын жағдайдың басталуына жауапты борышқорға
несие берушінің құқықтарын алып берген кезде;
5. Заң құжаттарында көзделген өзге жағдайларда басқа адамға ... ... ... былай түсінген жөн - несие беруші, борышқор
және үшінші ... ... ... ... өз ... алу жөніндегі
келісім-шарты. Борышқордың өз борышын басқа адамға ауыстыруына тек ... ... ғана жол ... Бұл ... де, ... ... борышқорының кім екендігін білу ... ғой. ... ... әрі ... ... ... ... болғанын қалайды.
Оның үстінен бұрынғы борышқордың міндеті жаңасына айна қатесіз ауысуы ... ... ... ... ... ... арасындағы қатынастарға
негізделген қарсылықтарын несие берушінің талабына қарсы қоюға ... ... ... ... ... ... кепілімен кепіл
болушылық өзінің күшін тоқтатады. Ол тек кепілдік беруші ... ... жаңа ... үшін ... ... келісілген жағдайда ған күшін
жоймайды. Ақшаны ... ... ... ... ... ... талап
етілуі беруі нысанасына ... ... ... ... ... ... (шегерме) міндеттеме ерекше орын алады. Басқа
адамның міндеттемесін орындаған борышқор орындалған міндеттеме ... ... кері ... ... құқылы, осыны регрестік міндеттеме деп атайды.
Азаматтық ... 289 ... ... ... ... ... міндеттемені орындамаған борышқор осы адамнан залалдарын өтеуді
талап етуге құқылы. ... ... ... ... қалған
борышқорларының әрқайсысына оның өзіне тиесілі үлесін шеберлік, тең ... ... ... ... Борышқорлардың бірі ортақтасқан міндетті орындаған
борышқорға төлемегені осы борышқорларға және қалған борышқорларға ... ... ... ... ... ... ... басқа несие
берушілерге, егер олардың арасындағы қатынастардан өзгеше дау туындамаса,
оларға ... ... ... ... ... 268 ... сәйкес міндеттеменің объектілері мүлік
беру, жұмыс орындау, ақша ... және т.б. ... ... бір ... ... ... ... белгілі бір әрекет жасауды тартынуды
айтуға болады). Міндеттеменің пәні ретінде ... ... ... ... ... құқық аясында өзіндік маңызға ие болады. Сөйтіп,
міндеттеменің негізінде заттық, айрықша ... ... ... жатуы тиіс.
Міндеттеменің мазмұнын оған ... ... ... мен ... ... мен міндеттері құрайды. Мысалы, мүлікті жалға алудың
міндеттемелік құқық қатынасында жалға алушы ... ... ... ... ... ... субъективті құқыққа ие екендігі көрсетіледі. Сондай-ақ
берушіге мүлкін пайдаланғаны үшін белгілі бір ... ... ... Жалға беруші жалға алушыға мүлкін пайдалануға міндеттеледі. Әрі
жалға алушыдан мүлікті пайдаланғаны үшін ... ... ... ете ... оның ... құқығы болып табылады. Сонымен міндеттеменің мазмұны
қатысушылардың құқығы арқылы, сондай ақ ... ... ... ... ... ... белгілі бір әрекетті жасауға келіп тіреледі.
(мүлікті беру, ақша төлеу, жұмысты орындау және т.б.).
Азаматтық ... 238 ... ... тізімнен соны көруге
болады.Борышқордың міндеті басқа әрекетті ... ... да ... ... ... ... шарт ... Кейбір міндеттемеге
сәйкес несие беруші борышқордан белгілі бір ... ... ... ете
алады. Айталық, мүлікті қорғайтын адамнан сол мүлікті пайдаланбауын талап
етуге құқылы. ... ... ... (борышқор) оны басқа біреуте жалға
бермеуге міндеттеледі. Кейде міндеттемелік құқыққа мүліктік емес сипаттағы
әрекеттер де ... ... ... драмалық шығарманың авторымен жасаған
шартқа сәйкес жарнамада автордың аты-жөнін көрсетеді. Мұндай мүліктік емес
құқық пен міндет ... ... ... ... ... ... рол ... айқындалған, факультативтік және ... ... ... ... ... борышқордың жасайтын
әрекеттерінің сипаты біржақты бекітіледі. Мұндай ... ... әр ... ... ғана ... болады, әйтпесе міндеттемені
борышқордың бұзғаны деп бағаланады. Несие беруші ... ... ... ... алмайды, нәтижесінде міндетін бүрмалағаны үшін санкция
қолданылады.
Факультативтік мазмұнындағы міндеттемеде ... ... ... ... ... ... ал ... өзі мүмкін болмаған жағдайда
басқа әрекет қолға алынады. Мысалы, ... ... ... ... оны дайындауды міндеттейді, егер әлгі материялдар жоқ ... ... ... ... ... ... тапсырады.
Факультативтік міндеттеменің бір ерекшелігі бастапқы ойға алған ... ... ... ... қайта жаңа мазмұндағы іс жалғасын
табады. Демек міндеттеменің тек мазмұнына ғана өзгеріс енгізіледі.
Балама ... ... ... екі ... одан да ... тен ... ... асыру мүмкіндігі белгіленеді. Балама
міндеттеме уәкілетті ... қай ... ... ... ... ... ... нұсқа міндеттеменің нақты мазмұнына айналады.
Екі немесе бірнеше әрекеттің бірін жасауға міндетті ... ... ... ... ... ... ... тандау құқығы
беріледі. Мысалы, сатып алушы дүкенге келіп қасында жод баласына екі заттың
бірін сатып алады, бұл ... оның ... ... ерік ... Ал
қалған жағдайда тандау құқығы балама ... ... ... ... сәйкес міндеттеме заңмен қорғалады. Борышқор өз
міндетін орындамаған жағдайда оған ... ... ... ету ... ... Сол ... міндеттемені талапқа сай орындауы қамтамасыз
етіледі. Нәтижесінде — несие ... ... ... қалпына
келтіріледі. Міндеттемені бұзған кезде қолданылатын ... ... ... сол ... міндеттемеге қажетті толықтыру енгізіледі. Бұл
мәжбүрлеу шарасының түп қазығы болып табылады. Ол тек міндеттеме ... ғана ... ... Санкция қолдану нәтижесінде борышқордың
міндеттемені бұзуына жол бермейді. Немесе орын ... ... ... ... ал ... ... ... ағаттықтан болған залалдың орнын
жабады. Бірақта, санкцияның әр түрлі бұл міндеттерді әрқалай шешеді.
Кейбір санкциялар міндеттеменің ... ... ... ... Бірақ ал
жарамсыз борышқорға қосымша мүмкін мүліктік төлем төлетуді өзіне мақсат
етіп қоймайды. Мұндай түрлерін ... ... деп ... Ол ... ... қолданылатын тұтқа болып табылады. Міндеттеменің мазмұнына
өзгерістер енгізеді. Бұрмаланған тұстарды анықтамаған соң, ... ... ... ... ... мәжбүр етеді. Борышқордан
атқару құралын алып, несие берушіге беру, басқа тұлғаның ... ... ... істеу тәрізді борышқор ... ... ... ... ... ... ... қосымша мүліктік залалды өндіртіп
алу және несие берушінің міндеттемесін ... ... ... ... ... ... ... мынадай мүліктік санкциялар: ... ... ... ... ... келтіру, айып төлеу.
Кейбір санкцияларда мүліктік төлем төлеу алименттері мен ... ... ... ... ... ... деп атайды. Оған,
мәселен борышқордың өз кінәсін ... ... бар ... ... ... ... ... Санкцияның ерекше түрі деп ... ... ... ... ... санкциялардың бірнеше түрін біріктіруді
қолдануды қажет етеді. Азаматтық кодекстің 9-бабында құқық ... ... ... ... ... ... ... негіздері.
Өзге де құқықтық қатынастар тәрізді міндеттеменің пайда болу ... бір ... ... ... және сол ... көрінеді, мұның
өзі Азаматтық кодекстің 7 — бабында көрініс тапқан. Азаматтық ... ... бабы осы ... 7 — ... ... ... ... отырып,
міндеттелмелердің қалай пайда болатынын айқындай түседі. Яғни міндеттеменің
пайда болу негіздері шарттан, зиян келтіруде немесе өзге де ... ... ... ... әр ... ... ... мүмкіндік
болу негіздерін тізбелеп келтірген. Жоғарыда көрсетілген негіздерден басқа
да міндеттемемен байланысты бірқатар ... бар. Бұл ең ... ... ... біз бұл ... Азаматтық құқықтық қатынасқа
қатыстысын айтып отырмыз. Әкімшілік құжатының занды күші бағынышты ... ... ... ... ... ... да ... да әкімшілік құжат органдар, яғни құжатты шығарушы, атқарушы, оның
орындалуын бақылаушы ... және т.б. ... ... ... ... ... бірге ол адресаттар арасында ... де ... ... ... ... салыстырмалы түрде сирек кездеседі, ... ... ... ... ... ... күрделі зандық
құрамның бір бөлшегі десе ... ... ... болу ... ... ... ... қосылады.
Міндеттеменің пайда болу негізіне құқыққа қайшы нақты ... ... ...... ... ... не кездей соқ иелену, залал
келтіру арқылы өзгенің заңмен қорғалатын мүддесін бұзуды ... етіп ... ... ... ... 271 — ... ... де пайда болуы мүмкін.
Міндеттеме өзінің мазмұнына, объектілерінің салалы ерекшеліктеріне және
субъектілерінің сипатына ... ... ... бөлінеді:
1. Жағымды мазмұндағы міндеттеме, жағымсыз мазмұндағы міндеттеме.
2. Біржақты және ... ... ... ... ... нақты айқындайтын міндеттеме және балама
міндеттеме;
4. Қатаң түрдегі жеке ... ... (Бұл ... ... жеке сипаттылық міндеттеменің пайда болуына, өзгеруіне ... әсер ... ... және ... ... Шартқа негізделген міндеттемелер, шарттан тыс міндеттеме және ... ... ... ... ... ... ... және жағымсыз мазмұндағы деп бөлгендегі
мақсат борышқор мен несие берушінің әрекет сипатын айқындау түсу. ... ... ... бір ... ... ... ал ... берушіге
сол әрекетті орындауды талап ету ... ... ... өзі ... міндеттеме деп аталады. Мұндай ... жиі ... ... ... ... ... ... мазмұндағы міндеттеме
деп борышқордың ... бір ... ... бас ... тұруын, несие
берушінің бас тартуды мәжбүр ету құқығын айтамыз. Мысалы, автор ... ... шарт ... ... ... баспаға ұсынбауы тиіс.
Міндеттеме бір ... және ... ... та ... ... ... ... қатысушының біріне тек қана құқық беріледі де,
екіншісінен тек қана ... ... Ал екі ... ... деп әр ... міндеті де, құқығы да болуын айтамыз. Оған сатып алу — ... ... ... дұрыс. Бұл міндеттемеде сатып алушының да,
сатушының да бірқатар құқықтары мен міндеттері ескеріледі. Мұндай жағдайда
Азаматтық ... 269 — ... 3 — ... ... ... басқа тараптың пайдасына міндет алса, бұл оның пайдасына жасауға
міндетті басқа тараптың борышқоры және ... ... оған ... ... бар оның несие берушісі болып есептеледі.
Міндеттемеде әдетте несие беруші ... ... бір ... ... ... ... мынадай затты қайтару, мынадай ақшаны беру
және т.б. Бірақта мазмұны талап ету құқығы болып табылатын ... ... оған ... ... ... бір немесе бірнеше әрекет
тандалынад. Бұл әрекеттердің бірін аяқтау міндеттемені атқаруды ... ... ... деп ... бір ... жеке ... міндеттемелер құрайды. Оған
борышқор мен несие берушінің жеке басына қатысты міндеттемелер ... ... ... ... шартынан келіп шығады). Мұндай
міңдеттемеде борышқордың немесе несие берушінің қайтыс болуымен байланысты
тоқтатылады.
Міндеттеменің туындауына орай ... ... ... тыс деп те, сондай
— ақ бір жақты еркін ... ... деп те ... ... ... өте көп кездеседі (сату — сатып алу тасмалдау, сақтандыру және т.б.).
Шарттан тыс міндеттеме әр жақтың келісімі ... ... ... ... құқықтық кез — келген субъектісінің мүлкіне жасалған
зиян нәтижесінде кездеседі. Сондай - ақ ... баю ... ... яғни ... мүлкін не жинағандарын заңсыз сатып алу ... ... ... ... ... ... да ... Бұл
жайында Е.Баянов былай айтады: "Міндеттеменің пайда болуы азаматтар ... ... ... және ... ... зиян келтіру салдарынан
туындауы да мүмкін Азаматтың құқық теориясында мұндай міндеттемелерді
шартсыз ... деп те ... ... ... ... ... орындаудың ұғымы мен принциптрі
Міндеттемелердің орындау дегеніміз борышқордың алған міндеттемесіне сай
белгілі бір әрекетте жасауы немесе несие берушінің ... етуі ... ... ... ... ... түруы. Міндеттемені орындау көбіне көп
борышқордың белсенді әрекетінен, не ... ... ... ... Міндеттемені орындаудың алдына ... ... ... орындау арқасында азаматтардың, занды тұлғалардың, мемлекет
пен қоғамның тұтастай алғанда ... және ... ... қол жеткізіледі. Міндеттемені тиісті дәрежеде орындау оның
тоқталуына әкеледі.
Міндеттемені орындаудың құқықтық тәртібі АК — тің 272 -291 ... ... ... ... ... ... алу — сату,
жеткізу, келісім — шарт, электр және жылу ... ... ... беру, мердігерлік және т.б.) нормативтік ... ... ... ... ... бекітілген принциптерге сәйкес
жүзеге асырылуы тиіс. Оған ... ... ... ... (272 — бап)
және міндеттемені нақты орындау (354 - бап) ... ... ... ... ... борышқордың міндеттемені заңдардың талаптары мен
міндеттеме шартына сәйкес орындауын біддіреді. Ал мұндай ... ...... ... айналымға немесе басқа да ... ... ... ... ... ... тиісті дәрежеде орындауды
сипаттайтын талаптар мен шарттар заңдарда, басқа да норматилвті актілерде,
міндеттеме алған жақтарын ... ... ... талаптар мен
шарттар қатысушыларды, мерзімді және ... ... ... ... орындауда осы апйтылғандар сөзсіз орындалуы тиіс.
Сонымен міндеттемені тиісті ... ... ... оның саны ... ... ... ... тәсіліне қатысты талаптар мен
шарттарды дәлме—дәл сақтай отырып, орындау болып саналады.
Міндеттемені борышқор тап — ... етіп ... үшін ... ... оған ... ... заңында немесе шартта көрсетілген мерзімді,
орынды, белгілі бір тәсілді міндеттемеге енгізуі ... ... да ... ... ... онда міндеттемені тиісті дәрежеде орындалады
деп айтуға болмайды. Міндеттеменің нақты түрінде, дәл принципі борышқордың
міндеттемені сол ... ... ... ... демек, ол
міндеттеме мазмұнында көросетілген жағдайлар (затты тапсыру, ... ... ... ... асуы үшін ... етуге тиіс, бірақ бұл
орайда ақшалай өтем жасай алмайды.
З.О. Ашитов тағы бір ... ... ... ... деп
міндеттемелерді орындау барысында артық ... ... ... айтады. Әңгіме тапсырысты орындау ... әр — ... ... ... ... туралы болып ... - ... ... ... дәл орындау принципі көбінесе несие
берушінің мүддесін қанағаттандырады. Осы ... ... ... тап
осындай әрекеттеріне баруы керек немесе ... пәні ... ... бас ... (мысалы, басқа мүлікті емес, берілуге тиісті
мүлікті беру, немесе несие беруіиіге құнын ... ... ... ... нақ ... ... жасау және т.б.). Міндеттемені нақты түрінде
орындау принципі Азаматттық кодекстің 354 бабында ... Жаңа ... ... ... ... өзгерістер енгізілген. Біріншіден
міндеттемені ... ... ... үшін айып төлеу және залалдарды
өтеу борышқорларды, ... ... ... ... ... Демек, аталған принцип борышқор міндеттемні бұзған кезде, заңда
немесе шартта өзгеше көзделмесе, іс жүзінде оны ... ... ... ... ... ... залалды өтеу және оны
орындамағаны үшін айып ... ... егер заң ... ... өзгеше көзделмесе, міндеттемені заттай орындаудан босатады. Мерзімі
өтіп кеткендіктен өзі үшін енді ... ... ... міндеттеменің
орындалуынан несие берушінің бас тартуы, сондай-ақ бас тарту төлемі ретінде
белгіленген ... ... ... ... міндеттемені заттай
орындаудан босатады.
Нақты түрінде дәл ... ... ... ... кейбір
баптарында міндеттеменің жекелеген түрлерін қолдануда ... ... ... ... ... ... дәл ... бір
мезгілде болғанын көрсетеді. Бірақта бұл принциптерді ... ... ... ... ... ... ... дәл орындауға
қарағанда кеңірек. Мысалы, затты уақыттың өткізіп барып беру ... ... ... ... байланысты тиісті дәрежеде орындау ... ... ... ... және ... ... ... бойынша міндеттемені борышқор орындауы тиіс. Соны ... ... ... ... не оның ... міндеттемені
борышқордың тікелей өзі орындау керектігі көрсетілмесе, онда борышқор тек
өзіне ... ... ... үшінші жақа жүктей алады. Мұндай
жағдайда несие беруші борышқор үшін ... жақ ... ... ... ... міндеттемені орындау борышқордың тікелей өзінен ғана ... ... ... ... ... жасау, қызмет көрсету және т.б.)
несие беруші үшінші жақтың ұсынатын орындалған ісін ... ... ... ... орындау үшінші жаққа, егер ... ... ... және ... ... Мәселен, арнайы
ережелер көлік заңдарында кездеседі, ... ... ... ... ... ... ұйымымен шарт жасайды, бірақ көлік жарғыларынан сәйкес
жүкті тасмалдау міндеттемесі қалған көлік орындарына (басқа теміржол, ... шарт ... ақ ... ... ... үшінші жақ, Азаматтық ... ... ... ... ... ... бойынша борышқордың келісімсіз
— ақ несие берушінің талаптарын өз ... ... ... ... ... ... борышқор мүлкінен ақы ... ... ... бұл ... құқығынан (пайдалану, иелену, кепілге салық
құқығы және ... ... ... ... ... жағдайда үшінші жаққа
беріледі.
Мәселен қозғалмайтын мүлікті жалға алушы жалға ... ... ... ... бар ... және оны ... алу ... білсе, сондай — ақ
жалға алу өзіне тиімді деп есептесе, онда жалға берушінің ...... ... ... ... ... кейін жалға алушының міндеттемедегі
жалға беруші алдындағы борышын өтейді. Несие беруші, мұндай жағдайда үшінші
жақтың міндеттемені ... ... ... ... ... ... жалға берушіден ол үшін төлеген қаржысын
қайтарып алуды ... ете ... оның әр ... — несие беруші немесе борышқор ... ... ... адам ... ... Егер міндеттемеде борышқордың және
несие берушінің жағында бір емес, бірнеше тұлға (қатысушылар) болса, онда
көпшілік ... мен ... ... ... Мысалы, мұрагерлікке қалған
жекешеліндірілген пәтердің үш мұрагері оны ерлі — ... ... ... ... ... алу — сату ... екі ... да көпшілік тұлғалар пайда
болады, бұл орайда сатушылар - үшеу, ал сатып алушылар — екеу.
Бір тараптың ... ету ... және ... ... ... ... ... болса, сол міндеттеменің пәні болады. Міндеттемені орындау
пәні зат, оның ... ... ... ... ... ... жасалатын белгілі — бір жұмыстар. ... ... ... өз
міндетін орындауда мүліктерді тапсыру, жұмыстың нәтижесін ... ... ... берушіге ақаіа төлеу тәрізді қолға алады. Ал мұнсыз не ... дәл, не ... ... болуы мүмкін емес.
Міндеттемені тиісінше орындау үшін, борышқор міндеттемеде көрсетілген
пәнді орындуы тиіс, пәнге қойылатын талаптар шартта көрсетіледі. Ал, ... ... ... құқықпен шешіледі. Мысалы, борышқор біреуге тиіс
заттың сапасы міндеттемеде ... ... бұл ... ... мен ... ... ескеріледі. Міндеттеменің пәні
кейбірінде жекеленген затты беру, ал кейбірінде тектес ... ... ... Тектес белгілері бар міндеттеменің ең бастысы — акщалы
міндеттеме, яғни белгілі бір ақша ... ... ... ... міндеттеме.
Ақшалай міндеттемені орындау үшін арнайы талаптар занда қарастырылған.
Ақшалай міндеттемені орындалудың кейбір ерекшеліктері ... ... ... ... Ақшалай міндеттемеде шетел валютасы
түріндегі ... бір ... тең ... түріндегі соммада төленуге тиілс
екендігі көзделуі мүмкін. Мұндай сомма Қазақстандық ... ... ... айқындалады, ол төлем жасалған күнгі шетелдік валютаға
сай келуі қажет. Аталған ереже ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысу шетел валютасы сондай
— ақ шетел валютасы түріндегі ... ... ... заң ... ... мен жағдайлары немесе соған сәйкес белгіленген тәртіп
бойынша жүзеге ... ... ... ... ... асырауға
тікелей төленетін сомма (өміріне немесе денсаулығына келтірілген зиянның
орнын толтыру ... өмір бойы ... ... ... және ... - ... жавлақының ресми түрде өсуіне қарай арттырылып отырады.
Міндеттемені орындаудың мерзімі, орны, тәсілі.
Міндеттеменің орындалу мерзімі заңы мен және ... , ... ... дауды қарайтын органның айқындалуы мүмкін.
Егер міндеттемеде ол орындалатын күн және ол ... ... ... көзделсе және оны анықтау мүмкін болмаса, міндеттеме сол күні және
тиісінше сол кезең ... ... ... орындалуға тиіс. Мысалы,
құрылыс объектісін бітетін күні міндеттемені орындау күні ... ... ... ... ... ... ... қайтару - қарыз шартында,
несие беруші шартында қарастырылады.
Міндеттеме орындалуға ... ... ... ... ... ... ... ондда әр тарап жеткізілетін тауарларды
партияларға бөліп, өздерінің ... ... Ол ... ай, ... ... мен ... Егер міндеттемеде ол орындалатын ... ол ... ... ... ... шарттар болмаса, ол
міндеттеме пайда болғаннан кейін ақылға қонымды мерзімде орындалуға тиіс.
Ақылға қонымды мерзім ... ... ... ... ала отырып,
орынды мүмкіндігі болып ... Бұл ... ... жағдайына
байланысты мүмкіндігі, міндеттемені орындау тәсілі т.б. ескеріледі (мысалы,
несие берушіге дейінгі қашықтық, көлік түрі, және т.б.). ... ... ... сол ... ... мерзімі талап етілетін кезең
белгіленген міндеттемені, егер зандарды, міндеттеме ... ... ... ... ... және міндеттеме мәнінен ... ... ... ... - ... ... ... оның
орындалуын талап еткен күннен бастап жеті күн ... ... ... орындалуын жүкті сақтайтын жерге тапсыратын,
банкке ақша ... адам ... ете ... аяқ ... ... ... ... үшін дайындыққа
жеті күн мерзім беріледі. Міндеттемелерде орындау ... ... ... ... борышқордың орындағанын кез келген уақытта, заңда
көзделегеннен тыс ретте қабылдауы керек.
Егер заңдарда және міңдеттеме ... ... ... және оның
мәнін туындамаса, борышқор міндеттемені мерзіміне ... ... ... ... байланысты міндеттемелерді мерзімінен бұрын орындауға
міндеттемені мерзіміне дейін орындау мүмкіндігі заңдарда немесе міндеттеме
шарттарында ... ... ... ... ... беруі және т.б.), ... ... ... ... ... және ... ... реттерде ғана жол беріледі (АК , 279 бап). Демек бұл ереже
кәсіпкерлер ... ... ... ... несие беруші —
кәсіпкер мен алдын ала келіспей түрып міндеттемені мерзімінен ... ... қиын ... қалдыру мүмкін, өйткені, оның орындалған міндеттемені аяқ
астынан қабылдай қоюға дайындығы мен жағдайы келмей ... ... ... ... ... ... білмегендіктен онда дайын түрған
қойма, тауар сақтайтын арнайы орындар болмауы ... оның ... ... ... бекетінен, кемеден ала қоятындай көлікке алдын-ала шарт
жасалмауы да кедергі келтіреді. Содан келіп ... ... ... ... өзі ... жағдайында қолайсыз нәрсе.
Міндеттеме орыңдалатын жер борышқордың заттарды тапсыратын, жұмысты
атқарып, қызмет көрсетіп, ақша ... ал ... ... ... ... ... Мәселен, үйді жөндеп, еденді тазалау,
терезені сүрту тек үй ... ... ғана ... ... де ... орындалатын жер заңдарда және міндеттеме мәнінен
және іскерлік қызмет өрісіндегі әдеттегі құқықтардың көрінбесі, ол:
1) міндеттеме бойынша ... ... беру — ... ... ... ... ... және өзге де мүліктік тасмалдауды пайдалана
отырып беру мүлкті несие берушіге ... үшін оны ... ... ... егер бұл міндеттеме пайда болған кезде несие берушіге белгілі болса
кәсіпкердің басқа міндеттемелері бойынша тауар және өзге де мүлікті беру ... ... және ... жерді;
4) ақшалай міндеттеме бойынша — несие берушінің міндеттеме пайда болған
кездегі тұрғылықты жерінде, ал егер несие ... ... ... ... болған кезде оның болған жерінде егер несие беруші міндеттеменің
орындалу кезінде тұрғылықты жерді өзгертіп, бұл ... ... ... ... ... ... ... барлық шығындарды соның
есебінен жатқыза отырып, оның жаңа тұрғылықты жерінде және ... ... ... да ... ... ... - борышқордың тұрғылықты
жерінде, ал егер борышқор занды ... ... — оның ... ... ... ... тәсілі заңмен және әр жақтың жасасқан шарттары мен
айқындалады, және сол міндеттеменің мәні мен туындайды.
Міндеттеме орындау бір жолғыи(заттың ... ... ... ... ... мүліктің құнын жабуы, почта, көлік құралдарына төлеу тәрізді
мерзімді түрде әрекет ету ... ... ... Кейбір міндеттемелер тұтастай
және бөліктей орындалуы мүмкін ... ... ... ... ... ... бірге, егер міндеттеме шартында, заңдарда өзгеше
белгіленбесе, және іскерлік ... ... ... ... және
мәнінен өзгеше туындамаса, несие беруші ... ... ... ... ... ... ретте нотариат кеңсесіне және соттың денозитіне
қарызды тапсыруы ... ... ... ... ... сәйкес борышқор ақша соммасын және бағалы қағаздарды
нотариус пен соттың депозитіне салу құқығына ие.
Егер:
1) несие беруші және ... істі ... өзі ... ... ... ... тиісті жерде болмаса:
2) несие беруші әрекет қабілетсіздігі болып және оның өкілі болмаса;
3) міндеттеме бойынша , атап ... бұл ... ... ... ... ... да адамдар арасындағы дауға байланысты несие берушінің кім ... оның ... ... ... ... ... істі ... жол тартуы және өз
тарапынан мерзімін өткізіп алуына ... ... ... ... онда ... ... орындау үшін өзінен алатын
ақшаны ... ... ал ... ... ... атына сақтау
шарттарына, ал заң ... ... ... ... ... ... немесе бағалы қағаздарды депозит шарттарына салу және нотариустың
не соттың атына сақтау міндеттеменің орындалғаны болып есептеледі. ... сот өз ... ... ... оның ... ... ... мен ақшаның келіп түскені туралы хабарлайды. Өзара міндеттердің
орындалуының өзіндік ... бар. Егер ... ... ... ... құқықтардың, міндеттеме шарттарынан және оның мәнінен
өзгеше туындамайтын болса, ... ... ... бір ... ... ... ... бірінің міндеттемені орындамауы және
тиісінше орындамауы өзара ... ... және ... ... ... егер заң ... және ... шарттарында
өзгеше белгіленбесе, екінші тарапты өз міндеттерін босатады.
2.3. Міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ету.
Міндеттеменің орындалуын қамтамасыз етудің ұғымы. ... ... ... қатысушылар көп жағдайда міндеттемені ерікті түрде
және тиісінше орындайды ... ... ... ... ... ... орындамау орын алатыны тағы шындық. Осыған байланысты ... ... ... ету үшін ... деп ... ... ... Міндеттемені қамтамасыз ету оны ... ... ... ... арнайы шаралар болып табылады. Сондықтан
ол міндеттемелердің бәріне ... ... тек ... және ... ... ... қаралған міндеттемелерге қолданады. АҚ 292 ... ... ... ... айып ... ... ... аманат кепілдік, кепілпұл және басқа да әдістер жатады.
Қамтамасыз ету әдістері өздерінің сипаттарына қарай төрт топқа ... ... ету ... бірі міндеттемені орындамағанда және
тиісінше орындамағанда борышқордың белгілі бір ақша соммасын төлеу арқылы
қосымша ... ... ... (айып төлеу, кепілпұл) көрінеді. Екінші
топтың әдістері несие беруші арқылы мүлікті өндіріп ... ... ... ... ... ... ету әдісі несие берушіге тек борышқордың
ғана емес, үшінші жақтың да мүлкін өндіртіп алуды қамтиды.
Төртінші топқа біздің ... ... ... тән ... әдіс ... мүлкін ұстап қалу болдып табылады. Бұл әдістің ерекшелігі сол
заң несие берушіге ... өз ... ... ... затын
өзін-өзі қорғау мақсатында ұстап қалу құқығын береді. Міндеттемені
орындауды ... ету ... ... ... қосымша міндеттеме
түрінде көрінеді. Мысалы, сатып алу — сату шарты негізгі міндеттеме б.т.-
ды, ал сол шартты ... ... ... ... кеш ... ... төлеу туралы келісім негізгі міндеттеменің болмысынан келіп ... ... 3 — ... ... негізгі міндеттеменің жарамсыздығы оны
қамтамасыз ететін міндеттемені жарамсыз етеді. Ал, міндеттемені қамтамсыз
ету ... ... ... ... ... жарасыз болуына
әкеліп соқтырмайды. Қамтамсыз ету (қосымша) ... ... ... түрде жасалуы тиіс. Жазбаша нысананың сақтамауы, мәселен, айып
төлеу ... ... ... ... ... ... ... етудің әдістері. Айып төлеу.
Борышқор міндеттемесін орындамаған не ... ... атап ... ... өткізіп алған ретте несие берушіге төлеуге міндетті заңдар
мен және шартпен ... ақша ... айып ... ... өсім ) ... төлеу туралы талап бойынша несие беруші оған ... ... ... ... ...... ... пайда болған міндеттемені ... ету ... ең көп ... ... ... ... алу,
тасмалдау, мердігерлік және т.б. шарттарды орындамау айып төлеу арқылы
қамтамасыз етіледі.
Азаматтардың қатысуымен болатын қатынастарды ол ақша ... ... ... үйді жолдау және т.б.) қолданылады. Айып ... ... орай үш түрі ... айып ... ... және өсім. Бұл
орайда өсім ... ... ... өткізіп алған кезде қолданылады,
яғни өткізіп ... ... күні үшін ... ... ... ... борышқордан тұрғын үй, электр энергиясын пайдаланудағы және т.б. төлем
төлеу — уақытын өткізіп алғанына орай өндііріледі. Айыппұл тек қана ... және ... ... — бір ... ... ... ... пайда болу негізінде айып төленуді заңды және
шартты деп екіге бөледі.
Занды түрдегі міндеттемеге, ... ... ... кезде
қолданылатын айқындайды. Заңды айып төлеу көлікпен жүк тасмалдау, өнімді
жекткізу, ... ... ... ... жеткізу үшін болатын
міндеттемелерде кеңінен ... айып ... ... міндетінде көзделген — көзделмегеніне
қарамастан борышқордан өндіріле береді. Егер заңдарда тиім ... ... ... айып ... ... ... ... айып төлеу әр жақтың келісімімен айқындалады. Бұл ... ... ... ... мөлшерде қолданатынын өздері анықтайды.
Міндеттеменің тиісінше орындалмауынан келген ... ... ... айыппұл, айрықша және балама айып төлеу болып бөлінеді.
Есепті айып төлеу кезінде ... бір ... ғана ... ... ... бәрі ... қоймайды. Мысалы, міндеттемені орындаумауға
байланысты залалдар 5 мың теңгені құрайтын болса, айып төлеу 2 мың ... ... ... ... ... ... ... 2 мыңды айып төлеу
деп, 3 мың теңгені залал деп ... ... ... ... айып ... ... ... не. Айып төлеудің бұл түрі барлық
жағдайларда, занда және ... ... ... басқа ретте,
қолданыла береді.
Айрықша айып төлеу. Несие берушіні тек айып төлеуді жүзеге ... ... ... ... тек 2 мың ... ... де ... айып төлеу көлік қатынастарында кеңінен тараған. Ол жүкті тасмалдың
жоспарын орындамаған үшін, көлік құралдарының ... тыс ... ... т.б. ... ... қатынасуымен болатын қатынастарға,
аиталық, пәтер ақы электр энергиясына төлеу тәрізді ... тап ... ... түрі ... айып ... ... берушіге міндеттемені бұзғанынан келген
залалды өндіпте ме, әлде төлеуді жүзеге асыра ма, оған ... ... ... ... ... — ақ, сот ... ... орындау
дәрежесін және барышқордың міндеттемені орындау дәрежесінде және барышқор
мен ... ... ... ... ... мүдделерін айыппұл мөлшерін
азайтуға ескереді. Айып ... ... ... ... өз
міндеттемесін орындамаған және ... ... ... ... ... зиянының орнын толтыру болып табылады.
Кепіл.
Кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемеге сәйкес несие беруші (кепіл
ұстаушы) ... ... ... отырып, борышқор кепілмен ... ... ... ретте кепілге салынған мүлік құнынан заң
актілерінде белгіленген алымды шығарып алып, осы ... ... ... ... ... ... ... алдында артықшылықпен ие болады.
Мүлік кепіл мен міндеттемені орындауда қамтамасыз ету несие беруші үшін
неғұрлым қолайлы жағдай жасайды, өйткені, барышқор міндеттемені ... ... ... ... кепілге алынған мүлік арқылы ... ... ... ... заң және шарт ... туындайтын
міндеттемеге негізделеді. Кепіл бойынша қатынастарда әр жақ ... ... ... ... деп ... ... ... кепіл шаруашылық жүргізу
құқығы болады. Мұндай құқықтар оған мүлікке иелік етуге ... ... ... ... кепіл беруші дегеніміз барышқордың өзі , ... ақ оған ... ... да ... ... ... дегеніміз негізгі міндеттеме бойынша несие беруші, яғни
кепілге құқығы бар тұлға. Кепіл ұстаушы өзінің құқығын ... ... ... ... ... жалпы ережесіне сәйкес басқа тұлғаға беруге
құқылы.
Кепілдің пәні кез — келген мүлік бола алады, оның ... ... ... ... ... ... (талаптар) бар.
Ал азаматтық айналымнан алынып тасталған мүліктер, несие берушінің жеке
басымен тығыз байланысты талаптар, атап айтқанда, алименттер, ... ... ... ... өтеу ... ... және құжаттарымен
оларды басқаға беруге тыйм салынған өзге құқықтар ... пәні бола ... ... ... ... мөлшерін қамтамасыз етеді. Бұған
негізгі қарыздан басқа ... ... ... айып төлеу, зиянды
қалпына келтіру, кепілге ... ... ... ... ... ... өтеу ... Кепіл ұстаушы аталған соммалар бойынша ... ... ... ... құқылы.
Егер тараптар мұндай талаптарды кепіл арқылы ... ету ... ... ... кепіл болашақты пайда ... ... да ... ... ... мәні мен оны ... құны, кепілмен қамтамасыз етілетін
міндеттеменің мөлшері мен орындау мерзімі көрсетуге тиіс.
Кепіл туралы шарт жазбаша түрде жасалуға тиіс. Егер ... ... ... ... онда ... ... шарт ... керек. Қозғалмайтын мүлік кепілі туралы шарт нотариалды
куәландырылғанда ғана ... ... ... ... ... ... ... құқығы кепілі
тіркелуге жататын мүлік жөніндегі тіркелуге жататын мүлік жөніндегі шартты
тіркеу кезенін ... ... ... ... — бұл ... ... ұстаушыға
берген кезден бастап, ал егер біреуге жатпаса кепіл ... шарт ... ... т.б. (АК — 310 бап).
Қазіргі қолданылып жүрген зандар кепілге салынып үлгерген ... ... салу ... ... Кейіннен берілетін кепіл
бұрынғы жасалған шартты рұқсат ... не тиым ... ... жүзеге
асады. Мұндай жағдайда кепіл беруші кепіл ұстаушыға ... ... ... туралы мәлімет береді. Кейінгі кепіл ұстаушының талабы алдыңғы кепіл
ұстаушылардың талаптары қанағаттандырылғаннан ... ... ... ... ... екі түрі бар: а) ... ә) ... — кепілге салынған мүлік кепіл салушының және үшінші бір жақтың
иелігінде және пайдалануында қалатын ... ... ... ... жекеленген құрлыстар ғимараттьары яғни ... ... ... ... да ... ... —ақ айналымдағы тауар және
азаматтық айналымнан алынбаған басқа да ... ... мәні бола ... ... сай ... салынған мүлік кепіл ұстаушыда қалады.
Ипотека, содай — ақ белгілі — бір мүліктің кепілі ... ... ... ... ... ... ... орайда әңгіме кәсіпорындардың, ғимараттардың, құрлыстардың,
пәтерлердің жер учаскесіне ... және ... ... ... ... ҚР-ң ... ... ипотекасы туралы заңмен
реттелетіндігі жөнінде болып отыр. Ипотека туралы ҚР-ның заңында ... ... ... ипотекаға АК-тегі кепіл жалпы ережелер
қолданылады. Ипотека туралы шартты ипотеканың мәні, оның ... ... ... бұл ... ... индентификация үшін сипаттауы, сондай — ақ
кепіл, осы несие берушінің құқығын ... осы ...... ... ... тиіс. Жер учаскесінің ипотекасы туралы шартқа
жер ресурстары мен жерге орналастырудың ... ... ... ... ... сызбасы қоса тіркелуі қажет. Шартта негізгі міндеттеме
туралы — ... ... ... ... ... ... ... т.б. көрсетіледі.
Ипотека туралы шартты жасаған кепіл беруші кепіл ұстаушыны ипотеканың
мәніне ... ... ... ... жөнінде жазбаша ескертуге міндетті
(кепіл құқықтары, жалға ... және т.б.). ... ... шарт ... ... Ол қозғалмайтын мүліктің тұрған жері бойынша
мемлекеттік тіркеуден ... ... ... жасалды деп есептеледі. Кепілге
салынған мүлікті кепіл ұстаушының иелігіне беруі кепілзат деп ... ... ... ... ... ... кепіл ұстаушыда
құлыпталып, мөр басылып және белгі қойылуы арқылы сақталады.
Кепілге салынған мүлікті күту мен ... ... ... ... ... табылады. Бұл міндетті кепілге салынған мүлік ... жақ ... ... — ақ бұл ... ... ... ... сақтауды қамтамасыз
ету үшін қажетті шараларды, оның ішінде оған ... ... ... қол
сұғылып талаптар қойылуынан қорғау үшін қажетті шаралар қолдануға ... ... ... және ... ... ... болуы туралы екінші
тарапқа дереу хабарлауға міндетті.
Азамат кепіл беруші ретінде өзінің жеке тұтынушыдағы ... ... ... ... ету, үшін кепілдікке салады. Бұл орайда кепіл
ұстаушы ломбард б.т. Бұл лицензия негізінде кәсіпкерлікті жүзеге ... ... ... кепілі туралы шарт кепілдік билеттерімен рәсімделеді.
Кепілге салынған мүлік ломбардқа беріледі, ал өз кезегінде кепіл берушінің
пайдасына ... ... ... Оның ... ... ... ... етуге хақысы жоқ. Ломбард кепілге салынған заттардың
жоғалуы және ... үшін ... ... ... алып ... қалу.
Міңдеттемені орындауды қамтамасыз етудің жаңа әдісі — борышқордың
мүлкін алып (ұстап) қалу.
Қазақстандық ... ... ... ... алып ... ... берілмеген. Бұл әдістің өзіне тән бір екіншілігі несие беруші
заттық құқыққа ие бола ... ... иесі бола ... ... ... ... қайтару, залалдардың орнын толтыру және т.б. өзінің талаптарын
заттың құнын қанағаттандырады. ... ... ... әдісіне келетін
тұстары? бар. Бұл жағдайдың қайсысында болсын несие ... ... ... ... ала ... ... есебінен орындалады.
Сонымен қатар міндеттемені орындаудың осы ... ... ... ерекшелік те бар. Кепіл негізгі міндеттеменің туыңдауына орай
бір мезгілде әр міндеттеменің негізгесінде ... ... ... не көрсетілмегеніне қарамастан негізгі міндеттің бұзылуынан
келіп шығады.
Борышқордың мүмкін алып қалу бір ... ... ол ... ... ... ақшалай орындалмауына байланысты (затты төлеу, жоғалғанда
қалпына келтіру, және ... ... ... бір ... ... ... Бұл әрекет бұзылған құқығы қорғауға бағытталған,
сондықтан да, оны несие берушінің ... ... ... ... деп
тануға болады.
Борышқордың мүлкін алып (үстап) қалу ... ... ... ... ал ... ... төлеу және т.б. ретінде жүреді.
Кейбір ғалымдардың пікірінше, борышқордың мүлкін алып (ұстап) қалу
құқық бұзушының ... орай ... шара ... делінеді.
Борышқордың мүлкін алып (ұстап) қалу ... ... ... ... мен ... зиян келтіруі мүмкін. М.Фалькович мұндай жағдайда
несие беруші келтірілген зиянды орнына келтіру үшін ... ... ... ... сай болу ... ... әдісі оны қажетті қолдануда әрекет шегінен шықпауы тиіс ... ... ... ... ... ... болушы басқа жақтан (борышқордың) несие
берушісі алдында сол жақтың міндеттемесінің ... ... ... ... жауаптымын деп міндеттенеді (АҚ 33—бап.) Кепіл болушылық
арқалы міндеттеме ... ... Бұл ... болушының жауапкершілігі
мәнінен туындайды, егер шартта өз ... ... ... болуышылықта
көрсетілген сомма шегінде жауапты болады.
Кепіл болушылық кезінде борышқордың несие ... мен оның ... ... шарт ... ... ... ... үш субъект
қатысады. Біріншіден борышқор өзінің негізгі мінднттемесі бойынша ... ... ... ... ... тәуекел ететіні жөнінде
келіседі. Екіншіден, аталған келісімі негізінде кепіл ... ... ... ... арасында жасалады.
Бұл қатынастардың өзіндік негізгі тері сол, ... ... ... ... ... ... мен ... міндеттеменің кепіл
болушысы жауапты ... ... ... ... ... ... өз
міндетін атқаруына үлкен сенімділік ... Оның ... ... ... ... ... ... толық енмесе
ішінара қосалқы қосалқы түрде қосалқы ... ... ... ... болушы
несие беруші алдында борышқордың жетпейтін ақшасы көлемінде жауапкершілікті
мойнына алады, бірақ ол ... ... ... ... ... ... ... беруші кепіл болушыға талаптар ... ... бұл ... ... ... ... ... ойластырып алады.
Сонымен қатар оны қарсы талаптар мен ... ... ... ... шартына орай жүзеге асады.
Кепілдік.
Кепілдік бойынша кепілдік беруші, заң актілерінде көзделген ... ... ... (борышқордың) несие берушісі алдында осы жақтың
міндеттемесінің орындалуына толық немесе борышқор мен ... ... ... міндеттенеді. Бірлесіп кепілдік берген адамдар, егер кепілдік
шартында өзгеше белгіленбесе, ... ... ... ... ... ... ... болашақта туындайтын міндеттемені қамтамасыз ету үшін де
жасалуы ... ... ... міндеттеме бойынша тұлға мен міндеттемені
қамтамасыз ететін несие беруші арасындағы тағайындалған құқықтық ... ... ... ... ... ... ... әрқашан үшінші
жақ болады. (АК, 270 бабы). Кепілдік міндеттемесі негізгі ... ... да ... ... оған тікелей араласа алмайды және
кепілдік бойынша құқықтық қатынасқа қатыспайды. Кепіл беруші мен ... ... ... ... ... ... және ... тыс болады. Әрі оның соңғысы үшін ешқандай ... ие ... ... ... ... ... ... нысанды сақталу
кепілдік шартының жарамсыз болуына әкеліп соқтырады.
Кепілдік беруші несие беруші ... ... ... тиісінше
орындалмауына және міндеттемені борышқордың орыБдалмауынан несие берушіге
келген залалға борышқордың жауапкершілігі тұрғысынан. ... ... ... ... шартының талаптарына ... ... ... бір ... және шекте қаралуы мүмкін.
Кепіл пұл.
Уағдаласушы тараптардың біреуінің шарт бойынша өзінен алынатын төлемнің
есебінен екінші ... және шарт ... мен ... ... етуге
берілген ақша сомма кепілпұл деп танылады.
Кепілпұл туралы келісім оның ... ... ... мен ... ... ... сақтану мақсатында да жазбаша жасалады. Бұл
ерекше негізгі міндеттеме наториалдық жолымен ... тиіс ... да ... Келісімнің жазбаша нысанда жасалуын сақтамау
кепілпұл келісімін жарамсыз деп тануға әкеліп соқтарады. ... ... ... төлем міндетін атқарады, өйткені, ол ... ... ... ... ... ақша ... ... есептеледі: екіншіден,
тараптар арасындағы шарттық қатынастардың барлығын дәлелдейді.
Егер шарт жасалмаса кепілпұл туралы ... де ... ... ... ... шартты қамтамасыз ету құралы болып табылады.
3 тарау. Міндеттеменің бұзылғандығы үшін жауапкершіліктің
жалпы мәселелері.
3.1. Міндеттеменің бұзылғандығы үшін ... ... ... және ... ... құқық қатынастарына тән нәрсе. Азаматтық -
құқықтық қатынастардың негізгі ... ... ... ... ... ... міндеттемелік құқықтың жалпы ережелерінде
қаралады. Бірақта бұл ... ... ... ... тыс ... ... Жалпы алғанда, жауапкершілік дегеніміз заңмен немесе
шартпен қаралған ретте өзіне жүктелген ... ... ... ... субъектісіне қолданылатын мүлікті өндіртіп алу немесе мүліктік
салмақ салу болып табылады. Оған бұзылған құқыққа орай уәкілетті ... ... ... ... да жатады.
"Міндеттемелерді орындамау немесе тиісінше орындамаудың несие берушіге
мүлікті зиянды салдарларын тигізіп мүліктік ... ... ... ... ... үшін ... ... белгіленген. Қарыздар
несие берушінің көрген залалдарының орнын толтыруы тиіс."
Жауапкершілікке тарту, азаматтық құқық бұзушылық жағдайында құқықтық
нормаларға ... ... ... түрткі болады.
Ең алдымен, азаматтық ... ... ... ... ... ... да , осы мақсаттың аддын алуда тәрбиелік маңызы
айрықша. Азаматтық құқық ... ... ... ... тараптар
өздеріне жүктелген міндеттерді орындамауы қоғамдық қатынастарды бұзып,
мүліктік шығынға және жеке тұлғалар мен бүкіл ... ... ... соқтыратынын білуі тиіс әрі өзінің міндетін бұзбауға күш ... ... ... ... ... ... әлгі ... құқық бұзушылыққа жол
берілетін болса, онда азаматтық - құқықтық жауапкершілік оны қайта қалпына
келтіруді қамтамасыз етеді. ... да, ... өзі ... міндетті
нәрсені орындамағанда ғана емес, оны орындаудан өз ... бас ... де оған ... ... ... құқықтың қосымша мүлікті өндіртіп алу тәрізді өзіне тән
жауапкершілік ... ... ... беруші міндеттемесін орындаудан
жалтарған борышқорға жазалау шарасын қолдана алмайды және оның іс әрекетін
өз ... ... ... ... ... - құқықтық жауапкершіліктің өзіне тән қасиеттері:
а) борышқордың міндеттемені бұзғанынан туындаған мүліктік ... ... ... ... ... тиісті дәрежеде орындауын қадағалау;
б) борышқордың міндеттемесін ... ... ... ... үшін ... ... бір дәрежеде несие берушінің міндеттемеге қатысуына түрткі
болуы;
г) ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі деңгейде бола тұрса да, міндеттемелердің бәрінде
жауапкершіліктің мұндай ... ... ... ... міндеттеменің бұзылмауын реттейтін (мысалы ... ... ... ... ... әр ... ... жасасқан
шарттарынан, міндеттеменің келісілген жағдайларынан ... ... ... ... ... да ... асады. Мысалы,
оған міндеттеменің мерзімін бұзғаны үшін ... ... орай ... ... ... ... жауапкершілік — Азаматтық құқықтың жалпы бөлімінің
институты болып табылады, өйткені, ереже бойынша азаматтық - ... ... ... ... тән қасиеттер кездеседі.
Азаматтық - құқықтық жауапкершілік түсінігі — заң ғылымында даулы
мәселе. Кейбір авторлар оң ... ... ... ... яғни оны ... ... ... қатаң түрде жетілген
бастамасы мен жүзеге асырылуы деп біледі.
Мұндай жауапкершілікке міндеттеменің тиісінше орындауда азаматтық ... ... әр қилы ... ... ... оны ... бір ... аясына сыйдыруға болмайды.
Басқа автордың тұжырымдауы бойынша: "Заң ... ... ... ... ... ... баға ... яғни сол құқық бұзушының мінез-
құлқының салдарына мән ... ... да оны ... деп ... ... ... ... жасаған іс - әрекеті үшін есеп беру
міндеті құқығымен ... ... де ... бар. Өзінің әрекетінде есеп
беру міндеті ... ... ... ... да болатындығын еске сала
кеткен жөн. Жауапкершілік дегенді — ... ... ... ... ... " — деп те ... де кездеседі.
Мұндай көз қарастың кемшілігі сол, борышқордың несие ... ... өз ... ... ... немесе айыпты төлеуде азаматтық -
құқықтық жауапкершіліктен айналып кету мүмкіншілігін ... - ... ... тудыратын жағдай оның негіздері
болып есептеледі. ... ... ең ... ... ... ... ... бұзу жатады.
Мысалы, міңдеттеме шартында көрсетіле тұрса да ... ... ... ... ... әлде кімге мүліктің залал келтіруі
тәрізді жағдайларды ... ... ... аталған негіздерінің бірі пайда болған кезде
оны белгілі- бір тұлғаға қолдана қою әр кез ... ... ... ... ... үшін ... санкциялар белгіленген. Қарыздар несие
берушінің көрген залалдарының орнын толтыруы тиіс. Азаматтық - ... ... ... қарыздар орындаған жағдайда несие беруші алуы
ықтимал, несие ... ... ... оның ... ... немесе
зақымдануы, сондай-ақ ол алмаған табыстар түсіндіріледі, яғни бір ... ... ... ... келтіруі залал болып табылады. Сөйтіп,
залалдардың екі түрі бар: бір ... - тура ... ... ... - ... ... ... жағдайда болуға тиісті несие
берушінің табыстары. Қандай жағдайда болсын шаруашылық ... ... ... мен ... шектеуге болмайды. Материалдық нұқсан
толық өндіріліп алынуы тиіс.
Жауапкершіліктің көлемі төмендеген жағдайда мүліктік жауапкершіліктің
тәртібі және одан ... ... ... белгіленген.
Мүліктік жауапкершілікке тарту үшін белгілі — бір шарттар қажет.
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің мұндай ... ... ... ... құқыққа қайшы қылығы (іс-әрекеті не әрекетсіздігі);
2) Жәбірленген тұлғаның шеккен зияны немесе залалдың бар болуы;
3) Құқық бұзушының құқыққа қайшы іс - ... мен оның ... ... ... ... ... ... Құқық бұзушының кінәсі.
Нақты тұлғаға азаматтық - құқықтық жауапкершілікті ... үшін ... ... ... ... негіздер жиынтығы азаматтық-құқықтық
бұзушылықтың құрамы болып табылады. Көрсетілген негіздердің ... ... ... тарту мәселесі туындамайды. Бірақта, кейбір
жағдайларды заң азаматтық - ... ... ... ... бар ... жауаикершілікке тарту үшін жалпы талаппен санаспайды: Мысалы,
жоғары қауіптілік көзін иеленуші занды тұлға жәбірленушінің ... ... ... ... - ... бұзушылықтың құрамының әлгінде айтылған
элементтерінің әр қайсысына тоқтала кетелік.
Құқықка ... ... ... - ... - ... ... ... тұлғаның қылығы дегеніміз - заңға немесе ... ... ... іс - әрекет болып табылады. Ол құқықтық қатынасқа түсетін ... ... ... ... емес ... мен ... бұзуға әкеп
соғады.
Тұлғаның құқыққа қайшы қылығы жауапкершілікке тартудың бірден — ... ... оны ... заңдық негізі деп атайды. Тұлғаның
құқыққа қайшылығының жағдайы іс-әрекеттеріне ... ... ... ... ... асуы ... яғни құқықтық бұзушылық құрамының
субъективті жағына, кінәлілік мәселесіне қатысты. Құқыққа қайшылық ... ... заң ... де, сот ... ... әлі кездесіп те жүр. Сонымен қатар, жауапкершілікке тартудың
әрбір шарты ... ада ... үшін ... ... түрде
басқаларынан бөлек талдануы қажет.
Занды, міндетті, бұйрықты орындау, құқықты жүзеге асыру, жәбірленушінің
келісімі, ... ... және аса ... ... ... ... ... қылығы болып есептелмейді. Оның бөрі белгілі бір негіздерді
сақтай отырып, сапалы түрде атқаруды қажетсінеді, ал ... ... ... ... оның ... ... ... туындайды.
Кінә-азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің негізі.
Жалпы заң ілімі ... ... ... заң бұзу ... ... жан дүниесімен, демек психологиялық тұрғыдан сезінуі деп
түсіндіреді. Заңда оны қылмысты істердегі кінә және ... ... деп ... бөледі.
Қылмыстық зандарда кінә мүліктік ... ... емес ... ... ... болады. Занды біле тұра бұзу және оның
келтіретін зиянды салдарын болжау да ... ... ... ал абайсыз
занды бұзған тұлға заңды бұзғанын тіптен сезбейді және оның ... ... ... ... да алмайды алмайды. Бірақ ол нақтылы ... ... мұны сезе де, ... да алуы ... еді. ... ... ... екі жағы да кінәлі болуы мүмкін. Мұндай аралас
кінә жағдайда келтірілген зиянның орнын ... ... екі ... ... құқықта тұлға кінәсіз болса да ... ... ... ... тек занда көрсетілген жағдайларда ғана зиян
келтіруші бұл жөнінде кінәлі ... да ... ... Мысалы, қатерлі қауіп
көзі болып тадылатын ұйымдар кінәсіз жағдайда да келтірілген шығынды ... ... есі ... ... 14 ... жетпеген бала кінәлі болса
да келтірілгензиян үшін жауап бермейді.
Азаматтық кодекстің 359-бабының 1-тармағына сәйкес, егер ... ... ... ... үшін ... ... ... қолданңанын дәлелдесе, ол кінәсіз деп танылады. Сөйтіп, азаматтық
құқықта ... өз ... заң ... субъективтік, психикалық қатынас
деп қарамайды, керісінше ... өз ... ... ... ... немесе ағаттықты қалпына келтіруге мүмкін болатын шараны
алмағанына мән ... ... ... ... ... ... тұлғаның
қылығы істің шын болмысымен ... ... бұл ... ... бола тұра ... тиесілі нәрсені орындамағаны есепке алынады.
Азаматтық кодекстің 359-бабының 1-тармағының жалпы нормасы кәсіпкерлік
саласына қолданылмайды. Ак-ң 359 ... ... ... үшін
диспозитивтік сипаттағы басқа жалпы ереже ... ... ... ... ... ... тұлға басқа кінәсі болмаса
да ... ... ... ... ... жүзеге асыру кезінде
міндеттемені орындамаған немесе тиісті дәрежеде орындай алмаған ... ... ... ... ... ... кемуі. Егер зиян мүліктік
сипат алатын болса, оны залал деп атайды. Залалдың ақшалай баламасы ... ... ... ... ... адам, егер заң мен шартта
аз мөлшердегі ... ... ... ... ... ... қалпында
келтіруді талап ете алатындығы бекітілген. Залалдың орнын толтыру жөніндегі
норма ... ... ... ол барлық азаматтық ... ... және ... ... ... келтіру қаралды ма, жоқ
па, оған қарамай әрекет ете ... ... ... ... ... сай келмейтін құжат шығаруы, сондай-ақ, осы органдарының лауазымды
адамдарының әрекеті (әрекетсіздігі) ... ... ... ... ... залалды Қ.Р-сы немесе тиісінше ... ... ... ... ... екі ... ... Құқық бұзылған тұлға жасаған немесе зақымдануы (нақты нұқсан).
2. Сол тұлғаның ұқсастығы бұзылмаған болса, дағдылы айналым жағдайында
болатын, бірақ алынбай қалған ... ... ... пайда).
Себепті байланыс-азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің негізі.
Азаматтық жауапкешілікті анықтау үшін ... ... ... ... арасында себепті байланыстың болуы да заңды. Мүліктік ... оның ... ... ... ... ... оны туғызған
нәрселер жатады. Бұл былай деген сөз: қандай бір құқыққа қайшы ... ... ... үшін ... ... сол ... сол ... (немесе әрекетсіздіктің) кездейсоқ бола қалған іс
емес, сол ... ... ... ... ... ... ретіментуғандығын анықтау шарт.
Борышқордың заңды қайшы әрекеттері мен несие берушіге ... ... ... ... арасындағы қажетті айқын, тікелей
байланысты қалыптастыру. Себепті байланыстың мәні міндеттемені бұзғаны үшін
жауапкершілік шарттарына тиісті т.б. Әрбір ... істі ... ... ... жасалуы алдында болған оқиғалар тізбегінен қалыпты
жағдайда, дағдылы жолымен зиян келтіретін іс-әрекеттің ... ... ... ... ... ... пен ... пайда болуының арасында «қалыптың
себепті байланыстар барлығын анықтау мүмкін болмаса, бұл ... ... ... ... ... ... ... қайшы іс-әрекет пен зиянның арасындағы себепті байланысты
анықтау қиындыққа соқпайды (мәселен, мылтықты ... ... ... ... ... ... ... ерекше күрдулі жағдайларды себепті
байланысты анықтау үшін сарапшының (дәрігерлік, ... ... ... ... ... ... ... бұзушының іс-әрекеті де себеп
болуы мүмкін. Бұл ретте оканың қалыпты жағдайында зиянның орын алуына ... ... ... рөл ... анықтау керек. Мысалы: АК,
935-бабына сәйкес жәбірленушінің теріс пиғылы салдарынан пайда болған зиян
өтеуге жатпайды. Ал егер ... ... ... ... ... алуына немесе ұлғайуына себеп болса, жәбірленуші мен зиян келтіруші
кінәсінің дәрежесіне қарай өтеу ... ... ... ... ... үшін ... - ... жауапкершіліктің
түрлері және мөлшері.
Жауапкершіліктің түрлерін оның негіздерді, субьектілері, құқық бұзушыға
қолданылатын шара мен оның сипаты бойынша айруға болады. Негіздері бойынша
жауапкершілік ... және ... тыс деп ... яғни ол шарт ... ... да ... асады. Бірінші ... әр ... ... ақ ... да ... туындайтын құқықтық қатнастарға
байланысты көрінеді. Жақтардың мақсаты қоғамдық-пайдалы нәтижижерге қол
жеткізуі болып табылады, ... заң, мен шарт ... ... ... ... орай ... мен жауапкершілік осы құқықтық қатынасқа
қатысушылардың ... сай ... ... сол ... екі ... бірдей әрі мелінше қатал талаптар қойылады. Шарттан
тыс қатынастар құқұққа ... ... екі ... ... кездейсоқ
әрекеттерімен сипатталады. Сол септі, ... ... ... бөлек реттеледі, заң шығарушы жәбірленушіге қарағанда құқық
бұзушыға барынша қатаң ... ... ... ... ... ... субьектілері бірнешеу болса, онда
жауапкершілік үлестік немесе ортақтасқан сипат не ... ... ... екі ... да ... болған жағдайда оны аралас
кінә деп атайды. Егер бір жақта бірнеше адамның ... бар ... ... бірлескен кінә дейді.
Міндеттемеде тұлғалар көп болғанда, сондай-ақ ... ... ... жүзеге асырылатын жағдайда, регрестік талаптар бойынша
жаукершілік туындайды.
Заң жауапкершілік ... ... ... ... ... ... етеді.
Кейбір міндеттемелерде жауапкершіліьсгің борышқордан белгілі-бір затты жеке
беру міндеті туралы түрі де ... ... ... ... негізінен
алғанда, заңда немесе ... ... ... ... ... ... ... жалпы ережеге сай келеді, әрі заңның немесе
шарттың арнайы көрсетуімен жекелеген міндеттемеде қолданылады.(Мысалы, есеп
айрысу құқық қатнастарында кездеседі). Тағы бір ... бас ... ... қарастырылады және міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ету
құралы ретінде көрініп, сонымен бір ... ... ... болып табылады және ақшалай болып келеді.
Жауапкершіліктің мөлшері жауапкершіліктің ... және ... ... ... әр ... анықталады.
Залалдың орнын толтыру кезінде өзгертілетін бағаның қандай деңгейде
болу керектігі есепке алынуына байланысты ол мәселені ... ... ... ... ... 350 бабында мұндай шешім қарастырылған. Егер
зандарда немесе шартта өзгеше көзделмесе, міндеттеме орындалуға ... ... ... ... ... ... берушінің талабын өз ықтиярымен
қанағаттандырған күнгі бағаға жүгінеді. Ал егер талап ерікті ... ... сол ... арыз ... ... қолданылған
баға назарға алынады. Мән - жайларды ... ала ... сот ... шығарған
күні не нақты төлем төленген күні қолданылған бағаны ... ала ... ... ... ... ... қанағаттандыра алады.
Залалдың орнын толтыру жәбірленушінің ... ... ... ... ... ... залал толық көлемде қалпына келтіруге тиіс.
Осыған байланысты азаматтық - ... ... ... ... ... ... ... орындалмауы немесе тиісті дәрежеде орындалмауы екі
тараптың да кінәсінен болса, сот соған сәйкес ... ... ... Сот, егер ... беруші міндеттеменің орындалмауынан
немесе тиісті дәрежеде орындалмауынан келтірілген залал ... ... ... ... ... ... ... олардың азаюына ақылға
қонымды шаралар қолданбаса борышқор жауапкершілігінің мөлшерінде азайтады.
3.3 Міндеттемені тоқтатылудың түсінігі және құқықтың реттелуі.
Міндеттеме өзінің құрамына ... ... мен ... толық жүзеге
асқан сәттен бастап тоқтатылады. Бұл көбіне — көп оны ... ... ... ... беруші борышты кешіргенде немесе оны
орындауға мүмкіндік болмайтындай болса, негізгі ... ... ... емес ... ... ... міндеттемені тоқтату дегеніміз
міндеттеменің мазмұнын құрайтын оның ... ... ... жою ... міндеттемелерді тоқтатудың негізгі себептеріне олардың тиісінше
орындалуы, қарсы талапты қанағаттандыруы, несие ... мен ... ... ретінде үйлесуі, тараптардың келісуі, орындауды атқарудың мүмкін
еместігі, борышқордың немесе ... ... ... жатады. Міндеттемені
тоқтатудың басты және мейлінше, кең тараған тәсілі оның ... ... ... ... мен ... міндеттемені тоқтатудың басқа да негіздері көзделуі
мүмкін.
Міндеттемені тоқтатудың барлық негіздерін мынадай екі топқа ... ... ... ... тоқтатылатын міндеттеме (мысалы,
жаңарту, есепке жатқызу, бас тартуды ... ... ... ;
2) ... ... ... тыс ... міндеттеме (мысалы,
азаматтың қайтыс болуы міндеттеменің тоқтатылуына әкеледі, ... ... және ... ... жекелеген әдістері.
Міндеттемені тоқтатудың мейлінше тиімді түрі — оны орындау. ... ... ... ... ... несие берушінің құқықтарын
жүзеге асыру міндеттеменің мәніне, әдісіне, орындалатын жеріне және т.б.
толық ... ... асуы ... ... ... ... да
тоқтатылмайды, қайта қосымша міндеттер (айып төлеу, залалды өтеу, және
т.б.) ... ... ... ... ... ... бас тарту
төлемін беру арқылы тоқтатылуы мүмкін (АҚ 369 бап). Бас ... ... ... жаңа ... ... табылады, оның өзі бұрын
азаматтық кодексте ... ... Бас ... төлемінің мән-мағынасы
міндеттемнің пәнін басқа мүлік беру ... ақша мен ... ... ... ... ... немесе қызмет көрсетуді де ұсынуы
мүмкін.
Міндеттеме ... ... не ... көрсетілмеген немесе мерзімі
талап ету кезімен белгіленген бір — тектес қарсы талапты ... ... ... немесе бөлік — ... ... ... ... ... ... ретінде бастапқы міндеттемені жаңа міндеттемемен
ауыстыру туралы әр жақтың өзара ... сол ... ... өзге ... ... ... көздейтін басқа міндеттемемен
(жаңғыртылуға байланысты) тоқтатылады.
Азаматтың өміріне және ... ... ... өтеу ... ... ... ... міндеттемелерге қатысты жаңғыртылуға жол
берілмейді.
Жаңғыртылумен бірге тоқтатылатын қосымша міндеттемеге кепілді, кепіл
болушылықты, міндеттеменің ... ... да ... ... — ақ
ақшалай міндеттеме бойынша марапаттауды (ынталандыруды) ... ... ... ... ... қалпына келтіру құқығы тоқтауға
жатпайды, өйткені ... ... ... ... деп тануға болмайды, ол
кез — келген міндеттемеге тән және де жаңғыртылу оны тоқтата алмайды" — деп
айтады.
Азаматтық ... ... ... ... да ... Оған ... мен ... берушінің бір тұлға болып келуін
жатқызуға болады (371 - бап). Бұл ... ... ... ... орын
алады, мәселен, кәсіпорынға оның борышқоры келіп қосылады. ... ... ... занды тұлға әрі борышқор әрі несие беруші болады. Мұндай
нұсқада міндеттеме болуы мүмкін емес, сондықтан ол тоқтатылады.
Қорытынды
Тоқсан ... ... ... ... ... Азаматтық құқықтағы
міндеттемелер қоғамдық қатнасты реттегенде үлкен маңызы бар. Өйткені
міндеттемелер болмаған ... ... ... ... ... еді, ... ... әлеуметтік саяси жағынан ықпалын зор ... ... ... орындалуын, оның орындалуына байланысты ... ... ... және ... тоқтатылуын
қарастырдық.
Міндеттеменің жекеленген түрлері тәжірибеде ... ... ... ... алу ... ... сыйға тарту, мердігерлік, және
т.б. кіреді.
Міндеттемелердің шарттардан және басқа негіздерден туындалуы ... ... ... және ... ... ... Егер
міндеттемелердің тиісті түрде орындау немесе өзге де міндеттемені орындау
прициптері, орындалмаса кінәлі ... ... ... ... ... ... ... орындамаған немесе тиісті дәрежеде
орындамағаннан келтірілген залалды нақты орындалуына мәжбүр ету.
Міндеттеменің орындалуын қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... ... ... қосымша мүліктік сипаттағы
борышқорға әсер ететін әдіс, оның - негізгі міндеттемені орындауына ... және ... ... ... ... немесе орындалмаған
жағдайда несие берушінің қызығушылықтарын қанағаттандырады.
Тараптардың міндеттемені қамтамасыз ету тәсілдері, ... ... ... ... Азаматтық құқыққа бұрыннан мәлім болған бір ... ... ... ... ... банкроттық жағдайда, сатып
алу-сату (өндірісті, жерді сатып алу-сату, мүліктік ... ... және т.б.) ... ... басқа көзқарас алды және тез ... ... Жаңа шарт ... пайда болуда рента, факторинг,
франчайзинг, сенімгенрлікпен басқару және т.б. Бұл ... ... ... ... ... оның ... ... өзгеріп,
зандарда өзгереді. Осы міндеттемелер тақырыбын зерттеу барысында қазіргі
қолданылып жүрген ... яғни ... ... грамматикалық
деймізбе, әлде кішкене баптарында қарама-қайшылықты анықтадым. Яғни ... ... ... ету ... әңгіме болып отыр.
Азаматтық кодекстің 292-бабының талаптарына сәйкес, ондай әдістерге:
айып төлеу, кепіл, борышқордың ... алып ... ... ... және ... ... ... деп көрсетілген. Ал осы аманат Азаматтық
кодекстің 330-бабында кепіл болушыны деп алынған, яғни кепіл болушылық ол,
кепіл болушылық ... ... ... ... ... (борышқордың) несие
берушісі алдында осы жақтың міндеттемесінің орындалуына толық ... ... ... беруге міндеттенеді.
Менің ойымша осы келеңсіздікті жою үшін ... ... ... ... ... ... ... болушылық деген сөзге ауыстыруды ұсынып
отырмын. Оны қабылдау, қабылдамау құзырлы органның немесе лауазымды адамның
қолында.
Тағы бір айта ... жай, ... ... болу әр-түрлі
критерилерге байланысты зандық әдебиеттерде әлі де ... ... өз ... бойынша міндетемелер институтын бөлу борыш қордың
қызмет ету садасы ... ... ... еді. Яғни ... беру жұмысты
істеу қызмет жасау. Бұл Азаматтық кодекстің 268 — бабындағы міндеттемелерді
анықтаудағы дәрежесіне сай ... еді. ... ... ... шарттық
міндеттемелер түрін көрсетуге болады:
1. Мүлікті жеке меншікке беру ... ... ... ... алу — ... ... ... тарту, энергия мен және басқа да
шикізаттар мен ... ету, ... ... ... беру ... (мысалы, мүлікті жалдау
(аренда), соның ішінде лизинг, концессия, қайтарымсыз мүлікті пайдалану,
үйді ... ... ... ... ... ... соның ішінде
құрылыс салуға, жоспарлы-іздестіруге, жақсылап жөндеуге, тәжірибелі —
конструкторлық жұмыс т.б.)
4. ... ... ... ... транспорттық міндетеме, сонымен
қатар, жеткізіп беру, транспорттық экспедиция, банктық қызмет көрсету,
сақтау, ... ... ... ... кең ... міндеттеме дегеніміз — жазбаша
нысандағы, сөзсіз орыңцалуға қажет ететін ресми түрде берілген ... ... ... ... ... ... ... сипатындағы қабылдаған
міндеттемелері туралы болып отыр.
Біз міндеттемелердің керекті сұрақтарын қарастырдық. Олар ... көп ... ... ... дамуындағы бір алғы
шарты болып табылады. Міндеттемелер заман ағысына қарай алға дамиды береді.
Міндеттемелердің туындауы көбінесе шарттардан, ... зиян ... ... ... ... да ... туындайды. Оларды орыңдуу
борышқордың өз іс-әрекеттерімен істеуі қажет. Егер міндеттемелер негізсіз
себептермен, орындалмаса, борышқор жауапты ... яғни ... ... залалдың орнын толтырады. Егер өз еркімен ... ... ... ... ... ... құқықтары мен бостандықтары
қорғалып, ... ... ... ... ... кезеңінде
экономиканы, халықтық, әлеуметтік жағдайды ең нәтижелі және ... ... ... ... ... міндеттеме екені сөзсіз деп ойлаймын.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы — Алматы, "Жеті — жарғы",
1998 ... ... ... ... ... ... және ерекше
бөлімдер, "Юрист" баспасы, 2001 ж.
3. "Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... заң күші бар ... ... 1995 ... "Банкроттық туралы " Қазақстан Республикасының заңы 21-қаңтар. 1997
ж.
5. Қазақстан Республикасының Конституциясына ... ... ... F. ... ...... Жеті ... 1999 ж.
6. Сапарғалиев F. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы:
Оқулық- Алматы, Жеті — жарғы.1998ж.
7. Гражданский кодекс ... ... ... ... ... Жеті — ... 1-2 том, 1998 ... Мемлекет және құқық негіздері. Н.Дулатбеков, С. Амандықова, Астана.
Фолиант. 2001ж.
9. Е.Баянов. Мемлекет және құқық ... ... ... Жеті ... 2001 ... ... ... құрастырған Р.А.Темірғалиева. Алматы, Әділет, 2001
ж.
11. Алексеев С.С. Проблемы теорий права М. Ч.-І. 1992г.
12. Гражданское право, в 2-х ... для вуз, Е.А. ... 2-е изд. ... и доп. М. ... БЕК, ... ... Ғ.И. ... Республикасының азаматтық құқығы-Алматы:
Қаз МЗА, 2001ж.
14. Сапарғалиев F. Қазақстан мемлекеті мен құқығының ... ... ... Д.А. ... ... и ... (уч.методичекое пособие)-
Алматы, Дәнекер. 2001 г.
16. Лазарев В.В., Липеть С.В. Теория государстваи права: учебник ... - М. ... ... ... және құқық теориясы. Окулық. Қ.Д.Жоламан, А.Қ. Мұхтарұлы.
Алматы, Қаз М.З.У. 1999 ж.
18. З.О.Ашитов Егемен Қазақстан құқығы, Алматы, жеті — ... ... ... право, 1-том уч. для вуз: М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин.
Алматы, КазГЮА 2000г.
20. Гражданско-правовая ответственность. Васькин В.В., ... ... ... ... Под ред. ... ... юридических наук А.П.
Сергеева. Санкт-Петербург 1996г.
22. Основы гражданского право. М.Г.Маркова.
23. Гражданский Кодекс РК ... ... ... ... Ю.Г.Басин.
24. Гражданское право. Е.А.Суханов.
25. Ответственность за нарушение гражданско-правового обязательства.
Алматы, "Әділет- Пресс", 1997г.
26. Гражданское право. ... ред. ... ... ... ... и ... Братусь С.Н. Москва.
Гражданское право, часть в*торая в вопросах и ... ... ... ... С.С. ... теории права- М., 1972г.
30. Гражданский Кодекс РК толкование и комментирование, Алматы, 1997 г.
31. Заң терминдерінің түсіндірме ... ... ... ... ... ... за ... вреда. Теория и
практика. Белякова М.А. 1996г.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сақтандыру сыйақылары24 бет
Азаматтық іс жүргізу жайлы105 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы қағидаларының түсінігі16 бет
Бағалау міндеттемелері, шартты активтер және шартты міндеттемелер23 бет
Шаруашылықтың міндеттемелердің есебін ұйымдастыру77 бет
Ұзақ мерзімді міндеттемелер19 бет
"қабылданған шешімді орындаудағы ұйымның функциясы"6 бет
1970—1985 жылдары Қазақстанда өнеркәсіптің жоспарларын орындаудың барысы және оның дағдарысқа ұшырауы16 бет
Turbo Pascal тілінде екі өлшемді массивті орындау15 бет
«Казкоммерцбанк» ақ-ның несиелік процесті орындау тәжірибесіне талдау жасау36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь