Мыс және оның қорытпалары. Алюминий және оның қорытпалары жайлы ақпарат

КІРІСПЕ 3
1 Мыс туралы жалпы түсінік 4
2 Мыстың негізгі қорытпалары 4
3 Алюминий және оның қорытпалары 6
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 12
Мыс (лат. Cuprum) – химиялық элемент. Элементтердің периодтық жүйесінің І - тобындағы химиялық элемент, атомдық нөмірі 29, атомдық массасы 63,546. Табиғатта тұрақты екі изотопы бар: 63Cu және 65Cu. Жер қыртысындағы массасы бойынша мөлшері 4,7; 10 – 3%. Негізгі минералдары: халькопирит, халькозин, ковеллин, малахит, азурит
Ертеден белгілі жеті металдың бірі болып табылады. Археологиялық деректерге сүйенсек мыс б.з.д. 4000 жылы египеттіктерге жақсы таныс болған. Адамдар металдардың ішінде алғашқы болып мысты рудадан тез еритін, оңай бөлінетін болғандықтан ерте кезден қолдана бастаған. Көне Грекия мен Рим мысты Кипр (Cuprum) аралынан алған, сондықтан Cuprum деп аталу осыдан шыққан.
Қазақстанда мыс шикізат көздері Орталық, Шығыс (Кенді Алтай) және Оңтүстік Қазақстаноблыстарында шоғырланған. Соңғы жылдары мыс -мырыш күрделі концентраттарын балқытып, ұсатып өңдеу, автогенді балқытып өңдеу тәсілдері Балқаш мыс зауытында жүргізілуде.
Мыс қорытпалары: дюраль (дюралюминий), берилий қоласы, аурихалк, қола, латунь (нибрасс, жез), мысты – никель, никельді латунь, томпак, нейзильбер.
Алюминий (лат. Aluminium),– ашудас, Al – элементтердің периодтық жүйесінің ІІІ тобындағы химиялық элемент, рет нөмірі 13, атомдық массасы 26,9815. Бір тұрақты изотопы бар. Жер қыртысында таралуы бойынша элементтер арасында 4, металдар арасында 1-ші орында. Табиғатта жүздеген минералдары кездеседі, оның көпшілігі – алюмосиликаттар болып келеді. Алюминий латынша Alumіnіum; алюминий алу үшін пайдаланылатын негізгі шикізат – боксит. Алюминийді бос күйінде алғаш рет 1825 жылы даниялық физик Ханс Кристиан Эрстед алған. Алюминий – күміс түсті ақ металл, жылуды және электр тогын жақсы өткізеді, созуға, соғуға икемді, меншікті салмағы 2,7 г/см3; балқу температурасы 660°С, қайнау температурасы 2500°С; коррозияға берік, қалыпты температурада тұрақты, себебі бетіндегі алминий оксидінен тұратын жұқа қабыршақ оны тотығудан қорғайды. Сондай-ақ ол амфотерлі элемент, сондықтан қышқылдармен де, сілтілермен де әрекеттеседі. Алюминий – практикалық маңызы зор металл. Ол негізінен жеңіл құймалар өндіру үшін пайдаланылады. Алюминий құймалары авиа, авто, кеме, ядролық реактор, химиялық аппараттар жасауда, құрылыста, т.б. салаларда, таза металл түрінде электртехникасында ток өткізгіш сымдар, тұрмысқа қажетті бұйымдар дайындау үшін қолданылады. Техникалық қасиеттері жағынан өте бағалы құймасы – дюралюминий. Оның құрамында 94% алюминий, 4% мыс және аздаған магний, марганец, темір, кремний болады.
1 Бакенов М. «Қазақстанның минералды ресурстары», Алматы, Қазақстан, 1967, 60 бет
2 Әзиев Ә. «Қазыналы Сарыарқа», Алматы, Қазақстан, 1978, 199 бет
3 Нұралин Н. «Қазыналы қойнаулар», Алматы, Қазақстан, 1983, 160 бет
4 Райхан Н. «Жыл қорытындысы», Ақиқат, 2000, №4, 16-21 бет
5 Құлманова Н.К. «Материалтану», Алматы, TETAPRINT, 2005, 122 бет
6 Жұмабеков Қ. «Бақытты аймақ», Алматы, Қазақстан, 1988, 135 бет
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті кафедрасы БӨЖ Тақырыбы: Мыс және оның қорытпалары. Алюминий және оның ... ... ...  -  221 Тексерген: Тілеуғали Е.Т. Семей 2015 жылМазмұныКІРІСПЕ31 Мыс туралы жалпы түсінік 42 Мыстың ... ... 43 ... және оның ... ... ... Мыс (лат. Cuprum)  -  химиялық элемент. Элементтердің периодтық жүйесінің І - тобындағы ... ... ... ... 29, ... ... 63,546. ... тұрақты екі изотопы бар: 63Cu және 65Cu. Жер қыртысындағы массасы бойынша мөлшері 4,7; 10  -  3%. ... ... ... ... ... ... ... белгілі жеті металдың бірі болып табылады. Археологиялық деректерге сүйенсек мыс б.з.д. 4000 жылы египеттіктерге жақсы таныс болған. Адамдар ... ... ... ... ... ... тез ... оңай бөлінетін болғандықтан ерте кезден қолдана бастаған. Көне Грекия мен Рим мысты Кипр (Cuprum) аралынан алған, ... Cuprum деп ... ... ... ... мыс ... көздері Орталық, Шығыс (Кенді Алтай) және Оңтүстік Қазақстаноблыстарында шоғырланған. Соңғы жылдары мыс -мырыш күрделі концентраттарын балқытып, ұсатып өңдеу, ... ... ... тәсілдері Балқаш мыс зауытында жүргізілуде. Мыс қорытпалары: дюраль (дюралюминий), берилий қоласы, аурихалк, қола, латунь (нибрасс, жез), ...  -  ... ... ... томпак, нейзильбер. Алюминий (лат. Aluminium), -  ашудас, Al  -  ... ... ... ІІІ ... ... ... рет нөмірі 13, атомдық массасы 26,9815. Бір тұрақты изотопы бар. Жер ... ... ... ... ... 4, ... арасында 1-ші орында. Табиғатта жүздеген минералдары кездеседі, оның көпшілігі  -  алюмосиликаттар болып келеді. Алюминий латынша Alumіnіum; алюминий алу үшін ... ... ...  -  ... ... бос ... ... рет 1825 жылы даниялық физик Ханс Кристиан Эрстед алған. Алюминий  -  күміс түсті ақ металл, жылуды және ... ... ... ... ... соғуға икемді, меншікті салмағы 2,7 г/см3; балқу температурасы 660°С, қайнау температурасы 2500°С; ... ... ... температурада тұрақты, себебі бетіндегі алминий оксидінен тұратын жұқа қабыршақ оны тотығудан қорғайды. Сондай-ақ ол амфотерлі элемент, сондықтан қышқылдармен де, ... де ... ...  -  ... ... зор ... Ол ... жеңіл құймалар өндіру үшін пайдаланылады. Алюминий құймалары авиа, авто, кеме, ... ... ... ... ... ... т.б. ... таза металл түрінде электртехникасында ток өткізгіш сымдар, тұрмысқа қажетті бұйымдар дайындау үшін қолданылады. Техникалық қасиеттері жағынан өте ... ...  -  ... Оның ... 94% ... 4% мыс және аздаған магний, марганец, темір, ... ... Мыс ... ... түсінікМыс (лат. Cuprum)  -  химиялық элемент. Элементтердің периодтық жүйесінің І - ... ... ... ... нөмірі 29, атомдық массасы 63,546. Табиғатта тұрақты екі изотопы бар: 63Cu және 65Cu. Жер ... ... ... ... 4,7; 10  -  3%. ... ... ... халькозин, ковеллин, малахит, азурит.Пластикалық қызыл түсті металл, кристалл торы қырлары центрленген ... ... 8,94 ... ... ... 1084,5°С, қайнау температурасы 2540°С, тотығу дәрежесі +1, +2. Ертеден белгілі жеті металдың бірі болып табылады. Археологиялық деректерге сүйенсек мыс б.з.д. 4000 жылы ... ... ... ... ... металдардың ішінде алғашқы болып мысты рудадан тез еритін, оңай бөлінетін ... ерте ... ... ... Көне ... мен Рим ... Кипр (Cuprum) ... алған, сондықтан Cuprum деп аталу осыдан шыққан. Электротехникада мыс ең маңыздысы болып табылады. Мыс электрөткізгіштік жағынан күмістен ... ... орын ... Мыс ... ... ... мен жылу алмастырғыштардың ток өткізгіш бөлігін жасау үшін пайдаланылады. Бірақ қазіргі таңда ... ... ... пайдаланы. Мыс түсті металдар қатарына жатады. Қорытпалардың (латунь, қола, мыс - никель, т.б.) құраушысы ретінде қолданылады.Құрамынан мыс ... ... ...  240 - тан аса ... ... ... ...  өнеркәсіптік негізгілері: халькопирит (құрамындағы мыстың  мөлшері 34%), ... (63,3%), ... (66,4%), ... (79,8%), ... (57%), ... (52,3%), энаргит (48,3%), куприт (88,8%), тенорит (79,8%), малахит (57,7%), ... (55,3%), ... (36,1%), ... (56,2%), ... (59,5%). ... ... кен ... мыстың мөлшері көп болады. Қазақстанда бұл кен типтері басты орында (мысалы, Жезқазған кен орны). ... және ... ... ... мыс кендерінің технологиялық сорттары сульфидтік, тотыққан, аралас болып ажыратылады. Сонымен қатар мыс кендері сом және сеппелі - ... ... ... ... мыс ... ірі кен ... ... Қоңырат, Ақтоғай, Жаманайбат, т.б. жатады. Қазақстанда мыс ... ... ... ... ... Алтай) және Оңтүстік Қазақстаноблыстарында шоғырланған. Соңғы жылдары мыс -мырыш күрделі концентраттарын балқытып, ұсатып өңдеу, ... ... ... ... ... мыс зауытында жүргізілуде. 2 Мыстың негізгі қорытпалары Техниканың көптеген облыстарында мыс қосылған ... ... ... Оның ... ең ... ... қола мен ... Екі құймада көптеген материалдардың негізгі аты болып айтылады. Құрамына мырыш пен қалайыдан басқа никель, висмут және басқа да металдар ... ... Мыс ... (берилий және алюминий қоласынан басқа) термиялық өңдеу жүргізілмейді, олардың механикалық қасиеттерімен ұзақ тозбастығы химиялық құрамымен және оның қоспа ... әсер ... ... Мыс ... ... ... ... Мыс құймаларының негізгі ерекшелігі төмен үйкелу коэффициентіне иелігі. Сонымен бірге көптеген құймалардың жоғарғы өткізгіштігімен және электрөткізгіштігінің коррозияға мықтылығымен түрлі орталарда ... жол ... ... ... бұл ... мен мыс ... (мыс ... 4,4%). Беріктігі жөнінен болаттан кем түспейді. Ал салмағы одан үш есе ... Оны ұшақ ... ... ... ... ... ... берилиймен (1,5 - 3%) қорытпасы, жемірілуге төзімді және өте берік. Одан сағаттың, басқада дәл ... ... ... ... ... ... жасайды. Берилий қоласы ғылыми  -  техникалық резолюция дәуірінде пайда ... ... ... ... ... мыс пен мырыштың құймасы (мыс 80% және мырыш 20%). Құйманың түсі ... ... ... аты ... ... мыс пен ... құймасы (әдетте 80% - тен 95% - ке дейін мыс болады). ... ...  ...  -  ... ... ... себебі таза мыс өте жұмсақ және тез тозады. Қалайы қолаға күміс ... түс ... ... жез): мыс пен ... ... ... пайдаланған кезде құрамындағы мырыш 3% - тен 30% - ке дейін және мыстың түсі ... ашық ... ... [3]. ... құрамында никель болса, онда оны никельді латунь деп аталады. Қазіргі кезде Ұлыбританияда ... ... бар 1 фунт ... ... ... Римдік аты  -  аурихалк.Мысты  -  ... мыс пен ... ... бұл ... ... тиындарды алуда пайдаланатын әдеттегі құйма. Құрамында 16 - 25% ... ... ... мысты құйма, құрамында мырыш пен көп мөлшерде никель бар. Ұлыбританияда фунт ретінде пайдаланылған. Құрамы 79% Cu, 20% Zn және 1% ... ... ... 1942  -  1943 ... ... 5 центті тиын алу үшін пайдаланған (88% мыс және 12% ... ... ... мен ... құймасы. Мыстың ең жақсы құймасының тобына никель мен мырыштың болуымен сипатталады.  Оның ... ... ... ... ... ... түстес, жоғары тұтқырлы және жарамды, суық пен ыстық күйде иілгіш болып келеді. Нейзильбер ауада тотықпайды, тұзды ерітінділерде және ... ... ...  ... ... құралдарды, техникалық ыдыстарды, телефон аппараттарын, булы және сулы арматураларды, санитарлық тәртіпке сай ... ... ... ... ыдыстар мен көркем бұйымдары жасауда қолданылады.3 Алюминий және оның қорытпаларыАлюминий күмістей ақ ... ... ... ... ... ... ғана төменірек. Электр өткізгіштігі мыстан төменірек,бірақ мыс және алюминийден жасаған электр өткізгіш сымдарды, көлденеңін ... ... ... ... жеңіл, сондықтан ол электропровод жасауда мыстың орнына жұмсалады. Алюминий өте жеңіл, айталық темірден үш есе жеңіл, сондықтан ... ... ... таптырмайтын металл.Алюминий өте жұмсақ болғандықтан оның түрлі ... ... ... дуралюмин , магналий , силумин құймалары бар.Алюминий (лат. Aluminium), -  ашудас, Al  -  элементтердің периодтық ... ІІІ ... ... ... рет нөмірі 13, атомдық массасы 26,9815. Бір тұрақты изотопы бар. Жер ... ... ... ... арасында 4, металдар арасында 1-ші орында. Табиғатта жүздеген минералдары кездеседі, оның көпшілігі  -  ... ... ... ... ... ... ... алу үшін пайдаланылатын негізгі шикізат  -  боксит. Алюминийді бос күйінде алғаш рет 1825 жылы даниялық ... Ханс ... ... ... ...  -  ... түсті ақ металл, жылуды және электр тогын жақсы өткізеді, созуға, соғуға икемді, ... ... 2,7 ... балқу температурасы 660°С, қайнау температурасы 2500°С; коррозияға берік, қалыпты температурада тұрақты, ... ... ... ... ... жұқа ... оны ... қорғайды. Сондай-ақ ол амфотерлі элемент, сондықтан қышқылдармен де, сілтілермен де әрекеттеседі. Алюминий  -  практикалық ... зор ... Ол ... ... ... өндіру үшін пайдаланылады. Алюминий құймалары авиа, авто, кеме, ядролық реактор, химиялық аппараттар жасауда, құрылыста, т.б. салаларда, таза ... ... ... ток өткізгіш сымдар, тұрмысқа қажетті бұйымдар дайындау үшін қолданылады. Техникалық қасиеттері жағынан өте бағалы құймасы  -  ... Оның ... 94% ... 4% мыс және аздаған магний, марганец, темір, кремний болады.Алюминий III ... ... ...  ... осы ... ... таныстық, енді мұнан кейін  S-элементтер Mg мен  Na-ға көшеміз. Осы бағытта айтылған элементтердің ...  ... ... онымен қатар бос тұрған валенттік орбитальдар саны өсе береді. Осының салдарынан қос электронды байланыстың беріктігі әлсіреп,орнықпаған ... ... ... ... ... ... одан ... байланыста тууға бейімділік күшейеді.Міне, период ішімен р- элементтерден S  элементтерге қарай жылжығанымызда валенттік электрондардың ... ... ... ... торы бар ... еместерден (Ar,Cl2,P4), атомдары тізбектелген (Sinfinity) қабыршақты (Р2 infinity) каркас түзген (Si3infinity), структуралы ... ... ... ... тәріздес кристалдық структураларға  келеміз.Осы структурасы өзгерген бағытта, химиялық байланыстың типі, оған ... жай ... ... де ... ... ... ... тағы мысал Ar, Cl, S - диэлектрик, кремний - шала өткізгіш, ал  Al, Mg, Na - ... ... бор ... р- ... сыртқы валенттік электрондарының саны бірдей болғандықтан ұқсастығы да көп, алайда сырттан екінші қабат өзгеше, ... ... 3d  ... бар ... оның ... атомдардың қарамының әр түрлі болуы олардың қасиеттерінде айырмашылық тудырады.Алюминий бор сияқты тотығып, оң үш ... ... ... ... ... ... да ... нағыз амфотерлі элемент. Алюминий қосылыстарының көпшілігінде sp3- гибрид және  sp3d2- гибридтану күйінде де жиі болады.Алюминийдің бордан айырмашылығы, оның Al-O-Al ...   B-O-B ... су ... ... ... сондықтан алюминийдің оттекті қосылыстары тұрақты, табиғатта да жиі кездеседі.Жер қыртысында бар металдардың ең көбі ... Бұл ... ... болады. Алюминий алуға жарайтын қосылыстар боксит Al2O3*xH2O, алунит K2SO4*xAl2(SO4)3*yAl2O3*zH2O, нефелин   ... ... ... ... ... алу үшін көбірек қолданылып келе жатқаны боксит. Бокситке бай жерлер Қазақстанда ... ... Орал ... ... бар, ... ... Хибинда апатитпен аралас нефелин бар, Сибирьде де алюминий кендері көп.Алюминий кендері жер қыртысын түзуші атпа жыныстармен де, шөгінді жыныстармен де ... ... ... шпат, слюда және кварц. Далалық шпат пен ... ... ... (Э= Al, Cr, Fe )  деп   ...  ... ... каолин түзеді, мысалы:K2O*Al2O3*6SiO2+CO2+2H2O=K2CO3+Al2O3*2SiO2*2H2O+4SiO2Каолин күллі саздардың негізі, мұнда алюминий мен кремний ажыраспайқалады. Алюмосиликаттар күйрегенде ... ... ... осы ... ... ... алюмосиликаттардың күйреуі одан да әрі жүріп алюминий кремнийден ажырасып, әр қайсысы жеке гидраттар түзіп, сол гидраттар қоспасы түрінде болады; сонда ... ... ... ... ... Атпа ... ... осылайша келіп шөгінді жыныс - боксит түзіледі.Алюминийдің табиғи минералдарымен адамзат өте ... ... ... ... ... ... ... ғасырда египеттіктердің калий мен алюминий сульфатынан тұратын минералды тастарды өндіріп, оны байланыстырушы және тері өңдеуші зат ... ... ... Оны ... ... де ... осы мақсатқа қолданған. Олар бұл минералды алюмин деп атаған. Оны және осы сияқты минералдарды европалықтар квасцы ... ... ... - ... ... ... дегенге тең. Жалпы, квасцы (алюмин) дегеніміз екі металл сульфаттарының белгілі бір мөлшерде, қатынас тарда араласа, ... ... ... ... Квасцы (алюмин) Орта Азия мен Қазақстанда ашудас (түбірі -, ) деген атпен белгілі де ол мал емдеу, тері ... ұрт ... ... ... т. б. ... жайлы алғашқы жазба деректер алхимия дәуіріндегі ықпалды оқымысты және дәрігер Парацельс (1493-1541) еңбектерінде кездеседі. Бертін келе 1746 ... Пошт ... ... ... толығырақ сипатталған. Ал, неміс оқымыстысы А. Маркграф 1754 жылы ... суда ... ... ұнтақ  затын алғанын жариялайды. Оның  деп жүргені ... ... ... еді. ... осы ... зат ... жер, балшық құрамынан да табылады. Міне, осыған байланысты алюминий оксидіне глинозем деген ... атау ... ... жер ... тау ... сол ... ... құнды минералды тастардың құрамында болады. Ал, әйгілі ... ... А. ... ... (квасцыдан)  (глиноземді) қосылысын, яғни саз балшық аталатын алюминий оксидін алып, жан-жақты зерттей келіп, 1789 жылы оның ... әлі ... ... бар деген пікірді атайды. Осыдан бастап жаңа ... ... ... ... ... ... ашып, артында өшпестей ат қалдырған ағылшын оқымыстысы X. Дэви жаңа ... ... ... - алюминий алуға арналған ғылыми-техникалық ізденіс керуенін ... Ол он ... ... ... 1808 --  1810 ... әр ... ашудастардан саз балшықты (алюминий оксидін) тазартып алады да, оны ... ... ... ... ... Сан рет ... қайталап, оларды өзгертіп ттегенмен жаңа металды ала ... ... ол ... ... ала қалған жағдайда оны  деп атауға ұйғарады. Ол ... бұл ойын ... ... ... қана қоймай ғылымн еңбектерінде жариялайды.Іле-шала, бұл істі сол кездегі танымалы швед ғалымы Я. Берцелиус ... Ол да ... ... ... ... ... түрлі зерттеулер жүргізгенімен, мақсатына жете алмайды. Зерттеулері сәтсіздікке душар болғанына қарамастан, ол саз балшық құрамында жаңа элементтің бар екенін ... оны  деп ... ... ... әлі ... ... ... аты, оның езі жоқ болғанына қарамастан оқымыстылар арасында X. Дэви ...  ... ... ... ... ... ... Осы түста айта кететін бір жай бар. Ол қанатты металл атауының Россияда орнығуы. Мұнда кейбір ғалымдар  десе, ... ... - , ал ... - - деп ... Ол тек 1862 ... бастап  болып бекітілді.Бертін келе, он тоғызыншы ... ... ... ... аты бар да заты жоқ ... ... ... және шешуші кезеңі басталды. Оның көш басында дат оқымыстысы Г. Эрстед (1777-1851) тұрды. Ол 1825 жылы алюминий ... ... ... ... олар арқылы хлор газын жіберіп, тұңғыш рет сусыз алюминий хлоридін алады. Сосын оған калий амальга- ... ... ... хлориді мен алюминий амальгамасы шығады. Енді алюминий амальгамасын қыздырғанда сынап буланып, үшады да кішкене тигельде алюминий калады. Ол суда ... ... ... ... зат ... ... бұл таза ... жаңа металл  алюминий еді. Ол ез тәжірибесін ғалымдар мен мамандар арасында беймәлімдеу журналда жариялайды да, ... ... ... электромагнитизммен шұғылданып, алынған ұнтақты - алюминий металын сипаттауға мұршасы болмайды. Екі жылдан кейіи 1827 жылдың ... ... ... ... ... ... қаласына келіп, онда Эрстедпен әңгімелеседі. Осы кездесу кезінде Ф. ... әлі ... ... белгісіз элементпен Эрстедтің шұғылданбай жүргенін біліп және оның бұл бағыттағы тәжірибелерімен нақтылы танысып оралады. Ол өз ... ... ... элементін алуға арналған ғылыми-зерттеу жүмыстарына асқан үқыптылықпен қызу кіріседі. Ол сусыз да аса қүрғақ алюминий хлоридін және калийді платинадан ... ... ... оны ... бекітіп қыздырады. Олардың арасындағы химиялық реакция нәтижесінде калий хлориді мен алюминий металы түзіледі. Мұнда да алюминий таза ... ... де ... ... ... ... ... ұнтақ қалпында болады. Ф. Велер тез арада алюминийдің азын-аулақ сипатын анықтап, 1827 жылдың ноябрінде жариялайды. Міне, осы жылды ... ... мен ... ... ... ... элементі ашылған, табылған жыл деп жүр.Алюминий металының таза қалпында ... Ф. ... атын ... ... ... ... Ол, ... кейін де көптеген жылдар бойына ұнтақты емес, бүтін, саф күйіндегі металл алу үшін көп еңбектенді. Тек, 1845 жылы ғана ... ... ғана ... ... алады.Өткен он тоғызыншы ғасырдың екінші жартысынан бастап, алюминийді өндірістік жағдайда кәптеп алуға арналған ғылыми-технологиялық жұмыстар, ... ... ... оны ... ... алу игерілгенді.Сонымен 1854 жылы неміс оқымыстысы Бунзен натрийдің хлорлы алюминат тұзын ... оны ... ... ... ... таза ... ... екі бағыт пайда болады. Оның бірі Велер әдісі де, екіншісі ... ... ... ... жанған кісі - француз оқымыстысы және өнеркәсіпшісі Сен-Клер-Девилль болды. Ол ... ... ... ... ... ұйымдастырып алюминий металын өндіреді. Ал, 1855 жылы Парижде қымбат та кереметтей, жаңа да сирек заттарға арналған ... ... Онда ... әр ... ... ... ... Мұнда әкелінген, Шамасы бір килограммдай ғана алюминийден әзірленген металл түйірі мен ... ... таң ... Ол ... ... ... да қымбат әрі өте аз болатын, және оны ,  десетін. 1859 жылы Девилль өзінің ... ғана ... 1680 ... ... ... ... басқа әлі әлемде бір де өндіріс орны жоқ болатын. Ол кезде алюминийден қасық, шанышқы сияқтылармен қатар сан алуан әшекейлік ... ... ... онымен әскери және мемлекеттік тулар безендірілетін.Харьков университетінің профессоры, көрнекті орыс ... Н. Н. ... 1859 жылы ... балқытып, оған магний қосып, алюминий электролиздеу арқылы алуды ұсынып, оны өзі 1865 жылы лабораториялық жағдайда жүзеге асырады. Осы ... ... ... мен ... алюминий өндірілген.Алюминийді электролиздеу арқылы өндіру әдісі тұрақты ток ... ... ... баяу ... Ол ... ток ... тек ... ғана болатын. Ал, 1867 жылы динамомашинаның пайда болуы күллі техника мен ... өмір мен ... жаңа ... күшті екпін, серпінді ықпал етті.Электр өндірудің жаңа жолы өмірге ене бастайды. Оған орай, өндіріс те күрт ... тез ... ... өткен ғасырдың соңғы ширегінде алюминий өндірісінде негізгі бетбұрыс басталды. Мұның езі американдық студент Ч. М. Холл мен ... ... П. Э. ... ... ... Олардың әрқайсысы әр елде, бірінен бірі бейхабар бола тұра, екеуі де бір ... яғни 1886 жылы ... пен саз ... ... балқытып электролиздеуді ұсынды. Тағы бір ұқсастық олардің екеуі де 1863 жылы ... 1914 жылы ... ... Ал ... да 1886 ... ақпан айында жариялайды. Ч. М. Холл өз ... ... ... ... 1888 жылы Нитсбург қаласында іске қосып, тұңғыш балқыма алады.Сөйтіп, жаңа әдіс әмірге келеді. Өткен ... ... ... металын өндіретін кәсіпорындар Франция, Швейцария, Германия, Италия, Америка сияқты дамыған капиталистік елдерде болды. Ал, ... ... ... ... ... оны өндіруге қажетті кен орны да жоқ болатын. Алюминий негізді қорытпалар. Құрамында кремнийі бар ... ... ... ... 50 ... ... Оның беріктігі нашар, тотығуға төзімділігі төмен болды. ... 1907 ... ... Al-Cu ... ... ... келді. 1910 жылы Англияда үш компонентті Al-Cu-Mn, ал 2 жылдан соң құрамына 10-14% ... және 2-3% мыс ... ... ... ... ... ... (Германия) ашқан металды кемелдендіру тәсілі алюминий қорытпалардың жетілдіруге елеулі әсерін тигізді. Алюминий қорытпалардың кемелденген түрі дюралюминий деп ... Ю.Г. ... мен С.М. ... осы ... ... бір түрі  -  ... тапты. Беріктігін арттыру  мақсатында соңғы жылдары алюминий қорытпалардың химиялық құрамы жөнінде кең ... ... ... ...  ... ... ... сәндік, электр тех. (Al-Mg-Si), өте берік (Al-Mg-Si-Cu, Al-Zn-Mg, Al-Zn-Mn-Cu), ыстыққа төзімді ( ... ... ... және ... ... ( ... ... алюминий қорытпалар жүйесі табылды.Алюминий қорытпалардың беріктігі, коррозияға төзімділігі, электр және жылу өткізгіштігі оның ... ... ... ... Олар ... жасау тәсіліне қарай деформацияланатын және құймалық болып екі топқа бөлінеді. Деформацияланатын алюминий қорытпалардан деформациялау арқылы қаңылтыр, плита, труба, сым, жасалады. Ал ... ... ... ... ... пайдалынады. Химиялық құрамында байланысты деформацияланатын алюминий қорытпалардың механикалық, физикалық және коррозияға төзімділік қасиеттері әр түрлі келеді. Al-Mg ... ... екі ... ... ... ... ... және жақсы пісіріледі. Олар кеме, ракета, гидрасамолет, құбыр, цистерна т.ж. вагондарын, көпір жасауда кеңінен қолданылады. Al-Mg-Si ... ... ... төзімділік қасиеті жоғары, анодтық өңдеу жолымен оларға сәндік түр ... ... Al-Zn-Mg  ... да ... ... ... пісіруге бейім. Ал төрт компонентті Al-Mg-Si-Cu қорытпасы берік болғанымен құрамында Cu болғандықтан, ... ... ... ... Олар ауыр жүк көтеретін детальдар жасауда және самолет, ракета конструкцияларында кеңінен  пайдаланылады.Деформацияланатын алюминий ... ... ... алюминий пудрасы /КАП/ мен күйдірілген алюминий қорытпасы /КАҚ/ /6-9%/, КАП2 /9,1-13%/, КАП3 / 13,1-18%/ КАП4 /18,1-20%/ болып маркіленеді. КАП ... әр ... ... коррозияға төзімді шыңдалған, штампталған бұйымдар жасауда қолданылады. КАК құрамында 25% Si және Ni  болады. Сондықтан оның ... ... ... ... модулі жоғары.Құймалық алюминий қорытпалардың құймалық қасиеттері (cұйықтай аққыштығы, қуыс пен ақаудың пайда болмауы т.б.) артық. Алюминий қорытпаларда ... ... қосу ... оның құймалық қасиетін жақсарта түсуге болатынын А.А. Бочвар ашты. Ең жақсы құймалық алюминий қорытпалардың құрамында 4,5% және одан да көп Si ... екі ... Al-Si /АЛ2/ және өте ...   ... /АЛ9/, Al-Si-Cu ... ... /АЛ5,АЛ10/ қорытпалар құймалық қасиеттері, коррозияға төзімділігі және тығыздығы жоғары болғандықтан, өте күрделі құймалар алу үшін ... ... мол ... екі ... Al-Mg /АЛ8/ және Mn ... Be және Ti /АЛ22/ қосылған Al-Mg-Si қорытпалар жүйесі жатады. Олардың коррозияға төзімділігі мен беріктігі жоғары, тығыздығы төмен. Ал құрамында 3% тен ... Zn ...  Al-Si-Zn ... ... /АЛ24/ қорытпалар жүйесінің тығыздығы жоғары болғанымен, коррозияға төзімділігі  нашар. Құрамында 4%-тен артық Cu бар екі компонентті Al-Cu /АЛ7/ және Ti  ... үш ... Al-Cu-Mn  /АЛ19/  ... ... ... келеді, бірақ тығыздығы, құймалық қасиеттері, коррозияға төзімділігі жағынан жоғарыда аталған қорытпалардан  ... әр ... ... ... ... көп ... Мыслы: АҚШ-та алюминий қорытпаларды қолдану 5 жылдың ішінде 1,6 есе ... ... ... салыстырғанда алюминий қорытпалардан жасалынатын өнім 10% артық шығарыладыПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 1 Бакенов М. , Алматы, Қазақстан, 1967, 60 бет2 ... Ә. , ... ... 1978, 199 бет3 ... Н. , ... Қазақстан, 1983, 160 бет4 Райхан Н. , Ақиқат, 2000, №4, 16-21 бет5 Құлманова Н.К. , ... ... 2005, 122 бет6 ... Қ. , ... ... 1988, 135 бет  
        
      

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мыс және оның қорытпалары. Алюминий және оның қорытпалары26 бет
Мыс және оның қорытпалары. Алюминий және оның қорытпалары жайлы6 бет
Мыс және оның қорытпалары.Алюминий және оның қорытпалары туралы8 бет
Титан және оның қорытпалары. магний және оның қорытпалары. мыс және оның қорытпалары. алюминий және оның қорытпалары16 бет
Композициялық материалдар. Ыстыққа төзімді болаттар мен қорытпалар. Кесу аспабына арналған болаттар. Өлшеу аспабына арналған болаттар12 бет
Ауыл шаруашылық машиналары31 бет
Машиналардың конструкциясы, жұмыс органдары мен көмекші бөліктері35 бет
Титан және қортпалары4 бет
Алюминий жіктелуі6 бет
Алюминий және оның қорытпалары3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь