Табиғи фонды сәулелену мөлшері жайлы ақпарат

Кіріспе 3
Табиғи радиациялық фон (ТРФ) туралы түсінік 4
Табиғи радиациялық фонның деңгейлері 5
Адамның сәулеленуін регламенттеу 7
Радиациялық гигиена 13
Қорытынды 19
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 20
Осы өздік жұмыста табиғи фонда сәулелену мөлшері туралы қарастыратын боламын, қысқаша айта кетсем: Радиацияға күнің сәулесі, ғарыштық сәуле, Жердің табиғи радиактивтік заттарының сәуле шығаруы және жасанды радиоактивті изотоптар жатады.
Ғарыштықсәулелері және Жердің радиактивтік заттарының сәулеленуі табиғи радиациялық фон құрады. Табиғи радиациялық фон Жер бетіндегі бүкіл тірі жәндіктерге, жануарларға, адамға және өсімдіктерге әсерін тигізеді. Оны зерттейтін ғылым саласын гелиобиология дейді.
Жердің табиғи радиактивтік заттарының сәуле шағаруы барлық химиялық заттарға байланысты болмайды. Әр түрлі элементтердің табиғи 50 радиоактивті изотобы бар. Көпшілік элементтердің тек біразы ғана радиоактивті. Кейбір химиялық элементтерде тұрақты изотроптар жоқ, олар түгелдей радиоактивті, мысалы, уран, торий, радий, полоний және т.б. Бұлардың атомдарының ядросы өздігінен ыдырап, гамма- кванттың және корпускулярлық сәуленеді. Табиғи радиациялық фон – бұл, қоршаған ортаның ажыратылмайтын бір бөлігі (фактор).
1«РАДИАЦИЯЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІК»: Оқу құралы/Жилгильдинов Ж.С., Дьячков В.В., Рахимжанова Л.А., Турысбекова Б.Ш., Рахимбердина А.Т. – Семей, 2012. – 70 б
2 «Радиация және өмір» З.Ж.Асқарова, Алматы, 2000.
3 Жаханов А. Радиациялық экология: оқулық / А. Жаханов. — Алматы: Эверо, 2011. —292 б.
        
        ҚАЗАҚСТЫН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІСЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ ... ... ... ... ... және жылуэнергетика кафедрасыСОӨЖТақырыбы: Табиғи фонды сәулелену мөлшеріОрындаған: Серікқан Е.Е.Топ: ТФ-205  ... ... Д.Н. ... 2015МазмұныКіріспе	3Табиғи радиациялық фон (ТРФ) туралы түсінік	4Табиғи радиациялық фонның деңгейлері	5Адамның сәулеленуін регламенттеу	7Радиациялық гигиена	13Қорытынды	19Пайдаланылған әдебиеттер тізімі	20Кіріспе Осы ... ... ... ... ... ... ... қарастыратын боламын, қысқаша айта кетсем: Радиацияға күнің сәулесі, ғарыштық сәуле, ... ... ... заттарының сәуле шығаруы және жасанды радиоактивті изотоптар жатады. Ғарыштық ... және ... ... ... сәулеленуі табиғи радиациялық фон құрады. Табиғи радиациялық фон Жер ... ... тірі ... ... ... және ... әсерін тигізеді. Оны зерттейтін ғылым саласын гелиобиология дейді.Жердің табиғи радиактивтік ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Әр түрлі элементтердің табиғи 50 радиоактивті изотобы бар. ... ... тек ... ғана ... ... химиялық элементтерде тұрақты изотроптар жоқ, олар түгелдей радиоактивті, мысалы, ... ... ... полоний және т.б. Бұлардың атомдарының ядросы өздігінен ыдырап, гамма- кванттың және корпускулярлық сәуленеді. Табиғи радиациялық фон  -  бұл, ... ... ... бір бөлігі (фактор).Табиғи радиациялық фон (ТРФ) туралы түсінік Иондаушы сәулелену (ИС), бұл адам синтездеген көптеген химиялық ... ... ... ... ... адамға әсер ететін қандай да бір жаңа фактор емес. Адамды қоса есептегенде, әрбір тірі ағза, жеке өмір ... ... ... және ... тірі ... ... ... (яғни филогенез үрдісі) табиғи радиациялық фон деп аталатын, ИС әр ... ... ... ... ұшырайды. Табиғи радиациялық фон  -  бұл, ... ... ... бір ... ... ... ... фонды зерттейтін ғылым гелиобиология деп аталады.Гелиобиология (грек. Helіos  --  Күн және ...  --  Күн ... Жер ... ... ... құбылыстарды зерттейтін биофизиканың бір саласы. Ғалымдардың ТРФ-ға ... ... ... ... түрде көп уақыт өткен жоқ, негізінен, адам атом энергиясын ... ... ... ... ... және ол кездейсоқ болған жоқ. Атом энергиясын пайдаланудың ... ... ... ИС-тің әр түрлі көздерінен сәулелену әсеріне ұшырайтын адамдар саны көбеюде. Сондықтан, ИС-тің қауіптілігін бағалау және сәулеленудің әсер ету шегін ... ... ... әр түрлі табиғи көздерінен сәулеленуге ұшырау деңгейін және сипатын білу өте маңызды. Бірақ, ТРФ тірі ағзалар тіршілігіндегі ролі әлі ... ... ... жоқ. ... ... аз ... сәулеленуге ұшыраудың пайдалы рөлі туралы айтады, яғни оның өмір үшін ... ... ... ... (гормезис құбылысы) туралы айтады. Эксперименттік бақылауда әлі де жеткілікті дәрежеде дәлелденбеген бұл көзқарас, радиациялық фактордың адам ... да, ... да ... мен ... ... да ... ... әсері жоқ деген қазіргі кездегі көзқарасқа сәйкес келмейді. БҰҰ атом радиациясының әсері жөніндегі ғылыми комитеттің (АРӘҒК) және ХРҚК мәліметтері бойынша, ... ... ... фон ... өзінде, адам денсаулығы үшін азда болса, қауіп-қатері бар ... ... В.А. ... ... бойынша, ТРФ есебінен қатерлі ісіктен өліммен аяқталу қауіп-қатері, шамамен 1 % құрайды. Сол сияқты, обырдың спонтанды пайда болуы мен ... ... ... бір ... осы табиғи көздерден сәулеленуге ұшыраумен байланысты болуы ... ... ... ... жете ... ... ететіндігінің айғағы. ТРФ ерекше айырмашылығы-жер бетіндегі барлық халыққа түгел әсер етуі және ұзақ ... ... оның ... ... ... тұрақты болуы. Сонымен бірге, табиғи сәулеленудің әсер ету ... әр ... ... және ... ... әр ... биіктікте, бір-бірінен едәуір айырмашылығы бар.Табиғи радиациялық фонның деңгейлеріЖер шарында табиғи радтоактивтік заттар әр түрлі деңгейде ... ... ... ... ... фонның деңгейі төмен, таулы жерде  -  жоғары, уран рудасы бар жерде және уран рудниктерінде  --  өте ... ... және ... табиғи радиоактивтік заттары  -  радиация фонын құрады.Галактикалық ғарыш сәулелерінің, құрамында ... ... /85%/,  ... яғни гелий /13-14%/, электрондар және гамма  --  кванттары бар. Сол сәуле бөлшектерінде энергия өте ... ... ... ... ... және ішкі ... тұрады. Ішкі зонасында 40 Мэвтен астам энергиясы бар электрондардан тұрады. Бұл энергия атмосфера қабатынан  өткеннен соң  Жер ... ... ... ... ... ... және ... бөлшегі бар.Ғарыштық сәулелері және жердің табиғи радиоактивтік заттарының сәулеленуі табиғи радиациялық фон құрады. ... ... фон Жер ... ... тірі ... ... ... және өсімдіктерге әсерін тигізеді.Оны зерттейтін ғылым саласын гелиобиология дейді.Жердің табиғи радиоактивтік заттарының сәуле шығаруы барлық химиялық заттарға байланысты болмайды. Әр ... ... ... 50 ... изотобы бар. Көпшілік элементтердің тек біразы ғана радиоактивті. Кейбір химиялық элементтерде тұрақты изотоптар жоқ, олар түгелдей радиоактивті, мысалы, уран, ... ... ... және т.б. ... ... ядросы өздігінен ыдырап, гамма  -  кванттық және корпускулярлық сәулеленеді.Изотоптар деп бірдей қасиеттерімен, бірақ атомдық салмақтары әр түрлі химиялық ... ... ...  -  изос  -  ... тең; ...  -  ... Мысалы, уран 235 және уран 238  -  изотоптар.Изотоптар ядрода нейтрондар санының әр түрлі болуына байланысты өзара айырмашылығы бар ... ... ... саны ... ... ... ... ядросында 26 протон бар, ал нейтрондар саны 54 және 61. Изотоптарда 28/-54\26-ге\ден 35\61\26-ге дейін болуы мүмкін.Атомның және атом ядросысының құрылысын ... ... ... ... ... ... ядролық реакцияларды жүргізіп, жасанды радиоактивтік изотоптар алуға мүмкіндік берді.Ядродағы құбылыстық айналымды зерттеу атом ... ... ... ... екенін көрсетті. Бұл энергия ядролық реакция кезінде ядролық сәлелену бөлініп отырады.Ең алғаш 1942 жылдың  желтоқсан айының 2 күні өту ... ... ...  бар ... ... ... Бұл күні ... физик Энрико Ферми жасап шығарған бірінші ядролық реактор өзінің жұ-мысын бастады. Осы күннен атом  ... ... және ... ... практикалық қолдану басталды.Физика оқымыстылары және инженерлер атом энергиясын пайдалануды ... ... ...  --  қазба отын түрімен бәсекелесуге қабілетті қауіпсіз және сенімді ... ... ... ... реакторды қолдану арқылы кез келген  химиялық элементтің және Жер қабатында жоқ элементтердің изотобын жасау мүмкін болды.Жасанды радиоактивтік изотоп ... және ... жиі ... Оны ... тәсілдерін изотоптық тәсіл \изотопный метод\ және таңбаланған атомдар тәсілі \метод меченых атомов\деп атайды.Адамның сәулеленуін регламенттеуРадиациялық қауіпсіздік ретінде адамдардың ... және ... ... ... құралдар және қоршаған ортаның иондаушы сәуле шығарудың зиянды әсерінен қорғалған күйі түсіндіріледі. Кестеде ... ... ... ... сәулелену дозасынан тәуелділігі берілген.Радиациялық қауіпсіздік  Заңынан басқа НРБ-99 регламенттеледі.1-кесте. Эффекттің адамның біреселі (қысқа уақыттағы) ... ... ... ... ... ... табалдырық дозасы ()6,0600Минимал абсолютті-өлім дозасы4,0400Орташа-өлім дозасы (50% тірілу дозасы)1,5150Бірінші сәуле реакциясының пайда болу дозасы (сәулелену дозасына байланысты ... ... ... төрт ... ... 100-200 рад  -  ... 200-400 рад  -  2 дәр., 400-600 рад  -  3 дәр., 600 рад ... -  4 дәр)1,0100Клиникалық эффекттердің табалдырығы0,110Гендік мутацияның екі еселену деңгейіНРБ-99 негізгі ... ... ... талаптары иондаушы сәуле шығарудың адамға әсерінің келесі түрлеріне ... ... апат ... ... пен ... ... иондаушы сәуле шығарудың техногендік көздерін қалыпты эксплуатациялау жағдайында халық пен ... ... ... сәуле шығарудың табиғи көздерінен өндіріс орындарының жұмысшылары мен халықтың ... ... ... ... ... сәулеленудің әрбір түріне жасалған. НРБ талаптары жылдық эффективті дозасы 10 мкЗв (1 мбэр) және ұжымдық ... ... 1 адам  -  Зв ... иондаушы сәуле шығару көздеріне, және осы көздердің кез-келген жағдайдағы ... ... ... жер ... ... ... ... алам ағзасында кездесетін калий-40 туатын сәулеленуге таралмайды. Автоматты түрде келесі көздер ... ... ... ... ... аппарат бетінен 0,1 м ара-қашықтағы кез-келген нүктеде эквивалентті доза қуаты 1 мкЗв/сағ (0,1 мбэр/сағ) аспайтын генераторлар; максимал энергиясы 5 кэВ ... ... ... ... ... және ... ... орнатылған нормадан аз радиоактивті заттар (НРБ арнайы бөлімдерінде берілген).Терминдер мен анықтамалар ... ... ... ... дозиметрлік шамалары мен бірліктері кестеде келтірілген. Радиоактивті ластанудың төменгі шегі орнатылған.Ол дегеніміз материалдың беті немесе ... ... адам ... ... немесе т.б. жерлерде жеке дозасы 10 мкЗв/жыл (1 мбэр/жыл) асатын сәулеленуге әкелетін техногенді радиоактивті ... бар ... ... ... ... категориялары берілген:а) қызметшілер (техногенді көздермен жұмыс істейтін адамдар  -  А тобы, немесе ... ... ... олардың әсеріндегі ортада болатындар  -  Б тобы);ә) бүкіл халық, ортадан және өндірісі қызметінен тыс ... ... ... қосқанда);сәулеленетін адамдардың барлық категориясына орнатылған нормативтердің үш класы бар:а) негізгі дозалық шектер;ә) негізгі дозалық ... ... ... ... ... (бір ... ... сәуле шығарудың бір түріне, түсу жолына) әсердің мүмкін деңгейлері: жылдық түсу шектері, мүмкін жарты жылдық көлемдік активтіліктер (ДОА) және ... ... (ДУА) және ... ... ... өлшеулер приктикасында: * эффективті - ұжымдық, жарты ғасырлық және басқа дозалар;* көрсетілген бірліктердің ... ...  -  ... гекто, кило, мега, деци, санти, милли, микро және басқалары;* активтілік  -  меншікті (Бк/кг), көлемдік (мкКи/литр), беттік ... ... ... және ... бақылау деңгейлері (дозалар және деңгейлер)  -  Госсанэпиднадзор ... ... ... ұйым ... ... орнатылады.Сәулеленудің негізгі дозалық шектері. Негізгі дозалық шектер иондаушы сәуле шығарудың медициналық, табиғи және ... ... ... (2 ... ... Негізгі дозалық шектерНормаланатын шамаларДозалық шектерҚызметшілер тобы (А тобы)Халық тобыЭффективті дозаЖылына 20 мЗв (2 бэр) орташа кез-келген тізбекті 5 жыл ... ... ... 50 мЗв (5 бэр) ... 1 мЗв (0,1 бэр) ... ... ... 5 жыл үшін, бірақ жылына 5 млЗв (0,5 бэр) аспайтынЖылына ... ... ... мен ... ... ... мЗв (50 бэр)500 мЗв15 мЗв(1,5 бэр)50 мЗв(5 бэр)50 мЗвАдамдарға арналған сәулелену шектеулері:* техногенді көздерден  -  ... ... ... ... ...  -  1 мЗв/жыл;* тұрғын және қоғамдық ғимараттарды жобалау кезінде бөлме ауасындағы радон мен торон изотоптарының жарты жылдық көлемдік ... ... А Rnэкв ... 100 ... ал ашық ... -сәуле шығару дозасының қуаты 0,3мкЗв/сағ аспауы керектігі ескерілуі қажет. Үлкен көрсеткіштер кезінде ... ... ... ... Егер көрсеткіштер нормативтен жоғары болса, онда тұрғындарды көшіру (олардың ... және ... ... ... ... бұзу туралы сұрақ қойылады. * құрылыс материалдарындағы (шағыл, қиыршық тас, құм) табиғи ... ... ... активтілігі (Аэфф): 1 кластағы тұрғын және қоғамдық ғимараттар үшін  -  370 Бк/кг; 2 кластағы ... ... ... мен ... ... жолдарды салуда колданылатын материалдар үшін  -  740 Бк/кг; 3 кластағы ... ... ... тыс ... жол ... қолданылатын материалдар үшін  -  2,8 кБк/кг;* ауыз суындағы табиғи радтонуклидтердің эффективті дозасы 0,2 мЗв аспауы керек;* ... апат ... 2 ... бүкіл дененің сәулелену дозасы 1 Гр (100 рад) аспауы керек. Бұл көрсеткіштің өсуі кезінде шұғыл қорғаныс ... ... ... сәулеленудің шектеулеріСәуле шығарудың табиғи көздерінің жиынтық әсерімен шартталған адамдарға арналған ... ... ... мәні ... Адамдардың сәулеленуін төмендетуге сәуле шығарудың табиғи көздерінің жеке түрлеріне шектеулер жүйесін қою арқылы жетуге болады.Тұрғын және қоғамдық ғимараттарды ... ... ... ... ... мен торон туынды өнімдерінің жарты жылдық тепе-теңдік көлемдік эквивалентті активтілігі ... + 4,6 х ... 100 ... ал ашық ... ... ... ... қуаты 0,2 мкЗв/сағ аспауы керектігі ескерілуі тиіс. ... ... ... ... ... ... мен торон туынды өнімдерінің жарты жылдық тепе-теңдік көлемдік эквивалентті активтілігі 200 Бк/м3. Көлемдік активтіліктің тым ... ... ... ауасына родонның түсуін төмендету және бөлмені желдетуге бағытталған қорғаныс ... ... ... ... ... сонымен қатар, ашық жердегі -сәуле шығару дозасының ... 0,2 ... ... ... ... ... ... алынатын немесе өнеркәсіптің зиянды өнімі болып табылатын құрылыс материалдарындағы (шағыл, қиыршық тас, шой және ... тас, ... және ... шикізаты және т.б), сонымен қатар, құрылыс матералдары үшін қолданылатын өнеркәсіп қалдықтарындағы табиғи ... ... ... активтілігі (А_эфф):- жаңадан салынып жатқан және қайта құрылған тұрғын және қоғамдық ғимараттарда қолданылатын материалдар үшін (1 ... =АRa+ ... ... ... жағынан  -  көбнесе, жиі негізсіз рентгенологиялық зерттеулермен байланысты, адамда әсерінен біраз уақыт өткеннен кейінгі қолайсыз салдарының пайда болу ... ... ... профильдегі дәрігерлер де өз үлесін қосатынын көрсетуге тура келеді.Жоғарыда айтылғандардың бәрі де, радиациялық гигиенаның негізін әр ... ... ... ... ... білуі тиіс екендігін дәлелдейді, себебі олар белгілі бір ... ... ... ақыр аяғында халықтың шамадан артық сәуллеленуге ұшырауынан және радиациялық апаттарға байланысты, төтенше жағдайларға байланысты пайда болатын ... ... ... әсер ете алады.ҚорытындыҚазіргі кезде бір рет немесе ұзақ уақыт бойы кісі денесіне өткен ионды сәулелердің әсері ... ... ... ауру қаупі ең алдымен денеге жинақталған ионды сәулелердің мөлшеріне байланысты. Бұл ... ... тән ... ... бар және олар ... ... жекелеген басқа міндеттерінен мүлдем өзгеше. Біріншіден, табиғатты қорғаудың барлық басқа проблемалары (суды, ... ... ... жануарлар әлемін, т.б. қорғау) қайсібір дәрежеде бұрын алып келген. Екіншіден, радиоактивтілік ластану географиялық ... ... ... және оның ... ... ... әсер ... Мұның өзі радиоактивтік фонның қалыңдауына қарсы күресті ерекше қиындатады және күрделендіре түседі. Үшіншіден, антропогендік радияцияның ... ... ... ... ... өсіп ... Осының бәрі биосфераны радиоактивтік ластанудан қорғау жөніндегі арнаулы шаралар қолдануға мәжбүр етеді.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі1 : Оқу құралы/ ... Ж.С., ... В.В., ... Л.А., ... Б.Ш., Рахимбердина А.Т.  -  Семей, 2012.  -  70 б2  ... ... 2000.3 ... А. ... ... ... / А. ...  --  Алматы: Эверо, 2011.  -- 292 б.  
        
      

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табиғи фонды сәулелену мөлшері6 бет
Табиғи фонды сәулелену мөлшері жайлы5 бет
Тауарларды қажетті орнына жеткізіп беруші шағын фирма үшін автоматтандырылған есептік жүйе құру74 бет
Абайдың табиғат лирикасы10 бет
Ластанған су экожүйелерін бақылауға арналған микробалдырлардың тест-штамдарын алу44 бет
Радиация және оның түрлері6 бет
Тіршілік қауіпсіздік негіздері95 бет
Қоршаған орта мен адам денсаулығы6 бет
Paint графикалық редакторы8 бет
Paint графикалық редакторын іске қосу25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь