Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы ақпарат

I.Анатомия ұғымы жане олардың салалары
II.Анатомия ғылымының дамуына улес қосқан ғалымдар
III. .Латын тілі терминологиясының негізгі үш жүйесі
Анатомия (гр. ἀνα - үстінен + гр. τέμνω- кесем — бөлшектеу, кесу, іреу) — тірі организмдердің үлкейткіш аспаптардың көмегінсіз көзге көрінетін қүрылысын зерттейтін іргелі (фундаментальды) биологиялық морфологиялық ғылым. Анатомия — зертгеу нысандарына байланысты жануарлар және өсімдіктер анатомиясы болып екіге бөлінеді. Жануарлар анатомиясынан адам анатомиясы жеке ғылым саласы ретінде бөлінді. Зерттеу бағыттарына сәйкес анатомия өз кезегінде бірнеше салаларға бөлінеді:
жүйелі анатомия — адам мен жануарлар дене мүшелерінің құрылысын, олардың атқаратын қызметтерімен байланыстырып, мүшелер жүйелері ретінде (тері жабыны, сүйектер , бұлшық еттер, ас қорыту, тыныс алу, зәр бөлу, көбею, тамырлар, эндокринді бездер, жүйке жүйелері) зерттейді;
мүсіндік (пластикалық) анатомия — адам мен жануарлар организмдерінің сыртқы дене бітімі мен дене бөліктерінің тұрақты жағдайдағы немесе қозғалыстағы пропорциялық арақатынасын зерттейді. Мүсіндік анатомияның негізін қалаған италиян ғалымы Леонардо да Винчи;
топографиялық анатомия — адам мен жануарлар организмдерінің белгілі аумақтары мен бөліктеріндегі әртүрлі жүйелер мүшелерінің орналасу орындары мен сол аймақтағы олардың арақатынастарын зерттейді;
салыстырмалы анатомия — әртүрлі типтер мен кластарға жататын жануарлардың белгілі бір мүшелерінің немесе мүшелер жүйелерінің құрылыстарын салыстырып зерттейді;
түр анатомиясы — жануарлардың түрлеріне байланысты, олардың дене құрылысындағы ерекшеліктерді анықтайды;
түқым анатомиясы — мал түқымдарына сәйкес, олардың дене құрылысындағы салыстырмалы айырмашылықтарды зерттейді;
жас анатомиясы — жануарлардың жасына байланысты, олардың дене мүшелері құрылысындағы құрылымдық өзгерістерді анықтайды;
А.Рақышев,А.Х. Латинский язык и основы научной терминологии.
        
        Қазақстан Республикасының Білім жане Ғылым министрлігі             ... ... ... ... мемлекеттік университетіСӨЖТақырыбы: Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуіОрындаған:Айтмуратова Н.НТексерген: Билялов.Е.ЕТобы:ВС-505Семей  2015жКіріспе:Жоспар:I.Анатомия ұғымы  жане олардың  салаларыII.Анатомия ғылымының дамуына улес ... ... ... тілі терминологиясының негізгі үш жүйесіАнатомия (гр. ἀνα - үстінен + гр. τέμνω- кесем  --  ... ... ...  --  тірі ... ... аспаптардың көмегінсіз көзге көрінетін қүрылысын зерттейтін іргелі (фундаментальды) биологиялық морфологиялық ғылым. Анатомия  --  ... ... ... ... және өсімдіктер анатомиясы болып екіге бөлінеді. Жануарлар анатомиясынан адам анатомиясы жеке ғылым саласы ретінде бөлінді. ... ... ... ... өз ... ... ... бөлінеді:жүйелі анатомия  --  адам мен жануарлар дене мүшелерінің құрылысын, олардың атқаратын ... ... ... ... ретінде (тері жабыны, сүйектер , бұлшық еттер, ас қорыту, тыныс алу, зәр бөлу, көбею, ... ... ... ... жүйелері) зерттейді;мүсіндік (пластикалық) анатомия  --  адам мен жануарлар организмдерінің сыртқы дене бітімі мен дене ... ... ... ... ... пропорциялық арақатынасын зерттейді. Мүсіндік анатомияның негізін қалаған италиян ... ... да ... ...  --  адам мен ... организмдерінің белгілі аумақтары мен бөліктеріндегі әртүрлі жүйелер мүшелерінің орналасу орындары мен сол аймақтағы олардың арақатынастарын зерттейді;салыстырмалы анатомия  --  ... ... мен ... ... ... белгілі бір мүшелерінің немесе мүшелер жүйелерінің құрылыстарын салыстырып зерттейді;түр анатомиясы  --  жануарлардың түрлеріне байланысты, ... дене ... ... ... ...  --  мал ... сәйкес, олардың дене құрылысындағы салыстырмалы айырмашылықтарды зерттейді;жас анатомиясы  --  жануарлардың жасына байланысты, олардың дене ... ... ... ... ... ...  --  ... адам мен жануарлар организмдерінің дертсіз қалыпты жағдайдағы құрылысын анықтап зертгейді;сырқаттық (патологиялық) анатомия  --  ауырған организм дене ... ... ... ... ... ... отырып зерттейді;микроскопиялық анатомия  --  жануарлар организмі мүшелерінің микроскоппен ғана ... ... ... мен жануарлардың қалыпты анатомиясы көптеген ғылыми салалардан тұрады:остеология  --  сүйектер жүйесі туралы ілімсиндесмология  --  сүйектер ... ... ... - ... ... ілімдермотология тері жабыны және онын туындылары туралы ілімспланхнология  --  ішкі ... ... ...  --  ішкі ... ... ... ...  --  тамырлар жүйесі (қанайналым, лимфаайналым, қантүзу ... ... ...  --  ... жүйесі туралы ілімэстезиология  --  сезім ... ... ... ғылымының негізін көне грек ғұламалары: Алкмеон Кротонский, Гиппократ, Аристотель, Герофил, ... ... Рим ... А.К. ... ... орта ... шығыс ғүламасы Әбу Әли ибн Сина, қайта орлеу дәуірінің ғалымдары: Леонардо да Винчи, А.Везалий және т.б. ғалымдар қаладыАнатомиялық атаулардың ең ... ... ... ... ... көне ... ... Анатомия терминдерінің а лғашқы латын тіліндегі тізімі 1887 жылы Германияда шет елдердің көрнекті ... ... ... Бұл ... Германия анатомиялық қоғамының 1895 жылы Базельде өткен конгресінде бекітілді.(B.N.A)1935 жылы Германия анатомиялық қоғамының Иенде өткен ... ... ... жаңа ... ... қазақтың анатомиядағы атау-терминдерді ғылыми жолмен тексеріп,бір жүйеге келтіру мәселелері ... жылы ... ... ... ... ... ... В.В.Радлов қазақтардың өмір сүру салт-тұрмысымен байланыстырады. Алайда нерв, қан тамыр - лары жүйелері мен сезім мүшелері құрылымдарына ... ... ... орыс ... ... құру ... қолданғанындай, терминдерді латыншадан транскрипциялауды және транслитерациялауды пайдаланған. Мәселен: орыс анатомиялық термині  ... ...  --  ... ... ...  --  гипофиз; және т.б. Көптеген ғылым салаларында және оның ішіндегі анатомия пәніндегі ғылыми ойдың біртіндеп дамуына орай, ... ... да ... баяу және ... ... ... дамып, құрастырылды, сол себепті де ол жан-жақты бола ... Біз ... ... ... ... нерв ... (симпатикалық, парасимпатикалық бөлім өрімдерін) арнаулы мақсатпен   ... ... ... ... 1960), ... ... әртүрлі аталып бір жүйеге келмегендігін    ... ... ... латын тіліндегі "п.epigens:п.pelvicis.n.splanchnicus saralis "деген терминдер бір ғана мәні бар нерв ... әр ... ... Біз ең ... ... ... pelvini" деп атауды ұсынған еді. Бұл ұсыныс тек 1980 жылы ғана іске ... Оны ... ... ... ... ... ... болады.    Анатомиялық терминдерді жасауда әр елдің өз дәстүрлері пайдаланылды, сондықтан да, кейбір мүшелер әр ... әр ... ... жүрді. Көптеген анатомиялық құрылымдар, соларды алғаш рет зерттеген ғалымдардың есімдерімен аталды. Халықаралық  анатомиялық  номенклатураны  ... ... ... ... ... ... С.С.Михайлов (1987): "қазір орыс анатомия  номенклатурасын  жасау  кезеңінде  транскрипция  және транслитерация  ...  ...  ...  емес. Тіл  дамытудағы мүмкін  жолдарының бірі осы тәсілдер"  --  деп ... Ал ... ... ... ...  деп кездейсоқ атамағанын ескертеді де: "Тіл әрқашан да дами береді,ол шындығында да тірі"  --  деп есептейді.  Орыс ... ... ... терминдерінің орысша баламалары бола тұра, латыңданған түрін жиі беру ... ...  --  ... ...  --  ... ...  --  ... горло  --  кеңірдек.    Осыған сәйкес қазақ ... ... ... ...  --  ... ... апоневроз. Diafragma  --  көкет, диафрагма. Голландиялық ... және ... Г. ... 1685 жылы латын тілінде шыққан  атты кітабын белгісіз бір оқымысты орыс тіліне аударған. Бұл еңбекті  деген ... ... мен ... орыс ... ... - ның ... ... деп атап көрсетті.    Көптеген авторлар, әсіресе клиницистер орынсыз, жүйесіз жаңа сөздер жасауға жол ... ... КСРО ... ... ... ... ... Кеңесі 31/1, 1959 жылғы қаулысында Р.Ы.А. терминдеріне сәйкес тек орыс анатомиялық номенклатурасы қолданылсын деп тапты. Алғаш рет Р.ИА. ... ... ... орыс ... ... ... тізімін ДЛ.Жданов пен профессор Ю.Н. Копаев жасады (Халықаралық анатомиялық номенклатура, М., , 1970). Д.А. ...   --  деп ... Орыс ... ... жасаудың негізгі қағидалары  деген кітаптардың (1980, 1986) алғы ... ... Бұл ... ... анатомиялық терминдерін кұру кезінде негізге алынған.Бұлар : 1. Орыс анатомиялық терминдері мағынасы бойынша мүмкіндігінше ресми латын терминдеріне жақын болуы ... ... ... шығу ... ... сақтау әрекеті үстем болмауы керек. Сондықтан терминдерді сөзбе-сөз аударып, анатомия лық ... ... ... жол беруге болмайды. 2. Эпонимикалық терминдер, яғни ғалымдардың есімдерімен аталған анатомиялық құрылымдар аттары, клиникалық терминдердің негізі ретінде қалыптасып кеткен ... ғана орыс ... ... ... ... сақталады (мысалы, - ,   --   және т.б.). 3. Шет тілден алынған, халықаралық ресми ... ... ... және ... ... ... ... сөздердің де (медиалді, латералді, миокард, ганглии және т.б.) қолданылуына жол берілуі ... 4. Шет ... ... орыс ... ... ... және ... эквиваленттері жоқ болса, олардың орысша транскрипциясы пайдала - ... ... ... ... ... ... т.б.). Сонымен қатар, егер шет тіл терминдері медицинада кеңінен таралған болса, ... орыс ... ... ... ... 5. ... белгілі бір латын сөзін аударғанда, оның орысша бірнеше ... ... ... ... ...                                                                            ... ... ... ...  -  . Ол ... байланысты бірнеше медициналық, медико-биологиялық т.б. ғылымдар мен білім салаларының ... ... ... ... тілі ... негізгі үш жүйеден тұрады:Анатомиялық және гистологиялық атаулар. Бүгінгі таңда ... ... және ... ... ... ... Халықаралық анатомиялық атаулар (Nomina anatomica) 1955 жылы ... ... ... қабылданды. Бүгінгі күнге дейін ол бір неше рет толықтырылып, өзгерістер еңгізілді. Алғашқы Советтік басылымның кіріспе сӛзінде бұл ... ... ... ... тарихындағы латын тілінде бірінші анатомиялық терминдер екені атап көрсетілген. Бұл  -  ... тілі ... ... ... тілі ... ... ... тіліндегі анатомиялық және гистологиялық атауларды дұрыс және сауатты қолдану ... ... тілі ... мұқият оқып, терминдерді дұрыс айта білуге үйрену, олардың грамматикалық ... мен ... жете ... сөздіктің көмегімен және өз бетімен терминдерді латын тілінде жасай білуі керек.2.Клиникалық терминология (грекше Klinike  -  дәрігерлік құру ... ... ... ... Оған ... ... мамандардың және патологиялық анатомия мен патологиялық физиология сияқты ауруды зерттейтін пәндері терминдері жатады. Ол ең алдымен терапия терминдері ( грекше therapia - ... ... және ... ... ( ... cheir  -  қол + ergon  -  ... ... ауру аттары, патологиялық процесс пен жағдайлар, ауру белгілері, операция атаулары, зерттеу әдісі мен емдеу, медициналық приборлар, құрал- жабдықтарт.б. ... ...  -  ол ... ... ... ауруларды зерттеу, ауру тарихын жазу барысында, оқулықтар мен анықтамаларда кездестіріп, жұмыс жасайтын мыңдаған атаулар. Медициналық терминология ... ... ... ... шарт ... ... терминдерді қолдану барысында аурудың қазақ тіліндегі атауларымен қатар олардың латынша баламалары қолданылады: жарық (hernia), сынық (fractura),қатерлі ісік ... т.б. ... ... ... ... ... латын терминдері баламасыз қолданылады: мыс.Status thyphosus, status praesens т.б. Көне грек тілінің сөзжасамын білу  -  клиникалық ... ... оқу ... ... ... Бұл ... өсімдік және дәрі- дермектератаулары.Тек біздің елімізде қолданатын дәрі  -  дәрмектер арсеналы мыңдаған атаулардан ... Ол - ... ... ... ... және ... ... химиялық заттар (оның қатарына синтетикалық және жартылай синтетикалықтар да жатады).Лексикалық минимум (жай және туынды сөздер)1. abscessus, us m  -  ... ... cancer, cri m  -  рак, ... ... caries, ei f  -  ... шіру4. colica, ae f  -  колика, шаншу5. coma, atis n  -  ... ... ... ... a, um  -  коматозды 7.cysta, ae f  -  киста, жылауық, сарысу8. ... a, um  -  ... ae f ... ... a, um  -  ... atis n  -  ... ... fractura, ae f  -  сынық12.gangraena, ae f  -  гангрена gangraenosus, a, um  -  ... 13. ... atis n  -  ... 14. hernia, ae f  -  ... e  -  ... icterus, i m  -  сары ... ileus, i m  -  ішектің ӛтпеуі16. infectio, onis f  -  ... ... a, um  -  ... ... inflammatio, onis f  -  қабыну719. morbus, i m  -  ... oedema, atis n  -  ... ... is f  - ... ... aralyticus, a, um  - паралитикалық, салдық23. paresis, is f  - парез, жартылық сал24. pneumonia, a f  - ... ӛкпе ... spasmus, i m  - ... ... ... a, um  - ... trauma, atis n  - травма, жарақат28.traumaticus, a um  - травмалық, жарақаттық29. ulcus, eris n  -  ... ... a, um  -  ... 31. varix, icis m, f  - ... кӛк ... a, um  -  ... 33. ... i m  -  ішектің түйілуі34. acutus, a, um  -  ... a, um  -  ... ... a, um  - ... ... e  - инфантильді, балалық38 juvenilis, e  - ювенильді, жас ӛспірімді39. malignus, a, um  -  ... senilis, e  - ... ... chronicus, a, um  -  созылмалы42. purulentus, a, um  -  іріңдіЕрежеден тыс қабынулардың атаулары:Pneumonia, ae f - ӛкпе ... Angina, ae f - ... ... ... ... i n - ... тырнағының қабынуы, күбіртке Phlegmone, es f  -  шелдің іріндеп қабынуы Empyema, atis n  -  мүше ... ... ... ... i m  -  ... ... тер ... қабынуы, шиқанҚорытынды:Латын тілі ғылымдар ішіндегі ең көне ауқымы кең ғылымдардың бірі.Бүгінгі күнде латын тілі қолданыстан шыққан тілдер қатарына жатсада,мамандық ... ... ... ... ... мақсаты әртүрлілігімен ерекшеленіп қазіргі кездің өзінде, латын тілін жалпы медицина,ветеринарлық саладағы мамандықтарда өзіндік терминдік ерекшеліктерімен дәрс беріліп ... ... ... ... язык и основы научной терминологии.  
        
      

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі8 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы17 бет
Ми сауыты сүйектерінің құрылысы. Бет сүйектерінің құрылысы.20 бет
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы мәлімет5 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жөнінде5 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы ақпарат7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь