Шәкәрім мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде. "Әдебиет танытқыш" - ұлттық әдебиет туралы ғылымның алғашқы қарлығашы

1. Ә.Бөкейханов зерттеуіндегі Шәкәрім Құдайбердіұлы
II."Әдебиет танытқыш" . әдебиеттану ғылымының іргетасы ретінде
2.1. А.Байтұрсынұлының әдеби мұрасы туралы ғалымдар көзқарасы
2.2. Еңбек жайлы құнды пікірлер
III. Шәкәрім шығармаларының текстологиясы.
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақ әдебиетінде Шәкәрімтанудың негізін салып, іргетасын қалаған Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов сияқты ойшыл қайраткерлері. Шәкәрімнің Абайдан кейін қазақ поэзиясын жаңа сатыға көтеруші екендігін жан-жақты дәлелдеп, ақын поэзиясының ерекшеліктерін, дүниетанымының күрделігін анықтады. Әлихан Бөкейханов Шәкәрімнің адам, қоғам, дін мәселелеріне ерекше назар аударғандығын алғаш тілге тиек еткен. Қазақ қоғамының саяси-әлеуметтік мәселелеріне қатысты Шәкәрім пікірлерін қуаттайтын Ә.Бөкейханов «Түрік, қырғыз, қазақ hәм ханлар шежіресі», «Қалқаман-Мамыр» поэмалары жөнінде жазған сын мақалаларында Шәкәрімнің творчестволық лабараториясына жоғары баға беретін ой *- тұжырымдарын шәкәрімтанудың бастауы ретінде қарастыруға болады. ХХ ғасырдың басында Шәкәрімнің жарыққа шыққан шығармаларына айырықша назар аударып, баспа бетінде пікір білдіріп отырған Әлихан Бөкейханов екендігі көрсетілді. Ш.Құдайбердіұлы мен Ә.Бөкейхановтың бір-бірімен таныстығы 1900 жылдан басталса керек. Олардың рухани қарым-қатынаста болғандығын Семей қаласында кездесіп тұрғандықтарын кейбір саяси мәселелерге байланысты хат жазысып, пікір алысып отырғандықтары жайлы ғалымдардың дәлелді дәйектері бар. «Түрік, қырғыз қазақ һәм хандар шежіресі» жайында жазған мақаласына пікірін айтып жазған мақаласында Ә.Бөкейханов Шәкәрім мұрасын бүкіл халықтың тануы керектігіне мән бере отырып, оны насихаттау керектігін жете түсінген [6]. Демек, аталған халық зиялыларынан басқа елге қамқор, зерек ойлы азаматтар да Шәкәрім шығармаларына дер кезінде үн қосып, өз ойларын білдіріп, құнды еңбектер екендігін бағалап отырған.
«Әдебиет танытқыш» — Ахмет Байтұрсыновтың эстетикалық-философиялық танымын, әдебиетшілік көзқарасын, сыншылық келбетін толық танытатын жүйелі зерттеу, қазақ филологиясының орны ерекше зор, айтылған ойларының тереңдігі мен дәлдігі арқасында болашақта да қызмет ететін, ешқашан маңызын жоймайтын қымбат, асыл еңбек. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы әдебиет теориясының негізін салушы Ахмет Байтұрсынұлының – сөз өнерінің теориялық сипаты жөніндегі тұжырымдары талқыланып отыр. Ол тұжырымдар ғалымның 1926 жылы Қызылорда қаласында жарық көрген «Әдебиет танытқыш» атты еңбегінде баяндалғаны белгілі.
1. 1.Қазақ әдебиетінің тарихы.Алматы, 2006. - т. 6. - 249 - 292 бет

2. Бөкейханов Ә. Түрік, қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресі (1911 жылы басылып шыққан кітап жайлы) // Қазақ, 1913. 28 сәуір №12 («Қыр баласы» деп қол қойған).

3. Байтұрсынов А.Әдебиет танытқыш.Зерттеу мен өлеңдер.Алм:Атамұра,2003.-208 бет.
4. Ахметов З. Өлең сөздің теориясы. – Алматы: Ғылым, 1973. – 213 б.
5. “ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігіСемей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіСӨЖТақырыбы:Шәкәрім мұрасы Ә.Бөкейханов ... ... ... - ... әдебиет туралы ғылымның алғашқы қарлығашы. Шәкәрім шығармаларының текстологиясы.Орындаған: Қажыбекова А.С.Тексерген: Еспенбетов А.С.Семей 2015Жоспар: 1. ... ...  ... ... танытқыш" - әдебиеттану ғылымының іргетасы ретінде2.1. А.Байтұрсынұлының әдеби мұрасы туралы ... ... ... ... ... пікірлерIII. Шәкәрім шығармаларының текстологиясы. IV. Пайдаланылған әдебиеттерҚазақ әдебиетінде ... ... ... іргетасын қалаған Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов сияқты ойшыл қайраткерлері. Шәкәрімнің Абайдан кейін қазақ поэзиясын жаңа сатыға ... ... ... ... ақын ... ... ... күрделігін анықтады. Әлихан Бөкейханов Шәкәрімнің адам, қоғам, дін мәселелеріне ерекше назар аударғандығын алғаш тілге  тиек еткен. Қазақ қоғамының саяси-әлеуметтік ... ... ... ... ... Ә.Бөкейханов ,  поэмалары жөнінде жазған сын мақалаларында  Шәкәрімнің творчестволық лабараториясына жоғары баға беретін ой *- ... ... ... ... ... болады. ХХ ғасырдың басында Шәкәрімнің жарыққа шыққан ... ... ... аударып, баспа бетінде пікір білдіріп отырған Әлихан Бөкейханов екендігі  көрсетілді. Ш.Құдайбердіұлы мен Ә.Бөкейхановтың ... ... 1900 ... ... керек. Олардың рухани қарым-қатынаста болғандығын Семей қаласында кездесіп тұрғандықтарын кейбір саяси мәселелерге байланысты хат жазысып, ... ... ... ... ... дәлелді дәйектері бар.  жайында жазған мақаласына пікірін айтып жазған мақаласында Ә.Бөкейханов Шәкәрім мұрасын бүкіл халықтың тануы керектігіне мән бере ... оны ... ... жете ... [6]. ... ... халық зиялыларынан басқа елге қамқор, зерек  ойлы азаматтар да Шәкәрім шығармаларына дер кезінде үн қосып, өз ойларын білдіріп, құнды ... ... ... ...  --  ... ... эстетикалық-философиялық танымын, әдебиетшілік көзқарасын, сыншылық келбетін толық танытатын жүйелі ... ... ... орны ... зор, ... ... тереңдігі мен дәлдігі арқасында болашақта да қызмет ететін, ешқашан маңызын жоймайтын қымбат, асыл еңбек.	Қазақ әдебиеттану ғылымындағы әдебиет ... ... ... ... ...  -  сөз өнерінің теориялық сипаты жөніндегі тұжырымдары талқыланып ... Ол ... ... 1926 жылы ... ... жарық көрген  атты еңбегінде баяндалғаны белгілі.Ұлттық әдебиеттану ғылымы қазір қолданып жүрген ... ... ... ұғымдардың қазақша өте дәл, ықшам, оңтайлы баламаларының басым көпшілігі тұңғыш рет осы зерттеуде ... ашып ... ... ... Бұл ретте, Ахмет Байтұрсынов  --  тіл терминдерін жасауда ... ... ... ... ... ... фольклортану терминдерін жасауда да сондай кемеңгер, данышпан.Ғасырлар тоғысындағы қоғамдық-экономиканың қалыптасуы, жаңа үкіметтің орнығуы, халықты жаппай ... үшін ... ... ... ... ... ... А.Байтұрсынұлының әдеби-эстетикалық тұжырымдары мен әдебиеттегі жүйелеуге қосқан үлесі туралы ...  ... жылы ... айналысқа қайта оралған  ұлттық әдебиеттану ғылымында өзінің лайықты бағасын алып үлгерді. ... ... ... ... келе ... З. Қабдолов  ең бір құнды жері деп, жекелеген әдеби-теориялық категориялардың этимологиясын, олардың мән-мағыналық жүгін төл ... өз ... ... дөп баса ... ...  [1, 25-26]. Академик З. Ахметов болса,  ... ... ... ... ... өлең ... ... тармақ, шумақ сынды категорияларының алғаш қалыптасқандығын атап айтады [1, 64].  [2, 275] ... ... ... ... ... ... бөлекше орнын білдірсе,  [3, 51],  [4, 26.]  -   ғылыми ... мен ... ... ауқымдылығынан хабар білдірсе керек. Еңбектің құндылығына жан-жақты тоқтала келе әдебиет сыншысы Т. ...  [5, 210-211] деп ... ... ...  -  ... ... ... ғылымда кенже қалып келе жатқан сала. Мәтінмен шұғылдану тонналаған руданың ішінен бірнеше грамм алтын ... ... ... ... еске ... ...  -  ... жинақтарын баспаға дайындауға ең сенімді, ең алғашқы, түпнұсқалық мәтінді табу міндетін қояды. Текстология ғылымы жазушының төл қолжазбасына сүйенуді ... ... Бұл ... ... ... ... ғылымды тығырыққа тірейтін қиыншылығы бар. Оның басты себебі қазақ әдебиетінің ертеректегі тарихын былай қоя тұрып, ХҮІІІ-ХІХ ғасырда өмір сүрген ... өз ... ... ... шығармаларының бізге жетпеуі. Шәкәрім Құдайбердіұлы қолжазбаларының аумалы-төкпелі заманда өртеніп, ... ... ... ... тимеуі трагедияның үлкені. Төңкеріс заманы, одан бергі саяси қуғын, жаппай қырғын, ... ... ... ... мүмкіндік бермеді. Бұл  -  мәтінтанудағы, әсіресе ... ... ... басты кедергі, ойсыраған олқылық. Қолжазба мұраларының бүгінгі күнге жетпеуі жүйелі, тиянақты ізденістерге қолбайлау болып келе жатқандығы мәтінтанудың көсегесі ... ... ... Олай ... мәтінтану үнемі қағаберіс қалуда. 1959 жылы жарық көрген Қайым Мұхаметхановтың  монографиясынан кейін бірде-бір монографиялық зерттеудің жазылмауын қалай түсіндіреміз? Ауыз ... ... ... қатысты ұжымдық еңбектер баспа көрді, әр кездері, әр жылдарда жазылған мақалаларды да жоққа шығара алмаймыз, ... ... ... ... тарихты қазбаламай-ақ, соңғы отыз жылдың бедерінде мәтінтануға арналған Республикалық ғылыми-теориялық конференцияның өтпеуі де қатты ойлантады. Жоғары оқу орындарында мәтінтану ... ... ... мен ... ... ісінің жолға қойылмауы да мәселенің көкейкестілігін айқындай түседі. Ш.Құдайбердіұлы шығармаларының мәтіндік проблемалары төңірегінде ой өрбітпес бұрын Шәкәрім есімінің жазылуы ... ... сөз. ... ... азан ... ... есім мен ... ел-жұрт арасында берілген, қалыптасқан есімнің егізқатар жүруі  ғадеттер қатарында. Шәкәрім текстологиясын сөз етуде алдымен ... ... ... ... Ш.Құдайбердіұлының көзі тірісінде жарық көрген кітаптары: , , , , , . ... көзі ... ... ... ... Ақын ... бізге жеткені С.Мұқановқа жолданған хаты  және фотосуреті сыртындағы жазу. Басқасы жойылған, өртелген, ... ... ... ... Қытайдағы қандастарымыздың қолында болуы ғажап емес. Зият Шәкәрімұлы ... ... ... бірге әкесінің қолжазбаларын ала кеткен. Ол қолжазбалардың тағдыры әзірге белгісіз. Мұрағаттанушы марқұм Б.Байғалиев қолжазбалар ...  ... ... Қолжазба деректерді жинастыру, ғылыми құндылығын анықтау, салыстыру, айналымға енгізу мәтінтанушылар атқармақ кезек ... зәру ... ... ... ... академик З.Ахметов:  [6, 259],-деген ұсыныс жасайды. ... ... пен ақын ... ... кейін ұрпақтарының жинақтап, құрастыруымен шыққан кітапты түпнұсқа есебінде қабылдасақ, ... көзі ... өз ... ... ... ... мен ... материалдарды канондық мәтін деңгейінде айналымға түсірудің әбестігі жоқ. Ең соңында, есте ... жайт Ахат ... ... ... ... Құрқұдықта көмусіз қалған әке қасіреті текті тұяқ Ахатты қатты ойландырса керек. Бар ...  -  әке ... ... ... ... ... жеткізу. Ұлттық кітапхананың қолжазбалар қорына, Ғылым академиясының Орталық ғылыми кітапханасына, ... Абай ... ... ... тапсыруын басқаша түсіндіру мүмкін емес.  [7, 248],-деп келетін 2014 №1 (22) 5 М.Мағауин тұжырымы ... ... ... ... ... ... Зерттеушілердің бағдарда ұстамақ қымбатты қазынасы Ахат қолжазбасы екендігін естен ... ... ... текстологиясын зерттеу объектісіне айналдырғанда төмендегі ойларды назарда ұстаған жөн. Қандай да болмасын қаламгердің мұрасын тану мәтінтанудан басталмақ ... Неге ... бір ... ... ... ... құны мен айтпақ ойына, образдар жүйесіне зор нұқсан келтіруі әбден мүмкін. Мәтіннің ... ... ... қауіп-қатердің орасан зоры екендігін ұққан айқын.Пайдаланған әдебиет:* 1.Қазақ әдебиетінің тарихы.Алматы, 2006. - т. 6. - 249 - 292 бет* Бөкейханов Ә. ... ... ... һәм ... шежіресі (1911 жылы басылып шыққан кітап жайлы) // Қазақ, 1913. 28 ... №12 ( деп қол ... ... ... ... мен ... бет. * Ахметов З. Өлең сөздің теориясы.  -  Алматы: Ғылым, 1973.  -  213 б. * " ... ... ... ...  --  ...  ЖШС, 2010 жыл.  
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шәкәрім мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде. "Әдебиет танытқыш" - ұлттық әдебиет туралы ғылымның алғашқы қарлығашы. Шәкәрім шығармаларының текстологиясы14 бет
Шәкәрім мұрасы17 бет
Шәкәрім мұрасы туралы7 бет
Шәкәрім мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде8 бет
Шәкәрім Қ. мұрасы Ә.Бөкейханов зерттеуінде18 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық құқығы мен халықаралық құқықтың арақатынасы (басымдылықтың қалыптасу мәселелерi)278 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
«Қанды ғасырдың» қыран ұлы Ә.бөкейханов15 бет
«Өлең бунақтарының таңдамалы және талғамалы орындары (А.Байтұрсыновтың "Әдебиет танытқыш" еңбегінің "Өлең ағындары" тарауы).»6 бет
А.байтұрсынов пен ә.бөкейхановтың әлеуметтанымдық ойлары3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь